ଶିଵପୁରାଣମ୍

ବ୍ରହ୍ମାଦଯଃ ପିଶାଚାଂତା ଯସ୍ଯାଜ୍ଞାଵଶଵର୍ତିନଃ ସ ଦେଵସ୍ସାଂପ୍ରତଂ ତାତ ଵିଧିନା ନାର୍ଚିତଃ କିଲ

ହେ ବାପା, ଯାହାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଭୂତପିଶାଚ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଯଥାଯଥ ରୀତିରେ ପୂଜା କରାଯାଇନାହିଁ।

ତଦାସ୍ତାଂ ମମ ଜ୍ଯାଯସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ର୍ଯାଃ ପୂଜାଂ କିମୀଦୃଶୀମ୍ ଅସତ୍କୃତାମଵଜ୍ଞାଯ କୃତଵାନସି ଗର୍ହିତମ୍

ମୋତେ, ତୁମର ବଡ଼ ଝିଅକୁ, ଏଭଳି ଅପମାନ କରି ପୂଜା ହେଉନାହିଁ, ଏହା ଯାହା ହେଉ। କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଅବହେଳା କରି, ତୁମେ ଏକ ନିନ୍ଦନୀୟ କାମ କରିଛ।

ଏଵମୁକ୍ତୋ ଽବ୍ରଵୀଦେନାଂ ଦକ୍ଷଃ କ୍ରୋଧାଦମର୍ଷିତଃ ତ୍ଵତ୍ତଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିଶିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ପୂଜ୍ଯା ବାଲାଃ ସୁତା ମମ

ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଦକ୍ଷ କ୍ରୋଧ ଓ ଦ୍ୱେଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୋର ଝିଅମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନେକ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଯୁବତୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ।'

ତାସାଂ ତୁ ଯେ ଚ ଭର୍ତାରସ୍ତେ ମେ ବହୁମତା ମୁଦା ଗୁନୈଶ୍ଚାପ୍ଯଧିକାସ୍ସର୍ଵୈର୍ଭର୍ତୁସ୍ତେ ତ୍ର୍ଯଂବକାଦପି

ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଖରେ ବହୁତ ମାନ୍ୟ, ଖୁସି ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଅଧିକ—ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ତ୍ରୟମ୍ବକ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।

ସ୍ତବ୍ଧାତ୍ମା ତାମସଶ୍ଶର୍ଵସ୍ତ୍ଵମିମଂ ସମୁପାଶ୍ରିତା ତେନ ତ୍ଵାମଵମନ୍ଯେ ଽହଂ ପ୍ରତିକୂଲୋ ହି ମେ ଭଵଃ

ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଅହଂକାରୀ ଓ ଅନ୍ଧକାରମନସ୍କ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛ। ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅବହେଳା କରେ, କାରଣ ସେ ମୋ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ।

ତଥୋକ୍ତା ପିତରଂ ଦକ୍ଷଂ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଦେଵୀ ତମବ୍ରଵୀତ୍ ଶୃଣ୍ଵତାମେଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଯେ ଯଜ୍ଞସଦସି ସ୍ଥିତାଃ

ଏଭଳି ଦକ୍ଷଙ୍କ ଠାରୁ କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧିତ ଦେବୀ ସଭାରେ ବସିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବାପାଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଅକସ୍ମାନ୍ମମ ଭର୍ତାରମଜାତାଶେଷଦୂଷଣମ୍ ଵାଚା ଦୂଷଯସେ ଦକ୍ଷ ସାକ୍ଷାଲ୍ଲୋକମହେଶ୍ଵରମ୍

ହେ ଦକ୍ଷ, କୌଣସି କାରଣ ଛାଡ଼ି, ତୁମେ ମୋ ସ୍ୱାମୀ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ଓ ଦୋଷରହିତ, ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଛ।

ଵିଦ୍ଯାଚୌରୋ ଗୁରୁଦ୍ରୋହୀ ଵେଦେଶ୍ଵରଵିଦୂଷକଃ ତ ଏତେ ବହୁପାପ୍ମାନସ୍ସର୍ଵେ ଦଂଡ୍ଯା ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ

ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ଚୋରି କରେ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଇଥାଏ, ବେଦକୁ ଅପମାନ କରେ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାପାପୀ ଓ ଦଣ୍ଡ ଯୋଗ୍ୟ, ଏହିପରି ଶାସ୍ତ୍ର କହେ।

ତସ୍ମାଦତ୍ଯୁତ୍କଟସ୍ଯାସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ ସଦୃଶୋ ଭୃଶମ୍ ସହସା ଦାରୁଣୋ ଦଂଡସ୍ତଵ ଦୈଵାଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି

ଏହିପରି ଅତି ଭୟଙ୍କର ପାପ ପାଇଁ, ତୁମ ପ୍ରତି ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଏକ ଭୟାନକ ଓ ଅଚାନକ ଦଣ୍ଡ ଆସିବ।

ତ୍ଵଯା ନ ପୂଜିତୋ ଯସ୍ମାଦ୍ଦେଵଦେଵସ୍ତ୍ରିଯଂବକଃ ତସ୍ମାତ୍ତଵ କୁଲଂ ଦୁଷ୍ଟଂ ନଷ୍ଟମିତ୍ଯଵଧାରଯ

ତୁମେ ଦେବଦେବ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନଥିଲା, ଏହିକାରଣରୁ ତୁମ ଗୋତ୍ର ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇ ନଶ୍ଟ ହେବ—ଏହିକଥା ଭଲଭାବେ ଜାଣ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପିତରଂ ରୁଷ୍ଟା ସତୀ ସଂତ୍ଯକ୍ତସାଧ୍ଵସା ତଦୀଯାଂ ଚ ତନୁଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ହିମଵଂତଂ ଯଯୌ ଗିରିମ୍

ଏଭଳି କହି, କ୍ରୋଧିତ ସତୀ ସମସ୍ତ ଭୟ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ।

ସ ପର୍ଵତପରଃ ଶ୍ରୀମାଂଲ୍ଲବ୍ଧପୁଣ୍ଯଫଲୋଦଯଃ ତଦର୍ଥମେଵ କୃତଵାନ୍ ସୁଚିରଂ ଦୁଶ୍ଚରଂ ତପଃ

ସେ ପାହାଡ଼ରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ମହିମାଶାଳୀ ଓ ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ଲାଭ କରି, ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କଲେ।

ତସ୍ମାତ୍ତମନୁଗୃହ୍ଣାତି ଭୂଧରେଶ୍ଵରମୀଶ୍ଵରୀ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ପିତରଂ ଚକ୍ରେ ସ୍ଵାତ୍ମନୋ ଯୋଗମାଯଯା

ଏହିକାରଣରୁ ଦେବୀ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପାହାଡ଼ର ନାଥଙ୍କୁ କୃପା କଲେ, ଓ ନିଜ ଯୋଗମାୟାରେ ତାଙ୍କୁ ବାପା କରିଲେ।

ଯଦା ଗତା ସତୀ ଦକ୍ଷଂ ଵିନିଂଦ୍ଯ ଭଯଵିହ୍ଵଲା ତଦା ତିରୋହିତା ମଂତ୍ରା ଵିହତଶ୍ଚ ତତୋ ଽଧ୍ଵରଃ

ଯେତେବେଳେ ସତୀ ଭୟରେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି ଚାଲିଗଲେ, ତେବେ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା ଓ ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ ହେଲା।

ତଦୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ଗମନଂ ଦେଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରିପୁରୁମର୍ଦନଃ ଦକ୍ଷାଯ ଚ ଋଷିଭ୍ଯଶ୍ଚ ଚୁକୋପ ଚ ଶଶାପ ତାନ୍

ଦେବୀଙ୍କ ଯିବା ଖବର ଶୁଣି, ତିନି ପୁର ନାଶକ ଦକ୍ଷ ଓ ଋଷିମାନେ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଓ ସେମାନେ ଉପରେ ଶାପ ଦେଲେ।

ଯସ୍ମାଦଵମତା ଦକ୍ଷମତ୍କୃତେ ଽନାଗସା ସତୀ ପୂଜିତାଶ୍ଚେତରାଃ ସର୍ଵାଃ ସ୍ଵସୁତା ଭର୍ତୃଭିଃ ସହ

ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ସତୀଙ୍କୁ ଦକ୍ଷ ଅପମାନ କଲେ, ଯେଉଁବେଳେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଝିଅମାନେ ସ୍ୱାମୀମାନେ ସହିତ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ—

ଵୈଵସ୍ଵତେ ଽଂତରେ ତସ୍ମାତ୍ତଵ ଜାମାତରସ୍ତ୍ଵମୀ ଉତ୍ପତ୍ସ୍ଯଂତେ ସମଂ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞେଷ୍ଵଯୋନିଜାଃ

ତେଣୁ ବୈବସ୍ବତ ମନୁର ଅନ୍ତରାଳରେ, ତୁମ ସମସ୍ତ ଜାମାତାମାନେ ଏକାସାଥିରେ, ଗର୍ଭ ଛାଡ଼ି, ବ୍ରହ୍ମାଯଜ୍ଞରେ ଜନ୍ମ ନେବେ।

ଭଵିତା ମାନୁଷୋ ରାଜା ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯ ତ୍ଵମନ୍ଵଯେ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଃ ପୌତ୍ରଃ ପୁତ୍ରଶ୍ଚାପି ପ୍ରଚେତସଃ

ତୁମେ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁର ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେବେ, ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଙ୍କର ନାତି ଏବଂ ପ୍ରଚେତସଙ୍କର ପୁଅ ଭାବେ ଏକ ମାନବ ରାଜା ହେବେ।

ଅହଂ ତତ୍ରାପି ତେ ଵିଘ୍ନମାଚରିଷ୍ଯାମି ଦୁର୍ମତେ ଧର୍ମାର୍ଥକାମଯୁକ୍ତେଷୁ କର୍ମସ୍ଵପି ପୁନଃ ପୁନଃ

ହେ ଦୁଷ୍ଟମନା, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତୁମର ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ସଂପୃକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପୁନିପୁନି ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିବି।

ତେନୈଵଂ ଵ୍ଯାହୃତୋ ଦକ୍ଷୋ ରୁଦ୍ରେଣାମିତତେଜସା ସ୍ଵାଯଂଭୁଵୀଂ ତନୁଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପପାତ ଭୁଵି ଦୁଃଖିତଃ

ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଶରୀର ଛାଡ଼ି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ତତଃ ପ୍ରାଚେତସୋ ଦକ୍ଷୋ ଜଜ୍ଞେ ଵୈ ଚାକ୍ଷୁଷେ ଽନ୍ତରେ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଃ ପୌତ୍ରଃ ପୁତ୍ରଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଚେତସାମ୍

ତାପରେ ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁଅ ଦକ୍ଷ, ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଙ୍କର ନାତି ଭାବେ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁର ଯୁଗରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଭୃଗ୍ଵାଦଯୋ ଽପି ଜାତା ଵୈ ମନୋର୍ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯ ତୁ ଅଂତରେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଯଜ୍ଞେ ଵାରୁଣୀଂ ବିଭ୍ରତସ୍ତନୁମ୍

ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବାରୁଣୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଯଜ୍ଞରେ, ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ଯୁଗ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ତଦା ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଧର୍ମାର୍ଥଂ ଯଜ୍ଞେ ତସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ ମହେଶଃ କୃତଵାନ୍ଵିଘ୍ନଂ ମନା ଵଵସ୍ଵତେ ସତି

ସେତିମାନେ, ଦୁଷ୍ଟମନା ଦକ୍ଷଙ୍କ ଧର୍ମ ନିମିତ୍ତରେ, ମହେଶ୍ୱର ମନୁ ବୈବସ୍ବତ ବସିଥିବାବେଳେ, ସେ ଯଜ୍ଞରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

କଥଂ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଧର୍ମାର୍ଥଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ ମହେଶଃ କୃତଵାନ୍ ଵିଘ୍ନମେତଦିଚ୍ଛାମ ଵେଦିତୁମ୍

ଦୁଷ୍ଟମନା ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କ ଧର୍ମ ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ଯଜ୍ଞରେ, ମହେଶ୍ୱର କିପରି ଏହି ବାଧା ଦେଲେ? ଆମେ ଏହି କଥା ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।

ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଜଗତୋ ମାତୁରପି ଦେଵ୍ଯାସ୍ତପୋବଲାତ୍ ପିତୃଭାଵମୁପାଗମ୍ଯ ମୁଦିତେ ହିମଵଦ୍ଗିରୌ

ବିଶ୍ୱର ମାଆ ଦେବୀ, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ, ହିମବତ ପର୍ବତରେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଭାବ ପାଇଲେ।

ଦେଵେ ଽପି ତତ୍କୃତୋଦ୍ଵାହେ ହିମଵଚ୍ଛିଖରାଲଯେ ସଂକୀଡତି ତଯା ସାର୍ଧଂ କାଲେ ବହୁତରେ ଗତେ

ଦେବତାମାନେ ହିମବତ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ତାଙ୍କ ବିବାହ କରାଇଥିଲେ, ବହୁ ସମୟ ପରେ ସେ ଦୁଇଝଣେ ଏକାସାଥି ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ଵୈଵସ୍ଵତେ ଽଂତରେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରାଚେତସଃ ସ୍ଵଯମ୍ ଅଶ୍ଵମେଧେନ ଯଜ୍ଞେନ ଯକ୍ଷ୍ଯମାଣୋ ଽନ୍ଵପଦ୍ଯତ

ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ଯୁଗ ଆସିଲାବେଳେ, ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁଅ ଦକ୍ଷ ନିଜେ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ତତୋ ହିମଵତଃ ପୃଷ୍ଠେ ଦକ୍ଷୋ ଵୈ ଯଜ୍ଞମାହରତ୍ ଗଂଗାଦ୍ଵାରେ ଶୁଭେ ଦେଶେ ଋଷିସିଦ୍ଧନିଷେଵିତେ

ତାପରେ ଦକ୍ଷ, ହିମବତ ପର୍ବତର ଢାଳରେ, ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରରେ, ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ବସିଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯଜ୍ଞ କଲେ।

ତସ୍ଯ ତସ୍ମିନ୍ମଖେଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ଶକ୍ର ପୁରୋଗମାଃ ଗମନାଯ ସମାଗମ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିମାପେଦିରେ ତଦା

ସେ ଯଜ୍ଞରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ, ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ।