ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଜଯତି ଘୋରସଂସାରମହାରୋଗଭିଷଗ୍ଵର ଜଯାନାଦିମଲାଜ୍ଞାନତମଃପଟଲଚଂଦ୍ରିକେ

ଭୟଙ୍କର ସଂସାରର ମହା ରୋଗର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଚିକିତ୍ସକ ତୁମେ, ତୁମେ ଜୟ ହେଉ। ଆଦି ଅପବିତ୍ରତା ଓ ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧାରକୁ ଦୂର କରୁଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ତୁମେ, ତୁମେ ଜୟ ହେଉ।

ଜଯ ତ୍ରିପୁରକାଲାଗ୍ନେ ଜଯ ତ୍ରିପୁରଭୈରଵି ଜଯ ତ୍ରିଗୁଣନିର୍ମୁକ୍ତେ ଜଯ ତ୍ରିଗୁଣମର୍ଦିନି

ତିନି ପୁର ଓ ତିନି କାଳର ଅଗ୍ନି ତୁମେ, ତୁମେ ଜୟ ହେଉ। ତିନି ପୁର ଭୟରବୀ ତୁମେ, ତୁମେ ଜୟ ହେଉ। ତିନି ଗୁଣରୁ ମୁକ୍ତ ତୁମେ, ତୁମେ ଜୟ ହେଉ। ତିନି ଗୁଣକୁ ଦଳିଦେଇଥିବା ତୁମେ, ତୁମେ ଜୟ ହେଉ।

ଜଯ ପ୍ରଥମସର୍ଵଜ୍ଞ ଜଯ ସର୍ଵପ୍ରବୋଧିକ ଜଯ ପ୍ରଚୁରଦିଵ୍ଯାଂଗ ଜଯ ପ୍ରାର୍ଥିତଦାଯିନି

ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରଥମ ଜ୍ଞାତା ତୁମେ, ତୁମେ ଜୟ ହେଉ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା ତୁମେ, ତୁମେ ଜୟ ହେଉ। ବହୁ ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ ତୁମେ, ତୁମେ ଜୟ ହେଉ। ଚାହିଥିବା ଦାନ ଦେଇଥିବା ତୁମେ, ତୁମେ ଜୟ ହେଉ।

କ୍ଵ ଦେଵ ତେ ପରଂ ଧାମ କ୍ଵ ଚ ତୁଚ୍ଛଂ ଚ ନୋ ଵଚଃ ତଥାପି ଭଗଵନ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଲପଂତଂ କ୍ଷମସ୍ଵ ମାମ୍

ଓ ଦେବ, ତୁମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧାମ କେଉଁଠି, ଆମର ନିର୍ଥକ କଥା କେଉଁଠି? ତଥାପି, ଭଗବନ୍, ଭକ୍ତିରେ ଏଭଳି କଥା କହୁଛି, ଦୟାକରି ମୋତେ କ୍ଷମା କର।

ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯୈଵଂଵିଧୈଃ ସୂକ୍ତୈର୍ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଚତୁର୍ମୁଖଃ ନମଶ୍ଚକାର ରୁଦ୍ରାଯ ରଦ୍ରାଣ୍ଯୈ ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ

ଏଭଳି ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦରେ ସମ୍ବୋଧିତ ହୋଇ, ଚତୁର୍ମୁଖ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ବାରମ୍ବାର ରୁଦ୍ର ଓ ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।

ଇଦଂ ସ୍ତୋତ୍ରଵରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ସମୁଦୀରିତମ୍ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ଵରଂ ନାମ ଶିଵଯୋର୍ହର୍ଷଵର୍ଧନମ୍

ଏହି ଉତ୍ତମ ଓ ପୁନ୍ୟ ଷ୍ଟୋତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି, ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହା ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।

ଯ ଇଦଂ କୀର୍ତଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଯସ୍ଯ କସ୍ଯାପି ଶିକ୍ଷଯା ସ ତତ୍ଫଲମଵାପ୍ନୋତି ଶିଵଯୋଃ ପ୍ରୀତିକାରଣାତ୍

ଯେଉଁଠି ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ରକୁ ଭକ୍ତିରେ ପଢ଼ିବେ, କିମ୍ବା କାହାକୁ ଶିଖାଇବେ, ସେ ଏହାର ଫଳ ପାଇବେ, କାରଣ ଏହା ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ।

ସକଲଭୁଵନଭୂତଭାଵନାଭ୍ଯାଂ ଜନନଵିନାଶଵିହୀନଵିଗ୍ରହାଭ୍ଯାମ୍ ନରଵରଯୁଵତୀଵପୁର୍ଧରାଭ୍ଯାଂ ସତତମହଂ ପ୍ରଣତୋସ୍ମି ଶଂକରାଭ୍ଯାମ୍

ସମସ୍ତ ଭୁବନ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ଓ ପାଳନ କରୁଥିବା, ଜନ୍ମ ଓ ନାଶରୁ ମୁକ୍ତ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଓ ଯୁବତୀ ଦେହରେ ବିରାଜିଥିବା ଦୁଇ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା ନମସ୍କାର କରେ।

ଅଥ ଦେଵୋ ମହାଦେଵୋ ମହାଜଲଦନାଦଯା ଵାଚା ମଧୁରଗଂଭୀରଶିଵଦଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଵର୍ଣଯା

ତାପରେ ମହାଦେବ ଦେବ, ବଡ଼ ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନି ପରି ଶବ୍ଦରେ, ମଧୁର, ଗମ୍ଭୀର, ଶିବ ଓ ଦୋଷମୁକ୍ତ ଶବ୍ଦରେ କଥା କହିଲେ।

ଅର୍ଥସଂପନ୍ନପଦଯା ରାଜଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତଯା ଅଶେଷଵିଷଯାରଂଭରକ୍ଷାଵିମଲଦକ୍ଷଯା

ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ, ରାଜା ଲକ୍ଷଣ ଥିବା, ସମସ୍ତ ବିଷୟକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ବ୍ୟକ୍ତ କରିପାରିଥିବା ଶବ୍ଦରେ,

ମନୋହରତରୋଦାରମଧୁରସ୍ମିତପୂର୍ଵଯା ସଂବଭାଷେ ସୁସଂପୀତୋ ଵିଶ୍ଵକର୍ମାଣମୀଶ୍ଵରଃ

ସବୁଠୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଉଦାର ଓ ମଧୁର ହସରେ ପୂର୍ବରୁ, ଈଶ୍ୱର ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

ଵତ୍ସ ଵତ୍ସ ମହାଭାଗ ମମ ପୁତ୍ର ପିତାମହ ଜ୍ଞାତମେଵ ମଯା ସର୍ଵଂ ତଵ ଵାକ୍ଯସ୍ଯ ଗୌରଵମ୍

ବତ୍ସ, ବତ୍ସ, ମହାଭାଗ, ମୋ ପୁଅ, ପିତାମହ! ତୋର ସମସ୍ତ କଥାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ମୁଁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିଛି।

ପ୍ରଜାନାମେଵ ବୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ତପସ୍ତପ୍ତଂ ତ୍ଵଯାଧୁନା ତପସା ଽନେନ ତୁଷ୍ଟୋସ୍ମି ଦଦାମି ଚ ତଵେପ୍ସିତମ୍

ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମେ ଏବେ ତପସ୍ୟା କରିଛ। ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି, ତୁମେ ଚାହିଥିବା ଦାନ ଦେବି।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପରମୋଦାରଂ ସ୍ଵଭାଵମଧୁରଂ ଵଚଃ ସସର୍ଜ ଵପୁଷୋ ଭାଗାଦ୍ଦେଵୀଂ ଦେଵଵରୋ ହରଃ

ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନିଜ ସ୍ବଭାବରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ମଧୁର ଭାବରେ, ହର ଦେବତା ନିଜ ଦେହର ଏକ ଅଂଶରୁ ଦେବୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଯାମାହୁର୍ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଦେଵୀଂ ଦିଵ୍ଯଗୁଣାନ୍ଵିତାମ୍ ପରସ୍ଯ ପରମାଂ ଶକ୍ତିଂ ଭଵସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ

ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା, ଭବଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି।

ଯସ୍ଯାଂ ନ ଖଲୁ ଵିଦ୍ଯଂତେ ଜନ୍ମ ମୃତ୍ଯୁଜରାଦଯଃ ଯା ଭଵାନୀ ଭଵସ୍ଯାଂଗାତ୍ସମାଵିରଭଵତ୍କିଲ

ତାଙ୍କରେ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଓ ଏହା ପରି ଦୁଃଖ ନାହିଁ; ସେ ଭବାନୀ, ଭବଙ୍କର ଦେହରୁ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲେ।

ଯସ୍ଯା ଵାଚୋ ନିଵର୍ତନ୍ତେ ମନସା ଚେଂଦ୍ରିଯୈଃ ସହ ସା ଭର୍ତୁର୍ଵପୁଷୋ ଭାଗାଜ୍ଜାତେଵ ସମଦୃଶ୍ଯତ

ତାଙ୍କୁ ନେଇ କଥା, ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଫେରିଯାନ୍ତି; ସେ ନିଜ ପତିଙ୍କର ଦେହର ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପରି ଦେଖାଗଲେ।

ଯା ସା ଜଗଦିଦଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ମହିମ୍ନା ଵ୍ଯାପ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି ଶରୀରିଣୀଵ ସ ଦେଵୀ ଵିଚିତ୍ରଂ ସମଲକ୍ଷ୍ଯତ

ସେ ଦେବୀ ନିଜ ମହିମାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି; ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା ପରି, ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପରେ ଦେଖାଗଲା।

ସର୍ଵଂ ଜଗଦିଦଂ ଚୈଷା ସଂମୋହଯତି ମାଯଯା ଈଶ୍ଵରାତ୍ସୈଵ ଜାତାଭୂଦଜାତା ପରମାର୍ଥତଃ

ସେ ଦେବୀ ନିଜ ମାୟାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି; ଈଶ୍ୱରଙ୍କରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସତ୍ୟରେ ସେ ଅଜନ୍ମା।

ନ ଯସ୍ଯା ପରମୋ ଭାଵଃ ସୁରାଣାମପି ଗୋଚରଃ ଵିଶ୍ଵାମରେଶ୍ଵରୀ ଚୈଵ ଵିଭକ୍ତା ଭର୍ତୁରଂଗତଃ

ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ବଭାବ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପହୱାର; ସେ ବିଶ୍ୱର ଶାସନକାରୀ, ନିଜ ପତିଙ୍କର ଦେହରୁ ଅଲଗା ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଉତ୍ପନ୍ନ।

ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମେଶାନୀଂ ସର୍ଵଲୋକମହେଶ୍ଵରୀମ୍ ସର୍ଵଜ୍ଞାଂ ସର୍ଵଗାଂ ସୂକ୍ଷ୍ମାଂ ସଦସଦ୍ଵ୍ଯକ୍ତିଵର୍ଜିତାମ୍

ସେ ପରମେଶ୍ୱରୀ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ମହାଶାସନକାରୀ, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ସତ-ଅସତର ଭେଦରୁ ମୁକ୍ତା ଦେବୀକୁ ଦେଖିଲେ।

ପରମାଂ ନିଖିଲଂ ଭାସା ଭାସଯନ୍ତୀମିଦଂ ଜଗତ୍ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମହାଦେଵୀଂ ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସ ଵୈ ଵିରାଟ୍

ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବୀ ନିଜ ଆଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଛନ୍ତି; ବିରାଟ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଭକ୍ତିସହିତ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।

ଦେଵି ଦେଵେନ ସୃଷ୍ଟୋ ଽହମାଦୌ ସର୍ଵଜଗନ୍ମଯି ପ୍ରଜାସର୍ଗେ ନିଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ସୃଜାମି ସକଲଂ ଜଗତ୍

ହେ ଦେବୀ, ଆମେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ; ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟିରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।

ମନସା ନିର୍ମିତାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵି ଦେଵାଦଯୋ ମଯା ନ ଵୃଦ୍ଧିମୁପଗଚ୍ଛନ୍ତି ସୃଜ୍ଯମାନାଃ ପୁନଃ ପୁନଃ

ହେ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମୋ ମନରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି; ତଥାପି, ପୁନଃପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇନାହାନ୍ତି।

ମିଥୁନପ୍ରଭଵାମେଵ କୃତ୍ଵା ସୃଷ୍ଟିମତଃ ପରମ୍ ସଂଵର୍ଧଯିତୁମିଚ୍ଛାମି ସର୍ଵା ଏଵ ମମ ପ୍ରଜାଃ

ଉଚ୍ଚତମ ସୃଷ୍ଟି ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ଦମ୍ପତି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି; ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ପୋଷଣ କରିବାକୁ ଚାହେଁ।

ନ ନିର୍ଗତଂ ପୁରା ତ୍ଵତ୍ତୋ ନାରୀଣାଂ କୁଲମଵ୍ଯଯମ୍ ତେନ ନାରୀକୁଲଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଶକ୍ତିର୍ମମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ

ପୂର୍ବରୁ ତୁମଠାରୁ କେବେ ନାରୀମାନଙ୍କର ଅବିନାଶୀ କୁଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନାହିଁ; ଏହିପରି, ମୋ ପାଖରେ ନାରୀ କୁଳ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଶକ୍ତି ନାହିଁ।

ସର୍ଵାସାମେଵ ଶକ୍ତୀନାଂ ତ୍ଵତ୍ତଃ ଖଲୁ ସମୁଦ୍ଭଵଃ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵଶକ୍ତିପ୍ରଦାଯିନୀମ୍

ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ଠାରେ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିବା।

ତ୍ଵାମେଵ ଵରଦାଂ ମାଯାଂ ପ୍ରାର୍ଥଯାମି ସୁରେଶ୍ଵରୀମ୍ ଚରାଚରଵିଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥମଂଶେନୈକେନ ସର୍ଵଗେ

ମୁଁ କେବଳ ତୁମକୁ, ଦୟାଦାନ କରୁଥିବା, ମାୟା ଦେବୀ, ଦେବତାଙ୍କର ଶାସନକାରୀ, ଚରାଚର ଜଗତର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ତୁମ ଏକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି, ହେ ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା।

ଦକ୍ଷସ୍ଯ ମମ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରୀ ଭଵ ଭଵାର୍ଦିନି ଏଵଂ ସା ଯାଚିତା ଦେଵୀ ବ୍ରହ୍ମଣା ବ୍ରହ୍ମଯୋନିନା

ଦକ୍ଷ, ମୋ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରୀ ହେଉ, ହେ ଭବାର୍ଦିନୀ; ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମର ମୂଳ, ଦେବୀଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।