ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଵୀଜ୍ଯମାନଂ ଵିଶୋଷଜୈଃ ସ୍ତ୍ରୀଜନୈସ୍ତୀଵ୍ରଭାଵନୈଃ ଶସ୍ଯମାନଂ ସଦାଵେଦୈରନୁଗୃହ୍ଣଂତମୀଶ୍ଵରମ୍

ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଶୀଳା ମହିଳାମାନେ ପଦ୍ମପତ୍ର ଚାମର ଦ୍ୱାରା ବିଲୋଇଥିଲେ, ବେଦମାନେ ସଦା ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଭଗବାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରୁଥିଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵମୀଶମମରାଃ ସଂତୋଷସଲିଲେକ୍ଷଣାଃ ଦଂଡଵଦ୍ଦୂରତୋ ଵତ୍ସ ନମଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମହାଗଣାଃ

ଏଭଳି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦ ଲୁହରେ ଚକ୍ଷୁ ଭରି, ଦୂରରୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଓ ମହାଗଣମାନେ ଶିର ନମାଇଲେ।

ତାନଵେକ୍ଷ୍ଯ ପତିର୍ଦେଵାନ୍ସମୀପେ ଚାହ୍ଵଯଦ୍ଗଣୈଃ ଅଥ ସଂହ୍ଲାଦଯନ୍ଦେଵାନ୍ଦେଵୋ ଦେଵଶିଖାମଣିଃ ଅଵୋଚଦର୍ଥଗଂଭୀରଂ ଵଚନଂ ମଧୁମଂଗଲମ୍

ଦେବମାନେ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ ସହିତ ନିକଟକୁ ଡାକିଲେ; ତାପରେ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମୁକୁଟମଣି ଗଭୀର ଅର୍ଥ ଓ ମଧୁର ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

ଵତ୍ସକାଃ ସ୍ଵସ୍ତିଵଃ କଚ୍ଚିଦ୍ଵର୍ତତେ ମମ ଶାସନାତ୍ ଜଗଚ୍ଚ ଦେଵତାଵଂଶଃ ସ୍ଵସ୍ଵକର୍ମଣି କିଂ ନଵା

ବାଟସମାନେ, ସମସ୍ତେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି? ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଜଗତ ଓ ଦେବତାବଂଶ ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ?

ପ୍ରାଗେଵ ଵିଦିତଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵୋର୍ମଯାସୁରାଃ ଭଵତାମଭିତାପେନ ପୌନରୁକ୍ତ୍ଯେନ ଭାଷିତମ୍

ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ବିଷୟରେ ଜାଣିଥିଲି, ହେ ଦେବମାନେ; ତୁମେ ଆତଙ୍କରେ ବାରମ୍ବାର କହିବା ଦ୍ୱାରା ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା।

ଇତି ସସ୍ମିତଯା ମାଧ୍ଵ୍ଯା କୁମାରପରିଭାଷଯା ସମତୋଷଯଦଂବାଯାଃ ସ ପତିସ୍ତତ୍ସୁରଵ୍ରଜମ୍

ଏପରିଭାବରେ, ଛୁଆଁର ମିଠା କଥାରେ ହସି ମାଆଙ୍କୁ ଖୁସି କରି, ସେ ପ୍ରଭୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସଭାକୁ ଗଲେ।

ଅଥ ଯୁଦ୍ଧାଂଗଣଂ ଗଂତୁଂ ହରିଧାତ୍ରୋରଧୀଶ୍ଵରଃ ଆଜ୍ଞାପଯଦ୍ଗଣେଶାନାଂ ଶତଂ ତତ୍ରୈଵ ସଂସଦି

ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ହରି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନାୟକ ପ୍ରଭୁ ସେଠାରେ ସଭାରେ ଥିବା ଶତମାନେ ଗଣନାୟକଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।

ତତୋ ଵାଦ୍ଯଂ ବହୁଵିଧଂ ପ୍ରଯାଣାଯ ପରେଶିତୁଃ ଗଣେଶ୍ଵରାଶ୍ଚ ସଂନଦ୍ଧା ନାନାଵାହନଭୂଷଣାଃ

ତାପରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିଦାୟ ପାଇଁ ବହୁ ପ୍ରକାର ସଙ୍ଗୀତ ବାଜିଲା, ଏବଂ ଗଣନାୟକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଯାନ ଓ ଗହଣା ପିନ୍ଧି ସଜିଥିଲେ।

ପ୍ରଣଵାକାରମାଦ୍ଯଂତଂ ପଞ୍ଚମଂଡଲମଂଡିତମ୍ ଆରୁରୋହ ରଥଂ ଭଦ୍ରମଂବିକାପତିରୀଶ୍ଵରଃ ସସୂନୁଗଣମିଂଦ୍ରାଦ୍ଯାଃ ସର୍ଵେପ୍ଯନୁଯଯୁଃ ସୁରାଃ

ଭଦ୍ରାମ୍ବିକାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରଭୁ, ଆଦି ଓ ଶେଷରୁ 'ଓଁ' ଆକାର ଥିବା, ପାଞ୍ଚ ମଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ ରଥକୁ ଚଢିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସେମାନଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଗଣସହିତ, ପଛେ ପଛେ ଚଲିଲେ।

ସଂମାନିତଃ ପଶୁପତିଃ ପରଯା ଚ ଦେଵ୍ଯା ସାକଂ ତଯୋଃ ସମରଭୂମିମଗାତ୍ସସୈନ୍ଯଃ

ପରମ ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ପଶୁପତି ତାଙ୍କ ସହିତ ସେନା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ।

ସମୀକ୍ଷ୍ଯଂ ତୁ ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ନିଗୂଢୋ ଽଭ୍ରଂ ସମାସ୍ଥିତଃ ସମାପ୍ତଵାଦ୍ଯନିର୍ଘୋଷଃ ଶାଂତୋରୁଗଣନିଃସ୍ଵନଃ

ସେମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ସେ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଗଲେ; ସଙ୍ଗୀତର ଶବ୍ଦ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଗଣମାନେ ଦେଉଥିବା ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହେଇଗଲା।

ଅଥ ବ୍ରହ୍ମାଚ୍ଯୁତୌ ଵୀରୌ ହଂତୁକାମୌ ପରସ୍ପରମ୍ ମାହେଶ୍ଵରେଣ ଚା ଽସ୍ତ୍ରେଣ ତଥା ପାଶୁପତେନ ଚ

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅଚ୍ୟୁତ, ଦୁଇଁ ଶୂର, ପରସ୍ପରକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହିଁ, ମହେଶ୍ୱର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ପାଶୁପତ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ।

ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଵାଲୈରଥୋ ଦଗ୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵୋର୍ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ ଈଶୋପି ତଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯାଥ ହ୍ଯକାଲପ୍ରଲଯଂ ଭୃଶମ୍

ସେଠାରେ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଶିଖାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତିନି ଜଗତ ଜଳିଗଲା; ଏହା ଦେଖି ପ୍ରଭୁ ଭୟଙ୍କର ଅସମୟ ପ୍ରଳୟ ଦେଖିଲେ।

ମହାନଲସ୍ତଂଭଵିଭୀଷଣାକୃତିର୍ବଭୂଵ ତନ୍ମଧ୍ଯତଲେ ସ ନିଷ୍କଲଃ

ସେ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଅଂଶ ନଥିବା, ବଡ଼ ଅଗ୍ନିର ଥମ୍ଭ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ।

ତେ ଅସ୍ତ୍ରେ ଚାପି ସଜ୍ଵାଲେ ଲୋକସଂହରଣକ୍ଷମେ ନିପତେତୁଃ କ୍ଷଣେ ନୈଵ ହ୍ଯାଵିର୍ଭୂତେ ମହାନଲେ

ସେ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ, ଜଗତକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବା ଶକ୍ତି ଥିବା, ତୁରନ୍ତ ଖସିପଡ଼ିଲେ, କାରଣ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲା।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦଦ୍ଭୁତଂ ଚିତ୍ରମସ୍ତ୍ରଶାଂତିକରଂ ଶୁଭମ୍ କିମେତଦଦ୍ଭୁତାକାରମିତ୍ଯୂଚୁଶ୍ଚ ପରସ୍ପରମ୍

ସେ ଅଦ୍ଭୁତ, ଚମତ୍କାର, ମଙ୍ଗଳମୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଯାହା ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିଥିଲା, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ପଚାରିଲେ, 'ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଆକୃତି କ'ଣ?'

ଅତୀଂଦ୍ରିଯମିଦଂ ସ୍ତଂଭମଗ୍ନିରୂପଂ କିମୁତ୍ଥିତମ୍ ଅସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵମପି ଚାଧଶ୍ଚାଵଯୋର୍ଲକ୍ଷ୍ଯମେଵ ହି

'ଏହି ଥମ୍ଭ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଧରିପାରିବା ନୁହେଁ, ଅଗ୍ନିର ଆକୃତି—ଏହା କେମିତି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା? ଏହାର ଶୀର୍ଷ ଓ ତଳ ଆମେ ଦୁଇଁଜଣେ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।'

ଇତି ଵ୍ଯଵସିତୌ ଵୀରୌ ମିଲିତୌ ଵୀରମାନିନୌ ତତ୍ପରୌ ତତ୍ପରୀକ୍ଷାର୍ଥଂ ପ୍ରତସ୍ଥାତେ ଽଥ ସତ୍ଵରମ୍

ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ଦୁଇଁ ଶୂର, ନିଜ ଶୂରତାର ଗର୍ବରେ, ଏହାକୁ ତଦନ୍ତ କରିବାକୁ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଲେ।

ଆଵଯୋର୍ମିଶ୍ରଯୋସ୍ତତ୍ର କାର୍ଯମେକଂ ନ ସଂଭଵେତ୍ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୂକରତନୁର୍ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତସ୍ଯାଦିମୀଯିଵାନ୍

'ଆମେ ଦୁଇଁଜଣେ ଏଠାରେ ଏକ କାମ କରିପାରିବା ନୁହେଁ,' ଏହିପରି କହି ବିଷ୍ଣୁ ବରାହ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ତାହାର ତଳ ଖୋଜିବାକୁ ଗଲେ।

ତଥା ବ୍ରହ୍ମାହଂ ସତନୁସ୍ତଦଂତଂ ଵୀକ୍ଷିତୁଂ ଯଯୌ ଭିତ୍ତ୍ଵା ପାତାଲନିଲଯଂ ଗତ୍ଵା ଦୂରତରଂ ହରିଃ

ଏଭଳି, ବ୍ରହ୍ମା ହଁସ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ତାହାର ଶୀର୍ଷ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ; ହରି ପାତାଳ ଭିଦ୍ଧ କରି ଦୂରେ ତଳକୁ ଗଲେ।

ନା ଽପି ଶ୍ଯାତ୍ତସ୍ଯ ସଂସ୍ଥାନଂ ସ୍ତଂଭସ୍ଯାନଲଵର୍ଚସଃ ଶ୍ରାଂତଃ ସ ସୂକରହରୀଃ ପ୍ରାପ ପୂର୍ଵଂ ରଣାଂଗଣମ୍

ତଥାପି, ଅଗ୍ନିପ୍ରଭା ଥମ୍ଭର ଆକୃତି ମିଳିଲା ନାହିଁ; କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ବରାହ ଆକୃତିରେ ଥିବା ହରି ପ୍ରଥମେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଫେରିଲେ।

ଅଥ ଗଚ୍ଛଂସ୍ତୁ ଵ୍ଯୋମ୍ନା ଚ ଵିଧିସ୍ତାତ ପିତା ତଵ ଦଦର୍ଶ କେତକୀ ପୁଷ୍ପଂ କିଂଚିଦ୍ଵିଚ୍ଯୁତମଦ୍ଭୁତମ୍

ତାପରେ, ତୁମ ପିତା ବିଧାତା ଆକାଶ ମାଗରେ ଯିବାବେଳେ, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖାଯାଉଥିବା କେତକୀ ଫୁଲ ଅଳ୍ପ ଖସିଥିବା ଦେଖିଲେ।

ଅତିସୌରଭ୍ଯମମ୍ଲାନଂ ବହୁଵର୍ଷଚ୍ଯୁତଂ ତଥା ଅନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ ତଯୋଃ କୃତ୍ଯଂ ଭଗଵାନ୍ପରମେଶ୍ଵରଃ

ଅତି ସୁଗନ୍ଧିତ, ଅମ୍ଲାନ, ବହୁ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଖସିଥିବା ସେଇ ଫୁଲକୁ ଦେଖି, ଭଗବାନ ପରମେଶ୍ୱର ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ କରଣୀୟ ବିଷୟ ଭାବିଲେ।

