ଶିଵପୁରାଣମ୍

ମନ୍ଵଂତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ସର୍ଗସଂହାରଵୃତ୍ତଯଃ ପ୍ରାଯଃ ସମାଭଵଂତୀତି ତର୍କଃ କାର୍ଯୋ ଵିଜାନତା

ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ଘଟଣା ସାଧାରଣତଃ ଘଟିଥାଏ; ଏହିପରି ଜଣା ଥିବା ଲୋକେ ଏହି ଭାବରେ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ।

ପୂର୍ଵକଲ୍ପେ ପରାଵୃତ୍ତେ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ କାଲମାରୁତେ ସମୁନ୍ମୂଲିତମୂଲେଷୁ ଵୃକ୍ଷେଷୁ ଚ ଵନେଷୁ ଚ

ପୂର୍ବ କଳ୍ପ ଶେଷ ହେଲାବେଳେ ଓ କାଳବାୟୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜନଗଳର ଗଛମାନଙ୍କର ମୂଳ ଉଖୁଡି ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ଜଗଂତି ତୃଣଵକ୍ତ୍ରୀଣି ଦେଵେ ଦହତି ପାଵକେ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ଭୁଵି ନିଷିକ୍ତାଯାଂ ଵିଵେଲେଷ୍ଵର୍ଣଵେଷୁ ଚ

ଜଗତ, ତୃଣର ଭଳି ଦୁର୍ବଳ, ଦେବତା ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଗଲା; ପରେ, ପୃଥିବୀରେ ବର୍ଷା ପଡିଲାବେଳେ, ସମୁଦ୍ରମାନେ ବହିଯାଇଥିଲେ।

ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ମଗ୍ନାସୁ ଵାରିପୂରେ ମହୀଯସି ତଦଦ୍ଭିଶ୍ଚଟୁଲାକ୍ଷେପୈସ୍ତରଂଗଭୁଜମଣ୍ଡଲୈଃ

ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ଗୁଡିକ ବଡ଼ ଜଳରେ ଡୁବିଗଲାବେଳେ, ତାହାର ତରଙ୍ଗ ଓ ଚକ୍ରାକାର ହାତ ଭଳି ଚଳାଚଳ କରୁଥିବା ଜଳ ସବୁକୁ ଢାକି ଦେଇଥିଲା।

ପ୍ରାରବ୍ଧଚଣ୍ଡନୃତ୍ଯେଷୁ ତତଃ ପ୍ରଲଯଵାରିଷୁ ବ୍ରହ୍ମା ନାରାଯଣୋ ଭୂତ୍ଵା ସୁଷ୍ଵାପ ସଲିଲେ ସୁଖମ୍

ପ୍ରଳୟ ଜଳର ଭୟାନକ ନୃତ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲାବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମା ନାରାୟଣ ଭାବରେ ହୋଇ, ଜଳରେ ସୁଖରେ ଶୟନ କରିଥିଲେ।

ଇମଂ ଚୋଦାହରନ୍ମଂତ୍ରଂ ଶ୍ଲୋକଂ ନାରାଯଣଂ ପ୍ରତି ତଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତଦର୍ଥଂ ଚାକ୍ଷରାଶ୍ରଯମ୍

ସେ ସମୟରେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ସଂପର୍କରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା; ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏହାର ଅର୍ଥ ଅକ୍ଷରରେ ଅଛି, ଏହାକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ।

ଆପୋ ନାରା ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତା ଆପୋ ଵୈ ନରସୂନଵଃ ଅଯନଂ ତସ୍ଯ ତା ଯସ୍ମାତ୍ତେନ ନାରାଯଣଃ ସ୍ମୃତଃ

ଜଳକୁ 'ନର' ଭାବରେ କୁହାଯାଏ, ଏହି ଜଳ ନରଙ୍କ ପୁତ୍ର; ଏହି ଜଳ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ ହେବାରୁ, ସେ 'ନାରାୟଣ' ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଛନ୍ତି।

ଶିଵଯୋଗମଯୀଂ ନିଦ୍ରାଂ କୁର୍ଵନ୍ତଂ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରମ୍ ବଦ୍ଧାଂଜଲି ପୁଟାସ୍ସିଦ୍ଧା ଜନଲୋକନିଵାସିନଃ

ଜନଲୋକରେ ବସୁଥିବା ସିଦ୍ଧମାନେ, ହାତ ଜୋଡି ଭକ୍ତିରେ, ତିନିଦିନ ଦେବତାଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶିବଯୋଗ ମୟ ନିଦ୍ରାରେ ଦେଖିଥିଲେ।

ସ୍ତୋତ୍ରୈଃ ପ୍ରବୋଧଯାମାସୁଃ ପ୍ରଭାତସମଯେ ସୁରାଃ ଯଥା ସୃଷ୍ଟ୍ଯାଦିସମଯେ ଈଶ୍ଵରଂ ଶ୍ରୁତଯଃ ପୁରା

ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ, ଦେବମାନେ ସ୍ତୁତି ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇଥିଲେ, ଯେପରି ପୁରାତନ ଶ୍ରୁତିମାନେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜଗାଇଥିଲେ।

ତତଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧ ଉତ୍ଥାଯ ଶଯନାତ୍ତୋଯମଧ୍ଯଗାତ୍ ଉଦୈକ୍ଷତ ଦିଶଃ ସର୍ଵା ଯୋଗନିଦ୍ରାଲସେକ୍ଷଣଃ

ତାପରେ, ସେ ଜାଗି ଶୟନ ଠାରୁ ଉଠି ଜଳ ମଧ୍ୟରୁ ବାହାରିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଏଯାଁଯାଁ ଦିଗରେ ଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଶିବଯୋଗ ନିଦ୍ରାର ଅଳସତା ଚକ୍ଷୁରେ ଥିଲା।

ନାପଶ୍ଯତ୍ସ ତଦା କିଂଚିତ୍ସ୍ଵାତ୍ମନୋ ଵ୍ଯତିରେକି ଯତ୍ ସଵିସ୍ମଯ ଇଵାସୀନଃ ପରାଂ ଚିଂତାମୁପାଗମତ୍

ସେ ସମୟରେ, ସେ ନିଜ ଠାରୁ ଭିନ୍ନ କିଛି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ବସି, ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲଗିଗଲେ।

କ୍ଵ ସା ଭଗଵତୀ ଯା ତୁ ମନୋଜ୍ଞା ମହତୀ ମହୀ ନାନାଵିଧମହାଶୈଲନଦୀନଗରକାନନା

କେଉଁଠି ଅଛି ସେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ମନୋହର ଓ ବଡ଼ ପୃଥିବୀ, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମହାପାହାଡ଼, ନଦୀ, ନଗର ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି?

ଏଵଂ ସଂଚିଂତଯନ୍ବ୍ରହ୍ମା ବୁବୁଧେ ନୈଵ ଭୂସ୍ଥିତିମ୍ ତଦା ସସ୍ମାର ପିତରଂ ଭଗଵଂତଂ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍

ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ବ୍ରହ୍ମା ପୃଥିବୀର ଅବସ୍ଥା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କର ପିତା, ଭାଗ୍ୟବତ ତ୍ରିନେତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

ସ୍ମରଣାଦ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଭଵସ୍ଯାମିତତେଜସଃ ଜ୍ଞାତଵାନ୍ସଲିଲେ ମଗ୍ନାଂ ଧରଣୀଂ ଧରଣୀପତିଃ

ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବତା, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଭବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଧରଣୀପତି ବୁଝିଲେ ଯେ ପୃଥିବୀ ଜଳରେ ଡୁବିଯାଇଛି।

ତତୋ ଭୂମେସ୍ସମୁଦ୍ଧାରଂ କର୍ତୁକାମଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ଜଲକ୍ରୀଡୋଚିତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵାରାହଂ ରୂପମସ୍ମରତ୍

ଏହାପରେ, ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ପ୍ରଜାପତି ଜଳରେ ଖେଳାଯୋଗ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ବରାହ ରୂପକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

ମହାପର୍ଵତଵର୍ଷ୍ମାଣଂ ମହାଜଲଦନିଃସ୍ଵନମ୍ ନୀଲମେଘପ୍ରତୀକାଶଂ ଦୀପ୍ତଶବ୍ଦଂ ଭଯାନକମ୍

ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଉତ୍ତଳ ଶରୀର, ଭୟଙ୍କର ମেঘର ଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ, ଗାଢ଼ ନୀଳ ମেঘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଦୀପ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସହିତ।

ପୀନଵୃତ୍ତଘନସ୍କଂଧପୀନୋନ୍ନତକଟୀତଟମ୍ ହ୍ରସ୍ଵଵୃତ୍ତୋରୁଜଂଘାଗ୍ରଂ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣପୁରମଣ୍ଡଲମ୍

ମୋଟା ଓ ଗୋଲା ଦେହ, ଭାରି ଉଚ୍ଚ ଚଉଁ ତଳ, ଛୋଟ ଓ ଗୋଲା ଗୋଡ଼ ଓ ଥାଇ, ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଗୋଲା ମୁହଁ।

ପଦ୍ମରାଗମଣିପ୍ରଖ୍ଯଂ ଵୃତ୍ତଭୀଷଣଲୋଚନମ୍ ଵୃତ୍ତଦୀର୍ଘମହାଗାତ୍ରଂ ସ୍ତବ୍ଧକର୍ଣସ୍ଥଲୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍

ପଦ୍ମରାଗ ମଣି ପରି ଚମକୁଥିବା, ଗୋଲା ଓ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ, ଦୀର୍ଘ ଓ ବଡ଼ ଦେହ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କାନ।

ଉଦୀର୍ଣୋଚ୍ଛ୍ଵାସନିଶ୍ଵାସଘୂର୍ଣିତପ୍ରଲଯାର୍ଣଵମ୍ ଵିସ୍ଫୁରତ୍ସୁସଟାଚ୍ଛନ୍ନକପୋଲସ୍କଂଧବଂଧୁରମ୍

ବଡ଼ ଶ୍ୱାସ ଓ ନିଶ୍ୱାସ ଦେଇ, ପ୍ରଳୟ ସମୁଦ୍ରକୁ ବିକ୍ଷୋଭ କରୁଥିବା, ଗାଲି ଓ କାନ୍ଧ ଉପରେ କଣ୍ଟା ଲଗି ତଳମଳ କରୁଥିବା।

ମଣିଭିର୍ଭୂଷଣୈଶ୍ଚିତ୍ରୈର୍ମହାରତ୍ନୈଃପରିଷ୍କୃତମ୍ ଵିରାଜମାନଂ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଭିର୍ମେଘସଂଘମିଵୋନ୍ନତମ୍

ମଣି ଓ ମହାମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନର ଆଭୂଷଣ ରେ ଶୋଭିତ, ତାଳିକା ଦେଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିବା, ବିଦ୍ୟୁତରେ ଆଲୋକିତ ମେଘ ଦଳ ପରି।

ଆସ୍ଥାଯ ଵିପୁଲଂ ରୂପଂ ଵାରାହମମିତଂ ଵିଧିଃ ପୃଥିଵ୍ଯୁଦ୍ଧରଣାର୍ଥାଯ ପ୍ରଵିଵେଶ ରସାତଲମ୍

ଏହି ବିଶାଳ ଓ ଅସୀମ ବରାହ ରୂପ ଧରି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇବା ପାଇଁ ତଳଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ସ ତଦା ଶୁଶୁଭେ ଽତୀଵ ସୂକରୋ ଗିରିସଂନିଭଃ ଲିଂଗାକୃତେର୍ମହେଶସ୍ଯ ପାଦମୂଲଂ ଗତୋ ଯଥା

ସେ ବରାହ, ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ବହୁତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ଯେପରି ଲିଙ୍ଗ ରୂପରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଦ ତଳକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।

ତତସ୍ସ ସଲିଲେ ମଗ୍ନାଂ ପୃଥିଵୀଂ ପୃଥିଵୀଂଧରଃ ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯାଲିଂଗ୍ଯ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଭ୍ଯାମୁନ୍ମମଜ୍ଜ ରସାତଲାତ୍

ତାପରେ, ପୃଥିବୀଧାରୀ ପାଣିରେ ଡୁବିଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ, ଦାଂତରେ ଆଲିଂଗନ କରି, ତଳଭୂମିରୁ ବାହାରିଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନଯସ୍ସିଦ୍ଧା ଜନଲୋକନିଵାସିନଃ ମୁମୁଦୁର୍ନନୃତୁର୍ମୂର୍ଧ୍ନି ତସ୍ଯ ପୁଷ୍ପୈରଵାକିରନ୍

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁନି, ସିଦ୍ଧ ଓ ଲୋକର ନିବାସୀମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, ନାଚିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫୁଲ ଝରାଇଲେ।

ଵପୁର୍ମହାଵରାହସ୍ଯ ଶୁଶୁଭେ ପୁଷ୍ପସଂଵୃତମ୍ ପତଦ୍ଭିରିଵ ଖଦ୍ଯୋତୈଃ ପ୍ରାଶୁରଂଜନପର୍ଵତଃ

ବଡ଼ ବରାହଙ୍କର ଦେହ ଫୁଲରେ ଢାକା ଥିଲା, ତାହା ଏପରି ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ଅନ୍ଧାର ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଜୁଇ ଝରିଯାଉଛି।

ତତଃ ସଂସ୍ଥାନମାନୀଯ ଵରାହୋ ମହତୀଂ ମହୀମ୍ ସ୍ଵମେଵ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଵୈ ଵିଭୁଃ

ତାପରେ, ବଡ଼ ପୃଥିବୀକୁ ତାର ସ୍ଥାନରେ ଆଣି, ବରାହ ନିଜ ରୂପ ଧରି, ତାକୁ ଦୃଢ଼ କରି ରଖିଲେ।

ପୃଥିଵୀଂ ଚ ସମୀକୃତ୍ଯ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସ୍ଥାପଯନ୍ଗିରୀନ୍ ଭୂରାଦ୍ଯାଂଶ୍ଚତୁରୋ ଲୋକାନ୍ କଲ୍ପଯାମାସ ପୂର୍ଵଵତ୍

ପୃଥିବୀକୁ ଠିକ୍ କରି, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପାହାଡ଼ ରଖି, ଭୂ ଆଦି ଚାରିଟି ଲୋକ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ତିପରି ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଇତି ସହ ମହତୀଂ ମହୀଂ ମହୀଧ୍ରୈଃ ପ୍ରଲଯମହାଜଲଧେରଧଃସ୍ଥମଧ୍ଯାତ୍ ଉପରି ଚ ଵିନିଵେଶ୍ଯ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଚରମଚରଂ ଚ ଜଗତ୍ସସର୍ଜ ଭୂଯଃ

ଏପରି, ବଡ଼ ପୃଥିବୀକୁ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ସହିତ ତଳ, ମଧ୍ୟ ଓ ଉପରେ ରଖି, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପୁନି ଚଳାନ୍ତି ଓ ଅଚଳ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ସର୍ଗଂ ଚିଂତଯତସ୍ତସ୍ଯ ତଦା ଵୈ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକମ୍ ପ୍ରଧ୍ଯାନକାଲେ ମୋହସ୍ତୁ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତସ୍ତମୋମଯଃ

ସେ ସୃଷ୍ଟି ବିଚାର କରୁଥିବାବେଳେ, ଚିନ୍ତା ସହିତ, ତା ସମୟରେ ଧ୍ୟାନ କାଳରେ ଅନ୍ଧାରର ମୋହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।