ଶିଵପୁରାଣମ୍

ନାପଶ୍ଯତ୍ସ ତଦା କିଂଚିତ୍ସ୍ଵାତ୍ମନୋ ଵ୍ଯତିରେକି ଯତ୍ ସଵିସ୍ମଯ ଇଵାସୀନଃ ପରାଂ ଚିଂତାମୁପାଗମତ୍

ସେ ସମୟରେ, ସେ ନିଜ ଠାରୁ ଭିନ୍ନ କିଛି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ବସି, ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲଗିଗଲେ।

କ୍ଵ ସା ଭଗଵତୀ ଯା ତୁ ମନୋଜ୍ଞା ମହତୀ ମହୀ ନାନାଵିଧମହାଶୈଲନଦୀନଗରକାନନା

କେଉଁଠି ଅଛି ସେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ମନୋହର ଓ ବଡ଼ ପୃଥିବୀ, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମହାପାହାଡ଼, ନଦୀ, ନଗର ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି?

ଏଵଂ ସଂଚିଂତଯନ୍ବ୍ରହ୍ମା ବୁବୁଧେ ନୈଵ ଭୂସ୍ଥିତିମ୍ ତଦା ସସ୍ମାର ପିତରଂ ଭଗଵଂତଂ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍

ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ବ୍ରହ୍ମା ପୃଥିବୀର ଅବସ୍ଥା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କର ପିତା, ଭାଗ୍ୟବତ ତ୍ରିନେତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

ସ୍ମରଣାଦ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଭଵସ୍ଯାମିତତେଜସଃ ଜ୍ଞାତଵାନ୍ସଲିଲେ ମଗ୍ନାଂ ଧରଣୀଂ ଧରଣୀପତିଃ

ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବତା, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଭବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଧରଣୀପତି ବୁଝିଲେ ଯେ ପୃଥିବୀ ଜଳରେ ଡୁବିଯାଇଛି।

ତତୋ ଭୂମେସ୍ସମୁଦ୍ଧାରଂ କର୍ତୁକାମଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ଜଲକ୍ରୀଡୋଚିତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵାରାହଂ ରୂପମସ୍ମରତ୍

ଏହାପରେ, ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ପ୍ରଜାପତି ଜଳରେ ଖେଳାଯୋଗ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ବରାହ ରୂପକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

ମହାପର୍ଵତଵର୍ଷ୍ମାଣଂ ମହାଜଲଦନିଃସ୍ଵନମ୍ ନୀଲମେଘପ୍ରତୀକାଶଂ ଦୀପ୍ତଶବ୍ଦଂ ଭଯାନକମ୍

ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଉତ୍ତଳ ଶରୀର, ଭୟଙ୍କର ମেঘର ଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ, ଗାଢ଼ ନୀଳ ମেঘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଦୀପ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସହିତ।

ପୀନଵୃତ୍ତଘନସ୍କଂଧପୀନୋନ୍ନତକଟୀତଟମ୍ ହ୍ରସ୍ଵଵୃତ୍ତୋରୁଜଂଘାଗ୍ରଂ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣପୁରମଣ୍ଡଲମ୍

ମୋଟା ଓ ଗୋଲା ଦେହ, ଭାରି ଉଚ୍ଚ ଚଉଁ ତଳ, ଛୋଟ ଓ ଗୋଲା ଗୋଡ଼ ଓ ଥାଇ, ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଗୋଲା ମୁହଁ।

ପଦ୍ମରାଗମଣିପ୍ରଖ୍ଯଂ ଵୃତ୍ତଭୀଷଣଲୋଚନମ୍ ଵୃତ୍ତଦୀର୍ଘମହାଗାତ୍ରଂ ସ୍ତବ୍ଧକର୍ଣସ୍ଥଲୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍

ପଦ୍ମରାଗ ମଣି ପରି ଚମକୁଥିବା, ଗୋଲା ଓ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ, ଦୀର୍ଘ ଓ ବଡ଼ ଦେହ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କାନ।

ଉଦୀର୍ଣୋଚ୍ଛ୍ଵାସନିଶ୍ଵାସଘୂର୍ଣିତପ୍ରଲଯାର୍ଣଵମ୍ ଵିସ୍ଫୁରତ୍ସୁସଟାଚ୍ଛନ୍ନକପୋଲସ୍କଂଧବଂଧୁରମ୍

ବଡ଼ ଶ୍ୱାସ ଓ ନିଶ୍ୱାସ ଦେଇ, ପ୍ରଳୟ ସମୁଦ୍ରକୁ ବିକ୍ଷୋଭ କରୁଥିବା, ଗାଲି ଓ କାନ୍ଧ ଉପରେ କଣ୍ଟା ଲଗି ତଳମଳ କରୁଥିବା।

ମଣିଭିର୍ଭୂଷଣୈଶ୍ଚିତ୍ରୈର୍ମହାରତ୍ନୈଃପରିଷ୍କୃତମ୍ ଵିରାଜମାନଂ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଭିର୍ମେଘସଂଘମିଵୋନ୍ନତମ୍

ମଣି ଓ ମହାମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନର ଆଭୂଷଣ ରେ ଶୋଭିତ, ତାଳିକା ଦେଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିବା, ବିଦ୍ୟୁତରେ ଆଲୋକିତ ମେଘ ଦଳ ପରି।

ଆସ୍ଥାଯ ଵିପୁଲଂ ରୂପଂ ଵାରାହମମିତଂ ଵିଧିଃ ପୃଥିଵ୍ଯୁଦ୍ଧରଣାର୍ଥାଯ ପ୍ରଵିଵେଶ ରସାତଲମ୍

ଏହି ବିଶାଳ ଓ ଅସୀମ ବରାହ ରୂପ ଧରି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇବା ପାଇଁ ତଳଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ସ ତଦା ଶୁଶୁଭେ ଽତୀଵ ସୂକରୋ ଗିରିସଂନିଭଃ ଲିଂଗାକୃତେର୍ମହେଶସ୍ଯ ପାଦମୂଲଂ ଗତୋ ଯଥା

ସେ ବରାହ, ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ବହୁତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ଯେପରି ଲିଙ୍ଗ ରୂପରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଦ ତଳକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।

ତତସ୍ସ ସଲିଲେ ମଗ୍ନାଂ ପୃଥିଵୀଂ ପୃଥିଵୀଂଧରଃ ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯାଲିଂଗ୍ଯ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଭ୍ଯାମୁନ୍ମମଜ୍ଜ ରସାତଲାତ୍

ତାପରେ, ପୃଥିବୀଧାରୀ ପାଣିରେ ଡୁବିଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ, ଦାଂତରେ ଆଲିଂଗନ କରି, ତଳଭୂମିରୁ ବାହାରିଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନଯସ୍ସିଦ୍ଧା ଜନଲୋକନିଵାସିନଃ ମୁମୁଦୁର୍ନନୃତୁର୍ମୂର୍ଧ୍ନି ତସ୍ଯ ପୁଷ୍ପୈରଵାକିରନ୍

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁନି, ସିଦ୍ଧ ଓ ଲୋକର ନିବାସୀମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, ନାଚିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫୁଲ ଝରାଇଲେ।

ଵପୁର୍ମହାଵରାହସ୍ଯ ଶୁଶୁଭେ ପୁଷ୍ପସଂଵୃତମ୍ ପତଦ୍ଭିରିଵ ଖଦ୍ଯୋତୈଃ ପ୍ରାଶୁରଂଜନପର୍ଵତଃ

ବଡ଼ ବରାହଙ୍କର ଦେହ ଫୁଲରେ ଢାକା ଥିଲା, ତାହା ଏପରି ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ଅନ୍ଧାର ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଜୁଇ ଝରିଯାଉଛି।

ତତଃ ସଂସ୍ଥାନମାନୀଯ ଵରାହୋ ମହତୀଂ ମହୀମ୍ ସ୍ଵମେଵ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଵୈ ଵିଭୁଃ

ତାପରେ, ବଡ଼ ପୃଥିବୀକୁ ତାର ସ୍ଥାନରେ ଆଣି, ବରାହ ନିଜ ରୂପ ଧରି, ତାକୁ ଦୃଢ଼ କରି ରଖିଲେ।

ପୃଥିଵୀଂ ଚ ସମୀକୃତ୍ଯ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସ୍ଥାପଯନ୍ଗିରୀନ୍ ଭୂରାଦ୍ଯାଂଶ୍ଚତୁରୋ ଲୋକାନ୍ କଲ୍ପଯାମାସ ପୂର୍ଵଵତ୍

ପୃଥିବୀକୁ ଠିକ୍ କରି, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପାହାଡ଼ ରଖି, ଭୂ ଆଦି ଚାରିଟି ଲୋକ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ତିପରି ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଇତି ସହ ମହତୀଂ ମହୀଂ ମହୀଧ୍ରୈଃ ପ୍ରଲଯମହାଜଲଧେରଧଃସ୍ଥମଧ୍ଯାତ୍ ଉପରି ଚ ଵିନିଵେଶ୍ଯ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଚରମଚରଂ ଚ ଜଗତ୍ସସର୍ଜ ଭୂଯଃ

ଏପରି, ବଡ଼ ପୃଥିବୀକୁ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ସହିତ ତଳ, ମଧ୍ୟ ଓ ଉପରେ ରଖି, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପୁନି ଚଳାନ୍ତି ଓ ଅଚଳ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ସର୍ଗଂ ଚିଂତଯତସ୍ତସ୍ଯ ତଦା ଵୈ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକମ୍ ପ୍ରଧ୍ଯାନକାଲେ ମୋହସ୍ତୁ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତସ୍ତମୋମଯଃ

ସେ ସୃଷ୍ଟି ବିଚାର କରୁଥିବାବେଳେ, ଚିନ୍ତା ସହିତ, ତା ସମୟରେ ଧ୍ୟାନ କାଳରେ ଅନ୍ଧାରର ମୋହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

ତମୋମୋହୋ ମହାମୋହସ୍ତାମିସ୍ରଶ୍ଚାନ୍ଧସଂଜ୍ଞିତଃ ଅଵିଦ୍ଯା ପଞ୍ଚମୀ ଚୈଷା ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତା ମହାତ୍ମନଃ

ଏହି ତାମସ ମୋହ, ବଡ଼ ମୋହ, ତାମିସ୍ର ଓ ଅନ୍ଧ, ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଅବିଦ୍ୟା — ଏମାନେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

ପଞ୍ଚଧା ଽଵସ୍ଥିତଃ ସର୍ଗୋ ଧ୍ଯାଯତସ୍ତ୍ଵଭିମାନିନଃ ସର୍ଵତସ୍ତମସାତୀଵ ବୀଜକୁମ୍ଭଵଦାଵୃତଃ

ପଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ସେ ଅଭିମାନ ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତେ ତାମସରେ ଢାକା ଥିଲେ, ମଣି ଗୁଡିକୁ ମାଟି ଭାଣ୍ଡରେ ରଖିଥିବା ପରି।

ବହିରନ୍ତଶ୍ଚାପ୍ରକାଶଃ ସ୍ତବ୍ଧୋ ନିଃସଂଜ୍ଞ ଏଵ ଚ ତସ୍ମାତ୍ତେଷାଂ ଵୃତା ବୁଦ୍ଧିର୍ମୁଖାନି କରଣାନି ଚ

ଭିତର ଓ ବାହାର ଦୁଇଁଠିରେ ଆଲୋକ ନଥିଲା, ସବୁ ନିର୍ଜୀବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି, ମୁଖ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଢାକା ହେଇଗଲା।

ତସ୍ମାତ୍ତେ ସଂଵୃତାତ୍ମାନୋ ନଗା ମୁଖ୍ଯାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଽସାଧକଂ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଥମଂ ସର୍ଗମୀଦୃଶମ୍

ଏହିପରି, ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମା ଢାକା ଥିଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରଧାନ ଗଛ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଏହି ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟି ଅସାଧକ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା...

ଅପ୍ରସନ୍ନମନା ଭୂତ୍ଵା ଦ୍ଵିତୀଯଂ ସୋ ଽଭ୍ଯମନ୍ଯତ ତସ୍ଯାଭିଧାଯତଃ ସର୍ଗଂ ତିର୍ଯକ୍ସ୍ରୋତୋ ଽଭ୍ଯଵର୍ତତ

ମନରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ତିଆରି ବିଚାର କଲେ; ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରୁ, ତିଆରିର ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱ ଧାରା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

ଅନ୍ତଃପ୍ରକାଶାସ୍ତିର୍ଯଂଚ ଆଵୃତାଶ୍ଚ ବହିଃ ପୁନଃ ପଶ୍ଵାତ୍ମାନସ୍ତତୋ ଜାତା ଉତ୍ପଥଗ୍ରାହିଣଶ୍ଚ ତେ

ତାଙ୍କର ଭିତରର ଆଲୋକ ପାର୍ଶ୍ୱ ଦିଗକୁ, ବାହାର ଦିଗରେ ଢାକି ରହିଛି; ଏଭଳି ପଶୁ ସ୍ବଭାବର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଠିକ ରାସ୍ତାରୁ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି।

ତମପ୍ଯସାଧକଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସର୍ଗମନ୍ଯମମନ୍ଯତ ତଦୋର୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତସୋ ଵୃତ୍ତୋ ଦେଵସର୍ଗସ୍ତୁ ସାତ୍ତ୍ଵିକଃ

ଏହାକୁ ଅସଫଳ ଜାଣି, ସେ ଆଉ ଏକ ତିଆରି ବିଚାର କଲେ; ତାପରେ ଉପରକୁ ବହୁଥିବା ଧାରାର ତିଆରି ହେଲା, ଯାହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ତିଆରି।

ତେ ସୁଖପ୍ରୀତିବହୁଲା ବହିରନ୍ତଶ୍ଚ ନାଵୃତାଃ ପ୍ରକାଶା ବହିରନ୍ତଶ୍ଚସ୍ଵଭାଵାଦେଵ ସଂଜ୍ଞିତାଃ

ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖରେ ପ୍ରଚୁର, ଭିତର ଓ ବାହାର ଦୁଇଁ ଦିଗରେ ଖୋଲା, ଭିତର ଓ ବାହାର ଦୁଇଁ ଦିଗରେ ଆଲୋକମୟ, ଏବଂ ସ୍ବଭାବରୁ ଏହି ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ।

ତତୋ ଽଭିଧ୍ଯାଯତୋଵ୍ଯକ୍ତାଦର୍ଵାକ୍ସ୍ରୋତସ୍ତୁ ସାଧକଃ ମନୁଷ୍ଯନାମା ସଞ୍ଜାତଃ ସର୍ଗୋ ଦୁଃଖସମୁତ୍କଟଃ

ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନରୁ, ତଳକୁ ବହୁଥିବା ଧାରାର ତିଆରି ହେଲା, ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ; ଏହାକୁ ମନୁଷ୍ୟ ତିଆରି ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ଯାହା ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ପ୍ରକାଶାବହିରନ୍ତସ୍ତେ ତମୋଦ୍ରିକ୍ତା ରଜୋ ଽଧିକାଃ ପଞ୍ଚମୋନୁଗ୍ରହଃ ସର୍ଗଶ୍ଚତୁର୍ଧା ସଂଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ

ସେମାନେ ଭିତର ଓ ବାହାର ଦୁଇଁ ଦିଗରେ ଆଲୋକମୟ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ଧାର ଓ ରାଗରେ ପ୍ରବଳ; ପଞ୍ଚମ ହେଉଛି କୃପାର ତିଆରି, ଏବଂ ଚାରିପ୍ରକାର ତିଆରି ଏଭଳି ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି।