ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସ୍ଵାହାଦେଵ୍ଯାସ୍ତଥା ଦେଵୋ ଦକ୍ଷିଣଂ ନାସିକାପୁଟମ୍ ଚକର୍ତ କରଜାଗ୍ରେଣ ଵାମଂ ଚ ସ୍ତନଚୂଚୁକମ୍

ସେହିପରି ଦେବତା, ନଖର ଆଗରେ ସ୍ୱାହାଦେବୀଙ୍କ ଡାହାଣ ନାକର ଚିରାକୁ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ବାମ ସ୍ତନର ଚୁଚୁକୁ ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଲେ।

ଭଗସ୍ଯ ଵିପୁଲେ ନେତ୍ରେ ଶତପତ୍ରସମପ୍ରଭେ ପ୍ରସହ୍ଯୋତ୍ପାଟଯାମାସ ଭଦ୍ରଃ ପରମଵେଗଵାନ୍

ଭଦ୍ରକାଳୀ, ଅତି ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ଭଗଙ୍କ ବଡ଼ ଏବଂ ପଦ୍ମପରି ଚମକୁଥିବା ଦୁଇ ଆଖିକୁ ଜୋରଦାର ଭାବେ ଉଖଳିଦେଲେ।

ପୂଷ୍ଣୋ ଦଶନରେଖାଂ ଚ ଦୀପ୍ତାଂ ମୁକ୍ତାଵଲୀମିଵ ଜଘାନ ଧନୁଷଃ କୋଟ୍ଯା ସ ତେନାସ୍ପଷ୍ଟଵାଗଭୂତ୍

ଧନୁଷର ଆଗରେ ସେ ପୂଷଣଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦାନ୍ତମାଳାକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଯାହା ମୁକ୍ତାମାଳା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଫଳରୂପେ ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ତତଶ୍ଚଂଦ୍ରମସଂ ଦେଵଃ ପାଦାଂଗୁଷ୍ଠେନ ଲୀଲଯା କ୍ଷଣଂ କୃମିଵଦାକ୍ରମ୍ଯ ଘର୍ଷଯାମାସ ଭୂତଲେ

ତାପରେ ଦେବତା, ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କୁ ଏକ ମହୁର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ବଡ଼ ଆଂଗୁଠିରେ କୀଟ ପରି ଦବାଇ, ଭୂମିରେ ଘସିଦେଲେ।

ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଭଦ୍ରଃ ପରମକୋପତଃ କ୍ରୋଶଂତ୍ଯାମେଵ ଵୈରିଣ୍ଯାଂ ଭଦ୍ରକାଲ୍ଯୈ ଦଦୌ ଚ ତତ୍

ଭଦ୍ରକାଳୀ, ଅତି କ୍ରୋଧରେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ବୈରିଣୀ କନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ ସେହି ମୁଣ୍ଡ ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କୁ ଦେଲେ।

ତତ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ସମାଦାଯ ଶିରସ୍ତାଲଫଲୋପମମ୍ ସା ଦେଵୀ କଂଡୁକକ୍ରୀଡାଂ ଚକାର ସମରାଂଗଣେ

ସେ ଦେବୀ ଖୁସି ହୋଇ, ତାଳ ଫଳ ପରି ଗୋଲାକାର ସେହି ମୁଣ୍ଡକୁ ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧ ମାଇଦାନରେ କଣ୍ଡୁକ ଖେଳ ଖେଳିଲେ।

ତତୋ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ତ୍ରୀ କୁଶୀଲା ଭର୍ତୃଭିର୍ଯଥା ପାଦାଭ୍ଯାଂ ଚୈଵ ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ହନ୍ଯତେ ସ୍ମ ଗଣେଶ୍ଵରୈଃ

ତାପରେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ପତ୍ନୀ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀମାନେ ସହିତ କଠପୁତଳି ପରି, ଗଣମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁମାନେ ପାଦ ଓ ହାତରେ ଆଘାତ କଲେ।

ଅରିଷ୍ଟନେମିନେ ସୋମଂ ଧର୍ମଂ ଚୈଵ ପ୍ରଜାପତିମ୍ ବହୁପୁତ୍ରଂ ଚାଂଗିରସଂ କୃଶାଶ୍ଵଂ କଶ୍ଯପଂ ତଥା

ଅରିଷ୍ଟନେମି, ସୋମ, ଧର୍ମ, ପ୍ରଜାପତି, ବହୁପୁତ୍ର, ଆଙ୍ଗିରସ, କୃଶାଶ୍ୱ ଓ କଶ୍ୟପ ମଧ୍ୟ—

ଗଲେ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ବଲିନୋ ଗଣପାଃ ସିଂହଵିକ୍ରମାଃ ଭର୍ତ୍ସଯଂତୋ ଭୃଶଂ ଵାଗ୍ଭିର୍ନିର୍ଜଘ୍ନୁର୍ମୂର୍ଧ୍ନି ମୁଷ୍ଟିଭିଃ

ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଣମାନେ, ସିଂହ ପରି ଚାଲି, ତାଙ୍କ ଗଳା ଧରି, କଠୋର କଥାରେ ଗାଳି ଦେଇ, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁଷ୍ଟି ଆଘାତ କଲେ।

ଧର୍ଷିତା ଭୂତଵେତାଲୈର୍ଦାରାସ୍ସୁତପରିଗ୍ରହାଃ ଯଥା କଲିଯୁଗେ ଜାରୈର୍ବଲେନ କୁଲଯୋଷିତଃ

ଦେବତାମାନଙ୍କ ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅ ଓ ପୁଅମାନେ, ଭୂତ ଓ ବେତାଳମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ, ଯେପରି କଳିଯୁଗରେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଜୋର କରି ଉଚ୍ଚବଂଶୀ ଜନନୀମାନେକୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି।

ତଚ୍ଚ ଵିଧ୍ଵସ୍ତକଲଶଂ ଭଗ୍ନଯୂପଂ ଗତୋତ୍ସଵମ୍ ପ୍ରଦୀପିତମହାଶାଲଂ ପ୍ରଭିନ୍ନଦ୍ଵାରତୋରଣମ୍

ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଗଲା: କଳଶ ଉଲଟିଗଲା, ଯୂପ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଉତ୍ସବ ଶେଷ ହେଲା, ବଡ଼ ଶାଳା ଜଳିଗଲା, ଦ୍ୱାର ଓ ତୋରଣ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।

ଉତ୍ପାଟିତସୁରାନୀକଂ ହନ୍ଯମାନଂ ତପୋଧନମ୍ ପ୍ରଶାନ୍ତବ୍ରହ୍ମନିର୍ଘୋଷଂ ପ୍ରକ୍ଷୀଣଜନସଂଚଯମ୍

ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନା ଉଖଳିଯାଇଥିଲା, ତପସ୍ୱୀମାନେ ହତ୍ୟା ହେଉଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମନାଦ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କର ଭିଡ଼ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା।

କ୍ରନ୍ଦମାନାତୁରସ୍ତ୍ରୀକଂ ହତାଶେଷପରିଚ୍ଛଦମ୍ ଶୂନ୍ଯାରଣ୍ଯନିଭଂ ଜଜ୍ଞେ ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ତଦାର୍ଦିତମ୍

ଯଜ୍ଞ ବେଦିକା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ପଡ଼ି, ଶୂନ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ ସଦୃଶ ହୋଇଯାଇଥିଲା—ସେଠାରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିବା, ଦୁଃଖିତ ଜଣେ ଜଣେ ଜନାନୀ ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ସହାୟକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।

ଶୂଲଵେଗପ୍ରରୁଗ୍ଣାଶ୍ଚ ଭିନ୍ନବାହୂରୁଵକ୍ଷସଃ ଵିନିକୃତ୍ତୋତ୍ତମାଂଗାଶ୍ଚ ପେତୁରୁର୍ଵ୍ଯାଂ ସୁରୋତ୍ତମାଃ

ଶୂଳର ଭୟଙ୍କର ଆଘାତରେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର ବାହୁ, ଉରୁ ଓ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ମୁଣ୍ଡ କଟିଯାଇ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।

ହତେଷୁ ତେଷୁ ଦେଵେଷୁ ପତିତେଷୁଃ ସହସ୍ରଶଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ଗଣେଶାନଃ କ୍ଷଣାଦାହଵନୀଯକମ୍

ହଜାର ହଜାର ଦେବତା ହତ୍ୟା ହୋଇ ପଡ଼ିଯିବା ପରେ, ଗଣନାଥ ତୁରନ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ପ୍ରଵିଷ୍ଟମଥ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଦ୍ରଂ କାଲାଗ୍ନିସଂନିଭମ୍ ଦୁଦ୍ରାଵ ମରଣାଦ୍ଭୀତୋ ଯଜ୍ଞୋ ମୃଗଵପୁର୍ଧରଃ

ସେ ଭୟଙ୍କର, କାଳାଗ୍ନି ସଦୃଶ ଅନ୍ତର୍ଭାବକୁ ଦେଖି, ଯଜ୍ଞ ମୃତ୍ୟୁଭୟରେ ହରିଣ ଆକାର ଧରି ପଳାଇଗଲା।

ସ ଵିସ୍ଫାର୍ଯ ମହଚ୍ଚାପଂ ଦୃଢଜ୍ଯାଘୋଷଣଭୀଷଣମ୍ ଭଦ୍ରସ୍ତମଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵିକ୍ଷିପନ୍ନେଵ ସାଯକାନ୍

ତାପରେ ଭଦ୍ର, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ସହିତ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଧନୁଷ ଟାଣି, ସାୟକ ଛାଡ଼ି ତାହାକୁ ଧାଉଥିଲେ।

ଆକର୍ଣପୂର୍ଣମାକୃଷ୍ଟଂ ଧନୁରମ୍ବୁଦସଂନିଭମ୍ ନାଦଯାମାସ ଚ ଜ୍ଯାଂ ଦ୍ଯାଂ ଖଂ ଚ ଭୂମିଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ

କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧନୁଷ ଟାଣି, ବଜ୍ରପାତ ସଦୃଶ ଧ୍ୱନି କରି, ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ତାର ଆକାଶ, ବାୟୁ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା।

ତମୁପଶ୍ରିତ୍ଯ ସନ୍ନାଦଂ ହତୋ ଽସ୍ମୀତ୍ଯେଵ ଵିହ୍ଵଲମ୍ ଶରଣାର୍ଧେନ ଵକ୍ରେଣ ସ ଵୀରୋ ଽଧ୍ଵରପୂରୁଷମ୍

ସେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ 'ମୁଁ ମରିଗଲି' ବୋଲି ଭୟଭୀତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ, ଭଦ୍ରଙ୍କ ଏକ ଭଙ୍ଗା ଅର୍ଧ ତୀରରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ।

ମହାଭଯସ୍ଖଲତ୍ପାଦଂ ଵେପନ୍ତଂ ଵିଗତତ୍ଵିଷମ୍ ମୃଗରୂପେଣ ଧାଵନ୍ତଂ ଵିଶିରସ୍କଂ ତଦାକରୋତ୍

ବଡ଼ ଭୟରେ ପାଦ ହଡ଼ବଡ଼ାଉଥିବା, କମ୍ପିଥିବା ଓ ତେଜ ହରାଇଥିବା ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ, ହରିଣ ଆକାରରେ ମୁଣ୍ଡ ବିନା ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।

ତମୀଦୃଶମଵଜ୍ଞାତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈ ସୂର୍ଯସଂଭଵମ୍ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପରମସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯୁଦ୍ଧାଯାଭଵଦୁଦ୍ଯତଃ

ସୂର୍ଯ୍ୟଯୋଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେଠି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଏପରି ଅବମାନିତ ଦେଖି, ବିଷ୍ଣୁ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

ତମୁଵାହ ମହାଵେଗାତ୍ସ୍କନ୍ଧେନ ନତସଂଧିନା ସର୍ଵେଷାଂ ଵଯସାଂ ରାଜା ଗରୁଡଃ ପନ୍ନଗାଶନଃ

ତାପରେ ଚିଲିକାର ରାଜା ଓ ସର୍ପ ଭକ୍ଷକ ଗରୁଡ଼, ବଡ଼ ବେଗରେ ଏବଂ ମୁଡ଼ିଥିବା ଗଠି ସହିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଠାରୁ ବୟସରେ ବଡ଼ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଦେହରେ ବହନ କଲେ।

ଦେଵାଶ୍ଚ ହତଶିଷ୍ଟା ଯେ ଦେଵରାଜପୁରୋଗମାଃ ପ୍ରଚକ୍ରୁସ୍ତସ୍ଯ ସାହାଯ୍ଯଂ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତୁମିଵୋଦ୍ଯତାଃ

ଯେଉଁ ଦେବତା ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ, ଦେବରାଜଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସେମାନେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆଗେଇଲେ, ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

ଵିଷ୍ଣୁନା ସହିତାନ୍ଦେଵାନ୍ମୃଗେନ୍ଦ୍ରଃ କ୍ରୋଷ୍ଟୁକାନିଵ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜହାସ ଭୂତେନ୍ଦ୍ରୋ ମୃଗେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଵିଵ୍ଯଥଃ

ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ଏକାଠି ହେବାକୁ ଦେଖି, ଭୂତମାନଙ୍କର ନାଥ ହସିଲେ, ଯେପରି ଶିଂହ ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ଶିଆଳମାନେକୁ ଦେଖି ଅଚଳ ରହେ।

ତସ୍ମିନ୍ନଵସରେ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ସମାଵିରଭଵଦ୍ରଥଃ ସହସ୍ରସୂର୍ଯସଂକାଶଶ୍ଚାରୁଚୀରଵୃଷଧ୍ଵଜଃ

ସେ ସମୟରେ ଆକାଶରେ ଏକ ରଥ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା, ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନ୍ଦର ଧ୍ୱଜ ଓ ବୃଷ ଚିହ୍ନ ସହିତ।

ଅଶ୍ଵରତ୍ନଦ୍ଵଯୋଦାରୋ ରଥଚକ୍ରଚତୁଷ୍ଟଯଃ ସଞ୍ଚିତାନେକଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରତ୍ନପରିଷ୍କୃତଃ

ସେ ରଥ ଦୁଇଟି ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଟଣାଯାଉଥିଲା, ଚାରିଟି ଚକା ଥିଲା ଏବଂ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା।

ତସ୍ଯାପି ରଥଵର୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଯାତ୍ସ ଏଵ ହି ସାରଥିଃ ଯଥା ଚ ତ୍ରୈପୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ପୂର୍ଵଂ ଶାର୍ଵରଥେ ସ୍ଥିତଃ

ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ପାଇଁ, ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ସାରଥି ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଏଠି ମଧ୍ୟ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ତ୍ରିପୁର ସଂଗ୍ରାମରେ ଶ୍ୟାମ ରଥରେ ଥିଲେ।

ସ ତଂ ରଥଵରଂ ବ୍ରହ୍ମା ଶାସନାଦେଵ ଶୂଲିନଃ ହରେସ୍ସମୀପମାନୀଯ କୃତାଞ୍ଜଲିରଭାଷତ

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥକୁ ହରିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆଣି, ହାତ ଜୋଡ଼ି କହିଲେ।

ଭଗଵନ୍ଭଦ୍ର ଭଦ୍ରାଂଗ ଭଗଵାନିନ୍ଦୁଭୂଷଣଃ ଆଜ୍ଞାପଯତି ଵୀରସ୍ତ୍ଵାଂ ରଥମାରୋଢୁମଵ୍ଯଯଃ

ହେ ଭଦ୍ର, ଶୁଭ ଦେହଧାରୀ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ ତୁମକୁ ଆଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି—ହେ ବୀର, ଅବିନାଶୀ ରଥକୁ ଆରୋହଣ କର।