ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଈର୍ଷ୍ଯଯା ପରଯା ଗ୍ରସ୍ତଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ଗଚ୍ଛ ଵିଷ୍ଣୋ ମଯା ଜ୍ଞାତଂ ତଵ ସର୍ଗସ୍ଯ କାରଣମ୍ ଆଵଯୋରଧିକଶ୍ଚାସ୍ତି ସ ରୁଦ୍ରୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ

ତୀବ୍ର ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ହସି କହିଲେ: 'ବିଷ୍ଣୁ, ଯାଅ, ମୁଁ ତୁମ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ବୁଝିଛି; ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଠାରୁ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ରୁଦ୍ର, ଏହାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'

ତସ୍ଯ ଦେଵାଧିଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାତ୍ପରମେଷ୍ଠିନଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ତ୍ଵଂ ଭଗଵାନାଦ୍ଯଃ ପାଲକଃ ପରମାର୍ଥତଃ

ସେଇ ଦେବାଦିଦେବ, ପରମେଷ୍ଠୀଙ୍କର କୃପାରେ, ତୁମେ, ଭଗବାନ, ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପ୍ରକୃତ ପାଳକ ଅଟୁ।

ଅହଂ ଚ ତପସାରାଧ୍ଯ ରୁଦ୍ରଂ ତ୍ରିଦଶନାଯକମ୍ ତ୍ଵଯା ସହ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ସ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯତ୍ର ନ ସଂଶଯଃ

ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରି, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ନାୟକ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବି; ତୁମ ସହିତ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଏଵଂ ଵିଷ୍ଣୁମୁପାଲଭ୍ଯ ଭଗଵାନବ୍ଜସମ୍ଭଵଃ ଏଵଂ ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସ ତପସା ପ୍ରାପ୍ଯ ଶଂକରମ୍

ଏଭଳି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କଥା କହି, ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିତ ଭଗବାନ ଏଭଳି ଅନୁରୋଧ କଲେ, ତପସ୍ୟାରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି।

ଭଗଵନ୍ ଦେଵଦେଵେଶ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵର ମହେଶ୍ଵର ତଵ ଵାମାଂଗଜୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦକ୍ଷିଣାଂଗଭଵୋ ହ୍ଯହମ୍

ହେ ଭଗବାନ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ମହେଶ୍ୱର, ବିଷ୍ଣୁ ତୁମ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଜନ୍ମିତ, ଏବଂ ମୁଁ ତୁମ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଜନ୍ମିତ।

ମଯା ସହ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ତଥାପ୍ଯସୃଜଦଚ୍ଯୁତଃ ସ ମତ୍ସରାଦୁପାଲବ୍ଧସ୍ତ୍ଵଦାଶ୍ରଯବଲାନ୍ମଯା

ମୋ ସହିତ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି; ମୁଁ ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ତାଙ୍କୁ ଉପାଲଭ୍ୟ କରିଥିଲି, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଆଶ୍ରୟ କରି।

ମଦ୍ଭାଵାନ୍ନାଧିକସ୍ତେତି ଭାଵସ୍ତ୍ଵଯି ମହେଶ୍ଵରେ ତ୍ଵତ୍ତ ଏଵ ସମୁତ୍ପତ୍ତିରାଵଯୋସ୍ସଦୃଶୀ ଯତଃ

ମୋ ଭାବରୁ, ମୁଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନୁହେଁ; ଏହି ଏକ ସତ୍ୟ ତୁମେ, ମହେଶ୍ୱର, ନିମିତ୍ତ; ତୁମୁଠୁ ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଉଦ୍ଭବ, କାରଣ ଆମେ ସମାନ।

ତସ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଥାପୂର୍ଵଂ ପ୍ରସାଦଂ କୃତଵାନସି ତଥା ମମାପି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଦାତୁମର୍ହସି ଶଂକର

ଯେପରି ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ କୃପା ଦେଇଥିଲ, ଏହିପରି ଶଙ୍କର, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ସେ ସମସ୍ତ ଦେବାକୁ ଉଚିତ।

ଇତି ଵିଜ୍ଞାପିତସ୍ତେନ ଭଗଵାନ୍ ଭଗନେତ୍ରହା ନ୍ଯାଯେନ ଵୈ ଦଦୌ ସର୍ଵଂ ତସ୍ଯାପି ସ ଘୃଣାନିଧିଃ

ଏଭଳି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁରୋଧ ପାଇ, ଭଗବାନ, ଭଗାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ନାଶ କରିଥିବା, ନ୍ୟାୟରେ ସମସ୍ତ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, କାରଣ ସେ ଦୟାର ଧାମ।

ଲବ୍ଧ୍ଵୈଵମୀଶ୍ଵରାଦେଵ ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ଵାତ୍ମତାଂ କ୍ଷଣାତ୍ ତ୍ଵରମାଣୋଥ ସଂଗମ୍ଯ ଦଦର୍ଶ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍

ଏଭଳି ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଠାରୁ ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା ଭାବ ପାଇ, ବ୍ରହ୍ମା ମୂହୁର୍ତ୍ତରେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲେ।

କ୍ଷୀରାର୍ଣଵାଲଯେ ଶୁଭ୍ରେ ଵିମାନେ ସୂର୍ଯସଂନିଭେ ହେମରତ୍ନାନ୍ଵିତେ ଦିଵ୍ଯେ ମନସା ତେନ ନିର୍ମିତେ

କ୍ଷୀରସାଗରର ଶୁଭ୍ର ନିବାସରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ମନ୍ଦିରରେ, ସୁନା ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ, ତାଙ୍କ ମନରେ ନିର୍ମିତ।

ଅନଂତଭୋଗଶଯ୍ଯାଯାଂ ଶଯାନଂ ପଂକଜେକ୍ଷଣମ୍ ଚତୁର୍ଭୁଜମୁଦାରାଂଗଂ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତମ୍

ଅନନ୍ତ ସର୍ପ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିବା, ପଦ୍ମ ପରି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଚାରିଟି ହାତ ଓ ଉଦାର ଦେହ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ଏହି ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ଶଂଖଚକ୍ରଧରଂ ସୌମ୍ଯଂ ଚନ୍ଦ୍ରବିଂବସମାନନମ୍ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଵକ୍ଷସଂ ଦେଵଂ ପ୍ରସନ୍ନମଧୁରସ୍ମିତମ୍

ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧରିଥିବା, ସାଧୁ ମନୋଭାବ ଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ରର ପରି ମୁହଁ ଥିବା, ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଦେବତା ମଧୁର ହସ ଓ ଦୟାର ଭାବରେ ଅଭିଭାସିତ।

ଧରାମୃଦୁକରାଂଭୋଜସ୍ପର୍ଶରକ୍ତପଦାଂବୁଜମ୍ କ୍ଷୀରାର୍ଣଵାମୃତମିଵ ଶଯାନଂ ଯୋଗନିଦ୍ରଯା

ପୃଥିବୀର ମୃଦୁ ପଦ୍ମ ହାତର ସ୍ପର୍ଶରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ରଙ୍ଗିନ ହୋଇଛି, ତିନି ଦୁଧ ସାଗରର ଅମୃତ ଉପରେ ଶୋଇଥିବା ପରି ଯୋଗ ନିଦ୍ରାରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି।

ତମସା କାଲରୁଦ୍ରାଖ୍ଯଂ ରଜସା କନକାଂଡଜମ୍ ସତ୍ତ୍ଵେନ ସର୍ଵଗଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ନିର୍ଗୁଣତ୍ଵେ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ଅନ୍ଧକାର ଦ୍ୱାରା ତିନି କାଳରୁଦ୍ର ନାମରେ ଜଣାଶି, ରଜସ ଦ୍ୱାରା ସୁବର୍ଣ୍ଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି ଥିବା ବିଷ୍ଣୁ, ନିର୍ଗୁଣ ଅବସ୍ଥାରେ ମହେଶ୍ୱର।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରୁଷଂ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଗଲ୍ଭମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ଗ୍ରସାମି ତ୍ଵାମହଂ ଵିଷ୍ଣୋ ତ୍ଵମାତ୍ମାନଂ ଯଥା ପୁରା

ସେହି ପରମ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା ସାହସିକ ଭାବରେ କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରସିବି, ବିଷ୍ଣୁ, ଯେପରି ତୁମେ ପୂର୍ବେ ନିଜକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିଥିଲେ।'

ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧ୍ଯ ପିତାମହମ୍ ଉଦୈକ୍ଷତ ମହାବାହୁସ୍ସ୍ମିତମୀଷଚ୍ଚକାର ଚ

ସେହି କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଜାଗି, ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଓ ହଲକା ହସ ଦେଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ନଵସରେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଗ୍ରସ୍ତସ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା ସୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଣା ସଦ୍ଯୋ ଭ୍ରୁଵୋର୍ମଧ୍ଯାଦଯତ୍ନତଃ

ସେହି ସମୟରେ, ବିଷ୍ଣୁ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରସିତ ହେଲେ, ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସହଜରେ ଭୃକୁଟି ମଧ୍ୟରୁ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ନଵସରେ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭଗଵାନିନ୍ଦୁଭୂଷଣଃ ଶକ୍ତିଂ ତଯୋରପି ଦ୍ରଷ୍ଟୁମରୂପୋ ରୂପମାସ୍ଥିତଃ

ସେହି ସମୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଭୂଷଣ ଧାରଣ କରିଥିବା ଭଗବାନ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଏକ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଯଦିଓ ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଅରୂପ।

ପ୍ରସାଦମତୁଲଂ କର୍ତୁଂ ପୁରା ଦତ୍ତଵରସ୍ତଯୋଃ ଆଗଚ୍ଛତ୍ତତ୍ର ଯତ୍ରେମୌ ବ୍ରହ୍ମନାରାଯଣୌ ସ୍ଥିତୌ

ଅପୂର୍ବ କୃପା ଦେବାକୁ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ନାରାୟଣ ଯେଉଁଠାରେ ଦଉଡି ଆସିଲେ।

ଅଥ ତୁଷ୍ଟୁଵତୁର୍ଦେଵଂ ପ୍ରୀତୌ ଭୀତୌ ଚ କୌତୁକାତ୍ ପ୍ରଣେମତୁଶ୍ଚ ବହୁଶୋ ବହୁମାନେନ ଦୂରତଃ

ତାପରେ, ଖୁସି ଓ ଭୟରେ, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, କୌତୁହଳ ଓ ଭୟରେ, ସମ୍ମାନରେ ଦୂରରୁ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର କଲେ।

ଭଵୋପି ଭଗଵାନେତାଵନୁଗୃହ୍ଯ ପିନାକଧୃକ୍ ସାଦରଂ ପଶ୍ଯତୋରେଵ ତଯୋରଂତରଧୀଯତ

ଭବ, ଭଗବାନ, ପିନାକ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦୟାରେ ସେମାନେକୁ ଦେଖିଲେ, ଓ ସେମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

ପ୍ରତିକଲ୍ପଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ରୁଦ୍ରାଵିର୍ଭାଵକାରଣମ୍ ଯତୋ ଵିଚ୍ଛିନ୍ନସଂତାନା ବ୍ରହ୍ମସୃଷ୍ଟିଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ

ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅବିର୍ଭାବର କାରଣ କୁ ମୁଁ କହିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଏହି ଭଙ୍ଗ ହେବା ପରେ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

କଲ୍ପେକଲ୍ପେ ପ୍ରଜାଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଂଡସଂଭଵଃ ଅଵୃଦ୍ଧିହେତୋର୍ଭୂତାନାଂ ମୁମୋହ ଭୃଶଦୁଃଖିତଃ

ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରି, ତାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ନ ହେବାରୁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ।

ତସ୍ଯ ଦୁଃଖପ୍ରଶାଂତ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଚ ଵିଵୃଦ୍ଧଯେ ତତ୍ତତ୍କଲ୍ପେଷୁ କାଲାତ୍ମା ରୁଦ୍ରୋ ରୁଦ୍ରଗଣାଧିପଃ

ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ଓ ପ୍ରଜା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ, କାଳ ସ୍ୱରୂପ ରୁଦ୍ର, ରୁଦ୍ରଗଣଙ୍କ ନାୟକ ଭାବେ ଅବିର୍ଭାବ ହୁଏ।

ନିର୍ଦିଷ୍ଟଃ ପମମେଶେନ ମହେଶୋ ନୀଲଲୋହିତଃ ପୁତ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵାନୁଗୃହ୍ଣାତି ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋନୁଜଃ

ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ମହେଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ହୋଇ, ଜନ୍ମରେ ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଦୟାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

ସ ଏଵ ଭଗଵାନୀଶସ୍ତେଜୋରାଶିରନାମଯଃ ଅନାଦିନିଧନୋଧାତା ଭୂତସଂକୋଚକୋ ଵିଭୁଃ

ସେହି ଭଗବାନ ଈଶ୍ୱର, ଶକ୍ତିର ଭଣ୍ଡାର, କଷ୍ଟ ନଥିବା, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା ଉତ୍ପତ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ସଂକୁଚିତ କରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ପରମୈଶ୍ଵର୍ଯସଂଯୁକ୍ତଃ ପରମେଶ୍ଵରଭାଵିତଃ ତଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯାଧିଷ୍ଠିତଶ୍ଶଶ୍ଵତ୍ତଚ୍ଚିହ୍ନୈରପି ଚିହ୍ନିତଃ

ପରମ ଏଶ୍ୱର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପରମେଶ୍ୱର ଭାବରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ, ସେହି ଚିହ୍ନରେ ସଦା ଚିହ୍ନିତ।

ତନ୍ନାମନାମା ତଦ୍ରୂପସ୍ତତ୍କାର୍ଯକରଣକ୍ଷମଃ ତତ୍ତୁଲ୍ଯଵ୍ଯଵହାରଶ୍ଚ ତଦାଜ୍ଞାପରିପାଲକଃ

ତାଙ୍କର ନାମ ଅନାମ, ତାଙ୍କର ରୂପ ସେହି ରୂପ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ସେହି ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ଓ ସେହି ଆଜ୍ଞାକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି।