ଶିଵପୁରାଣମ୍

ବିଭିଦୁର୍ବଲିନୋ ଵୀରା ଵୀରଭଦ୍ରାଂଗସଂଭଵାଃ ଛିଂଧି ଭିଂଧି କ୍ଷିପ କ୍ଷିପ୍ରଂ ମାର୍ଯତାଂ ଦାର୍ଯତାମିତି

ବଳଶାଳୀ ବୀରମାନେ, ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଛିନ୍ଦ, ଭିନ୍ଦ, ଫିଙ୍ଗ, ତୁରନ୍ତ ମାର, ଫାଡ଼—ଏମିତି ଚିତ୍କାର କରି ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।

ହରସ୍ଵ ପ୍ରହରସ୍ଵେତି ପାଟଯୋତ୍ପାଟଯେତି ଚ ସଂରଂଭପ୍ରଭଵାଃ କ୍ରୂରାଶ୍ଶବ୍ଦାଃ ଶ୍ରଵଣଶଂକଵଃ

'ମାର, ଆଘାତ କର, ଫାଡ଼, ଉପଡ଼'—ଏମିତି କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଠୋର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଲେ, ଯାହା କାନକୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲା।

ଯତ୍ରତତ୍ର ଗଣେଶାନାଂ ଜଜ୍ଞିରେ ସମରୋଚିତାଃ ଵିଵୃତ୍ତନଯନାଃ କେଚିଦ୍ଦଷ୍ଟଦଂଷ୍ଟ୍ରୋଷ୍ଠତାଲଵଃ

ଯେଉଁଠାରେ ଗଣପତିମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦେଖାଦେଲେ, କିଛିଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ବଡ଼ ହୋଇଯାଇଥିଲା, କିଛି ଦାନ୍ତ, ଓଠ, ଜିଭ କଟି ରହିଥିଲା।

ଆଶ୍ରମସ୍ଥାନ୍ସମାକୃଷ୍ଯ ମାରଯନ୍ତି ତପୋଧନାତ୍ ସ୍ରୁଵାନପହରନ୍ତଶ୍ଚ କ୍ଷିପନ୍ତୋଗ୍ନିଂ ଜଲେଷୁ ଚ

ଅଶ୍ରମରେ ଥିବା ମନ୍ଦିରମାନେକୁ ଧରି ଟାଣି ନେଇ, ତପସ୍ୱୀମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ, ସେମାନଙ୍କର ହୋମକୁଡ଼ି ନେଇଲେ, ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।

କଲଶାନପି ଭିନ୍ଦଂତଶ୍ଛିଂଦଂତୋ ମଣିଵେଦିକାଃ ଗାଯଂତଶ୍ଚ ନଦନ୍ତଶ୍ଚ ହସନ୍ତଶ୍ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ

ସେମାନେ କଳଶ ଭାଙ୍ଗୁଥିଲେ, ମଣିର ବେଦିକୁ ଭାଙ୍ଗୁଥିଲେ, ଗାଇଁଥିଲେ, ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ପୁନିପୁନି ହସୁଥିଲେ।

ରକ୍ତାସଵଂ ପିବନ୍ତଶ୍ଚ ନନୃତୁର୍ଗଣପୁଂଗଵାଃ ନିର୍ମଥ୍ଯ ସେଂଦ୍ରାନମରାନ୍ ଗଣେନ୍ଦ୍ରାନ୍ଵୃଷେନ୍ଦ୍ରନାଗେନ୍ଦ୍ରମୃଗେନ୍ଦ୍ରସାରାଃ

ଶିବଙ୍କ ଗଣମାନେ ରକ୍ତର ସୁରା ପିଇ ନାଚିଲେ, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଦଳନ କଲେ; ଗଣମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମାନେ ବୃଷ, ସାପ ଓ ସିଂହର ମୁଖ୍ୟମାନେ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।

ଚକ୍ରୁର୍ବହୂନ୍ଯପ୍ରତିମଭାଵାଃ ସହର୍ଷରୋମାଣି ଵିଚେଷ୍ଟିତାନି ନନ୍ଦଂତି କେଚିତ୍ପ୍ରହରନ୍ତି କେଚିଦ୍ଧାଵନ୍ତି କେଚିତ୍ପ୍ରଲପନ୍ତି କେଚିତ୍

ସେମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଦ୍ଭୁତ କାମ କରୁଥିଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର କେଶ ଉଠିଯାଉଥିଲା; କେହି ଖୁସି ହେଉଥିଲେ, କେହି ମାରୁଥିଲେ, କେହି ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ, କେହି ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହୁଥିଲେ।

ନୃତ୍ଯନ୍ତି କେଚିଦ୍ଵିହସନ୍ତି କେଚିଦ୍ଵଲ୍ଗନ୍ତି କେଚିତ୍ପ୍ରମଥା ବଲେନ

କେହି ନାଚୁଥିଲେ, କେହି ହସୁଥିଲେ, କେହି ଲମ୍ବା ଲମ୍ବା ଲାଫ ଦେଉଥିଲେ; ପ୍ରମଥମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହିତ ଥିଲେ।

କେଚିଜ୍ଜିଘୃକ୍ଷଂତି ଘନାନ୍ସ ତୋଯାନ୍କେଚିଦ୍ଗ୍ରହୀତୁଂ ରଵିମୁତ୍ପତଂତି କେଚିତ୍ପ୍ରସର୍ତୁଂ ପଵନେନ ସାର୍ଧମିଚ୍ଛଂତି ଭୀମାଃ ପ୍ରମଥା ଵିଯତ୍ସ୍ଥାଃ

କେହି ମେଘକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, କେହି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିବାକୁ ଲାଫ ଦେଉଥିଲେ, କେହି ବାତାସ ସହିତ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ; ଭୟଙ୍କର ପ୍ରମଥମାନେ ଆକାଶରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ।

ଆକ୍ଷିପ୍ଯ କେଚିଚ୍ଚ ଵରାଯୁଧାନି ମହା ଭୁଜଂଗାନିଵ ଵୈନତେଯାଃ ଭ୍ରମଂତି ଦେଵାନପି ଵିଦ୍ରଵଂତଃ ଖମଂଡଲେ ପର୍ଵତକୂଟକଲ୍ପାଃ

କେହି ବଡ଼ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, ଗରୁଡ଼ ପରି ବଡ଼ ସାପ ଭଳି ଘୂରୁଥିଲେ; ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା ପରି ଆକାଶରେ ଘୂରୁଥିଲେ।

ଉତ୍ପାଟ୍ଯ ଚୋତ୍ପାଟ୍ଯଗୃହାଣି କେଚିତ୍ସଜାଲଵାତାଯନଵେଦିକାନି ଵିକ୍ଷିପ୍ଯ ଵିକ୍ଷିପ୍ଯ ଜଲସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ କାଲାଂବୁଦାଭାଃ ପ୍ରମଥା ନିନେଦୁଃ

କେହି ଜାଲି ବିନ୍ଦା ଓ ବାଡ଼ି ସହିତ ଘର ଉପଡ଼ାଇ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପାଣି ମଧ୍ୟରେ ଛାଡ଼ିଦେଉଥିଲେ; କଳା ମେଘ ପରି ପ୍ରମଥମାନେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ।

ଉଦ୍ଵର୍ତିତଦ୍ଵାରକପାଟକୁଡ୍ଯଂ ଵିଧ୍ଵସ୍ତଶାଲାଵଲଭୀଗଵାକ୍ଷମ୍ ଅହୋ ବତାଭଜ୍ଯତ ଯଜ୍ଞଵାଟମନାଥଵଦ୍ଵାକ୍ଯମିଵାଯଥାର୍ଥମ୍

ଦ୍ୱାର, ଦେଉଳି ଓ ବାଲକନି ଉଲଟିଯାଇ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା; ଏହା ଅର୍ଥହୀନ କଥା ପରି ଏକାକି ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିଲା।

ହା ନାଥ ତାତେତି ପିତୁଃ ସୁତେତି ଭ୍ରତର୍ମମାମ୍ବେତି ଚ ମାତୁଲେତି ଉତ୍ପାଟ୍ଯମାନେଷୁ ଗୃହେଷୁ ନାର୍ଯୋ ହ୍ଯାନାଥଶବ୍ଦାନ୍ବହୁଶଃ ପ୍ରଚକ୍ରୁଃ

ଘରଗୁଡ଼ିକୁ ଉପଡ଼ାଯାଉଥିବାବେଳେ, ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀମାନେ 'ହା ନାଥ! ହା ବାପା! ହା ପୁଅ! ହା ଭାଇ! ହା ମା!' ବୋଲି ଅନେକ ଦୁଃଖର ଆତ୍ମନାଦ କରୁଥିଲେ।

ତତସ୍ତ୍ରିଦଶମୁଖ୍ଯାସ୍ତେ ଵିଷ୍ଣୁଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ ସର୍ଵେ ଭଯପରିତ୍ରସ୍ତାଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଭଯଵିହ୍ଵଲାଃ

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ମୁଖ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଯାଇଥିଲେ।

ନିଜୈରଦୂଷିତୈରଂଗୈର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵାନୁପଦ୍ରୁତାନ୍ ଦଂଡ୍ଯାନଦଂଡିତାନ୍ମତ୍ଵା ଚୁକୋପ ଗଣପୁଂଗଵଃ

ନିଜ ଦେହ ଦୋଷମୁକ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ ଆକ୍ରମଣ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦୋଷୀମାନେ ଦଣ୍ଡିତ ହେଉନାହାନ୍ତି ବୋଲି ଭାବି, ଗଣମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।

ତତସ୍ତ୍ରିଶୂଲମାଦାଯ ଶର୍ଵଶକ୍ତିନିବର୍ହଣମ୍ ଊର୍ଧ୍ଵଦୃଷ୍ଟିର୍ମହାବାହୁର୍ମୁଖାଜ୍ଜ୍ଵାଲାଃ ସମୁତ୍ସୃଜନ୍

ତାପରେ ସେ ତିନିମୁହା ତ୍ରିଶୂଳ ନେଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ଦମନ କରେ; ଉପରକୁ ଦୃଷ୍ଟି, ବଡ଼ ବଡ଼ ବାହୁ, ମୁଁହରୁ ଅଗ୍ନି ନିସ୍କାସିତ ହେଉଥିଲା।

ଅମରାନପି ଦୁଦ୍ରାଵ ଦ୍ଵିରଦାନିଵ କେସରୀ ତାନଭିଦ୍ରଵତସ୍ତସ୍ଯ ଗମନଂ ସୁମନୋହରମ୍

ସେ ସିଂହ ପରି ହାତୀମାନେକୁ ଭଗାଇଦେଉଥିବା ପରି, ଦେବତାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଭଗାଇଦେଲେ; ସେ ଆଗେ ବଢ଼ିଯିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଚାଲ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଲାଗୁଥିଲା।

ଵାରାଣସ୍ଯେଵ ମତ୍ତସ୍ଯ ଜଗାମ ପ୍ରେକ୍ଷଣୀଯତାମ୍ ତତସ୍ତତ୍କ୍ଷୋଭଯାମାସ ମହତ୍ସୁରବଲଂ ବଲୀ

ବାରାଣସୀରେ ମଦମସ୍ତ ଜଣେ ପରି, ସେ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ହେଲେ; ପରେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ।

ମହାସରୋଵରଂ ଯଦ୍ଵନ୍ମତ୍ତୋ ଵାରଣଯୂଥପଃ ଵିକୁର୍ଵନ୍ବହୁଧାଵର୍ଣାନ୍ନୀଲପାଂଡୁରଲୋହିତାନ୍

ବଡ଼ ହାତୀମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଜଣେ ପରି, ବଡ଼ ହିଲା ଝିଲିରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର—ନୀଳ, ହଳଦିଆ, ଲାଲ—ବଦଳ କରୁଥିଲେ।

ଵିଭ୍ରଦ୍ଵ୍ଯାଘ୍ରାଜିନଂ ଵାସୋ ହେମପ୍ରଵରତାରକମ୍

ସେ ବାଘର ଚର୍ମର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସୁନା ତାରା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲେ।

ଵ୍ଯଚରଦ୍ଦେଵସଂଘେଷୁ ଭଦ୍ରୋ ଽଗ୍ନିରିଵ କକ୍ଷଗଃ ତତ୍ର ତତ୍ର ମହାଵେଗାଚ୍ଚରଂତଂ ଶୂଲଧାରିଣମ୍

ସେ ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ଚାଲୁଥିଲେ; ଏଠି ସେଠି ବଡ଼ ତ୍ୱରାରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି ଘୂରୁଥିଲେ।

ତମେକଂ ତ୍ରିଦଶାଃ ସର୍ଵେ ସହସ୍ରମିଵ ମେନିରେ ଭଦ୍ରକାଲୀ ଚ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧଵୃଦ୍ଧମଦୋଦ୍ଧତା

ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏକାକି ହଜାର ଜଣ ପରି ମନେ କରୁଥିଲେ; ଭଦ୍ରକାଳୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ରୂଷ୍ଟ ଓ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।

ମୁକ୍ତଜ୍ଵାଲେନ ଶୂଲେନ ନିର୍ବିଭେଦ ରଣେ ସୁରାନ୍ ସ ତଯା ରୁରୁଚେ ଭଦ୍ରୋ ରୁଦ୍ରକୋପସମୁଦ୍ଭଵଃ

ତାଙ୍କର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେକୁ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ; ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭଦ୍ର ତାଙ୍କ ସହିତ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

ପ୍ରଭଯେଵ ଯୁଗାଂତାଗ୍ନିଶ୍ଚଲଯା ଧୂମଧୂମ୍ରଯା ଭଦ୍ରକାଲୀ ତଦାଯୁଦ୍ଧେ ଵିଦ୍ରୁତତ୍ରିଦଶାବଭୌ

ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେବାବେଳେ, ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଏମିତି ଚମକୁଥିଲା, ଯେଉଁପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ଅଗ୍ନି ଧୂମରେ ଅନ୍ଧାର ହୋଇଯାଏ, ତାଙ୍କ ଭୟଭୀତ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଚିତ୍କାର କରି ଚାଲିଗଲେ।

କଲ୍ପେ ଶେଷାନଲଜ୍ଵାଲାଦଗ୍ଧାଵିଶ୍ଵଜଗଦ୍ଯଥା ତଦା ସଵାଜିନଂ ସୂର୍ଯଂ ରୁଦ୍ରାନ୍ରୁଦ୍ରଗଣାଗ୍ରଣୀଃ

ଯେପରି ଏକ କଳ୍ପର ଶେଷରେ ଶେଷନାଗଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଜଳିଯାଏ, ସେହିପରି ଭଦ୍ରକାଳୀ, ରୁଦ୍ରମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବପ୍ରଧାନ, ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।

ଭଦ୍ରୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ଜଘାନାଶୁ ଵାମପାଦେନ ଲୀଲଯା ଅସିଭିଃ ପାଵକଂ ଭଦ୍ରଃ ପଟ୍ଟିଶୈସ୍ତୁ ଯମଂ ଯମୀ

ଭଦ୍ରକାଳୀ ଖେଳରେ ତାଙ୍କ ବାମ ପାଦରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ତୁରନ୍ତ ଆଘାତ କଲେ; ତଳୱାରରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଓ ବଣ୍ଶାରେ ଯମ ଓ ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।

ରୁଦ୍ରାନ୍ଦୃଢେନ ଶୂଲେନ ମୁଦ୍ଗରୈର୍ଵରୁଣଂ ଦୃଢୈଃ ପରିଘୈର୍ନିରୃତିଂ ଵାଯୁଂ ଟଂକୈଷ୍ଟଂକଧରଃ ସ୍ଵଯମ୍

ସେ ଦୃଢ଼ ତ୍ରିଶୂଳରେ ରୁଦ୍ରମାନେକୁ, ଭାରୀ ଗଦାରେ ବରୁଣଙ୍କୁ, ଲୋହା ଦଣ୍ଡରେ ନିରୃତିକୁ ଓ ଧାର ଧରା ଅସ୍ତ୍ରରେ ନିଜେ ବାୟୁଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।

ନିର୍ବିଭେଦ ରଣେ ଵୀରୋ ଲୀଲଯୈଵ ଗଣେଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵାନ୍ଦେଵଗଣାନ୍ସଦ୍ଯୋ ମୁନୀଞ୍ଛଂଭୋର୍ଵିରୋଧିନଃ

ଗଣମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ସହଜରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ବିରୋଧୀ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।

ତତୋ ଦେଵଃ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ନାସିକାଗ୍ରଂ ସୁଶୋଭନମ୍ ଚିଚ୍ଛେଦ କରଜାଗ୍ରେଣ ଦେଵମାତୁସ୍ତଥୈଵ ଚ

ତାପରେ ଦେବତା, ନିଜ ନଖର ଆଗରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ନାକର ଆଗକୁ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଦେବମାତାଙ୍କ ନାକର ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି କାଟିଦେଲେ।