ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଆସ୍ଥାଯ ଵିପୁଲଂ ରୂପଂ ଵାରାହମମିତଂ ଵିଧିଃ ପୃଥିଵ୍ଯୁଦ୍ଧରଣାର୍ଥାଯ ପ୍ରଵିଵେଶ ରସାତଲମ୍

ଏହି ବିଶାଳ ଓ ଅସୀମ ବରାହ ରୂପ ଧରି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇବା ପାଇଁ ତଳଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ସ ତଦା ଶୁଶୁଭେ ଽତୀଵ ସୂକରୋ ଗିରିସଂନିଭଃ ଲିଂଗାକୃତେର୍ମହେଶସ୍ଯ ପାଦମୂଲଂ ଗତୋ ଯଥା

ସେ ବରାହ, ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ବହୁତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ଯେପରି ଲିଙ୍ଗ ରୂପରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଦ ତଳକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।

ତତସ୍ସ ସଲିଲେ ମଗ୍ନାଂ ପୃଥିଵୀଂ ପୃଥିଵୀଂଧରଃ ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯାଲିଂଗ୍ଯ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଭ୍ଯାମୁନ୍ମମଜ୍ଜ ରସାତଲାତ୍

ତାପରେ, ପୃଥିବୀଧାରୀ ପାଣିରେ ଡୁବିଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ, ଦାଂତରେ ଆଲିଂଗନ କରି, ତଳଭୂମିରୁ ବାହାରିଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନଯସ୍ସିଦ୍ଧା ଜନଲୋକନିଵାସିନଃ ମୁମୁଦୁର୍ନନୃତୁର୍ମୂର୍ଧ୍ନି ତସ୍ଯ ପୁଷ୍ପୈରଵାକିରନ୍

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁନି, ସିଦ୍ଧ ଓ ଲୋକର ନିବାସୀମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, ନାଚିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫୁଲ ଝରାଇଲେ।

ଵପୁର୍ମହାଵରାହସ୍ଯ ଶୁଶୁଭେ ପୁଷ୍ପସଂଵୃତମ୍ ପତଦ୍ଭିରିଵ ଖଦ୍ଯୋତୈଃ ପ୍ରାଶୁରଂଜନପର୍ଵତଃ

ବଡ଼ ବରାହଙ୍କର ଦେହ ଫୁଲରେ ଢାକା ଥିଲା, ତାହା ଏପରି ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ଅନ୍ଧାର ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଜୁଇ ଝରିଯାଉଛି।

ତତଃ ସଂସ୍ଥାନମାନୀଯ ଵରାହୋ ମହତୀଂ ମହୀମ୍ ସ୍ଵମେଵ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଵୈ ଵିଭୁଃ

ତାପରେ, ବଡ଼ ପୃଥିବୀକୁ ତାର ସ୍ଥାନରେ ଆଣି, ବରାହ ନିଜ ରୂପ ଧରି, ତାକୁ ଦୃଢ଼ କରି ରଖିଲେ।

ପୃଥିଵୀଂ ଚ ସମୀକୃତ୍ଯ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସ୍ଥାପଯନ୍ଗିରୀନ୍ ଭୂରାଦ୍ଯାଂଶ୍ଚତୁରୋ ଲୋକାନ୍ କଲ୍ପଯାମାସ ପୂର୍ଵଵତ୍

ପୃଥିବୀକୁ ଠିକ୍ କରି, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପାହାଡ଼ ରଖି, ଭୂ ଆଦି ଚାରିଟି ଲୋକ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ତିପରି ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଇତି ସହ ମହତୀଂ ମହୀଂ ମହୀଧ୍ରୈଃ ପ୍ରଲଯମହାଜଲଧେରଧଃସ୍ଥମଧ୍ଯାତ୍ ଉପରି ଚ ଵିନିଵେଶ୍ଯ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଚରମଚରଂ ଚ ଜଗତ୍ସସର୍ଜ ଭୂଯଃ

ଏପରି, ବଡ଼ ପୃଥିବୀକୁ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ସହିତ ତଳ, ମଧ୍ୟ ଓ ଉପରେ ରଖି, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପୁନି ଚଳାନ୍ତି ଓ ଅଚଳ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ସର୍ଗଂ ଚିଂତଯତସ୍ତସ୍ଯ ତଦା ଵୈ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକମ୍ ପ୍ରଧ୍ଯାନକାଲେ ମୋହସ୍ତୁ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତସ୍ତମୋମଯଃ

ସେ ସୃଷ୍ଟି ବିଚାର କରୁଥିବାବେଳେ, ଚିନ୍ତା ସହିତ, ତା ସମୟରେ ଧ୍ୟାନ କାଳରେ ଅନ୍ଧାରର ମୋହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

ତମୋମୋହୋ ମହାମୋହସ୍ତାମିସ୍ରଶ୍ଚାନ୍ଧସଂଜ୍ଞିତଃ ଅଵିଦ୍ଯା ପଞ୍ଚମୀ ଚୈଷା ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତା ମହାତ୍ମନଃ

ଏହି ତାମସ ମୋହ, ବଡ଼ ମୋହ, ତାମିସ୍ର ଓ ଅନ୍ଧ, ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଅବିଦ୍ୟା — ଏମାନେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

ପଞ୍ଚଧା ଽଵସ୍ଥିତଃ ସର୍ଗୋ ଧ୍ଯାଯତସ୍ତ୍ଵଭିମାନିନଃ ସର୍ଵତସ୍ତମସାତୀଵ ବୀଜକୁମ୍ଭଵଦାଵୃତଃ

ପଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ସେ ଅଭିମାନ ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତେ ତାମସରେ ଢାକା ଥିଲେ, ମଣି ଗୁଡିକୁ ମାଟି ଭାଣ୍ଡରେ ରଖିଥିବା ପରି।

ବହିରନ୍ତଶ୍ଚାପ୍ରକାଶଃ ସ୍ତବ୍ଧୋ ନିଃସଂଜ୍ଞ ଏଵ ଚ ତସ୍ମାତ୍ତେଷାଂ ଵୃତା ବୁଦ୍ଧିର୍ମୁଖାନି କରଣାନି ଚ

ଭିତର ଓ ବାହାର ଦୁଇଁଠିରେ ଆଲୋକ ନଥିଲା, ସବୁ ନିର୍ଜୀବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି, ମୁଖ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଢାକା ହେଇଗଲା।

ତସ୍ମାତ୍ତେ ସଂଵୃତାତ୍ମାନୋ ନଗା ମୁଖ୍ଯାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଽସାଧକଂ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଥମଂ ସର୍ଗମୀଦୃଶମ୍

ଏହିପରି, ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମା ଢାକା ଥିଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରଧାନ ଗଛ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଏହି ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟି ଅସାଧକ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା...

ଅପ୍ରସନ୍ନମନା ଭୂତ୍ଵା ଦ୍ଵିତୀଯଂ ସୋ ଽଭ୍ଯମନ୍ଯତ ତସ୍ଯାଭିଧାଯତଃ ସର୍ଗଂ ତିର୍ଯକ୍ସ୍ରୋତୋ ଽଭ୍ଯଵର୍ତତ

ମନରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ତିଆରି ବିଚାର କଲେ; ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରୁ, ତିଆରିର ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱ ଧାରା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

ଅନ୍ତଃପ୍ରକାଶାସ୍ତିର୍ଯଂଚ ଆଵୃତାଶ୍ଚ ବହିଃ ପୁନଃ ପଶ୍ଵାତ୍ମାନସ୍ତତୋ ଜାତା ଉତ୍ପଥଗ୍ରାହିଣଶ୍ଚ ତେ

ତାଙ୍କର ଭିତରର ଆଲୋକ ପାର୍ଶ୍ୱ ଦିଗକୁ, ବାହାର ଦିଗରେ ଢାକି ରହିଛି; ଏଭଳି ପଶୁ ସ୍ବଭାବର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଠିକ ରାସ୍ତାରୁ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି।

ତମପ୍ଯସାଧକଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସର୍ଗମନ୍ଯମମନ୍ଯତ ତଦୋର୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତସୋ ଵୃତ୍ତୋ ଦେଵସର୍ଗସ୍ତୁ ସାତ୍ତ୍ଵିକଃ

ଏହାକୁ ଅସଫଳ ଜାଣି, ସେ ଆଉ ଏକ ତିଆରି ବିଚାର କଲେ; ତାପରେ ଉପରକୁ ବହୁଥିବା ଧାରାର ତିଆରି ହେଲା, ଯାହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ତିଆରି।

ତେ ସୁଖପ୍ରୀତିବହୁଲା ବହିରନ୍ତଶ୍ଚ ନାଵୃତାଃ ପ୍ରକାଶା ବହିରନ୍ତଶ୍ଚସ୍ଵଭାଵାଦେଵ ସଂଜ୍ଞିତାଃ

ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖରେ ପ୍ରଚୁର, ଭିତର ଓ ବାହାର ଦୁଇଁ ଦିଗରେ ଖୋଲା, ଭିତର ଓ ବାହାର ଦୁଇଁ ଦିଗରେ ଆଲୋକମୟ, ଏବଂ ସ୍ବଭାବରୁ ଏହି ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ।

ତତୋ ଽଭିଧ୍ଯାଯତୋଵ୍ଯକ୍ତାଦର୍ଵାକ୍ସ୍ରୋତସ୍ତୁ ସାଧକଃ ମନୁଷ୍ଯନାମା ସଞ୍ଜାତଃ ସର୍ଗୋ ଦୁଃଖସମୁତ୍କଟଃ

ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନରୁ, ତଳକୁ ବହୁଥିବା ଧାରାର ତିଆରି ହେଲା, ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ; ଏହାକୁ ମନୁଷ୍ୟ ତିଆରି ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ଯାହା ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ପ୍ରକାଶାବହିରନ୍ତସ୍ତେ ତମୋଦ୍ରିକ୍ତା ରଜୋ ଽଧିକାଃ ପଞ୍ଚମୋନୁଗ୍ରହଃ ସର୍ଗଶ୍ଚତୁର୍ଧା ସଂଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ

ସେମାନେ ଭିତର ଓ ବାହାର ଦୁଇଁ ଦିଗରେ ଆଲୋକମୟ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ଧାର ଓ ରାଗରେ ପ୍ରବଳ; ପଞ୍ଚମ ହେଉଛି କୃପାର ତିଆରି, ଏବଂ ଚାରିପ୍ରକାର ତିଆରି ଏଭଳି ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି।

ଵିପର୍ଯଯେଣ ଶକ୍ତ୍ଯା ଚ ତୁଷ୍ଟ୍ଯାସିଦ୍ଧ୍ଯା ତଥୈଵ ଚ ତେ ଽପରିଗ୍ରାହିଣଃ ସର୍ଵେ ସଂଵିଭାଗରତାଃ ପୁନଃ

ବିପରୀତ ଭାବରେ, ଶକ୍ତି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଓ ସିଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତେ ଅସ୍ୱାମୀ ଏବଂ ପୁନଃ ବଣ୍ଟନରେ ଲଗ୍ନ।

ଖାଦନାଶ୍ଚାପ୍ଯଶୀଲାଶ୍ଚ ଭୂତାଦ୍ଯାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ ପ୍ରଥମୋ ମହତଃ ସର୍ଗୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ

ଭୂତ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଭୋଜନ କରିବା ଓ ଅଚରଣଶୀଳ ଭାବରେ ବିବର୍ଣ୍ତି; ପ୍ରଥମ ତିଆରି ମହାତ୍ତ୍ୱରୁ ହେଉଛି ପରମେଷ୍ଠି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର।

ତନ୍ମାତ୍ରାଣାଂ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତୁ ଭୂତସର୍ଗଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ ଵୈକାରିକସ୍ତୃତୀଯସ୍ତୁ ସର୍ଗ ଐନ୍ଦ୍ରିଯକଃ ସ୍ମୃତଃ

ତନ୍ମାତ୍ରାରୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ଭୂତ ତିଆରି, ଯାହାକୁ ଭୂତ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲାଯାଏ; ତୃତୀୟ ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ରିୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ତିଆରି ବୋଲାଯାଏ।

ଇତ୍ଯେଷ ପ୍ରକୃତେଃ ସର୍ଗଃ ସମ୍ଭୃତୋ ଽବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକଃ ମୁଖ୍ଯସର୍ଗଶ୍ଚତୁର୍ଥସ୍ତୁ ମୁଖ୍ଯା ଵୈ ସ୍ଥାଵରାଃ ସ୍ମୃତାଃ

ଏଭଳି ପ୍ରକୃତିର ତିଆରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଅବୁଦ୍ଧି ପୂର୍ବକ; ଚତୁର୍ଥ ମୁଖ୍ୟ ତିଆରି ହେଉଛି ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଏହିପରି ଚିହ୍ନିତ।

ତିର୍ଯକ୍ସ୍ରୋତସ୍ତୁ ଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଃ ସ ପଞ୍ଚମଃ ତଦୂର୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତସଃ ଷଷ୍ଠୋ ଦେଵସର୍ଗସ୍ତୁ ସ ସ୍ମୃତଃ

ପାର୍ଶ୍ୱ ଧାରାର ତିଆରି, ଯାହା ବର୍ଣ୍ନିତ, ପଞ୍ଚମ ହେଉଛି ପଶୁ ଯୋନି; ଉପରକୁ ବହୁଥିବା ଧାରାର ତିଆରି ଷଷ୍ଠ, ଦେବତା ତିଆରି ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।

ତତୋ ଽର୍ଵାକ୍ ସ୍ରୋତସାଂ ସର୍ଗଃ ସପ୍ତମଃ ସ ତୁ ମାନୁଷଃ ଅଷ୍ଟମୋ ଽନୁଗ୍ରହଃ ସର୍ଗଃ କୌମାରୋ ନଵମଃ ସ୍ମୃତଃ

ତଳକୁ ବହୁଥିବା ଧାରାର ତିଆରି ସପ୍ତମ, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟ; ଅଷ୍ଟମ ହେଉଛି କୃପାର ତିଆରି, ନବମ କୌମାର ତିଆରି ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।

ପ୍ରାକୃତାଶ୍ଚ ତ୍ରଯଃ ପୂର୍ଵେ ସର୍ଗାସ୍ତେ ଽବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକାଃ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ମୁଖ୍ଯାଦ୍ଯାଃ ପଞ୍ଚ ଵୈକୃତାଃ

ପ୍ରଥମ ତିନିଟି ତିଆରି ପ୍ରକୃତି ଓ ଅବୁଦ୍ଧି ପୂର୍ବକ; ପାଞ୍ଚଟି ମୁଖ୍ୟ ଆଦି ତିଆରି ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ଚାଲିଥାଏ ଏବଂ ବିକୃତ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।

ଅଗ୍ରେ ସସର୍ଜ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମା ମାନସାନାତ୍ମନଃ ସମାନ୍ ସନନ୍ଦଂ ସନକଞ୍ଚୈଵ ଵିଦ୍ଵାଂସଞ୍ଚ ସନାତନମ୍

ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ମନରୁ ସମାନ ଲୋକମାନେ ତିଆରି କଲେ: ସନନ୍ଦ, ସନକ ଓ ପଣ୍ଡିତ ସନାତନ।

ଋଭୁଂ ସନତ୍କୁମାରଞ୍ଚ ପୂର୍ଵମେଵ ପ୍ରଜାପତିଃ ସର୍ଵେ ତେ ଯୋଗିନୋ ଜ୍ଞେଯା ଵୀତରାଗା ଵିମତ୍ସରାଃ

ପ୍ରଜାପତି ପୂର୍ବରୁ ଋଭୁ ଓ ସନତ୍କୁମାରକୁ ତିଆରି କଲେ; ସମସ୍ତେ ଯୋଗୀ ଭାବରେ ଜଣାଯିବା, ରାଗ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତ।

ଇଶ୍ଵରାସକ୍ତମନସୋ ନ ଚକ୍ରୁଃ ସୃଷ୍ଟଯେ ମତିମ୍ ତେଷୁ ସୃଷ୍ଟ୍ଯନପେକ୍ଷେଷୁ ଗତେଷୁ ସନକାଦିଷୁ

ତାଙ୍କର ମନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଲଗ୍ନ ଥିଲା, ତିଆରି ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କଲେନି; ସନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତିଆରିରେ ଅନାସକ୍ତ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ।