ଶିଵପୁରାଣମ୍

ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତପସାରାଧ୍ଯ କୁରୁ ତସ୍ଯ ଯଥେପ୍ସିତମ୍ ତାମାଜ୍ଞାଂ ପରମେଶସ୍ଯ ଶିରସା ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ସା

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା କରି ଉପାସନା କର; ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର। ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶିର ନମାଇ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ଦେବୀ ଏହାକୁ ସ୍୵ୀକାର କଲେ।

ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଚନାଦ୍ଦେଵୀ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଦୁହିତାଭଵତ୍ ଦତ୍ତ୍ଵୈଵମତୁଲାଂ ଶକ୍ତିଂ ବ୍ରହ୍ମଣେ ବ୍ରହ୍ମରୂପିଣୀମ୍

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଉପଦେଶରେ ଦେବୀ ଡକ୍ଷଙ୍କର ଝିଅ ହେଲେ । ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତି, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିଲା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଇ ଦେଲେ ।

ଵିଵେଶ ଦେହଂ ଦେଵସ୍ଯ ଦେଵଶ୍ଚାଂତରଧୀଯତ ତଦା ପ୍ରଭୃତି ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ ସ୍ତ୍ରିଯାଂ ଭୋଗଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ

ସେ ଦେବତାଙ୍କର ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଦେବତା ତାହାପରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ । ଏହି ସମୟରୁ ଏହି ଜଗତରେ ଜନାନୀ ସହ ଭୋଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।

ପ୍ରଜାସୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରା ମୈଥୁନେନ ପ୍ରଵର୍ତତେ ବ୍ରହ୍ମାପି ପ୍ରାପ ସାନନ୍ଦଂ ସନ୍ତୋଷଂ ମୁନିପୁଂଗଵାଃ

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ଏହାପରେ ମିଳନ ମାଧ୍ୟମରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଏହି ମିଳନରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ ।

ଏତଦ୍ଵସ୍ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ଶକ୍ତିସମୁଦ୍ଭଵମ୍ ପୁଣ୍ଯଵୃଦ୍ଧିକରଂ ଶ୍ରାଵ୍ଯଂ ଭୂତସର୍ଗାନୁପଂଗତଃ

ଏହିପରି ଦେବୀଙ୍କର ଶକ୍ତିର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ କହିଦେଲି । ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ପୁଣ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ଏହା ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟିର ବିବରଣୀ ପରେ ଆସିଛି ।

ଯ ଇଦଂ କୀର୍ତଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ଶକ୍ତିସମୁଦ୍ଭଵମ୍ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵମଵାପ୍ନୋତି ପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଲଭତେ ଶୁଭାନ୍

ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀଙ୍କର ଶକ୍ତିର ଉତ୍ପତ୍ତିକଥା ପ୍ରତିଦିନ କହାଯାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ ଓ ଶୁଭ ପୁଅମାନେ ପାଇଥାଏ ।

ଏଵଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପରାଂ ଶକ୍ତିମୀଶ୍ଵରାଦେଵ ଶାଶ୍ଵତୀମ୍ ମୈଥୁନପ୍ରଭଵାଂ ସୃଷ୍ଟିଂ କର୍ତୃକାମଃ ପ୍ରଜାପତିଃ

ଏପରି ଭାବରେ ଭଗବାନଙ୍କଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଶକ୍ତି ପାଇ, ପ୍ରଜାପତି ମିଳନ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ।

ସ୍ଵଯମପ୍ଯଦ୍ଭୁତୋ ନାରୀ ଚାର୍ଧେନ ପୁରୁଷୋ ଽଭଵତ୍ ଯାର୍ଧେନ ନାରୀ ସା ତସ୍ମାଚ୍ଛତରୂପା ଵ୍ଯଜାଯତ

ସେ ନିଜେ ଅଦ୍ଭୁତ ଜନାନୀ ଓ ଅର୍ଧ ଭାଗରେ ପୁରୁଷ ହେଲେ । ଯେଉଁ ଅର୍ଧ ଭାଗ ଜନାନୀ ଥିଲା, ସେଠାରୁ ଶତରୂପା ଜନ୍ମ ନେଲେ ।

ଵିରାଜମସୃଜଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ସୋ ଽର୍ଧନ ପୁରୁଷୋ ଽଭଵତ୍ ସ ଵୈ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵଃ ପୂର୍ଵଂ ପୁରୁଷୋ ମନୁରୁଚ୍ଯତେ

ବ୍ରହ୍ମା ଭିରାଜକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯିଏ ଅର୍ଧ ଭାଗରେ ପୁରୁଷ ହେଲେ । ସେ ଆଦି ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ ।

ସା ଦେଵୀ ଶତରୂପା ତୁ ତପଃ କୃତ୍ଵା ସୁଦୁଶ୍ଚରମ୍ ଭର୍ତାରଂ ଦୀପ୍ତଯଶସଂ ମନୁମେଵାନ୍ଵପଦ୍ଯତ

ଦେବୀ ଶତରୂପା କଠିନ ତପସ୍ୟା କରି, ମନୁଙ୍କର ଭାର୍ୟା ହେଲେ, ଯିଏ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବଢ଼ିଆ ଯଶସ୍ବୀ ଥିଲେ ।

ତସ୍ମାତ୍ତୁ ଶତରୂପା ସା ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯମସୂଯତ ପ୍ରିଯଵ୍ରତୋତ୍ତାନପାଦୌ ପୁତ୍ରୌ ପୁତ୍ରଵତାଂ ଵରୌ

ଶତରୂପାଙ୍କଠୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଓ ଉତ୍ତାନପାଦ, ସମସ୍ତ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।

କନ୍ଯେ ଦ୍ଵେ ଚ ମହାଭାଗେ ଯାଭ୍ଯାଂ ଜାତାସ୍ତ୍ଵିମାଃ ପ୍ରଜାଃ ଆକୂତିରେକା ଵିଜ୍ଞେଯା ପ୍ରସୂତିରପରା ସ୍ମୃତା

ସେ ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାଁଠୁ ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଏକ କନ୍ୟା ଆକୂତି ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ଅନ୍ୟଟି ପ୍ରସୂତି ଭାବରେ ସ୍ମୃତି ।

ସ୍ଵାଯଂଭୁଵଃ ପ୍ରସୂତିଂ ଚ ଦଦୌ ଦକ୍ଷାଯ ତାଂ ପ୍ରଭୁଃ ରୁଚେଃ ପ୍ରଜାପତିଶ୍ଚୈଵ ଚାକୂତିଂ ସମପାଦଯତ୍

ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ପ୍ରସୂତିକୁ ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଲେ, ପ୍ରଜାପତି ଆକୂତିକୁ ରୁଚିଙ୍କୁ ଦେଲେ ।

ଆକୂତ୍ଯାଂ ମିଥୁନଂ ଜଜ୍ଞେ ମାନସସ୍ଯ ରୁଚେଃ ଶୁଭମ୍ ଯଜ୍ଞଶ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣା ଚୈଵ ଯାଭ୍ଯାଂ ସଂଵର୍ତିତଂ ଜଗତ୍

ଆକୂତିଙ୍କଠୁ ରୁଚିଙ୍କୁ ମନରେ ଦୁଇଟି ଶୁଭ ଦମ୍ପତି ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଯଜ୍ଞ ଓ ଦକ୍ଷିଣା । ଏମାନେ ଏହି ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି ।

ଚତସ୍ରୋ ଵିଂଶତିଃ କନ୍ଯା ଦକ୍ଷସ୍ତ୍ଵଜନଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ

ଡକ୍ଷ ପ୍ରଭୁ ଚବିଶଟି କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।

ଶ୍ରଦ୍ଧା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଧୃତିଃ ପୁଷ୍ଟିସ୍ତୁଷ୍ଟିର୍ମେଧା କ୍ରିଯା ତଥା ବୁଦ୍ଧିର୍ଲଜ୍ଜା ଵପୁଃ ଶାଂତିସ୍ସିଦ୍ଧିଃ କୀର୍ତିସ୍ତ୍ରଯୋଦଶୀ

ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଧୃତି, ପୁଷ୍ଟି, ତୁଷ୍ଟି, ମେଧା, କ୍ରିୟା, ବୁଦ୍ଧି, ଲଜ୍ଜା, ଭୂତି, ଶାନ୍ତି, ସିଦ୍ଧି, କୀର୍ତି—ଏହି ତେରଟି ।

ପତ୍ନ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ଧର୍ମୋ ଦାକ୍ଷାଯଣୀଃ ପ୍ରଭୁଃ ତାଭ୍ଯଃ ଶିଷ୍ଟା ଯଵୀଯସ୍ଯ ଏକାଦଶ ସୁଲୋଚନାଃ

ଧର୍ମ ପ୍ରଭୁ ଡକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେକୁ ଭାର୍ୟା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ଅନ୍ୟ ଏଗାରଟି କନ୍ୟା, ଯେଉଁମାନେ ଅପେକ୍ଷା କମ୍ ବୟସର ଓ ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ, ରହିଗଲେ ।

ଖ୍ଯାତିଃ ସତ୍ଯର୍ଥସଂଭୂତିଃ ସ୍ମୃତିଃ ପ୍ରୀତିଃ କ୍ଷମା ତଥା ସନ୍ନତିଶ୍ଚାନସୂଯା ଚ ଊର୍ଜା ସ୍ଵାହା ସ୍ଵଧା ତଥା

ଖ୍ୟାତି, ସତ୍ୟାର୍ଥ, ସମ୍ଭୂତି, ସ୍ମୃତି, ପ୍ରୀତି, କ୍ଷମା, ସନ୍ନତି, ଅନସୂୟା, ଊର୍ଜା, ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା ।

ଭୃଗୁଶ୍ଶର୍ଵୋ ମରୀଚିଶ୍ଚ ଅଂଗିରାଃ ପୁଲହଃ କ୍ରତୁଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯୋ ଽତ୍ରିର୍ଵିଶିଷ୍ଠଶ୍ଚ ପାଵକଃ ପିତରସ୍ତଥା

ଭୃଗୁ, ଶର୍ବ, ମରୀଚି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅତ୍ରି, ବଶିଷ୍ଠ, ପାବକ, ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ।

ଖ୍ଯାତ୍ଯାଦ୍ଯା ଜଗୃହୁଃ କନ୍ଯାମୁନଯୋ ମୁନିସତ୍ତମାଃ କାମାଦ୍ଯାସ୍ତୁ ଯଶୋଂତା ଯେ ତେ ତ୍ରଯୋଦଶ ସୂନଵଃ

ଖ୍ୟାତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କନ୍ୟାମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷିମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ; କାମ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଯଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତେର ଝିଅ ପୁଆମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

ଧର୍ମସ୍ଯ ଜଜ୍ଞିରେ ତାସ୍ତୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଦ୍ଯାସ୍ସୁସୁଖୋତ୍ତରାଃ ଦୁଃଖୋତ୍ତରାଶ୍ଚ ହିଂସାଯାମଧର୍ମସ୍ଯ ଚ ସଂତତୌ

ଧର୍ମରୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭଲ ଝିଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ଅଧର୍ମର ହିଂସା ରେଖାରୁ ଦୁଃଖରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ଝିଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

ନିକୃତ୍ଯାଦଯ ଉତ୍ପନ୍ନାଃପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ଧର୍ମଲକ୍ଷଣାଃ ନୈଷାଂ ଭାର୍ଯାଶ୍ଚ ପୁତ୍ରା ଵା ସର୍ଵେ ତ୍ଵନିଯମାଃ ସ୍ମୃତାଃ

ନିକୃତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଠାରୁ ଅଧର୍ମ ଚିହ୍ନିତ ପୁଆମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ଝିଅ ଓ ପୁଆମାନେ ସବୁ ଅନିୟମିତ ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

ସ ଏଷ ତାମସସ୍ସର୍ଗୋ ଜଜ୍ଞେ ଧର୍ମନିଯାମକଃ ଯା ସା ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଦୁହିତା ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦଯିତା ସତୀ

ଏହି ତାମସ ସୃଷ୍ଟି ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିୟମିତ ହୋଇ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଡକ୍ଷର ଝିଅ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସତୀ ଥିଲେ।

ଭର୍ତୃନିନ୍ଦାପ୍ରସଂଗେନ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦାକ୍ଷାଯିଣୀଂ ତନୁମ୍ ଦକ୍ଷଂ ଚ ଦକ୍ଷଭାର୍ଯାଂ ଚ ଵିନିଂଦ୍ଯ ସହ ବନ୍ଧୁଭିଃ

ପତିଙ୍କର ନିନ୍ଦା ଦ୍ୱାରା, ସେ ଡକ୍ଷର ଝିଅ ଦେହକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଡକ୍ଷ ଓ ତାଙ୍କର ଝିଅ ସହ ବନ୍ଧୁମାନେ ଉପରେ ନିନ୍ଦା କଲେ।

ସା ମେନାଯାମାଵିରଭୂତ୍ପୁତ୍ରୀ ହିମଵତୋ ଗିରେଃ ରୁଦ୍ରସ୍ତୁ ତାଂ ସତୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୁଦ୍ରାଂସ୍ତ୍ଵାତ୍ମସମପ୍ରଭାନ୍

ସେ ମେନା ଓ ହିମବତ ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ରୁଦ୍ର, ସତୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ନିଜର କରିନେଲେ।

ଯଥାସୃଜଦସଂଖ୍ଯାତାଂସ୍ତଥା କଥିତମେଵ ଚ ଭୃଗୋଃ ଖ୍ଯାତ୍ଯାଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ନାରାଯଣପ୍ରିଯା

ଯେପରି ଏଠାରେ କହାଯାଇଛି, ସେ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମ କରିଥିଲେ; ଭୃଗୁ ଓ ଖ୍ୟାତି ଠାରୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ନାରାୟଣଙ୍କର ପ୍ରିୟା।

ଦେଵୌ ଧାତୃଵିଧାତାରୌ ମନ୍ଵଂତରଵିଧାରିଣୌ ତଯୋର୍ଵୈ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଦ୍ଯାଶ୍ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ

ଧାତା ଓ ବିଧାତା, ଦୁଇ ଦେବତା, ମନୁମାନେଙ୍କର ଚକ୍ରକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ପୁତ୍ର, ପୁତ୍ରପୁତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶତ ଏବଂ ହଜାର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

ସ୍ଵାଯଂଭୁଵେ ଽଂତରେ ନୀତାଃ ସର୍ଵେ ତେ ଭାର୍ଗଵା ମତାଃ ମରୀଚେରପି ସଂଭୂତିଃ ପୌର୍ଣମାସମସୂଯତ

ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ମନୁର ଅନ୍ତରାଳରେ ସମସ୍ତ ଭାର୍ଗବବଂଶୀ ଥିଲେ; ମରୀଚିଠାରୁ ସମ୍ଭୂତି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

କନ୍ଯାଚତୁଷ୍ଟଯଂ ଚୈଵ ମହୀଯାଂସସ୍ତଦନ୍ଵଯାଃ ଯେଷାଂ ଵଂଶେ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ବହୁପୁତ୍ରସ୍ଯ କଶ୍ଯପଃ

ଚାରିଟି ଝିଅ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ମହାନ ନାମରେ ପରିଚିତ; ସେମାନଙ୍କର ବଂଶରୁ ବହୁପୁତ୍ର କଶ୍ୟପ ଜନ୍ମ ନେଲେ।