ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଯଦା ତଥ୍ଯଂ ଚ ପଥ୍ଯଂ ଚ ସ୍ଵଵାକ୍ଯଂ ତଦ୍ଵୃଥା ଽଭଵତ୍ ତଦା ତତୋ ଯଯୁର୍ମଂଦା ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସନାତନମ୍

ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ କଥା ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ସେ ମୂଢ଼ମତିମାନେ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ଅଥୋଵାଚ ଗଣାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଦେଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁପୁରୋଗମାନ୍ ମନ୍ତ୍ରାଃ ପ୍ରମାଣଂ ନ କୃତା ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ବଲଗର୍ଵିତୈଃ

ତାପରେ ଗଣମାନ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଦେବମାନେଠାରେ କହିଲେ, 'ମନ୍ତ୍ରମାନେ ପ୍ରମାଣ ହେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତୁମ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଗରିମା ଦେଲେନାହିଁ।'

ଯସ୍ମାଦସ୍ମିନ୍ ମଖେ ଦେଵୈରିତ୍ଥଂ ଵଯମସତ୍କୃତାଃ ତସ୍ମାଦ୍ଵୋ ଜୀଵିତୈସ୍ସାର୍ଧମପନେଷ୍ଯାମି ଗର୍ଵିତମ୍

ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆମକୁ ଦେବମାନେ ଏପରି ଅପମାନ କରିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଆମେ ତୁମ ଜୀବନ ସହିତ ତୁମ ଗର୍ବକୁ ଦୂର କରିଦେବି।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵ୍ଯଦହନ୍ନେତ୍ରଵହ୍ନିନା ଯକ୍ଷଵାଟଂ ମହାକୂଟଂ ଯଥାତିସ୍ରଃ ପୁରୋ ହରଃ

ଏପରି କହି, ଭଗବାନ୍ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ନୟନର ଅଗ୍ନିରେ ଯକ୍ଷମାନେର ବଡ଼ ବେଦିକୁ ଭାଗ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ହରା ପୂର୍ବରୁ କରିଥିଲେ।

ତତୋ ଗଣେଶ୍ଵରାସ୍ସର୍ଵେ ପର୍ଵତୋଦଗ୍ରଵିଗ୍ରହାଃ ଯୂପାନୁତ୍ପାଟ୍ଯ ହୋତ୍ଃଣାଂ କଂଠେଷ୍ଵାବଧ୍ଯ ରଜ୍ଜୁଭିଃ

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଗଣପତିମାନେ, ପାହାଡ଼ ପରି ବଡ଼ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଯଜ୍ଞର ଯୂପକୁ ଉପଡ଼ି ଆଣି, ପୁରୋହିତମାନେର ଗଳାରେ ରସି ଦେଇ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।

ଯଜ୍ଞପାତ୍ରାଣି ଚିତ୍ରାଣି ଭିତ୍ତ୍ଵା ସଂଚୂର୍ଣ୍ଯ ଵାରିଣି ଗୃହୀତ୍ଵା ଚୈଵ ଯଜ୍ଞାଂଗଂ ଗଂଗାସ୍ରୋତସି ଚିକ୍ଷିପୁଃ

ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞପାତ୍ରକୁ ଭାଙ୍ଗି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି, ଯଜ୍ଞର ଉପକରଣ ନେଇ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।

ତତ୍ର ଦିଵ୍ଯାନ୍ନପାନାନାଂ ରାଶଯଃ ପର୍ଵତୋପମାଃ କ୍ଷୀରନଦ୍ଯୋ ଽମୃତସ୍ରାଵାଃ ସୁସ୍ନିଗ୍ଧଦଧିକର୍ଦମାଃ

ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନର ବଡ଼ ବଡ଼ ଢେର, ଦୁଧର ନଦୀ ଯାହାରୁ ଅମୃତ ବହୁଛି, ଏବଂ ଗଢ଼ ଦହିର ଦଳ ଦେଖାଗଲା।

ଉଚ୍ଚାଵଚାନି ମାଂସାନି ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ସୁରଭୀଣି ଚ ରସଵନ୍ତି ଚ ପାନାନି ଲେହ୍ଯଚୋଷ୍ଯାଣି ତାନି ଵୈ

ସେଠାରେ ଉଚ୍ଚ-ନିଚ୍ଚ ମାଂସ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଖାଦ୍ୟ, ସ୍ବାଦିଷ୍ଟ ପାନୀୟ, ଚାଟିବା ଓ ଚବାଇବା ଜିନିଷ ଥିଲା।

ଵୀରାସ୍ତଦ୍ଭୁଜତେ ଵକ୍ତ୍ରୈର୍ଵିଲୁଂପଂତି କ୍ଷିପଂତି ଚ ଵଜ୍ରୈଶ୍ଚକ୍ରୈର୍ମହାଶୂଲୈଶ୍ଶକ୍ତିଭିଃ ପାଶପଟ୍ଟିଶୈଃ

ବୀରମାନେ ଏହାକୁ ମୁହଁରେ ରଖି ଖାଉଥିଲେ, ଲୁଟିଥିଲେ, ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ବଜ୍ର, ଚକ୍ର, ବଡ଼ ବଣ୍ଡ, ଶକ୍ତି, ପାଶ ଓ ଗଦା ଦ୍ୱାରା।

ମୁସଲୈରସିଭିଷ୍ଟଂକୈର୍ଭିଧିପାଲୈଃ ପରଶ୍ଵଧୈଃ ଉଦ୍ଧତାଂସ୍ତ୍ରିଦଶାନ୍ସର୍ଵାଂଲ୍ଲୋକପାଲପୁରସ୍ସରାନ୍

ମୁସଳ, ତଳୱାର, କାଠି, ଭାଙ୍ଗିବା ଦଣ୍ଡ, କୁଳାଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଲୋକପାଳମାନେ ସହିତ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।

ବିଭିଦୁର୍ବଲିନୋ ଵୀରା ଵୀରଭଦ୍ରାଂଗସଂଭଵାଃ ଛିଂଧି ଭିଂଧି କ୍ଷିପ କ୍ଷିପ୍ରଂ ମାର୍ଯତାଂ ଦାର୍ଯତାମିତି

ବଳଶାଳୀ ବୀରମାନେ, ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଛିନ୍ଦ, ଭିନ୍ଦ, ଫିଙ୍ଗ, ତୁରନ୍ତ ମାର, ଫାଡ଼—ଏମିତି ଚିତ୍କାର କରି ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।

ହରସ୍ଵ ପ୍ରହରସ୍ଵେତି ପାଟଯୋତ୍ପାଟଯେତି ଚ ସଂରଂଭପ୍ରଭଵାଃ କ୍ରୂରାଶ୍ଶବ୍ଦାଃ ଶ୍ରଵଣଶଂକଵଃ

'ମାର, ଆଘାତ କର, ଫାଡ଼, ଉପଡ଼'—ଏମିତି କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଠୋର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଲେ, ଯାହା କାନକୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲା।

ଯତ୍ରତତ୍ର ଗଣେଶାନାଂ ଜଜ୍ଞିରେ ସମରୋଚିତାଃ ଵିଵୃତ୍ତନଯନାଃ କେଚିଦ୍ଦଷ୍ଟଦଂଷ୍ଟ୍ରୋଷ୍ଠତାଲଵଃ

ଯେଉଁଠାରେ ଗଣପତିମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦେଖାଦେଲେ, କିଛିଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ବଡ଼ ହୋଇଯାଇଥିଲା, କିଛି ଦାନ୍ତ, ଓଠ, ଜିଭ କଟି ରହିଥିଲା।

ଆଶ୍ରମସ୍ଥାନ୍ସମାକୃଷ୍ଯ ମାରଯନ୍ତି ତପୋଧନାତ୍ ସ୍ରୁଵାନପହରନ୍ତଶ୍ଚ କ୍ଷିପନ୍ତୋଗ୍ନିଂ ଜଲେଷୁ ଚ

ଅଶ୍ରମରେ ଥିବା ମନ୍ଦିରମାନେକୁ ଧରି ଟାଣି ନେଇ, ତପସ୍ୱୀମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ, ସେମାନଙ୍କର ହୋମକୁଡ଼ି ନେଇଲେ, ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।

କଲଶାନପି ଭିନ୍ଦଂତଶ୍ଛିଂଦଂତୋ ମଣିଵେଦିକାଃ ଗାଯଂତଶ୍ଚ ନଦନ୍ତଶ୍ଚ ହସନ୍ତଶ୍ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ

ସେମାନେ କଳଶ ଭାଙ୍ଗୁଥିଲେ, ମଣିର ବେଦିକୁ ଭାଙ୍ଗୁଥିଲେ, ଗାଇଁଥିଲେ, ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ପୁନିପୁନି ହସୁଥିଲେ।

ରକ୍ତାସଵଂ ପିବନ୍ତଶ୍ଚ ନନୃତୁର୍ଗଣପୁଂଗଵାଃ ନିର୍ମଥ୍ଯ ସେଂଦ୍ରାନମରାନ୍ ଗଣେନ୍ଦ୍ରାନ୍ଵୃଷେନ୍ଦ୍ରନାଗେନ୍ଦ୍ରମୃଗେନ୍ଦ୍ରସାରାଃ

ଶିବଙ୍କ ଗଣମାନେ ରକ୍ତର ସୁରା ପିଇ ନାଚିଲେ, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଦଳନ କଲେ; ଗଣମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମାନେ ବୃଷ, ସାପ ଓ ସିଂହର ମୁଖ୍ୟମାନେ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।

ଚକ୍ରୁର୍ବହୂନ୍ଯପ୍ରତିମଭାଵାଃ ସହର୍ଷରୋମାଣି ଵିଚେଷ୍ଟିତାନି ନନ୍ଦଂତି କେଚିତ୍ପ୍ରହରନ୍ତି କେଚିଦ୍ଧାଵନ୍ତି କେଚିତ୍ପ୍ରଲପନ୍ତି କେଚିତ୍

ସେମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଦ୍ଭୁତ କାମ କରୁଥିଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର କେଶ ଉଠିଯାଉଥିଲା; କେହି ଖୁସି ହେଉଥିଲେ, କେହି ମାରୁଥିଲେ, କେହି ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ, କେହି ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହୁଥିଲେ।

ନୃତ୍ଯନ୍ତି କେଚିଦ୍ଵିହସନ୍ତି କେଚିଦ୍ଵଲ୍ଗନ୍ତି କେଚିତ୍ପ୍ରମଥା ବଲେନ

କେହି ନାଚୁଥିଲେ, କେହି ହସୁଥିଲେ, କେହି ଲମ୍ବା ଲମ୍ବା ଲାଫ ଦେଉଥିଲେ; ପ୍ରମଥମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହିତ ଥିଲେ।

କେଚିଜ୍ଜିଘୃକ୍ଷଂତି ଘନାନ୍ସ ତୋଯାନ୍କେଚିଦ୍ଗ୍ରହୀତୁଂ ରଵିମୁତ୍ପତଂତି କେଚିତ୍ପ୍ରସର୍ତୁଂ ପଵନେନ ସାର୍ଧମିଚ୍ଛଂତି ଭୀମାଃ ପ୍ରମଥା ଵିଯତ୍ସ୍ଥାଃ

କେହି ମେଘକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, କେହି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିବାକୁ ଲାଫ ଦେଉଥିଲେ, କେହି ବାତାସ ସହିତ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ; ଭୟଙ୍କର ପ୍ରମଥମାନେ ଆକାଶରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ।

ଆକ୍ଷିପ୍ଯ କେଚିଚ୍ଚ ଵରାଯୁଧାନି ମହା ଭୁଜଂଗାନିଵ ଵୈନତେଯାଃ ଭ୍ରମଂତି ଦେଵାନପି ଵିଦ୍ରଵଂତଃ ଖମଂଡଲେ ପର୍ଵତକୂଟକଲ୍ପାଃ

କେହି ବଡ଼ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, ଗରୁଡ଼ ପରି ବଡ଼ ସାପ ଭଳି ଘୂରୁଥିଲେ; ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା ପରି ଆକାଶରେ ଘୂରୁଥିଲେ।

ଉତ୍ପାଟ୍ଯ ଚୋତ୍ପାଟ୍ଯଗୃହାଣି କେଚିତ୍ସଜାଲଵାତାଯନଵେଦିକାନି ଵିକ୍ଷିପ୍ଯ ଵିକ୍ଷିପ୍ଯ ଜଲସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ କାଲାଂବୁଦାଭାଃ ପ୍ରମଥା ନିନେଦୁଃ

କେହି ଜାଲି ବିନ୍ଦା ଓ ବାଡ଼ି ସହିତ ଘର ଉପଡ଼ାଇ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପାଣି ମଧ୍ୟରେ ଛାଡ଼ିଦେଉଥିଲେ; କଳା ମେଘ ପରି ପ୍ରମଥମାନେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ।

ଉଦ୍ଵର୍ତିତଦ୍ଵାରକପାଟକୁଡ୍ଯଂ ଵିଧ୍ଵସ୍ତଶାଲାଵଲଭୀଗଵାକ୍ଷମ୍ ଅହୋ ବତାଭଜ୍ଯତ ଯଜ୍ଞଵାଟମନାଥଵଦ୍ଵାକ୍ଯମିଵାଯଥାର୍ଥମ୍

ଦ୍ୱାର, ଦେଉଳି ଓ ବାଲକନି ଉଲଟିଯାଇ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା; ଏହା ଅର୍ଥହୀନ କଥା ପରି ଏକାକି ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିଲା।

ହା ନାଥ ତାତେତି ପିତୁଃ ସୁତେତି ଭ୍ରତର୍ମମାମ୍ବେତି ଚ ମାତୁଲେତି ଉତ୍ପାଟ୍ଯମାନେଷୁ ଗୃହେଷୁ ନାର୍ଯୋ ହ୍ଯାନାଥଶବ୍ଦାନ୍ବହୁଶଃ ପ୍ରଚକ୍ରୁଃ

ଘରଗୁଡ଼ିକୁ ଉପଡ଼ାଯାଉଥିବାବେଳେ, ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀମାନେ 'ହା ନାଥ! ହା ବାପା! ହା ପୁଅ! ହା ଭାଇ! ହା ମା!' ବୋଲି ଅନେକ ଦୁଃଖର ଆତ୍ମନାଦ କରୁଥିଲେ।

ତତସ୍ତ୍ରିଦଶମୁଖ୍ଯାସ୍ତେ ଵିଷ୍ଣୁଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ ସର୍ଵେ ଭଯପରିତ୍ରସ୍ତାଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଭଯଵିହ୍ଵଲାଃ

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ମୁଖ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଯାଇଥିଲେ।

ନିଜୈରଦୂଷିତୈରଂଗୈର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵାନୁପଦ୍ରୁତାନ୍ ଦଂଡ୍ଯାନଦଂଡିତାନ୍ମତ୍ଵା ଚୁକୋପ ଗଣପୁଂଗଵଃ

ନିଜ ଦେହ ଦୋଷମୁକ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ ଆକ୍ରମଣ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦୋଷୀମାନେ ଦଣ୍ଡିତ ହେଉନାହାନ୍ତି ବୋଲି ଭାବି, ଗଣମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।

ତତସ୍ତ୍ରିଶୂଲମାଦାଯ ଶର୍ଵଶକ୍ତିନିବର୍ହଣମ୍ ଊର୍ଧ୍ଵଦୃଷ୍ଟିର୍ମହାବାହୁର୍ମୁଖାଜ୍ଜ୍ଵାଲାଃ ସମୁତ୍ସୃଜନ୍

ତାପରେ ସେ ତିନିମୁହା ତ୍ରିଶୂଳ ନେଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ଦମନ କରେ; ଉପରକୁ ଦୃଷ୍ଟି, ବଡ଼ ବଡ଼ ବାହୁ, ମୁଁହରୁ ଅଗ୍ନି ନିସ୍କାସିତ ହେଉଥିଲା।

ଅମରାନପି ଦୁଦ୍ରାଵ ଦ୍ଵିରଦାନିଵ କେସରୀ ତାନଭିଦ୍ରଵତସ୍ତସ୍ଯ ଗମନଂ ସୁମନୋହରମ୍

ସେ ସିଂହ ପରି ହାତୀମାନେକୁ ଭଗାଇଦେଉଥିବା ପରି, ଦେବତାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଭଗାଇଦେଲେ; ସେ ଆଗେ ବଢ଼ିଯିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଚାଲ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଲାଗୁଥିଲା।

ଵାରାଣସ୍ଯେଵ ମତ୍ତସ୍ଯ ଜଗାମ ପ୍ରେକ୍ଷଣୀଯତାମ୍ ତତସ୍ତତ୍କ୍ଷୋଭଯାମାସ ମହତ୍ସୁରବଲଂ ବଲୀ

ବାରାଣସୀରେ ମଦମସ୍ତ ଜଣେ ପରି, ସେ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ହେଲେ; ପରେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ।

ମହାସରୋଵରଂ ଯଦ୍ଵନ୍ମତ୍ତୋ ଵାରଣଯୂଥପଃ ଵିକୁର୍ଵନ୍ବହୁଧାଵର୍ଣାନ୍ନୀଲପାଂଡୁରଲୋହିତାନ୍

ବଡ଼ ହାତୀମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଜଣେ ପରି, ବଡ଼ ହିଲା ଝିଲିରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର—ନୀଳ, ହଳଦିଆ, ଲାଲ—ବଦଳ କରୁଥିଲେ।