ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଵ୍ଯଚରଦ୍ଦେଵସଂଘେଷୁ ଭଦ୍ରୋ ଽଗ୍ନିରିଵ କକ୍ଷଗଃ ତତ୍ର ତତ୍ର ମହାଵେଗାଚ୍ଚରଂତଂ ଶୂଲଧାରିଣମ୍

ସେ ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ଚାଲୁଥିଲେ; ଏଠି ସେଠି ବଡ଼ ତ୍ୱରାରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି ଘୂରୁଥିଲେ।

ତମେକଂ ତ୍ରିଦଶାଃ ସର୍ଵେ ସହସ୍ରମିଵ ମେନିରେ ଭଦ୍ରକାଲୀ ଚ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧଵୃଦ୍ଧମଦୋଦ୍ଧତା

ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏକାକି ହଜାର ଜଣ ପରି ମନେ କରୁଥିଲେ; ଭଦ୍ରକାଳୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ରୂଷ୍ଟ ଓ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।

ମୁକ୍ତଜ୍ଵାଲେନ ଶୂଲେନ ନିର୍ବିଭେଦ ରଣେ ସୁରାନ୍ ସ ତଯା ରୁରୁଚେ ଭଦ୍ରୋ ରୁଦ୍ରକୋପସମୁଦ୍ଭଵଃ

ତାଙ୍କର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେକୁ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ; ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭଦ୍ର ତାଙ୍କ ସହିତ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

ପ୍ରଭଯେଵ ଯୁଗାଂତାଗ୍ନିଶ୍ଚଲଯା ଧୂମଧୂମ୍ରଯା ଭଦ୍ରକାଲୀ ତଦାଯୁଦ୍ଧେ ଵିଦ୍ରୁତତ୍ରିଦଶାବଭୌ

ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେବାବେଳେ, ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଏମିତି ଚମକୁଥିଲା, ଯେଉଁପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ଅଗ୍ନି ଧୂମରେ ଅନ୍ଧାର ହୋଇଯାଏ, ତାଙ୍କ ଭୟଭୀତ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଚିତ୍କାର କରି ଚାଲିଗଲେ।

କଲ୍ପେ ଶେଷାନଲଜ୍ଵାଲାଦଗ୍ଧାଵିଶ୍ଵଜଗଦ୍ଯଥା ତଦା ସଵାଜିନଂ ସୂର୍ଯଂ ରୁଦ୍ରାନ୍ରୁଦ୍ରଗଣାଗ୍ରଣୀଃ

ଯେପରି ଏକ କଳ୍ପର ଶେଷରେ ଶେଷନାଗଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଜଳିଯାଏ, ସେହିପରି ଭଦ୍ରକାଳୀ, ରୁଦ୍ରମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବପ୍ରଧାନ, ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।

ଭଦ୍ରୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ଜଘାନାଶୁ ଵାମପାଦେନ ଲୀଲଯା ଅସିଭିଃ ପାଵକଂ ଭଦ୍ରଃ ପଟ୍ଟିଶୈସ୍ତୁ ଯମଂ ଯମୀ

ଭଦ୍ରକାଳୀ ଖେଳରେ ତାଙ୍କ ବାମ ପାଦରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ତୁରନ୍ତ ଆଘାତ କଲେ; ତଳୱାରରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଓ ବଣ୍ଶାରେ ଯମ ଓ ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।

ରୁଦ୍ରାନ୍ଦୃଢେନ ଶୂଲେନ ମୁଦ୍ଗରୈର୍ଵରୁଣଂ ଦୃଢୈଃ ପରିଘୈର୍ନିରୃତିଂ ଵାଯୁଂ ଟଂକୈଷ୍ଟଂକଧରଃ ସ୍ଵଯମ୍

ସେ ଦୃଢ଼ ତ୍ରିଶୂଳରେ ରୁଦ୍ରମାନେକୁ, ଭାରୀ ଗଦାରେ ବରୁଣଙ୍କୁ, ଲୋହା ଦଣ୍ଡରେ ନିରୃତିକୁ ଓ ଧାର ଧରା ଅସ୍ତ୍ରରେ ନିଜେ ବାୟୁଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।

ନିର୍ବିଭେଦ ରଣେ ଵୀରୋ ଲୀଲଯୈଵ ଗଣେଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵାନ୍ଦେଵଗଣାନ୍ସଦ୍ଯୋ ମୁନୀଞ୍ଛଂଭୋର୍ଵିରୋଧିନଃ

ଗଣମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ସହଜରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ବିରୋଧୀ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।

ତତୋ ଦେଵଃ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ନାସିକାଗ୍ରଂ ସୁଶୋଭନମ୍ ଚିଚ୍ଛେଦ କରଜାଗ୍ରେଣ ଦେଵମାତୁସ୍ତଥୈଵ ଚ

ତାପରେ ଦେବତା, ନିଜ ନଖର ଆଗରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ନାକର ଆଗକୁ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଦେବମାତାଙ୍କ ନାକର ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି କାଟିଦେଲେ।

ଚିଚ୍ଛେଦ ଚ କୁଠାରେଣ ବାହୁଦଂଡଂ ଵିଭାଵସୋଃ ଅଗ୍ରତୋ ଦ୍ଵ୍ଯଂଗୁଲାଂ ଜିହ୍ଵାଂ ମାତୁର୍ଦେଵ୍ଯା ଲୁଲାଵ ଚ

କୁଟାରରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ବାହୁକୁ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦେବୀ ମାଆଙ୍କ ଜିଭରୁ ଦୁଇ ଆଂଗୁଳ ଲମ୍ବା ଅଂଶକୁ ଛେଦିଦେଲେ।

ସ୍ଵାହାଦେଵ୍ଯାସ୍ତଥା ଦେଵୋ ଦକ୍ଷିଣଂ ନାସିକାପୁଟମ୍ ଚକର୍ତ କରଜାଗ୍ରେଣ ଵାମଂ ଚ ସ୍ତନଚୂଚୁକମ୍

ସେହିପରି ଦେବତା, ନଖର ଆଗରେ ସ୍ୱାହାଦେବୀଙ୍କ ଡାହାଣ ନାକର ଚିରାକୁ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ବାମ ସ୍ତନର ଚୁଚୁକୁ ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଲେ।

ଭଗସ୍ଯ ଵିପୁଲେ ନେତ୍ରେ ଶତପତ୍ରସମପ୍ରଭେ ପ୍ରସହ୍ଯୋତ୍ପାଟଯାମାସ ଭଦ୍ରଃ ପରମଵେଗଵାନ୍

ଭଦ୍ରକାଳୀ, ଅତି ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ଭଗଙ୍କ ବଡ଼ ଏବଂ ପଦ୍ମପରି ଚମକୁଥିବା ଦୁଇ ଆଖିକୁ ଜୋରଦାର ଭାବେ ଉଖଳିଦେଲେ।

ପୂଷ୍ଣୋ ଦଶନରେଖାଂ ଚ ଦୀପ୍ତାଂ ମୁକ୍ତାଵଲୀମିଵ ଜଘାନ ଧନୁଷଃ କୋଟ୍ଯା ସ ତେନାସ୍ପଷ୍ଟଵାଗଭୂତ୍

ଧନୁଷର ଆଗରେ ସେ ପୂଷଣଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦାନ୍ତମାଳାକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଯାହା ମୁକ୍ତାମାଳା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଫଳରୂପେ ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ତତଶ୍ଚଂଦ୍ରମସଂ ଦେଵଃ ପାଦାଂଗୁଷ୍ଠେନ ଲୀଲଯା କ୍ଷଣଂ କୃମିଵଦାକ୍ରମ୍ଯ ଘର୍ଷଯାମାସ ଭୂତଲେ

ତାପରେ ଦେବତା, ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କୁ ଏକ ମହୁର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ବଡ଼ ଆଂଗୁଠିରେ କୀଟ ପରି ଦବାଇ, ଭୂମିରେ ଘସିଦେଲେ।

ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଭଦ୍ରଃ ପରମକୋପତଃ କ୍ରୋଶଂତ୍ଯାମେଵ ଵୈରିଣ୍ଯାଂ ଭଦ୍ରକାଲ୍ଯୈ ଦଦୌ ଚ ତତ୍

ଭଦ୍ରକାଳୀ, ଅତି କ୍ରୋଧରେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ବୈରିଣୀ କନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ ସେହି ମୁଣ୍ଡ ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କୁ ଦେଲେ।

ତତ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ସମାଦାଯ ଶିରସ୍ତାଲଫଲୋପମମ୍ ସା ଦେଵୀ କଂଡୁକକ୍ରୀଡାଂ ଚକାର ସମରାଂଗଣେ

ସେ ଦେବୀ ଖୁସି ହୋଇ, ତାଳ ଫଳ ପରି ଗୋଲାକାର ସେହି ମୁଣ୍ଡକୁ ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧ ମାଇଦାନରେ କଣ୍ଡୁକ ଖେଳ ଖେଳିଲେ।

ତତୋ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ତ୍ରୀ କୁଶୀଲା ଭର୍ତୃଭିର୍ଯଥା ପାଦାଭ୍ଯାଂ ଚୈଵ ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ହନ୍ଯତେ ସ୍ମ ଗଣେଶ୍ଵରୈଃ

ତାପରେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ପତ୍ନୀ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀମାନେ ସହିତ କଠପୁତଳି ପରି, ଗଣମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁମାନେ ପାଦ ଓ ହାତରେ ଆଘାତ କଲେ।

ଅରିଷ୍ଟନେମିନେ ସୋମଂ ଧର୍ମଂ ଚୈଵ ପ୍ରଜାପତିମ୍ ବହୁପୁତ୍ରଂ ଚାଂଗିରସଂ କୃଶାଶ୍ଵଂ କଶ୍ଯପଂ ତଥା

ଅରିଷ୍ଟନେମି, ସୋମ, ଧର୍ମ, ପ୍ରଜାପତି, ବହୁପୁତ୍ର, ଆଙ୍ଗିରସ, କୃଶାଶ୍ୱ ଓ କଶ୍ୟପ ମଧ୍ୟ—

ଗଲେ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ବଲିନୋ ଗଣପାଃ ସିଂହଵିକ୍ରମାଃ ଭର୍ତ୍ସଯଂତୋ ଭୃଶଂ ଵାଗ୍ଭିର୍ନିର୍ଜଘ୍ନୁର୍ମୂର୍ଧ୍ନି ମୁଷ୍ଟିଭିଃ

ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଣମାନେ, ସିଂହ ପରି ଚାଲି, ତାଙ୍କ ଗଳା ଧରି, କଠୋର କଥାରେ ଗାଳି ଦେଇ, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁଷ୍ଟି ଆଘାତ କଲେ।

ଧର୍ଷିତା ଭୂତଵେତାଲୈର୍ଦାରାସ୍ସୁତପରିଗ୍ରହାଃ ଯଥା କଲିଯୁଗେ ଜାରୈର୍ବଲେନ କୁଲଯୋଷିତଃ

ଦେବତାମାନଙ୍କ ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅ ଓ ପୁଅମାନେ, ଭୂତ ଓ ବେତାଳମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ, ଯେପରି କଳିଯୁଗରେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଜୋର କରି ଉଚ୍ଚବଂଶୀ ଜନନୀମାନେକୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି।

ତଚ୍ଚ ଵିଧ୍ଵସ୍ତକଲଶଂ ଭଗ୍ନଯୂପଂ ଗତୋତ୍ସଵମ୍ ପ୍ରଦୀପିତମହାଶାଲଂ ପ୍ରଭିନ୍ନଦ୍ଵାରତୋରଣମ୍

ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଗଲା: କଳଶ ଉଲଟିଗଲା, ଯୂପ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଉତ୍ସବ ଶେଷ ହେଲା, ବଡ଼ ଶାଳା ଜଳିଗଲା, ଦ୍ୱାର ଓ ତୋରଣ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।

ଉତ୍ପାଟିତସୁରାନୀକଂ ହନ୍ଯମାନଂ ତପୋଧନମ୍ ପ୍ରଶାନ୍ତବ୍ରହ୍ମନିର୍ଘୋଷଂ ପ୍ରକ୍ଷୀଣଜନସଂଚଯମ୍

ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନା ଉଖଳିଯାଇଥିଲା, ତପସ୍ୱୀମାନେ ହତ୍ୟା ହେଉଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମନାଦ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କର ଭିଡ଼ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା।

କ୍ରନ୍ଦମାନାତୁରସ୍ତ୍ରୀକଂ ହତାଶେଷପରିଚ୍ଛଦମ୍ ଶୂନ୍ଯାରଣ୍ଯନିଭଂ ଜଜ୍ଞେ ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ତଦାର୍ଦିତମ୍

ଯଜ୍ଞ ବେଦିକା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ପଡ଼ି, ଶୂନ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ ସଦୃଶ ହୋଇଯାଇଥିଲା—ସେଠାରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିବା, ଦୁଃଖିତ ଜଣେ ଜଣେ ଜନାନୀ ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ସହାୟକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।

ଶୂଲଵେଗପ୍ରରୁଗ୍ଣାଶ୍ଚ ଭିନ୍ନବାହୂରୁଵକ୍ଷସଃ ଵିନିକୃତ୍ତୋତ୍ତମାଂଗାଶ୍ଚ ପେତୁରୁର୍ଵ୍ଯାଂ ସୁରୋତ୍ତମାଃ

ଶୂଳର ଭୟଙ୍କର ଆଘାତରେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର ବାହୁ, ଉରୁ ଓ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ମୁଣ୍ଡ କଟିଯାଇ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।

ହତେଷୁ ତେଷୁ ଦେଵେଷୁ ପତିତେଷୁଃ ସହସ୍ରଶଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ଗଣେଶାନଃ କ୍ଷଣାଦାହଵନୀଯକମ୍

ହଜାର ହଜାର ଦେବତା ହତ୍ୟା ହୋଇ ପଡ଼ିଯିବା ପରେ, ଗଣନାଥ ତୁରନ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ପ୍ରଵିଷ୍ଟମଥ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଦ୍ରଂ କାଲାଗ୍ନିସଂନିଭମ୍ ଦୁଦ୍ରାଵ ମରଣାଦ୍ଭୀତୋ ଯଜ୍ଞୋ ମୃଗଵପୁର୍ଧରଃ

ସେ ଭୟଙ୍କର, କାଳାଗ୍ନି ସଦୃଶ ଅନ୍ତର୍ଭାବକୁ ଦେଖି, ଯଜ୍ଞ ମୃତ୍ୟୁଭୟରେ ହରିଣ ଆକାର ଧରି ପଳାଇଗଲା।

ସ ଵିସ୍ଫାର୍ଯ ମହଚ୍ଚାପଂ ଦୃଢଜ୍ଯାଘୋଷଣଭୀଷଣମ୍ ଭଦ୍ରସ୍ତମଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵିକ୍ଷିପନ୍ନେଵ ସାଯକାନ୍

ତାପରେ ଭଦ୍ର, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ସହିତ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଧନୁଷ ଟାଣି, ସାୟକ ଛାଡ଼ି ତାହାକୁ ଧାଉଥିଲେ।

ଆକର୍ଣପୂର୍ଣମାକୃଷ୍ଟଂ ଧନୁରମ୍ବୁଦସଂନିଭମ୍ ନାଦଯାମାସ ଚ ଜ୍ଯାଂ ଦ୍ଯାଂ ଖଂ ଚ ଭୂମିଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ

କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧନୁଷ ଟାଣି, ବଜ୍ରପାତ ସଦୃଶ ଧ୍ୱନି କରି, ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ତାର ଆକାଶ, ବାୟୁ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା।

ତମୁପଶ୍ରିତ୍ଯ ସନ୍ନାଦଂ ହତୋ ଽସ୍ମୀତ୍ଯେଵ ଵିହ୍ଵଲମ୍ ଶରଣାର୍ଧେନ ଵକ୍ରେଣ ସ ଵୀରୋ ଽଧ୍ଵରପୂରୁଷମ୍

ସେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ 'ମୁଁ ମରିଗଲି' ବୋଲି ଭୟଭୀତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ, ଭଦ୍ରଙ୍କ ଏକ ଭଙ୍ଗା ଅର୍ଧ ତୀରରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ।