ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଧର୍ମସ୍ଯ ଜଜ୍ଞିରେ ତାସ୍ତୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଦ୍ଯାସ୍ସୁସୁଖୋତ୍ତରାଃ ଦୁଃଖୋତ୍ତରାଶ୍ଚ ହିଂସାଯାମଧର୍ମସ୍ଯ ଚ ସଂତତୌ

ଧର୍ମରୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭଲ ଝିଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ଅଧର୍ମର ହିଂସା ରେଖାରୁ ଦୁଃଖରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ଝିଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

ନିକୃତ୍ଯାଦଯ ଉତ୍ପନ୍ନାଃପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ଧର୍ମଲକ୍ଷଣାଃ ନୈଷାଂ ଭାର୍ଯାଶ୍ଚ ପୁତ୍ରା ଵା ସର୍ଵେ ତ୍ଵନିଯମାଃ ସ୍ମୃତାଃ

ନିକୃତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଠାରୁ ଅଧର୍ମ ଚିହ୍ନିତ ପୁଆମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ଝିଅ ଓ ପୁଆମାନେ ସବୁ ଅନିୟମିତ ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

ସ ଏଷ ତାମସସ୍ସର୍ଗୋ ଜଜ୍ଞେ ଧର୍ମନିଯାମକଃ ଯା ସା ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଦୁହିତା ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦଯିତା ସତୀ

ଏହି ତାମସ ସୃଷ୍ଟି ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିୟମିତ ହୋଇ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଡକ୍ଷର ଝିଅ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସତୀ ଥିଲେ।

ଭର୍ତୃନିନ୍ଦାପ୍ରସଂଗେନ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦାକ୍ଷାଯିଣୀଂ ତନୁମ୍ ଦକ୍ଷଂ ଚ ଦକ୍ଷଭାର୍ଯାଂ ଚ ଵିନିଂଦ୍ଯ ସହ ବନ୍ଧୁଭିଃ

ପତିଙ୍କର ନିନ୍ଦା ଦ୍ୱାରା, ସେ ଡକ୍ଷର ଝିଅ ଦେହକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଡକ୍ଷ ଓ ତାଙ୍କର ଝିଅ ସହ ବନ୍ଧୁମାନେ ଉପରେ ନିନ୍ଦା କଲେ।

ସା ମେନାଯାମାଵିରଭୂତ୍ପୁତ୍ରୀ ହିମଵତୋ ଗିରେଃ ରୁଦ୍ରସ୍ତୁ ତାଂ ସତୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୁଦ୍ରାଂସ୍ତ୍ଵାତ୍ମସମପ୍ରଭାନ୍

ସେ ମେନା ଓ ହିମବତ ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ରୁଦ୍ର, ସତୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ନିଜର କରିନେଲେ।

ଯଥାସୃଜଦସଂଖ୍ଯାତାଂସ୍ତଥା କଥିତମେଵ ଚ ଭୃଗୋଃ ଖ୍ଯାତ୍ଯାଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ନାରାଯଣପ୍ରିଯା

ଯେପରି ଏଠାରେ କହାଯାଇଛି, ସେ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମ କରିଥିଲେ; ଭୃଗୁ ଓ ଖ୍ୟାତି ଠାରୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ନାରାୟଣଙ୍କର ପ୍ରିୟା।

ଦେଵୌ ଧାତୃଵିଧାତାରୌ ମନ୍ଵଂତରଵିଧାରିଣୌ ତଯୋର୍ଵୈ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଦ୍ଯାଶ୍ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ

ଧାତା ଓ ବିଧାତା, ଦୁଇ ଦେବତା, ମନୁମାନେଙ୍କର ଚକ୍ରକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ପୁତ୍ର, ପୁତ୍ରପୁତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶତ ଏବଂ ହଜାର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ଽଂତରେ ନୀତାଃ ସର୍ଵେ ତେ ଭାର୍ଗଵା ମତାଃ ମରୀଚେରପି ସଂଭୂତିଃ ପୌର୍ଣମାସମସୂଯତ

ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ମନୁର ଅନ୍ତରାଳରେ ସମସ୍ତ ଭାର୍ଗବବଂଶୀ ଥିଲେ; ମରୀଚିଠାରୁ ସମ୍ଭୂତି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

କନ୍ଯାଚତୁଷ୍ଟଯଂ ଚୈଵ ମହୀଯାଂସସ୍ତଦନ୍ଵଯାଃ ଯେଷାଂ ଵଂଶେ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ବହୁପୁତ୍ରସ୍ଯ କଶ୍ଯପଃ

ଚାରିଟି ଝିଅ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ମହାନ ନାମରେ ପରିଚିତ; ସେମାନଙ୍କର ବଂଶରୁ ବହୁପୁତ୍ର କଶ୍ୟପ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସ୍ମୃତିଶ୍ଚାଂଗିରସଃ ପତ୍ନୀ ଜନଯାମାସ ଵୈ ସୁତୌ ଆଗ୍ନୀଧ୍ରଂ ଶରଭଞ୍ଚୈଵ ତଥା କନ୍ଯାଚତୁଷ୍ଟଯମ୍

ସ୍ମୃତି, ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ଦୁଇଟି ପୁଆ ଜନ୍ମ କରାଇଥିଲେ—ଅଗ୍ନୀଧ୍ର ଓ ଶରଭ; ଏବଂ ଚାରିଟି ଝିଅ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ କରାଇଥିଲେ।

ତଦୀଯାଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ଯେତୀତାସ୍ତେ ସହସ୍ରଶଃ ପ୍ରୀତ୍ଯାଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଭାର୍ଯାଯାଂ ଦନ୍ତୋଗ୍ନିରଭଵତ୍ସୁତଃ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଯୋଗସ୍ତ୍ଯସ୍ସ୍ମୃତଃ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ଽଂତରେ

ସେମାନଙ୍କର ପୁତ୍ରପୁତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସଂଖ୍ୟ, ସମୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି; ପ୍ରୀତି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ଦନ୍ତଅଗ୍ନିକୁ ଜନ୍ମ କରାଇଥିଲେ, ଯିଏ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ 'ଯୋଗ' ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ, ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ଅନ୍ତରାଳରେ।

ତତ୍ସଂତତୀଯା ବହଵଃ ପୌଲସ୍ତ୍ଯା ଇତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ କ୍ଷମା ତୁ ସୁଷୁଵେ ପୁତ୍ରାନ୍ପୁଲହସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ

ତାଙ୍କର ବଂଶରୁ ଅନେକ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ପରିଚିତ; କ୍ଷମା, ପୁଲହ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ପୁଆ ଜନ୍ମ କରାଇଥିଲେ।

କର୍ଦମଶ୍ଚ ସୁରିଶ୍ଚୈଵ ସହିଷ୍ଣୁଶ୍ଚେତି ତେ ତ୍ରଯଃ ତ୍ରେତାଗ୍ନିଵର୍ଚସସ୍ସର୍ଵେ ଯେଷାଂ ଵଂଶଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ

କର୍ଦ୍ଦମ, ସୁରି ଓ ସହିଷ୍ଣୁ—ଏହି ତିନିଜଣେ, ତିନି ଅଗ୍ନିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଥିବା, ସେମାନଙ୍କର ବଂଶ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ।

କ୍ରତୋଃ କ୍ରତୁସମାନ୍ଭାର୍ଯା ସନ୍ନତିସ୍ସୁଷୁଵେ ସୁତାନ୍ ନୈଷାଂ ଭାର୍ଯାଶ୍ଚ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ତେ ହ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵରେତସଃ

କ୍ରତୁଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସନ୍ନତି ଠାରୁ କ୍ରତୁ ସମାନ ପୁଆମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେମାନଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଓ ପୁଆମାନେ ସବୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତସ ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଷଷ୍ଟିସ୍ତାନି ସହସ୍ରାଣି ଵାଲଖିଲ୍ଯା ଇତି ସ୍ମୃତାଃ ଅନୂରୋରଗ୍ରତୋ ଯାଂତି ପରିଵାର୍ଯ ଦିଵାକରମ୍

ଏହି ସଠି ହଜାର ଭାଲଖିଲ୍ୟ ଭାବେ ପରିଚିତ; ସେମାନେ ଦିବାକରକୁ ଘେରି, ଅନୁରୋର ଆଗରେ ଚାଲିଥିବା।

ଅତ୍ରେର୍ଭାର୍ଯାନୁସୂଯା ଚ ପଞ୍ଚାତ୍ରେଯାନସୂଯତ କନ୍ଯକାଂ ଚ ଶ୍ରୁତିଂ ନାମ ମାତା ଶଂଖପଦସ୍ଯ ଚ

ଅତ୍ରିଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଅନସୂୟା ପଞ୍ଚ ଅତ୍ରେୟ ପୁଆ ଜନ୍ମ କରାଇଥିଲେ; ଏବଂ ଶ୍ରୁତି ନାମକ ଝିଅ, ଯିଏ ଶଂଖପଦଙ୍କର ମା।

ସତ୍ଯନେତ୍ରଶ୍ଚ ହଵ୍ଯଶ୍ଚ ଆପୋମୂର୍ତିଶ୍ଶନୈଶ୍ଚରଃ ସୋମଶ୍ଚ ପଞ୍ଚମସ୍ତ୍ଵେତେ ପଞ୍ଚାତ୍ରେଯାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ

ସତ୍ୟନେତ୍ର, ହବ୍ୟ, ଆପୋମୂର୍ତି, ଶନଇଶ୍ଚର ଓ ସୋମ—ଏହି ପଞ୍ଚଜଣେ ଅତ୍ରେୟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ତେଷାଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ହ୍ଯାତ୍ରେଯାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ଽଂତରେ ଽତୀତାଃ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ

ଏହି ମହାତ୍ମା ଆତ୍ରେୟମାନେଙ୍କର ପୁଅ ଓ ତାଙ୍କର ପଉତି ମାନେ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଶତେ ଶତେ ଓ ହଜାରେ ହଜାରେ ଜନ୍ମ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ।

ଊର୍ଜାଯାଂ ତୁ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ଵୈ ସପ୍ତ ଜଜ୍ଞିରେ ଜ୍ଯାଯସୀ ଚ ସ୍ଵସା ତେଷାଂ ପୁଂଡରୀକା ସୁମଧ୍ଯମା

ଉର୍ଜା ନାମକ ମହିଳାଠାରୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ସାତି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏହି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଭଉଣୀ ଥିଲେ ପୁଣ୍ଡରୀକା, ଯିଏ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ମଧ୍ୟମ ଦେହଅଳି ଥିଲେ।

ରଜୋ ଗାତ୍ରୋର୍ଧ୍ଵବାହୂ ଚ ସଵନଶ୍ଚାନଯଶ୍ଚ ଯଃ ସୁତପାଶ୍ଶୁକ୍ର ଇତ୍ଯେତେ ସପ୍ତ ସପ୍ତର୍ଷଯଃ ସ୍ମୃତାଃ

ରଜ, ଗାତ୍ର, ଉର୍ଧ୍ୱବାହୁ, ସବନ, ଅନୟ, ସୁତପା ଓ ଶୁକ୍ର—ଏହି ସାତି ଜଣେ ସପ୍ତ ଋଷି ବୋଲି ମନେ ରଖାଯାନ୍ତି।

ଗୋତ୍ରାଣି ନାମଭିସ୍ତେଷାଂ ଵାସିଷ୍ଠାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ଽଂତରେ ଽତୀତାନ୍ଯର୍ବୁଦାନି ଶତାନି ଚ

ଏହି ମହାତ୍ମା ବସିଷ୍ଠମାନେଙ୍କର ଗୋତ୍ର, ତାଙ୍କର ନାମ ଅନୁଯାୟୀ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ କୋଟି କୋଟି ଥର ଚାଲିଗଲା।

ଇତ୍ଯେଷ ଋଷିସର୍ଗସ୍ତୁ ସାନୁବଂଧଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ସମାସାଦ୍ଵିସ୍ତରାଦ୍ଵକ୍ତୁମଶକ୍ଯୋ ଽଯମିତି ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏଭଳି ଋଷିମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ବଂଶଜମାନେ ସହିତ ସୃଷ୍ଟିକଥା ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କୁହାଯାଇଛି; କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ପୂରା ଭଳି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ଯୋ ଽସୌ ରୁଦ୍ରାତ୍ମକୋ ବହ୍ନିବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସସ୍ସୁତଃ ସ୍ଵାହା ତସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ଲେଭେ ପୁତ୍ରାଂସ୍ତ୍ରୀନମିତୌଜସଃ

ଯିଏ ରୁଦ୍ରତତ୍ତ୍ୱର ଅଂଶ, ଅଗ୍ନିବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନସ୍ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଥିଲେ ସ୍ୱାହା; ସେ ତାଙ୍କୁ ତିନି ଜଣେ ପ୍ରବଳ ପୁଅ ଦେଲେ।

ପାଵକଃ ପଵମାନଶ୍ଚ ଶୁଚିରିତ୍ଯେଷ ତେ ତ୍ରଯଃ ନିର୍ମଂଥ୍ଯଃ ପଵମାନସ୍ସ୍ଯାଦ୍ଵୈଦ୍ଯୁତଃ ପାଵକସ୍ସ୍ମୃତଃ

ପାବକ, ପବମାନ ଓ ଶୁଚି—ଏହି ତିନି ଜଣେ; ପବମାନଙ୍କୁ ମଥିତ, ପାବକଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

ସୂର୍ଯେ ତପତି ଯଶ୍ଚାସୌ ଶୁଚିଃ ସୌର ଉଦାହୃତଃ ହଵ୍ଯଵାହଃ କଵ୍ଯଵାହଃ ସହରକ୍ଷା ଇତି ତ୍ରଯଃ

ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ତାପିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଇ ଶୁଚିଙ୍କୁ ସୌର ବୋଲାଯାଏ; ହବ୍ୟବାହ, କବ୍ୟବାହ ଓ ସହରକ୍ଷ—ଏହି ତିନି ଜଣେ।

ତ୍ରଯାଣାଂ କ୍ରମଶଃ ପୁତ୍ରା ଦେଵପିତୃସୁରାଶ୍ଚ ତେ ଏତେଷାଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ଚତ୍ଵାରିଂଶନ୍ନଵୈଵ ତେ

ଏମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଦେବତା, ପିତୃ ଓ ସୁରମାନେ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ପଉତିମାନେ ମିଶି କୁଳି ଉଣଚାଳିସି ହେଉଛନ୍ତି।

କାମ୍ଯନୈମିତ୍ତିକାଜସ୍ରକର୍ମସୁ ତ୍ରିଷୁ ସଂସ୍ଥିତାଃ ସର୍ଵେ ତପସ୍ଵିନୋ ଜ୍ଞେଯାଃ ସର୍ଵେ ଵ୍ରତଭୃତସ୍ତଥା

କାମ୍ୟ, ନିମିତ୍ତିକ ଓ ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତେ ନିୟୁକ୍ତ; ସମସ୍ତେ ତପସ୍ବୀ ଓ ସମସ୍ତେ ବ୍ରତଧାରୀ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।

ସର୍ଵେ ରୁଦ୍ରାତ୍ମକଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ରୁଦ୍ରପରାଯଣାଃ ତସ୍ମାଦଗ୍ନିମୁଖେ ଯତ୍ତଦ୍ଧୁତଂ ସ୍ଯାଦେଵ କେନଚିତ୍

ସମସ୍ତେ ରୁଦ୍ରତତ୍ତ୍ୱର ଅଂଶ ଓ ସମସ୍ତେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଶରଣ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ଯେ କେହି ଅଗ୍ନିରେ ଯାହା କିଛି ହୋମ କରନ୍ତି,

ତତ୍ସର୍ଵଂ ରୁଦ୍ରମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଦତ୍ତଂ ସ୍ଯାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ଇତ୍ଯେଵଂ ନିଶ୍ଚଯୋଗ୍ନୀନାମନୁକ୍ରାଂତୋ ଯଥାତଥମ୍

ସେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଦିଆଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏଭଳି ଅଗ୍ନିମାନେଙ୍କର ବଂଶ ପ୍ରକୃତ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି।