ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତସ୍ମିନ୍ଵୃଷଭମାରୂଢେ ଭଦ୍ରେ ତୁ ଭସିତପ୍ରଭଃ ବଭାର ମୌକ୍ତିକଂ ଛତ୍ରଂ ଗୃହୀତସିତଚାମରଃ

ଭଦ୍ର, ଭସ୍ମ ଭଳି ଚମକି, ବୃଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ମୂକ୍ତା ଭଳି ଧଳା ଛତା ଧରିଥିଲେ, ଶୁଧ୍ଧ ଧଳା ଚାମର ଧରିଥିଲେ।

ସ ତଦା ଶୁଶୁଭେ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଭଦ୍ରସ୍ଯ ଭସିତପ୍ରଭଃ ଭଗଵାନିଵ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଵିଶ୍ଵଜଗଦ୍ଗୁରୋଃ

ତାପରେ, ଭଦ୍ରଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଭସ୍ମ ଭଳି ଚମକୁଥିବା ପ୍ରଭୁ, ପାହାଡ଼ର ମହାରାଜ ଭଳି, ବିଶ୍ୱ ଗୁରୁଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଲେ।

ସୋ ଽପି ତେନ ବଭୌ ଭଦ୍ରଃ ଶ୍ଵେତଚାମରପାଣିନା ବାଲସୋମେନ ସୌମ୍ଯେନ ଯଥା ଶୂଲଵରାଯୁଧଃ

ଭଦ୍ର, ଧଳା ଚାମର ହାତରେ ଧରି, ନବୀନ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ମୃଦୁ ଚମକିଲେ, ଯେପରି ଶୂଳ ଧରିଥିବା ପ୍ରଭୁ।

ଦଧ୍ମୌ ଶଂଖଂ ସିତଂ ଭଦ୍ରଂ ଭଦ୍ରସ୍ଯ ପୁରତଃ ଶୁଭମ୍ ଭାନୁକଂପୋ ମହାତେଜା ହେମରତ୍ନୈରଲଂକୃତଃ

ଭଦ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ହେମ ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଭାନୁ, ଶୁଭ୍ର ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ, ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କଲେ।

ଦେଵଦୁଂଦୁଭଯୋ ନେଦୁର୍ଦିଵ୍ଯସଂକୁଲନିଃସ୍ଵନାଃ ଵଵୃଷୁଶ୍ଶତଶୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଂ ବଲାହକାଃ

ଦେବମାନଙ୍କ ଦୁଂଦୁଭି ଦିଗ୍ବଜ୍ୟ ଧ୍ୱନିରେ ମଣିଗଲା, ଆକାଶ ଭରିଗଲା, ଶତଶ: ମେଘ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କଲେ।

ଫୁଲ୍ଲାନାଂ ମଧୁଗର୍ଭାଣାଂ ପୁଷ୍ପାଣାଂ ଗଂଧବଂଧଵଃ ମାର୍ଗାନୁକୂଲସଂଵାହା ଵବୁଶ୍ଚ ପଥି ମାରୁତାଃ

ଫୁଲ ଫୁଲିଥିବା, ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଭରିଥିବା ବାୟୁ, ପଥରେ ଶୀତଳ ହେଇ ବହିଲା, ଯାତ୍ରାକୁ ସହଜ କଲା।

ତତୋ ଗଣେଶ୍ଵରାଃ ସର୍ଵେ ମତ୍ତା ଯୁଦ୍ଧବଲୋଦ୍ଧତାଃ

ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଗଣେଶ୍ୱରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ ଓ ମଦମସ୍ତ ହୋଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।

ତଦା ଭଦ୍ରଗଣାଂତଃସ୍ଥୋ ବଭୌ ଭଦ୍ରଃ ସ ଭଦ୍ରଯା ଯଥା ରୁଦ୍ରଗଣାଂତଃ ସ୍ଥସ୍ତ୍ର୍ଯମ୍ବକୋଂବିକଯା ସହ

ସେ ସମୟରେ, ଭଦ୍ର ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭଦ୍ର ଭଦ୍ରା ସହ ଉଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ଯେପରି ତ୍ରୟମ୍ବକ ରୁଦ୍ର ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅମ୍ବିକା ସହ ଉପସ୍ଥିତ।

ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ରଣ୍ମଯମ୍ ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାବାହୁର୍ଵୀରଭଦ୍ରୋ ମହାନୁଗଃ

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିରଭଦ୍ର ତାଙ୍କର ଅନେକ ଅନୁଚର ସହିତ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଅଞ୍ଚଳ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପରିଣତ, ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ତତସ୍ତୁ ଦକ୍ଷପ୍ରତିପାଦିତସ୍ଯ କ୍ରତୁପ୍ରଧାନସ୍ଯ ଗଣପ୍ରଧାନଃ ପ୍ରଯୋଗଭୂମିଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ଭଦ୍ରୋ ରୁଦ୍ରୋ ଯଥାଂତେ ଭୁଵନଂ ଦିଧକ୍ଷୁଃ

ତାପରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆୟୋଜିତ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ, ଗଣମାନ୍ୟ ଭଦ୍ର ରୁଦ୍ର ଏହି ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସଂସାରର ଶେଷରେ ଏହାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ।

ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରଧାନାନାଂ ସୁରାଣାମମିତୌଜସାମ୍ ଦଦର୍ଶ ଚ ମହତ୍ସତ୍ରଂ ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜପରିଚ୍ଛଦମ୍

ସେଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ଆୟୋଜିତ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ରଙ୍ଗିନ ପତାକା ଓ ଭବ୍ୟ ଉପକରଣରେ ସଜିଥିଲା।

ସୁଦର୍ଭଋତୁସଂସ୍ତୀର୍ଣଂ ସୁସମିଦ୍ଧହୁତାଶନମ୍ କାଂଚନୈର୍ଯଜ୍ଞଭାଂଡୈଶ୍ଚ ଭ୍ରାଜିଷ୍ଣୁଭିରଲଂକୃତମ୍

ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳ ଶୁଦ୍ଧ ଦର୍ଭା ଓ ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ଉପହାରରେ ଆଛାଦିତ ଥିଲା, ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ଭଲଭାବେ ଜଳିଥିଲା, ସୁନାର ଦୀପ୍ତିମାନ ଯଜ୍ଞପାତ୍ରରେ ଭବ୍ୟ ଭାବରେ ସଜିଥିଲା।

ଋଷିଭିର୍ଯଜ୍ଞପଟୁଭିର୍ଯଥାଵତ୍କର୍ମକର୍ତୃଭିଃ ଵିଧିନା ଵେଦଦୃଷ୍ଟେନ ସ୍ଵନୁଷ୍ଠିତବହୁକ୍ରମମ୍

ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ବେଦ ଅନୁଯାୟୀ ନିୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଯଜ୍ଞକୁ ଜଣା ଋଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ।

ଦେଵାଂଗନାସହସ୍ରାଢ୍ଯମପ୍ସରୋଗଣସେଵିତମ୍ ଵେଣୁଵୀଣାରଵୈର୍ଜୁଷ୍ଟଂ ଵେଦଘୋଷୈଶ୍ଚ ବୃଂହିତମ୍

ସେଠାରେ ହଜାର ହଜାର ଦେବୀମାନେ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ବାଂଶୀ ଓ ବୀଣାର ମଧୁର ଶବ୍ଦ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା, ବେଦର ଚାଣ୍ଟ ରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହେଉଥିଲା।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦକ୍ଷାଧ୍ଵରେ ଵୀରୋ ଵୀରଭଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ସିଂହନାଦଂ ତଦା ଚକ୍ରେ ଗଂଭୀରୋ ଜଲଦୋ ଯଥା

ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଦେଖି, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର ଶିଂହର ଦହାଡ଼ ଭଳି ଗମ୍ଭୀର ରୋଷ କଲେ।

ତତଃ କିଲକିଲାଶବ୍ଦ ଆକାଶଂ ପୂରଯନ୍ନିଵ ଗଣେଶ୍ଵରୈଃ କୃତୋ ଜଜ୍ଞେ ମହାନ୍ନ୍ଯକ୍କୃତସାଗରଃ

ତାପରେ ଗଣମାନ୍ୟମାନେ ଏମିତି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କଲେ, ଯାହା ଆକାଶକୁ ପୂରଣ କରିଦେଲା, ଏହି ଶବ୍ଦ ସାଗରକୁ ମଧ୍ୟ ଅପମାନ କରିଦେଲା।

ତେନ ଶବ୍ଦେନ ମହତାଃ ଗ୍ରସ୍ତା ସର୍ଵେଦିଵୌକସଃ ଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ପରିତୋ ଭୀତାଃ ସ୍ରସ୍ତଵସ୍ତ୍ରଵିଭୂଷଣାଃ

ସେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ଓ ଭୂଷଣ ଖସିଯାଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ।

କିଂସ୍ଵିଦ୍ଭଗ୍ନୋ ମହାମେରୁଃ କିଂସ୍ଵିତ୍ସଂଦୀର୍ଯତେ ମହୀ କିମିଦଂ କିମିଦଂ ଵେତି ଜଜଲ୍ପୁସ୍ତ୍ରିଦଶା ଭୃଶମ୍

ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ — 'ମହାମେରୁ ଭଙ୍ଗ ହେଇଗଲା କି? ପୃଥିବୀ ଫାଟିଯାଉଛି କି? ଏହା କଣ, ଏହା କଣ?'

ମୃଗେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଯଥା ନାଦଂ ଗଜେଂଦ୍ରା ଗହନେ ଵନେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥାଵିଧଂ କେଚିତ୍ତତ୍ଯଜୁର୍ଜୀଵିତଂ ଭଯାତ୍

ଯେପରି ଦୂର ଜଙ୍ଗଲରେ ଶିଂହର ଦହାଡ଼ ହାତୀମାନେ ଭୟଭୀତ କରେ, ସେଇପରି କିଛି ଦେବତା ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଭୟରେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ପର୍ଵତାଶ୍ଚ ଵ୍ଯଶୀର୍ଯଂତ ଚକମ୍ପେ ଚ ଵସୁଂଧରା ମରୁତଶ୍ଚ ଵ୍ଯଘୂର୍ଣଂତ ଚୁକ୍ଷୁଭେ ମକରାଲଯଃ

ପାହାଡ଼ମାନେ ଭଙ୍ଗ ହେଇଗଲେ, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା, ପବନ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା, ଏବଂ ସମୁଦ୍ରର ନିବାସ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା।

ଅଗ୍ନଯୋ ନୈଵ ଦୀପ୍ଯଂତେ ନ ଚ ଦୀପ୍ଯତି ଭାସ୍କରଃ ଗ୍ରହାଶ୍ଚ ନ ପ୍ରକାଶଂତେ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଚ ତାରକାଃ

ଅଗ୍ନି ଜଳିଲା ନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ କରିଲା ନାହିଁ, ଗ୍ରହମାନେ ଆଲୋକ ଦେଲେ ନାହିଁ, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକ କରିଲେ ନାହିଁ।

ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ତଦୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍ ସଂପ୍ରାପ ଭଗଵାନ୍ଭଦ୍ରୋ ଭଦ୍ରୈଶ୍ଚ ସହ ଭଦ୍ରଯା

ଏହି ସମୟରେ, ଭଦ୍ର ବୀରଭଦ୍ର, ତାଙ୍କ ଭଦ୍ର ସଙ୍ଗୀମାନେ ଓ ଭଦ୍ରା ସହିତ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀତଭୀତୋ ଽପି ଦକ୍ଷୋ ଦୃଢ ଇଵ ସ୍ଥିତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଵଦ୍ଵଚନଂ ପ୍ରାହ କୋ ଭଵାନ୍ କିମିହେଚ୍ଛସି

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭୟଭୀତ ହେଲେ ଦକ୍ଷ, ତଥାପି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହି, କୃତ୍ରିମ କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ — 'ତୁମେ କିଏ? ଏଠାରେ କଣ ଚାହୁଁଛ?'

ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଚ ଦୁରାତ୍ମନଃ ଵୀରଭଦ୍ରୋ ମହାତେଜା ମେଘସଂଭୀରନିସ୍ସ୍ଵନଃ

ଦକ୍ଷଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଷ୍ଟମନ ଦକ୍ଷଙ୍କ ପ୍ରତି, ଦୀପ୍ତିମାନ ବୀରଭଦ୍ର, ମେଘର ଦହାଡ଼ ଭଳି ଗମ୍ଭୀର ଶବ୍ଦରେ,

ସ୍ମଯନ୍ନିଵ ତମାଲୋକ୍ଯ ଦକ୍ଷଂ ଦେଵାଶ୍ଚ ଋତ୍ଵିଜଃ ଅର୍ଥଗର୍ଭମସଂଭ୍ରାନ୍ତମଵୋଚଦୁଚିତଂ ଵଚଃ

ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ହସିବା ଭଳି ଭାବରେ, ବୀରଭଦ୍ର ଦେବତାମାନେ ଓ ରିତ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଚିତ କଥା କହିଲେ।

ଵଯଂ ହ୍ଯନୁଚରାଃ ସର୍ଵେ ଶର୍ଵସ୍ଯାମିତତେଜସଃ ଭାଗାଭିଲିପ୍ସଯା ପ୍ରାପ୍ତା ଭାଗୋ ନସ୍ସଂପ୍ରଦୀଯତାମ୍

'ଆମେ ସମସ୍ତେ ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶର୍ବଙ୍କ ସେବକ, ଏଠାରେ ଭାଗ ଆଶାରେ ଆସିଛୁ; ଆମର ଅଂଶ ଦିଅ।'

ଅଥ ଚେଦଧ୍ଵରେ ଽସ୍ମାକଂ ନ ଭାଗଃ ପରିକଲ୍ପିତଃ କଥ୍ଯତାଂ କାରଣଂ ତତ୍ର ଯୁଧ୍ଯତାଂ ଵା ମଯାମରୈଃ

'ଯଦି ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆମ ପାଇଁ କୌଣସି ଭାଗ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନାହିଁ, ତେବେ ତାହାର କାରଣ କହ; ନାହିଁ ତ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଦେବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।'

ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତେ ଗଣେଂଦ୍ରେଣ ଦେଵା ଦକ୍ଷପୁରୋଗମାଃ ଊଚୁର୍ମନ୍ତ୍ରାଃ ପ୍ରମାଣଂ ନୋ ନ ଵଯଂ ପ୍ରଭଵସ୍ତ୍ଵିତି

ଏହିପରି ଗଣପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହିବା ପରେ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, 'ମନ୍ତ୍ର ହିଁ ଆମ ପ୍ରମାଣ; ଆମେ ନିଜେ କିଛି କରିପାରିବା ଶକ୍ତି ନାହିଁ।'

ମନ୍ତ୍ରା ଊଚୁସ୍ସୁରା ଯୂଯଂ ମୋହୋପହତଚେତସଃ ଯେନ ପ୍ରଥମଭାଗାର୍ହଂ ନ ଯଜଧ୍ଵଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ମନ୍ତ୍ରମାନେ କହିଲେ, 'ହେ ଦେବମାନେ, ତୁମ ମନ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଛି, ଏହିଯୋଗୁ ତୁମେ ପ୍ରଥମ ଭାଗ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁନାହାଁ।'