ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସ କଥଂ ଭଗଵାନ୍ ରୁଦ୍ର ଆଦିଦେଵଃ ପୁରାତନଃ ପୁତ୍ରତ୍ଵମଗମଚ୍ଛଂଭୁର୍ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନଃ

ତେବେ, କିପରି ଭାଗ୍ୟବାନ ରୁଦ୍ର, ପୁରାତନ ଆଦିଦେବ ଶଂଭୁ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଜନ୍ମ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଲେ?

ପ୍ରଜାପତିଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରସ୍ଯୈତୌ ପରସ୍ପରମ୍ ସୃଷ୍ଟୌ ପରସ୍ପରସ୍ଯାଂଗାଦିତି ପ୍ରାଗପି ଶୁଶ୍ରୁମ

ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଛୁ ଯେ ପ୍ରଜାପତି ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଧାର କରି, ଏକାପର ଶରୀରରୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଭାବରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ।

କଥଂ ପୁନରଶେଷାଣାଂ ଭୂତାନାଂ ହେତୁଭୂତଯୋଃ ଗୁଣପ୍ରଧାନଭାଵେନ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଃ ପରସ୍ପରାତ୍

ତେବେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର କାରଣ ଥିବା ଏହି ଦୁଇଜଣ, ଗୁଣ ଓ ପ୍ରଧାନ ଭାବେ ଏକାପର ଠାରୁ କିପରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ?

ନାପୃଷ୍ଟଂ ଭଵତା କିଂଚିନ୍ନାଶ୍ରୁତଂ ଚ କଥଂଚନ ଭଗଵଚ୍ଛିଷ୍ଯଭୂତେନ ଭଵତା ସକଲଂ ସ୍ମୃତମ୍

ଭଗବାନଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଭାବରେ ଆପଣ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ ପୂଛିବାକୁ ଅବଶ୍ୟ ଭୁଲିନାହାନ୍ତି, କିଛି ଶୁଣିବାକୁ ମିସ୍ ହୋଇନାହାନ୍ତି; ଆପଣ ସମସ୍ତ କଥା ସ୍ମରଣ କରିଛନ୍ତି।

ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵଦ ଯଥା ବ୍ରହ୍ମା ମୁନୀନାମଵଦଦ୍ଵିଭୁଃ ଵଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଲଵସ୍ତାତ ଶ୍ରୋତୁମୀଶ୍ଵରସଦ୍ଯଶଃ

ବ୍ରହ୍ମା ଯେପରି ମୁନିମାନଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କଥା କହିଥିଲେ, ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତୁ; ଆମେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଈଶ୍ୱରଙ୍କର ଗୌରବମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।

ସ୍ଥାନେ ପୃଷ୍ଟମିଦଂ ଵିପ୍ରା ଭଵଦ୍ଭିଃ ପ୍ରଶ୍ନକୋଵିଦୈଃ ଇଦମେଵ ପୁରା ପୃଷ୍ଟୋ ମମ ପ୍ରାହ ପିତାମହଃ

ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆପଣମାନେ ଯେପରି ଜଣେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଉଠିଛି; ପୁର୍ବରୁ ମୋର ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପୂଛିଥିଲେ।

ତଦହଂ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥା ରୁଦ୍ରସମୁଦ୍ଭଵଃ ଯଥା ଚ ପୁନରୁତ୍ପତ୍ତିର୍ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵୋଃ ପରସ୍ପରମ୍

ଏହିପରି, ମୁଁ ଏବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି — କିପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଏକାପରେ ଏକା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛନ୍ତି।

ତ୍ରଯସ୍ତେ କାରଣାତ୍ମାନୋ ଜତାସ୍ସାକ୍ଷାନ୍ମହେଶ୍ଵରାତ୍ ଚରାଚରସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ସର୍ଗସ୍ଥିତ୍ଯଂତହେତଵଃ

ଏହି ତିନିଜଣେ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁଠୁ ସିଧାସିଧି ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି, ପାଳନ ଓ ନାଶର କାରଣ।

ପରମୈଶ୍ଵର୍ଯସଂଯୁକ୍ତାଃ ପରମେଶ୍ଵରଭାଵିତାଃ ତଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯାଧିଷ୍ଠିତା ନିତ୍ଯଂ ତତ୍କାର୍ଯକରଣକ୍ଷମାଃ

ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉଚ୍ଚତମ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ଅନୁପ୍ରେରିତ, ସେଉଁଠି ଶକ୍ତିରେ ସଦା ଅବସ୍ଥିତ, ଏବଂ ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା କରିବାରେ ସମର୍ଥ।

ପିତ୍ରା ନିଯମିତାଃ ପୂର୍ଵଂ ତ୍ରଯୋପି ତ୍ରିଷୁ କର୍ମସୁ ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ଗେ ହରିସ୍ତ୍ରାଣେ ରୁଦ୍ରଃ ସଂହରଣେ ତଥା

ପୂର୍ବରୁ ପିତା ତିନିଜଣଙ୍କୁ ତିନିଟି କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ କରିଥିଲେ: ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉତ୍ପତ୍ତିରେ, ହରିଙ୍କୁ ପାଳନରେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନାଶରେ।

ତଥାପ୍ଯନ୍ଯୋନ୍ଯମାତ୍ସର୍ଯାଦନ୍ଯୋନ୍ଯାତିଶଯାଶିନଃ ତପସା ତୋଷଯିତ୍ଵା ସ୍ଵଂ ପିତରଂ ପରମେଶ୍ଵରମ୍

ତଥାପି, ଏକାପରକୁ ଅଗ୍ରସର ହେବା ଆଶା ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପିତା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।

ଲବ୍ଧ୍ଵା ସର୍ଵାତ୍ମନା ତସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାତ୍ପରମେଷ୍ଠିନଃ ବ୍ରହ୍ମନାରାଯଣୌ ପୂର୍ଵଂ ରୁଦ୍ରଃ କଲ୍ପାନ୍ତରେ ଽସୃଜତ୍

ସର୍ବଶକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତି କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କର କୃପାରେ, ଏକ ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ରୁଦ୍ର ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।

କଲ୍ପାନ୍ତରେ ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଵିଷ୍ଣୂ ଜଗନ୍ମଯଃ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ରୁଦ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମାଣମସୃଜତ୍ପୁନଃ

ଅନ୍ୟ କଳ୍ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଜଗତର ଅଂଶ ଥିବା ରୁଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ; ଏବଂ ପୁନି ଭଗବତ ବିଷ୍ଣୁ ରୁଦ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।

ନାରାଯଣଂ ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଣମସୃଜତ୍ପୁନଃ ଏଵଂ କଲ୍ପେଷୁ କଲ୍ପେଷୁ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ

ବ୍ରହ୍ମା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୁନି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ପୁନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏଭଳି ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୃଷ୍ଟି ଚକ୍ରରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଉଦ୍ଭବ ହୁଅନ୍ତି।

ପରସ୍ପରେଣ ଜାଯଂତେ ପରସ୍ପରହିତୈଷିଣଃ ତତ୍ତତ୍କଲ୍ପାନ୍ତଵୃତ୍ତାନ୍ତମଧିକୃତ୍ଯ ମହର୍ଷିଭିଃ

ସେମାନେ ପରସ୍ପରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ପରସ୍ପରର ଭଲ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପର ଶେଷ ଘଟଣା ବିଷୟରେ ମହାର୍ଷିମାନେ କଥା କହିଛନ୍ତି।

ପ୍ରଭାଵଃ କଥ୍ଯତେ ତେଷାଂ ପରସ୍ପରସମୁଦ୍ଭଵାତ୍ ଶୃଣୁ ତେଷାଂ କଥାଂ ଚିତ୍ରାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ପାପପ୍ରମୋଚିନୀମ୍

ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ପରସ୍ପର ଉଦ୍ଭବ ଭାବରେ ବିବର୍ଣ୍ନ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଚମତ୍କାର କଥାକୁ ଶୁଣ, ଏହା ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି କରେ।

କଲ୍ପେ ତତ୍ପୁରୁଷେ ଵୃତ୍ତାଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ପୁରା ନାରାଯଣୋ ନାମ କଲ୍ପେ ଵୈ ମେଘଵାହନେ

ତତ୍ପୁରୁଷ କଳ୍ପରେ, ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିରେ, ପୂର୍ବରୁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ମେଘବାହନ କଳ୍ପରେ ନାମ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ମେଘୋ ଭୂତ୍ଵାଵହଦ୍ଧରାମ୍ ତସ୍ଯ ଭାଵଂ ସମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵିଶ୍ଵଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ

ଦିବ୍ୟ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, ମେଘ ହୋଇ ଭୂମିକୁ ବୋହିଥିଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ବିଶ୍ୱର ଗୁରୁ—

ସର୍ଵସ୍ସର୍ଵାତ୍ମଭାଵେନ ପ୍ରଦଦୌ ଶକ୍ତିମଵ୍ଯଯାମ୍ ଶକ୍ତିଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ତୁ ସର୍ଵାତ୍ମା ଶିଵାତ୍ସର୍ଵେଶ୍ଵରାତ୍ତଦା

ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା ଭାବରେ ଅବିନାଶୀ ଶକ୍ତି ଦେଲେ। ଶିବ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ପାଇ ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା ହେଲେ।

ସସର୍ଜ ଭଗାଵନ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଶ୍ଵଂ ଵିଶ୍ଵସୃଜା ସହ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତଦ୍ଵୈଭଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୃଷ୍ଟସ୍ତେନ ପିତାମହଃ

ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବିଶ୍ୱ ଓ ବିଶ୍ୱସୃଜା ସହିତ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି ବିଶେଷ ଶକ୍ତି ଦେଖି, ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ଈର୍ଷ୍ଯଯା ପରଯା ଗ୍ରସ୍ତଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ଗଚ୍ଛ ଵିଷ୍ଣୋ ମଯା ଜ୍ଞାତଂ ତଵ ସର୍ଗସ୍ଯ କାରଣମ୍ ଆଵଯୋରଧିକଶ୍ଚାସ୍ତି ସ ରୁଦ୍ରୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ

ତୀବ୍ର ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ହସି କହିଲେ: 'ବିଷ୍ଣୁ, ଯାଅ, ମୁଁ ତୁମ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ବୁଝିଛି; ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଠାରୁ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ରୁଦ୍ର, ଏହାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'

ତସ୍ଯ ଦେଵାଧିଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାତ୍ପରମେଷ୍ଠିନଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ତ୍ଵଂ ଭଗଵାନାଦ୍ଯଃ ପାଲକଃ ପରମାର୍ଥତଃ

ସେଇ ଦେବାଦିଦେବ, ପରମେଷ୍ଠୀଙ୍କର କୃପାରେ, ତୁମେ, ଭଗବାନ, ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପ୍ରକୃତ ପାଳକ ଅଟୁ।

ଅହଂ ଚ ତପସାରାଧ୍ଯ ରୁଦ୍ରଂ ତ୍ରିଦଶନାଯକମ୍ ତ୍ଵଯା ସହ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ସ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯତ୍ର ନ ସଂଶଯଃ

ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରି, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ନାୟକ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବି; ତୁମ ସହିତ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଏଵଂ ଵିଷ୍ଣୁମୁପାଲଭ୍ଯ ଭଗଵାନବ୍ଜସମ୍ଭଵଃ ଏଵଂ ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସ ତପସା ପ୍ରାପ୍ଯ ଶଂକରମ୍

ଏଭଳି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କଥା କହି, ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିତ ଭଗବାନ ଏଭଳି ଅନୁରୋଧ କଲେ, ତପସ୍ୟାରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି।

ଭଗଵନ୍ ଦେଵଦେଵେଶ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵର ମହେଶ୍ଵର ତଵ ଵାମାଂଗଜୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦକ୍ଷିଣାଂଗଭଵୋ ହ୍ଯହମ୍

ହେ ଭଗବାନ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ମହେଶ୍ୱର, ବିଷ୍ଣୁ ତୁମ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଜନ୍ମିତ, ଏବଂ ମୁଁ ତୁମ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଜନ୍ମିତ।

ମଯା ସହ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ତଥାପ୍ଯସୃଜଦଚ୍ଯୁତଃ ସ ମତ୍ସରାଦୁପାଲବ୍ଧସ୍ତ୍ଵଦାଶ୍ରଯବଲାନ୍ମଯା

ମୋ ସହିତ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି; ମୁଁ ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ତାଙ୍କୁ ଉପାଲଭ୍ୟ କରିଥିଲି, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଆଶ୍ରୟ କରି।

ମଦ୍ଭାଵାନ୍ନାଧିକସ୍ତେତି ଭାଵସ୍ତ୍ଵଯି ମହେଶ୍ଵରେ ତ୍ଵତ୍ତ ଏଵ ସମୁତ୍ପତ୍ତିରାଵଯୋସ୍ସଦୃଶୀ ଯତଃ

ମୋ ଭାବରୁ, ମୁଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନୁହେଁ; ଏହି ଏକ ସତ୍ୟ ତୁମେ, ମହେଶ୍ୱର, ନିମିତ୍ତ; ତୁମୁଠୁ ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଉଦ୍ଭବ, କାରଣ ଆମେ ସମାନ।

ତସ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଥାପୂର୍ଵଂ ପ୍ରସାଦଂ କୃତଵାନସି ତଥା ମମାପି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଦାତୁମର୍ହସି ଶଂକର

ଯେପରି ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ କୃପା ଦେଇଥିଲ, ଏହିପରି ଶଙ୍କର, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ସେ ସମସ୍ତ ଦେବାକୁ ଉଚିତ।

ଇତି ଵିଜ୍ଞାପିତସ୍ତେନ ଭଗଵାନ୍ ଭଗନେତ୍ରହା ନ୍ଯାଯେନ ଵୈ ଦଦୌ ସର୍ଵଂ ତସ୍ଯାପି ସ ଘୃଣାନିଧିଃ

ଏଭଳି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁରୋଧ ପାଇ, ଭଗବାନ, ଭଗାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ନାଶ କରିଥିବା, ନ୍ୟାୟରେ ସମସ୍ତ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, କାରଣ ସେ ଦୟାର ଧାମ।