ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅଥ ତୁଷ୍ଟୁଵତୁର୍ଦେଵଂ ପ୍ରୀତୌ ଭୀତୌ ଚ କୌତୁକାତ୍ ପ୍ରଣେମତୁଶ୍ଚ ବହୁଶୋ ବହୁମାନେନ ଦୂରତଃ

ତାପରେ, ଖୁସି ଓ ଭୟରେ, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, କୌତୁହଳ ଓ ଭୟରେ, ସମ୍ମାନରେ ଦୂରରୁ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର କଲେ।

ଭଵୋପି ଭଗଵାନେତାଵନୁଗୃହ୍ଯ ପିନାକଧୃକ୍ ସାଦରଂ ପଶ୍ଯତୋରେଵ ତଯୋରଂତରଧୀଯତ

ଭବ, ଭଗବାନ, ପିନାକ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦୟାରେ ସେମାନେକୁ ଦେଖିଲେ, ଓ ସେମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

ପ୍ରତିକଲ୍ପଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ରୁଦ୍ରାଵିର୍ଭାଵକାରଣମ୍ ଯତୋ ଵିଚ୍ଛିନ୍ନସଂତାନା ବ୍ରହ୍ମସୃଷ୍ଟିଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ

ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅବିର୍ଭାବର କାରଣ କୁ ମୁଁ କହିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଏହି ଭଙ୍ଗ ହେବା ପରେ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

କଲ୍ପେକଲ୍ପେ ପ୍ରଜାଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଂଡସଂଭଵଃ ଅଵୃଦ୍ଧିହେତୋର୍ଭୂତାନାଂ ମୁମୋହ ଭୃଶଦୁଃଖିତଃ

ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରି, ତାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ନ ହେବାରୁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ।

ତସ୍ଯ ଦୁଃଖପ୍ରଶାଂତ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଚ ଵିଵୃଦ୍ଧଯେ ତତ୍ତତ୍କଲ୍ପେଷୁ କାଲାତ୍ମା ରୁଦ୍ରୋ ରୁଦ୍ରଗଣାଧିପଃ

ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ଓ ପ୍ରଜା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ, କାଳ ସ୍ୱରୂପ ରୁଦ୍ର, ରୁଦ୍ରଗଣଙ୍କ ନାୟକ ଭାବେ ଅବିର୍ଭାବ ହୁଏ।

ନିର୍ଦିଷ୍ଟଃ ପମମେଶେନ ମହେଶୋ ନୀଲଲୋହିତଃ ପୁତ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵାନୁଗୃହ୍ଣାତି ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋନୁଜଃ

ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ମହେଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ହୋଇ, ଜନ୍ମରେ ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଦୟାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

ସ ଏଵ ଭଗଵାନୀଶସ୍ତେଜୋରାଶିରନାମଯଃ ଅନାଦିନିଧନୋଧାତା ଭୂତସଂକୋଚକୋ ଵିଭୁଃ

ସେହି ଭଗବାନ ଈଶ୍ୱର, ଶକ୍ତିର ଭଣ୍ଡାର, କଷ୍ଟ ନଥିବା, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା ଉତ୍ପତ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ସଂକୁଚିତ କରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ପରମୈଶ୍ଵର୍ଯସଂଯୁକ୍ତଃ ପରମେଶ୍ଵରଭାଵିତଃ ତଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯାଧିଷ୍ଠିତଶ୍ଶଶ୍ଵତ୍ତଚ୍ଚିହ୍ନୈରପି ଚିହ୍ନିତଃ

ପରମ ଏଶ୍ୱର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପରମେଶ୍ୱର ଭାବରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ, ସେହି ଚିହ୍ନରେ ସଦା ଚିହ୍ନିତ।

ତନ୍ନାମନାମା ତଦ୍ରୂପସ୍ତତ୍କାର୍ଯକରଣକ୍ଷମଃ ତତ୍ତୁଲ୍ଯଵ୍ଯଵହାରଶ୍ଚ ତଦାଜ୍ଞାପରିପାଲକଃ

ତାଙ୍କର ନାମ ଅନାମ, ତାଙ୍କର ରୂପ ସେହି ରୂପ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ସେହି ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ଓ ସେହି ଆଜ୍ଞାକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି।

ସହସ୍ରାଦିତ୍ଯସଂକାଶଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାଵଯଵଭୂଷଣଃ ଭୁଜଂଗହାରକେଯୂରଵଲଯୋ ମୁଂଜମେଖଲଃ

ସେ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରର ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସାପ ଦେଇ ହାର, ବାହୁବନ୍ଧ, ଚୂଡ଼ା ଏବଂ ମୁଞ୍ଜ ଘାସର ମେଖଲା ପିନ୍ଧିଥିଲେ।

ଜଲଂଧରଵିରିଂଚେନ୍ଦ୍ରକପାଲଶକଲୋଜ୍ଜ୍ଵଲଃ ଗଙ୍ଗାତୁଂଗତରଂଗାର୍ଧପିଂଗଲାନନମୂର୍ଧଜଃ

ଜଳନ୍ଧର, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରର କପାଳ ଖଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲେ; ଗଙ୍ଗାର ଉଚ୍ଚ ତରଙ୍ଗରେ ଅର୍ଦ୍ଧଭାଗ ଭିଜିଥିବା ପିଙ୍ଗଳ ଚୁଡ଼ା ମୁଣ୍ଡରେ ରହିଥିଲା।

ଭଗ୍ନଦଂଷ୍ଟ୍ରାଂକୁରାକ୍ରାନ୍ତପ୍ରାନ୍ତକାନ୍ତଧରାଧରଃ ସଵ୍ଯଶ୍ରଵଣପାର୍ଶ୍ଵାଂତମଂଡଲୀକୃତକୁଣ୍ଡଲଃ

ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦାନ୍ତର ଅଙ୍କୁର ଦ୍ୱାରା ଚାପି ଦିଆଯାଇଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଶୋଭା ପାଇଥିଲେ; ବାମ କାନର ପାଖରେ ତାଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ ଏକ ମଣ୍ଡଳ ଆକାର ନେଇଥିଲା।

ମହାଵୃଷଭନିର୍ଯାଣୋ ମହାଜଲଦନିଃସ୍ଵନଃ ମହାନଲସମପ୍ରଖ୍ଯୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ

ସେ ମହା ବୃଷଭ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱର ମହା ମେଘ ପରି ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା, ମହା ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଥିଲେ, ଏବଂ ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ରହିଥିଲା।

ଏଵଂ ଘୋରମହାରୂପୋ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୀଂ ମହେଶ୍ଵରଃ ଵିଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଦତ୍ତ୍ଵା ସର୍ଗେ ସହକରୋତି ଚ

ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଓ ମହା ରୂପରେ, ମହେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମାର କନ୍ୟାକୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ, ସୃଷ୍ଟିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

ତସ୍ମାଦ୍ରୁଦ୍ରପ୍ରସାଦେନ ପ୍ରତିକଲ୍ପଂ ପ୍ରଜାପତେଃ ପ୍ରଵାହରୂପତୋ ନିତ୍ଯା ପ୍ରଜାସୃଷ୍ଟିଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ

ଏହିପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କର କୃପାରେ, ପ୍ରତି କଳ୍ପରେ ପ୍ରଜାପତି ଦ୍ୱାରା ଧାରାର ଆକାରରେ ନିତ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ଚାଲିଥାଏ।

କଦାଚିତ୍ପ୍ରାର୍ଥିତଃ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ନୀଲଲୋହିତଃ ସ୍ଵାତ୍ମନା ସଦୃଶାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ସସର୍ଜ ମନସା ଵିଭୁଃ

ଏକଥା, ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରାଯିବାବେଳେ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ତାଙ୍କ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମନରେ ସ୍ୱୟଂ ନିଜ ପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।

କପର୍ଦିନୋ ନିରାତଂକାନ୍ନୀଲଗ୍ରୀଵାଂସ୍ତ୍ରିଲୋଚନାନ୍ ଜରାମରଣନିର୍ମୁକ୍ତାନ୍ ଦୀପ୍ତଶୂଲଵରାଯୁଧାନ୍

ସେ ଜଟାଧାରୀ, ଭୟହୀନ, ନୀଳ କଣ୍ଠ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ବୃଦ୍ଧା ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ, ଦୀପ୍ତ ଶୂଳ ଓ ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।

ତୈସ୍ତୁ ସଂଚ୍ଛାଦିତଂ ସର୍ଵଂ ଚତୁର୍ଦଶଵିଧଂ ଜଗତ୍ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟା ଵିଵିଧାନ୍ରୁଦ୍ରାନ୍ ରୁଦ୍ରମାହ ପିତାମହଃ

ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଚୌଦ ଭିନ୍ନ ଜଗତକୁ ଆବୃତ କରିଦେଲେ; ପିତାମହ ଏହି ବିଭିନ୍ନ ରୁଦ୍ରମାନେକୁ ଦେଖି, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଲେ।

ନମସ୍ତେ ଦେଵଦେଵେଶ ମାସ୍ରାକ୍ଷୀରୀଦୃଶୀଃ ପ୍ରଜାଃ ଅନ୍ଯାଃ ସୃଜ ତ୍ଵଂ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପ୍ରଜା ମୃତ୍ଯୁସମନ୍ଵିତାଃ

ହେ ଦେବଦେବ ଏଶ୍ୱର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର! ରକ୍ତ ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ, ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କର; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ଆସିଛନ୍ତି।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରହସନ୍ପ୍ରାହ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ ନାସ୍ତି ମେ ତାଦୃଶସ୍ସର୍ଗସ୍ସୃଜ ତ୍ଵମଶୁଭାଃ ପ୍ରଜାଃ

ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ପରମେଶ୍ୱର ହସି କହିଲେ: 'ମୋର ଏପରି ସୃଷ୍ଟି ନାହିଁ; ତୁମେ ଅଶୁଭ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କର।'

ଯେ ତ୍ଵିମେ ମନସା ସୃଷ୍ଟା ମହାତ୍ମାନୋ ମହାବଲାଃ ଚରିଷ୍ଯଂତି ମଯା ସାର୍ଧଂ ସର୍ଵ ଏଵ ହି ଯାଜ୍ଞିକାଃ

କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେକୁ ମୁଁ ମନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି, ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ଓ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସମସ୍ତେ ମୋ ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞରେ ନିମଗ୍ନ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵକର୍ମାଣଂ ଵିଶ୍ଵଭୂତେଶ୍ଵରୋ ହରଃ ସହ ରୁଦ୍ରୈଃ ପ୍ରଜାସର୍ଗାନ୍ନିଵୃତ୍ତାତ୍ମା ଵ୍ଯତିଷ୍ଠତ

ଏଭଳି କହି, ହରା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଏଶ୍ୱର, ରୁଦ୍ରମାନେ ସହିତ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟିରୁ ନିବୃତ ହୋଇ, ଅଲଗା ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।

ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଦେଵୋ ଽସୌ ନ ପ୍ରସୂତେ ପ୍ରଜାଃ ଶୁଭାଃ ଊର୍ଧ୍ଵରେତାଃ ସ୍ଥିତଃ ସ୍ଥାଣୁର୍ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍

ସେହି ସମୟରୁ, ସେ ଦେବ ଆର ଶୁଭ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିନାହାନ୍ତି; ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଭାବେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ବିଲୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

ଯଦା ପୁନଃ ପ୍ରଜାଃ ସୃଷ୍ଟା ନ ଵ୍ଯଵର୍ଧନ୍ତ ଵେଧସଃ ତଦା ମୈଥୁନଜାଂ ସୃଷ୍ଟିଂ ବ୍ରହ୍ମା କର୍ତୁମମନ୍ଯତ

ପୁନଃ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବୃଦ୍ଧି ନହେଲେ, ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ଦମ୍ପତି ମିଳନ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।

ନ ନିର୍ଗତଂ ପୁରା ଯସ୍ମାନ୍ନାରୀଣାଂ କୁଲମୀଶ୍ଵରାତ୍ ତେନ ମୈଥୁନଜାଂ ସୃଷ୍ଟିଂ ନ ଶଶାକ ପିତାମହଃ

ପୂର୍ବରୁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନାରୀ ଜାତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରିନଥିଲେ, ତେଣୁ ପିତାମହ ଦମ୍ପତି ମିଳନ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ତତସ୍ସ ଵିଦଧେ ବୁଦ୍ଧିମର୍ଥନିଶ୍ଚଯଗାମିନୀମ୍ ପ୍ରଜାନମେଵ ଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଃ ପରମେଶ୍ଵର

ତାପରେ ସେ ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।

ପ୍ରସାଦେନ ଵିନା ତସ୍ଯ ନ ଵର୍ଧେରନ୍ନିମାଃ ପ୍ରଜାଃ ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ତପଃ କର୍ତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ

ତାଙ୍କର କୃପା ବିନା ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ବୃଦ୍ଧି ହେବେ ନାହିଁ; ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ତପସ୍ୟା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ତଦାଦ୍ଯା ପରମା ଶକ୍ତିରନଂତା ଲୋକଭାଵିନୀ ଆଦ୍ଯା ସୂକ୍ଷ୍ମତରା ଶୁଦ୍ଧା ଭାଵଗମ୍ଯା ମନୋହରା

ସେ ସମୟରେ ଆଦି ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି, ଅସୀମ ଏବଂ ଜଗତର ଉତ୍ସ, ସବୁଠୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ପବିତ୍ର, ମନର ଅନୁଭୂତି ଦ୍ୱାରା ଅଭିଗମ୍ୟ ଏବଂ ମନକୁ ଆକର୍ଷଣ କରିଥିବା ଶକ୍ତି ଅଛି।

ନିର୍ଗୁଣା ନିଷ୍ପ୍ରପଞ୍ଚା ଚ ନିଷ୍କଲା ନିରୁପପ୍ଲଵା ନିରଂତରତରା ନିତ୍ଯା ନିତ୍ଯମୀଶ୍ଵରପାର୍ଶ୍ଵଗା

ସେ ଶକ୍ତି ଗୁଣହୀନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକଟିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା, ଅଂଶରେ ଅଅଂଶୀ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ଆକାଶଠାରୁ ଅଧିକ ବ୍ୟାପକ, ଚିରନ୍ତନ ଏବଂ ସଦା ଭଗବାନଙ୍କ ପାଖରେ ଅବସ୍ଥିତ।