ଶିଵପୁରାଣମ୍

କ୍ଷୀରାର୍ଣଵାଲଯେ ଶୁଭ୍ରେ ଵିମାନେ ସୂର୍ଯସଂନିଭେ ହେମରତ୍ନାନ୍ଵିତେ ଦିଵ୍ଯେ ମନସା ତେନ ନିର୍ମିତେ

କ୍ଷୀରସାଗରର ଶୁଭ୍ର ନିବାସରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ମନ୍ଦିରରେ, ସୁନା ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ, ତାଙ୍କ ମନରେ ନିର୍ମିତ।

ଅନଂତଭୋଗଶଯ୍ଯାଯାଂ ଶଯାନଂ ପଂକଜେକ୍ଷଣମ୍ ଚତୁର୍ଭୁଜମୁଦାରାଂଗଂ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତମ୍

ଅନନ୍ତ ସର୍ପ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିବା, ପଦ୍ମ ପରି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଚାରିଟି ହାତ ଓ ଉଦାର ଦେହ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ଏହି ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ଶଂଖଚକ୍ରଧରଂ ସୌମ୍ଯଂ ଚନ୍ଦ୍ରବିଂବସମାନନମ୍ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଵକ୍ଷସଂ ଦେଵଂ ପ୍ରସନ୍ନମଧୁରସ୍ମିତମ୍

ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧରିଥିବା, ସାଧୁ ମନୋଭାବ ଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ରର ପରି ମୁହଁ ଥିବା, ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଦେବତା ମଧୁର ହସ ଓ ଦୟାର ଭାବରେ ଅଭିଭାସିତ।

ଧରାମୃଦୁକରାଂଭୋଜସ୍ପର୍ଶରକ୍ତପଦାଂବୁଜମ୍ କ୍ଷୀରାର୍ଣଵାମୃତମିଵ ଶଯାନଂ ଯୋଗନିଦ୍ରଯା

ପୃଥିବୀର ମୃଦୁ ପଦ୍ମ ହାତର ସ୍ପର୍ଶରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ରଙ୍ଗିନ ହୋଇଛି, ତିନି ଦୁଧ ସାଗରର ଅମୃତ ଉପରେ ଶୋଇଥିବା ପରି ଯୋଗ ନିଦ୍ରାରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି।

ତମସା କାଲରୁଦ୍ରାଖ୍ଯଂ ରଜସା କନକାଂଡଜମ୍ ସତ୍ତ୍ଵେନ ସର୍ଵଗଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ନିର୍ଗୁଣତ୍ଵେ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ଅନ୍ଧକାର ଦ୍ୱାରା ତିନି କାଳରୁଦ୍ର ନାମରେ ଜଣାଶି, ରଜସ ଦ୍ୱାରା ସୁବର୍ଣ୍ଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି ଥିବା ବିଷ୍ଣୁ, ନିର୍ଗୁଣ ଅବସ୍ଥାରେ ମହେଶ୍ୱର।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରୁଷଂ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଗଲ୍ଭମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ଗ୍ରସାମି ତ୍ଵାମହଂ ଵିଷ୍ଣୋ ତ୍ଵମାତ୍ମାନଂ ଯଥା ପୁରା

ସେହି ପରମ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା ସାହସିକ ଭାବରେ କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରସିବି, ବିଷ୍ଣୁ, ଯେପରି ତୁମେ ପୂର୍ବେ ନିଜକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିଥିଲେ।'

ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧ୍ଯ ପିତାମହମ୍ ଉଦୈକ୍ଷତ ମହାବାହୁସ୍ସ୍ମିତମୀଷଚ୍ଚକାର ଚ

ସେହି କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଜାଗି, ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଓ ହଲକା ହସ ଦେଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ନଵସରେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଗ୍ରସ୍ତସ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା ସୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଣା ସଦ୍ଯୋ ଭ୍ରୁଵୋର୍ମଧ୍ଯାଦଯତ୍ନତଃ

ସେହି ସମୟରେ, ବିଷ୍ଣୁ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରସିତ ହେଲେ, ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସହଜରେ ଭୃକୁଟି ମଧ୍ୟରୁ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ନଵସରେ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭଗଵାନିନ୍ଦୁଭୂଷଣଃ ଶକ୍ତିଂ ତଯୋରପି ଦ୍ରଷ୍ଟୁମରୂପୋ ରୂପମାସ୍ଥିତଃ

ସେହି ସମୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଭୂଷଣ ଧାରଣ କରିଥିବା ଭଗବାନ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଏକ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଯଦିଓ ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଅରୂପ।

ପ୍ରସାଦମତୁଲଂ କର୍ତୁଂ ପୁରା ଦତ୍ତଵରସ୍ତଯୋଃ ଆଗଚ୍ଛତ୍ତତ୍ର ଯତ୍ରେମୌ ବ୍ରହ୍ମନାରାଯଣୌ ସ୍ଥିତୌ

ଅପୂର୍ବ କୃପା ଦେବାକୁ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ନାରାୟଣ ଯେଉଁଠାରେ ଦଉଡି ଆସିଲେ।

ଅଥ ତୁଷ୍ଟୁଵତୁର୍ଦେଵଂ ପ୍ରୀତୌ ଭୀତୌ ଚ କୌତୁକାତ୍ ପ୍ରଣେମତୁଶ୍ଚ ବହୁଶୋ ବହୁମାନେନ ଦୂରତଃ

ତାପରେ, ଖୁସି ଓ ଭୟରେ, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, କୌତୁହଳ ଓ ଭୟରେ, ସମ୍ମାନରେ ଦୂରରୁ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର କଲେ।

ଭଵୋପି ଭଗଵାନେତାଵନୁଗୃହ୍ଯ ପିନାକଧୃକ୍ ସାଦରଂ ପଶ୍ଯତୋରେଵ ତଯୋରଂତରଧୀଯତ

ଭବ, ଭଗବାନ, ପିନାକ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦୟାରେ ସେମାନେକୁ ଦେଖିଲେ, ଓ ସେମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

ପ୍ରତିକଲ୍ପଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ରୁଦ୍ରାଵିର୍ଭାଵକାରଣମ୍ ଯତୋ ଵିଚ୍ଛିନ୍ନସଂତାନା ବ୍ରହ୍ମସୃଷ୍ଟିଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ

ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅବିର୍ଭାବର କାରଣ କୁ ମୁଁ କହିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଏହି ଭଙ୍ଗ ହେବା ପରେ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

କଲ୍ପେକଲ୍ପେ ପ୍ରଜାଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଂଡସଂଭଵଃ ଅଵୃଦ୍ଧିହେତୋର୍ଭୂତାନାଂ ମୁମୋହ ଭୃଶଦୁଃଖିତଃ

ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରି, ତାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ନ ହେବାରୁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ।

ତସ୍ଯ ଦୁଃଖପ୍ରଶାଂତ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଚ ଵିଵୃଦ୍ଧଯେ ତତ୍ତତ୍କଲ୍ପେଷୁ କାଲାତ୍ମା ରୁଦ୍ରୋ ରୁଦ୍ରଗଣାଧିପଃ

ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ଓ ପ୍ରଜା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ, କାଳ ସ୍ୱରୂପ ରୁଦ୍ର, ରୁଦ୍ରଗଣଙ୍କ ନାୟକ ଭାବେ ଅବିର୍ଭାବ ହୁଏ।

ନିର୍ଦିଷ୍ଟଃ ପମମେଶେନ ମହେଶୋ ନୀଲଲୋହିତଃ ପୁତ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵାନୁଗୃହ୍ଣାତି ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋନୁଜଃ

ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ମହେଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ହୋଇ, ଜନ୍ମରେ ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଦୟାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

ସ ଏଵ ଭଗଵାନୀଶସ୍ତେଜୋରାଶିରନାମଯଃ ଅନାଦିନିଧନୋଧାତା ଭୂତସଂକୋଚକୋ ଵିଭୁଃ

ସେହି ଭଗବାନ ଈଶ୍ୱର, ଶକ୍ତିର ଭଣ୍ଡାର, କଷ୍ଟ ନଥିବା, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା ଉତ୍ପତ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ସଂକୁଚିତ କରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ପରମୈଶ୍ଵର୍ଯସଂଯୁକ୍ତଃ ପରମେଶ୍ଵରଭାଵିତଃ ତଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯାଧିଷ୍ଠିତଶ୍ଶଶ୍ଵତ୍ତଚ୍ଚିହ୍ନୈରପି ଚିହ୍ନିତଃ

ପରମ ଏଶ୍ୱର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପରମେଶ୍ୱର ଭାବରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ, ସେହି ଚିହ୍ନରେ ସଦା ଚିହ୍ନିତ।

ତନ୍ନାମନାମା ତଦ୍ରୂପସ୍ତତ୍କାର୍ଯକରଣକ୍ଷମଃ ତତ୍ତୁଲ୍ଯଵ୍ଯଵହାରଶ୍ଚ ତଦାଜ୍ଞାପରିପାଲକଃ

ତାଙ୍କର ନାମ ଅନାମ, ତାଙ୍କର ରୂପ ସେହି ରୂପ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ସେହି ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ଓ ସେହି ଆଜ୍ଞାକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି।

ସହସ୍ରାଦିତ୍ଯସଂକାଶଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାଵଯଵଭୂଷଣଃ ଭୁଜଂଗହାରକେଯୂରଵଲଯୋ ମୁଂଜମେଖଲଃ

ସେ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରର ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସାପ ଦେଇ ହାର, ବାହୁବନ୍ଧ, ଚୂଡ଼ା ଏବଂ ମୁଞ୍ଜ ଘାସର ମେଖଲା ପିନ୍ଧିଥିଲେ।

ଜଲଂଧରଵିରିଂଚେନ୍ଦ୍ରକପାଲଶକଲୋଜ୍ଜ୍ଵଲଃ ଗଙ୍ଗାତୁଂଗତରଂଗାର୍ଧପିଂଗଲାନନମୂର୍ଧଜଃ

ଜଳନ୍ଧର, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରର କପାଳ ଖଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲେ; ଗଙ୍ଗାର ଉଚ୍ଚ ତରଙ୍ଗରେ ଅର୍ଦ୍ଧଭାଗ ଭିଜିଥିବା ପିଙ୍ଗଳ ଚୁଡ଼ା ମୁଣ୍ଡରେ ରହିଥିଲା।

ଭଗ୍ନଦଂଷ୍ଟ୍ରାଂକୁରାକ୍ରାନ୍ତପ୍ରାନ୍ତକାନ୍ତଧରାଧରଃ ସଵ୍ଯଶ୍ରଵଣପାର୍ଶ୍ଵାଂତମଂଡଲୀକୃତକୁଣ୍ଡଲଃ

ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦାନ୍ତର ଅଙ୍କୁର ଦ୍ୱାରା ଚାପି ଦିଆଯାଇଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଶୋଭା ପାଇଥିଲେ; ବାମ କାନର ପାଖରେ ତାଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ ଏକ ମଣ୍ଡଳ ଆକାର ନେଇଥିଲା।

ମହାଵୃଷଭନିର୍ଯାଣୋ ମହାଜଲଦନିଃସ୍ଵନଃ ମହାନଲସମପ୍ରଖ୍ଯୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ

ସେ ମହା ବୃଷଭ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱର ମହା ମେଘ ପରି ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା, ମହା ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଥିଲେ, ଏବଂ ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ରହିଥିଲା।

ଏଵଂ ଘୋରମହାରୂପୋ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୀଂ ମହେଶ୍ଵରଃ ଵିଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଦତ୍ତ୍ଵା ସର୍ଗେ ସହକରୋତି ଚ

ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଓ ମହା ରୂପରେ, ମହେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମାର କନ୍ୟାକୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ, ସୃଷ୍ଟିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

ତସ୍ମାଦ୍ରୁଦ୍ରପ୍ରସାଦେନ ପ୍ରତିକଲ୍ପଂ ପ୍ରଜାପତେଃ ପ୍ରଵାହରୂପତୋ ନିତ୍ଯା ପ୍ରଜାସୃଷ୍ଟିଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ

ଏହିପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କର କୃପାରେ, ପ୍ରତି କଳ୍ପରେ ପ୍ରଜାପତି ଦ୍ୱାରା ଧାରାର ଆକାରରେ ନିତ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ଚାଲିଥାଏ।

କଦାଚିତ୍ପ୍ରାର୍ଥିତଃ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ନୀଲଲୋହିତଃ ସ୍ଵାତ୍ମନା ସଦୃଶାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ସସର୍ଜ ମନସା ଵିଭୁଃ

ଏକଥା, ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରାଯିବାବେଳେ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ତାଙ୍କ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମନରେ ସ୍ୱୟଂ ନିଜ ପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।

କପର୍ଦିନୋ ନିରାତଂକାନ୍ନୀଲଗ୍ରୀଵାଂସ୍ତ୍ରିଲୋଚନାନ୍ ଜରାମରଣନିର୍ମୁକ୍ତାନ୍ ଦୀପ୍ତଶୂଲଵରାଯୁଧାନ୍

ସେ ଜଟାଧାରୀ, ଭୟହୀନ, ନୀଳ କଣ୍ଠ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ବୃଦ୍ଧା ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ, ଦୀପ୍ତ ଶୂଳ ଓ ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।

ତୈସ୍ତୁ ସଂଚ୍ଛାଦିତଂ ସର୍ଵଂ ଚତୁର୍ଦଶଵିଧଂ ଜଗତ୍ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟା ଵିଵିଧାନ୍ରୁଦ୍ରାନ୍ ରୁଦ୍ରମାହ ପିତାମହଃ

ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଚୌଦ ଭିନ୍ନ ଜଗତକୁ ଆବୃତ କରିଦେଲେ; ପିତାମହ ଏହି ବିଭିନ୍ନ ରୁଦ୍ରମାନେକୁ ଦେଖି, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଲେ।

ନମସ୍ତେ ଦେଵଦେଵେଶ ମାସ୍ରାକ୍ଷୀରୀଦୃଶୀଃ ପ୍ରଜାଃ ଅନ୍ଯାଃ ସୃଜ ତ୍ଵଂ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପ୍ରଜା ମୃତ୍ଯୁସମନ୍ଵିତାଃ

ହେ ଦେବଦେବ ଏଶ୍ୱର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର! ରକ୍ତ ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ, ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କର; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ଆସିଛନ୍ତି।