ପରିହାସଂ ତୁ କୃତଵାନ୍କଂପନାଚ୍ଚଲିତଂ ଶିରଃ ତସ୍ମାତ୍ତାଵନୁଗୃହ୍ଣାତୁଂ ଚ୍ଯୁତଂ କେତକମୁତ୍ତମମ୍

ସେ ହସିଲେ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ହଲିଲାରୁ ଉତ୍ତମ କେତକୀ ଫୁଲଟି ଖସିଗଲା; ସେ ତାହାକୁ ଧରିବାକୁ ହାତ ବଢ଼ାଇଲେ।

କିଂ ତ୍ଵଂ ପତସି ପୁଷ୍ପେଶ ପୁଷ୍ପରାଟ୍ କେନ ଵା ଧୃତମ୍ ଆଦିମସ୍ଯାପ୍ରମେଯସ୍ଯ ସ୍ତଂଭମଧ୍ଯାଚ୍ଚ୍ଯୁତଶ୍ଚିରମ୍

ହେ ଫୁଲର ମହାରାଜ, କାହିଁକି ତୁମେ ଖସିପଡ଼ୁଛ? କିଏ ତୁମକୁ ଧରିଥିଲା? ଅପାର ଆଦି ଦୀପର ମଧ୍ୟରୁ ତୁମେ ବହୁଦିନ ହେଉଛି ଖସିପଡ଼ିଛ।

ନ ସଂପଶ୍ଯାମି ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଜହ୍ଯାଶାମଂତଦର୍ଶନେ ଅସ୍ଯାଂ ତସ୍ଯ ଚ ସେଵାର୍ଥଂ ହଂସମୂର୍ତିରିହାଗତଃ

ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରୁନି; ଏହା ଦେଖିବା ଆଶା ଛାଡ଼। ତାଙ୍କର ସେବା ପାଇଁ, ମୁଁ ହଂସ ରୂପେ ଏଠାରେ ଆସିଛି।

ଇତଃ ପରଂ ସଖେ ମେ ଽଦ୍ଯ ତ୍ଵଯା କର୍ତଵ୍ଯମୀପ୍ସିତମ୍ ମଯା ସହ ତ୍ଵଯା ଵାଚ୍ଯମେତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ସନ୍ନିଧୌ

ଏଠାରୁ ଆଗକୁ, ମୋ ବନ୍ଧୁ, ଆଜି ତୁମେ ଯେଉଁ କାମ ଚାହୁଁଛ, ସେ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କଥା ମୋ ସହିତ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କହିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ସ୍ତଂଭାଂତୋ ଵୀକ୍ଷିତୋ ଧାତ୍ରା ତତ୍ର ସାକ୍ଷ୍ଯହମଚ୍ଯୁତ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କେତକଂ ତତ୍ର ପ୍ରଣନାମ ପୁନଃ ନଃ ଅସତ୍ଯମପି ଶସ୍ତଂ ସ୍ଯାଦାପଦୀତ୍ଯନୁଶାସନମ୍

ମୁଁ ଷ୍ଟମ୍ଭର ଶେଷ ଦେଖିଛି, ଏଠାରେ ମୁଁ ସାକ୍ଷୀ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ। ଏହିପରି କହି, ସେ ପୁଣି କେତକୀକୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଦୁଃଖରେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ହୋଇପାରେ — ଏହିପରି ଶିକ୍ଷା ଅଛି।

ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତତ୍ରା ଽଚ୍ଯୁତମାଯତଶ୍ରମଂ ପ୍ରନଷ୍ଟହର୍ଷଂ ତୁ ନନର୍ତ ହର୍ଷାତ୍ ଉଵାଚ ଚୈନଂ ପରମାର୍ଥମଚ୍ଯୁତଂ ଷଂଢାତ୍ତଵାଦଃ ସ ଵିଧିସ୍ତତୋ ଽଚ୍ଯୁତମ୍

ଏଠାରେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯିଏ ଦୀର୍ଘ ପ୍ରୟାସରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ହୀନ ଥିଲେ, ସେ ଖୁସିରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ କହିଲେ; ଏହି ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କଥା ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ।