ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସୁଷୁଵେ ସାଗରାଦ୍ଵେଲା କନ୍ଯାମେକାମନିଂଦିତାମ୍ ସଵର୍ଣାଂ ନାମ ସାମୁଦ୍ରୀଂ ପତ୍ନୀଂ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଃ

ବେଳା ସାଗରରୁ ଏକ ନିର୍ମଳ କନ୍ୟା ସବର୍ଣ୍ଣାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହେଲେ ।

ସାମୁଦ୍ରୀ ସୁଷୁଵେ ପୁତ୍ରାନ୍ଦଶ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାଚେତସା ନାମ ଧନୁର୍ଵେଦସ୍ଯ ପାରଗାଃ

ସାମୁଦ୍ରୀ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଙ୍କ ପାଇଁ ଦଶଜଣ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରାଚେତସ ନାମରେ ପରିଚିତ ଓ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ।

ଯେଷାଂ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ଦକ୍ଷଃ ପୁତ୍ରତ୍ଵମଗମତ୍ପୁରା ତ୍ରିଯମ୍ବକସ୍ଯ ଶାପେନ ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାଂତରେ ମନୋଃ

ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଡକ୍ଷ, ତ୍ରିଅମ୍ବକଙ୍କ ଶାପରେ, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ପୁଅ ହେଲେ ।

ଇତ୍ଯେତେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରାଣାଂ ଧର୍ମାଦୀନାମ୍ମହାତ୍ମନାମ୍ ନାତିସଂକ୍ଷେପତୋ ଵିପ୍ରା ନାତି ଵିସ୍ତରତଃ କ୍ରମାତ୍

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଯେପରିକି ଧର୍ମାଦିଙ୍କ ବଂଶକୁ ନ ଅତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ନ ଅତି ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି ।

ଵର୍ଣିତା ଵୈ ମଯା ଵଂଶା ଦିଵ୍ଯା ଦେଵଗଣାନ୍ଵିତାଃ କ୍ରିଯାଵଂତଃ ପ୍ରଜାଵଂତୋ ମହର୍ଧିଭିରଲଂକୃତାଃ

ମୁଁ ଦେବଗଣମାନେ ଭରିତ, କ୍ରିୟାଶୀଳ, ସନ୍ତାନସମୃଦ୍ଧ ଓ ମହାତ୍ୱରେ ଶୋଭିତ ଦିବ୍ୟ ବଂଶମାନେ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି ।

ପ୍ରଜାନାଂ ସଂନିଵେଶୋ ଽଯଂ ପ୍ରଜାପତିସମୁଦ୍ଭଵଃ ନ ହି ଶକ୍ଯଃ ପ୍ରସଂଖ୍ଯାତୁଂ ଵର୍ଷକୋଟିଶତୈରପି

ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା, ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଲକ୍ଷ-କୋଟି ବର୍ଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଣନା କରିହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।

ରାଜ୍ଞାମପି ଚ ଯୋ ଵଂଶୋ ଦ୍ଵିଧା ସୋ ଽପି ପ୍ରଵର୍ତତେ ସୂର୍ଯଵଂଶସ୍ସୋମଵଂଶ ଇତି ପୁଣ୍ଯତମଃ କ୍ଷିତୌ

ରାଜାମାନଙ୍କର ବଂଶ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ଶାଖାରେ ବିକଶିତ ହୁଏ, ଏହି ଭୂମିରେ ସୂର୍ୟବଂଶ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଯେଉଁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ।

ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁରମ୍ବରୀଷଶ୍ଚ ଯଯାତିର୍ନାହୁଷାଦଯଃ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକାଃ ଶ୍ରୁତା ଯେ ଽତ୍ର ତେ ପି ତଦ୍ଵଂଶସଂଭଵାଃ

ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ଅମ୍ବରୀଷ, ଯୟାତି, ନାହୁଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ରାଜାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେମାନେ ସେଇ ବଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ।

ଅନ୍ଯେ ଚ ରାଜଋଷଯୋ ନାନାଵୀର୍ଯସମନ୍ଵିତା କିଂ ତୈଃ ଫଲମନୁତ୍କ୍ରାଂତୈରୁକ୍ତପୂର୍ଵୈଃ ପୁରାତନୈଃ

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ପୁରୁଣା ମାନେ ତାଙ୍କର ଫଳ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ସେମାନେ ବିଷୟରେ କହିବାର ଦରକାର କଣ ?

କିଂ ଚେଶ୍ଵରକଥା ଵୃତ୍ତା ଯତ୍ର ତତ୍ରାନ୍ଯକୀର୍ତନମ୍ ନ ସଦ୍ଭିଃ ସଂମତଂ ମତ୍ଵା ନୋତ୍ସହେ ବହୁଭାଷିତୁମ୍

ଯେଉଁଠାରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ କଥା ହେଉଛି, ସେଠାରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣୀୟ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ବହୁତ କଥା କହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନି ।

ପ୍ରସଂଗାଦୀଶ୍ଵରସ୍ଯୈଵ ପ୍ରଭାଵଦ୍ଯୋତନାଦପି ସର୍ଗାଦଯୋ ଽପି କଥିତା ଇତ୍ଯତ୍ର ତତ୍ପ୍ରଵିସ୍ତରୈଃ

ଏଠି ମୁଁ ମୂଳତଃ ଈଶ୍ୱରଙ୍କର ମହିମା ପ୍ରକାଶ ପାଇଁ ଯେପରିକି ସୃଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଥା ତାଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ସହିତ କହିଛି ।

ଦେଵୀ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ତନଯା ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦାକ୍ଷାଯଣୀ ତନୁମ୍ କଥଂ ହିମଵତଃ ପୁତ୍ରୀ ମେନାଯାମଭଵତ୍ପୁରା

ଡକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ ଦେବୀ, ଦାକ୍ଷାୟଣୀ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ କିପରି ହିମବତ ଓ ମେନାଙ୍କର ଝିଅ ହେଲେ ?

କଥଂ ଚ ନିନ୍ଦିତୋ ରୁଦ୍ରୋ ଦକ୍ଷେଣ ଚ ମହାତ୍ମନା ନିମିତ୍ତମପି କିଂ ତତ୍ର ଯେନ ସ୍ଯାନ୍ନିଂଦିତୋ ଭଵଃ

ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଡକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରାଯାଇଥିଲା ? ସେଠାରେ କଣ କାରଣ ଥିଲା ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଭବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦିତ କରାଯାଇଥିଲା ?

ଉତ୍ପନ୍ନଶ୍ଚ କଥଂ ଦକ୍ଷୋ ଅଭିଶାପାଦ୍ଭଵସ୍ଯ ତୁ ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାଂତରେ ପୂର୍ଵଂ ମନୋଃ ପ୍ରବ୍ରୂହି ମାରୁତ

ମାରୁତ, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ଭବଙ୍କର ଶାପରେ, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁ ଓ ପୂର୍ବ ମନୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଡକ୍ଷ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ?

ଶୃଣ୍ଵଂତୁ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଲଘୁଚେତସଃ ଵୃତ୍ତଂ ପାପାତ୍ପ୍ରମାଦାଚ୍ଚ ଵିଶ୍ଵାମରଵିଦୂଷଣମ୍

ଶୁଣ, ମୁଁ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଅପରିପକ୍ୱ ମନର କଥା କହିବି—ତାଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅସାବଧାନ ଆଚରଣ, ଯାହା ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିଲା।

ପୁରା ସୁରାସୁରାଃ ସର୍ଵେ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷଯଃ କଦାଚିଦ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁମୀଶାନଂ ହିମଵଚ୍ଛିଖରଂ ଯଯୁଃ

ଏକଥିରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦାନବ, ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଋଷିମାନେ ମିଶି, ଇଶାନଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ଗଲେ।

ତଦା ଦେଵଶ୍ଚ ଦେଵୀ ଚ ଦିଵ୍ଯାସନଗତାଵୁଭୌ ଦର୍ଶନଂ ଦଦତୁସ୍ତେଷାଂ ଦେଵାଦୀନାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ସେ ସମୟରେ, ଦେବତା ଓ ଦେବୀ ଦିବ୍ୟାସନରେ ବସିଥିଲେ, ଦେବମାନେ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଅବସର ପାଇଲେ।

ତଦାନୀମେଵ ଦକ୍ଷୋ ଽପି ଗତସ୍ତତ୍ର ସହାମରୈଃ ଜାମାତରଂ ହରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଚାତ୍ମସୁତାଂ ସତୀମ୍

ତାପରେ ଦକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଅମରମାନେ ସହିତ ଶିଖରକୁ ଆସିଲେ, ନିଜ ଜାମାତା ହରା ଓ ଜୀଅ ସତୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଲେ।

ତଦାତ୍ମଗୌରଵାଦ୍ଦେଵୋ ଦେଵ୍ଯା ଦକ୍ଷେ ସମାଗତେ ଦେଵାଦିଭ୍ଯୋ ଵିଶେଷେଣ ନ କଦାଚିଦଭୂତ୍ସ୍ମୃତିଃ

କିନ୍ତୁ ଦେବତା ନିଜ ଗର୍ବରେ, ଦେବୀ ସହିତ ଦକ୍ଷ ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ବିଶେଷ ଭାବେ କେବେ ମନେ ରଖିଲେ ନାହିଁ।

ତସ୍ଯ ତସ୍ଯାଃ ପରଂ ଭାଵମଜ୍ଞାତୁଶ୍ଚାପି କେଵଲମ୍ ପୁତ୍ରୀତ୍ଯେଵଂ ଵିମୂଢସ୍ଯ ତସ୍ଯାଂ ଵୈରମଜାଯତ

ସେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱଭାବକୁ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ, କେବଳ ଝିଅ ଭାବେ ଦେଖିଥିଲେ । ଏହି ଭ୍ରମିତ ଲୋକର ମନରେ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଦ୍ୱେଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ।

ତତସ୍ତେନୈଵ ଵୈରେଣ ଵିଧିନା ଚ ପ୍ରଚୋଦିତଃ ନାଜୁଵାହ ଭଵଂ ଦକ୍ଷୋ ଦୀକ୍ଷିତସ୍ତାମପି ଦ୍ଵିଷନ୍

ସେଇ ଦ୍ୱେଷ ଓ ଭାଗ୍ୟର ଚାପରେ, ଦକ୍ଷ ଦୀକ୍ଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭବଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଲେ ନାହିଁ । ତାଙ୍କ ଉପରେ ଦ୍ୱେଷ ରଖିଲେ ।

ଶତଶଃ ପୁଷ୍କଲାମର୍ଚାଞ୍ଚକାର ଚ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍

ସେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବରେ ଶତଶଃ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ।

ତଥା ତାନ୍ସଂଗତାଞ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନାରଦସ୍ଯ ମୁଖାତ୍ତଦା ଯଯୌ ରୁଦ୍ରାଯ ରୁଦ୍ରାଣୀ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ଭଵନଂ ପିତୁଃ

ନାରଦଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି ସମ୍ମିଳନ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ରୁଦ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ଭବନ ବିଷୟରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଜଣାଇବାକୁ ଗଲେ ।

ଅଥ ସଂନିହିତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵିମାନଂ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖମ୍ ଲକ୍ଷଣାଢ୍ଯଂ ସୁଖାରୋହମତିମାତ୍ରମନୋହରମ୍

ତାପରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଉଡୁଥିବା ରଥ ଦେଖାଗଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହାଁ କରିଥିଲା, ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଭରିଥିଲା, ଏହାକୁ ଚଡିବା ଅତି ସହଜ ଥିଲା ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

ତପ୍ତଜାଂବୂନଦପ୍ରଖ୍ଯଂ ଚିତ୍ରରତ୍ନପରିଷ୍କୃତମ୍ ମୁକ୍ତାମଯଵିତାନାଗ୍ନ୍ଯଂ ସ୍ରଗ୍ଦାମସମଲଂକୃତମ୍

ଏହା ଗଳିଥିବା ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ସଜିଥିଲା, ମୁକ୍ତାର ଚାଉଣି ଦେଇ ଢାକାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ମାଳା ଓ ଗହନାରେ ଭଲଭାବେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା।

ତପ୍ତକଂଚନନିର୍ଵ୍ଯୂହଂ ରତ୍ନସ୍ତଂଭଶତାଵୃତମ୍ ଵଜ୍ରକଲ୍ପିତସୋପାନଂ ଵିଦ୍ରୁମସ୍ତଂଭତୋରଣମ୍

ଏହାର ଗଠନ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ଶତାଧିକ ରତ୍ନର ଖୁମ୍ବରେ ଘିରିଥିଲା, ହୀରା ପରି ଚଡ଼ିବା ପାଇଁ ଶିଢ଼ି ଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର କୋରାଲ ଖୁମ୍ବରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।

ପୁଷ୍ପପଟ୍ଟପରିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଚିତ୍ରରତ୍ନମହାସନମ୍ ଵଜ୍ରଜାଲକିରଚ୍ଛିଦ୍ରମଚ୍ଛିଦ୍ରମଣିକୁଟ୍ଟିମମ୍

ଫୁଲର ଚାଉଣି ରେ ଭିତି ଢାକାଯାଇଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ରତ୍ନରେ ସଜିଥିବା ଏକ ମହାସିଂହାସନ ଥିଲା, ହୀରାର ଜାଲି ଦ୍ୱାରା ଜାଲି ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ନିର୍ମଳ ରତ୍ନର ଭୂମି ଥିଲା।

ମଣିଦଂଡମନୋଜ୍ଞେନ ମହାଵୃଷଭଲକ୍ଷ୍ମଣା ଅଲଂକୃତପୁରୋଭାଗମବ୍ଭ୍ରଶୁବ୍ଭ୍ରେଣ କେତୁନା

ଏହାର ସାମ୍ନା ଭାଗ ଏକ ସୁନ୍ଦର ରତ୍ନ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇଥିଲା, ଯାହାରେ ବଡ଼ ବୃଷଭର ଚିହ୍ନ ଥିଲା, ଏବଂ ଏକ ମେଘ ପରି ଶୁଭ୍ର ଝଣ୍ଡା ଲାଗିଥିଲା।

ରତ୍ନକଂଚୁକଗୁପ୍ତାଂଗୈଶ୍ଚିତ୍ରଵେତ୍ରକପାଣିଭିଃ ଅଧିଷ୍ଠିତମହାଦ୍ଵାରମପ୍ରଧୃଷ୍ଯୈର୍ଗୁଣେଶ୍ଵରୈଃ

ରତ୍ନ ମଣି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା ଦେହରେ ଅଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ଚିତ୍ର ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା ସେବକମାନେ ଏହି ବଡ଼ ଦ୍ୱାରକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଗୁଣରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲେ।