ଶିଵପୁରାଣମ୍

ମାହେଶ୍ଵରାସ୍ତ୍ରଂ ମତିମାନ୍ ସଂଦଧେ ବ୍ରହ୍ମଣୋପରି ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କଂପଯନ୍ଵିଶ୍ଵମେଵ ହି

—ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହେଶ୍ୱର ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କଲେ; ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ।

ଅସ୍ତ୍ରଂ ପାଶୁପତଂ ଘୋରଂ ସଂଦଧେ ଵିଷ୍ଣୁଵକ୍ଷସି ତତସ୍ତଦୁତ୍ଥିତଂ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ତପନାଯୁତସନ୍ନିଭମ୍

ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ପାଶୁପତ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କଲେ; ତାପରେ ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ଆକାଶକୁ ଉଠି ଦଶହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ହେଲା।

ସହସ୍ରମୁଖମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଚଂଡଵାତଭଯଂକରମ୍ ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ଵଯମିଦଂ ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵୋର୍ଭଯଂକରମ୍

ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତୀବ୍ର ବାତ୍ୟା ପରି ଭୟ ଦେଉଥିଲା, ଏହା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହେଲା।

ଇତ୍ଥଂ ବଭୂଵ ସମରୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵୋଃ ପରସ୍ପରମ୍ ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଵିଷଣ୍ଣା ଭୃଶମାକୁଲାଃ ଊଚୁଃ ପରସ୍ପରଂ ତାତ ରାଜକ୍ଷୋଭେ ଯଥା ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଓ ବିନାଶକାରୀ ହେଲା; ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥିର ଓ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ପରସ୍ପରେ କହିଲେ—‘ହେ ଋଷିମାନେ, ଏହା ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ପରି ଅଛି।’

ସୃଷ୍ଟିଃ ସ୍ଥିତିଶ୍ଚ ସଂହାରସ୍ତିରୋ ଭାଵୋପ୍ଯନୁଗ୍ରହଃ ଯସ୍ମାତ୍ପ୍ରଵର୍ତତେ ତସ୍ମୈ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଚ ତ୍ରିଶୂଲିନେ

ଯାହାଠାରୁ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ସଂହାର, ଗୁପ୍ତି ଓ କୃପା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ—ସେହି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ—

ଅଶକ୍ଯମନ୍ଯୈର୍ଯଦନୁଗ୍ରହଂ ଵିନା ତୃଣକ୍ଷଯୋପ୍ଯତ୍ର ଯଦୃଚ୍ଛଯା କ୍ଵଚିତ୍

ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ବିନା, ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କେହି ମଧ୍ୟ ଏକ ତିନି ପତ୍ର ଘାସକୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିବେ।

ଇତି ଦେଵାଭଯଂ କୃତ୍ଵା ଵିଚିନ୍ଵଂତଃ ଶିଵକ୍ଷଯମ୍ ଜଗ୍ମୁଃ କୈଲାସଶିଖରଂ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଚଂଦ୍ରଶେଖରଃ

ଏଭଳି ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ଶିବଙ୍କ ନିବାସ ସନ୍ଧାନ କଲେ; ସେମାନେ କୈଳାସ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ବସିଛନ୍ତି।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵମମରା ହୃଷ୍ଟାଃ ପଦଂତତ୍ପାରମେଶ୍ଵରମ୍ ପ୍ରଣେମୁଃ ପ୍ରଣଵାକାରଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାସ୍ତତ୍ର ସଦ୍ମନି

ଏଭଳି ଦେଖି, ଆନନ୍ଦିତ ଦେବତାମାନେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେମାନେ ଓଁକାର ରୂପେ ଶିର ନମାଇ, ସେହି ମହଲରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ତେପି ତତ୍ର ସଭାମଧ୍ଯେ ମଂଡପେ ମଣିଵିଷ୍ଟରେ ଵିରାଜମାନମୁମଯା ଦଦୃଶୁର୍ଦେଵପୁଂଗଵମ୍

ସେଠାରେ, ସଭା ମଧ୍ୟରେ, ମଣିମଞ୍ଚରେ ବସିଥିବା ଉମା ସହିତ ଉଜ୍ୱଳ ଦେବତାମାନେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ସଵ୍ଯୋତ୍ତରେତରପଦଂ ତଦର୍ହିତକରାଂ ବୁଜମ୍ ସ୍ଵଗଣୈଃ ସର୍ଵତୋ ଜୁଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତମ୍

ତାଙ୍କ ଏକ ପାଦ ଅନ୍ୟ ପାଦ ଉପରେ ରଖିଥିଲେ, ହାତ ଯଥାଯଥ ମୁଦ୍ରାରେ ଥିଲା, ସ୍ୱଗଣମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରିଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ ଥିଲେ।

ଵୀଜ୍ଯମାନଂ ଵିଶୋଷଜୈଃ ସ୍ତ୍ରୀଜନୈସ୍ତୀଵ୍ରଭାଵନୈଃ ଶସ୍ଯମାନଂ ସଦାଵେଦୈରନୁଗୃହ୍ଣଂତମୀଶ୍ଵରମ୍

ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଶୀଳା ମହିଳାମାନେ ପଦ୍ମପତ୍ର ଚାମର ଦ୍ୱାରା ବିଲୋଇଥିଲେ, ବେଦମାନେ ସଦା ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଭଗବାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରୁଥିଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵମୀଶମମରାଃ ସଂତୋଷସଲିଲେକ୍ଷଣାଃ ଦଂଡଵଦ୍ଦୂରତୋ ଵତ୍ସ ନମଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମହାଗଣାଃ

ଏଭଳି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦ ଲୁହରେ ଚକ୍ଷୁ ଭରି, ଦୂରରୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଓ ମହାଗଣମାନେ ଶିର ନମାଇଲେ।

ତାନଵେକ୍ଷ୍ଯ ପତିର୍ଦେଵାନ୍ସମୀପେ ଚାହ୍ଵଯଦ୍ଗଣୈଃ ଅଥ ସଂହ୍ଲାଦଯନ୍ଦେଵାନ୍ଦେଵୋ ଦେଵଶିଖାମଣିଃ ଅଵୋଚଦର୍ଥଗଂଭୀରଂ ଵଚନଂ ମଧୁମଂଗଲମ୍

ଦେବମାନେ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ ସହିତ ନିକଟକୁ ଡାକିଲେ; ତାପରେ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମୁକୁଟମଣି ଗଭୀର ଅର୍ଥ ଓ ମଧୁର ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

ଵତ୍ସକାଃ ସ୍ଵସ୍ତିଵଃ କଚ୍ଚିଦ୍ଵର୍ତତେ ମମ ଶାସନାତ୍ ଜଗଚ୍ଚ ଦେଵତାଵଂଶଃ ସ୍ଵସ୍ଵକର୍ମଣି କିଂ ନଵା

ବାଟସମାନେ, ସମସ୍ତେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି? ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଜଗତ ଓ ଦେବତାବଂଶ ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ?

ପ୍ରାଗେଵ ଵିଦିତଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵୋର୍ମଯାସୁରାଃ ଭଵତାମଭିତାପେନ ପୌନରୁକ୍ତ୍ଯେନ ଭାଷିତମ୍

ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ବିଷୟରେ ଜାଣିଥିଲି, ହେ ଦେବମାନେ; ତୁମେ ଆତଙ୍କରେ ବାରମ୍ବାର କହିବା ଦ୍ୱାରା ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା।

ଇତି ସସ୍ମିତଯା ମାଧ୍ଵ୍ଯା କୁମାରପରିଭାଷଯା ସମତୋଷଯଦଂବାଯାଃ ସ ପତିସ୍ତତ୍ସୁରଵ୍ରଜମ୍

ଏପରିଭାବରେ, ଛୁଆଁର ମିଠା କଥାରେ ହସି ମାଆଙ୍କୁ ଖୁସି କରି, ସେ ପ୍ରଭୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସଭାକୁ ଗଲେ।

ଅଥ ଯୁଦ୍ଧାଂଗଣଂ ଗଂତୁଂ ହରିଧାତ୍ରୋରଧୀଶ୍ଵରଃ ଆଜ୍ଞାପଯଦ୍ଗଣେଶାନାଂ ଶତଂ ତତ୍ରୈଵ ସଂସଦି

ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ହରି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନାୟକ ପ୍ରଭୁ ସେଠାରେ ସଭାରେ ଥିବା ଶତମାନେ ଗଣନାୟକଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।

ତତୋ ଵାଦ୍ଯଂ ବହୁଵିଧଂ ପ୍ରଯାଣାଯ ପରେଶିତୁଃ ଗଣେଶ୍ଵରାଶ୍ଚ ସଂନଦ୍ଧା ନାନାଵାହନଭୂଷଣାଃ

ତାପରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିଦାୟ ପାଇଁ ବହୁ ପ୍ରକାର ସଙ୍ଗୀତ ବାଜିଲା, ଏବଂ ଗଣନାୟକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଯାନ ଓ ଗହଣା ପିନ୍ଧି ସଜିଥିଲେ।

ପ୍ରଣଵାକାରମାଦ୍ଯଂତଂ ପଞ୍ଚମଂଡଲମଂଡିତମ୍ ଆରୁରୋହ ରଥଂ ଭଦ୍ରମଂବିକାପତିରୀଶ୍ଵରଃ ସସୂନୁଗଣମିଂଦ୍ରାଦ୍ଯାଃ ସର୍ଵେପ୍ଯନୁଯଯୁଃ ସୁରାଃ

ଭଦ୍ରାମ୍ବିକାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରଭୁ, ଆଦି ଓ ଶେଷରୁ 'ଓଁ' ଆକାର ଥିବା, ପାଞ୍ଚ ମଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ ରଥକୁ ଚଢିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସେମାନଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଗଣସହିତ, ପଛେ ପଛେ ଚଲିଲେ।

ସଂମାନିତଃ ପଶୁପତିଃ ପରଯା ଚ ଦେଵ୍ଯା ସାକଂ ତଯୋଃ ସମରଭୂମିମଗାତ୍ସସୈନ୍ଯଃ

ପରମ ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ପଶୁପତି ତାଙ୍କ ସହିତ ସେନା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ।

ସମୀକ୍ଷ୍ଯଂ ତୁ ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ନିଗୂଢୋ ଽଭ୍ରଂ ସମାସ୍ଥିତଃ ସମାପ୍ତଵାଦ୍ଯନିର୍ଘୋଷଃ ଶାଂତୋରୁଗଣନିଃସ୍ଵନଃ

ସେମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ସେ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଗଲେ; ସଙ୍ଗୀତର ଶବ୍ଦ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଗଣମାନେ ଦେଉଥିବା ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହେଇଗଲା।

ଅଥ ବ୍ରହ୍ମାଚ୍ଯୁତୌ ଵୀରୌ ହଂତୁକାମୌ ପରସ୍ପରମ୍ ମାହେଶ୍ଵରେଣ ଚା ଽସ୍ତ୍ରେଣ ତଥା ପାଶୁପତେନ ଚ

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅଚ୍ୟୁତ, ଦୁଇଁ ଶୂର, ପରସ୍ପରକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହିଁ, ମହେଶ୍ୱର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ପାଶୁପତ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ।

ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଵାଲୈରଥୋ ଦଗ୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵୋର୍ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ ଈଶୋପି ତଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯାଥ ହ୍ଯକାଲପ୍ରଲଯଂ ଭୃଶମ୍

ସେଠାରେ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଶିଖାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତିନି ଜଗତ ଜଳିଗଲା; ଏହା ଦେଖି ପ୍ରଭୁ ଭୟଙ୍କର ଅସମୟ ପ୍ରଳୟ ଦେଖିଲେ।

ମହାନଲସ୍ତଂଭଵିଭୀଷଣାକୃତିର୍ବଭୂଵ ତନ୍ମଧ୍ଯତଲେ ସ ନିଷ୍କଲଃ

ସେ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଅଂଶ ନଥିବା, ବଡ଼ ଅଗ୍ନିର ଥମ୍ଭ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ।

ତେ ଅସ୍ତ୍ରେ ଚାପି ସଜ୍ଵାଲେ ଲୋକସଂହରଣକ୍ଷମେ ନିପତେତୁଃ କ୍ଷଣେ ନୈଵ ହ୍ଯାଵିର୍ଭୂତେ ମହାନଲେ

ସେ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ, ଜଗତକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବା ଶକ୍ତି ଥିବା, ତୁରନ୍ତ ଖସିପଡ଼ିଲେ, କାରଣ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲା।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦଦ୍ଭୁତଂ ଚିତ୍ରମସ୍ତ୍ରଶାଂତିକରଂ ଶୁଭମ୍ କିମେତଦଦ୍ଭୁତାକାରମିତ୍ଯୂଚୁଶ୍ଚ ପରସ୍ପରମ୍

ସେ ଅଦ୍ଭୁତ, ଚମତ୍କାର, ମଙ୍ଗଳମୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଯାହା ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିଥିଲା, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ପଚାରିଲେ, 'ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଆକୃତି କ'ଣ?'

ଅତୀଂଦ୍ରିଯମିଦଂ ସ୍ତଂଭମଗ୍ନିରୂପଂ କିମୁତ୍ଥିତମ୍ ଅସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵମପି ଚାଧଶ୍ଚାଵଯୋର୍ଲକ୍ଷ୍ଯମେଵ ହି

'ଏହି ଥମ୍ଭ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଧରିପାରିବା ନୁହେଁ, ଅଗ୍ନିର ଆକୃତି—ଏହା କେମିତି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା? ଏହାର ଶୀର୍ଷ ଓ ତଳ ଆମେ ଦୁଇଁଜଣେ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।'

ଇତି ଵ୍ଯଵସିତୌ ଵୀରୌ ମିଲିତୌ ଵୀରମାନିନୌ ତତ୍ପରୌ ତତ୍ପରୀକ୍ଷାର୍ଥଂ ପ୍ରତସ୍ଥାତେ ଽଥ ସତ୍ଵରମ୍

ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ଦୁଇଁ ଶୂର, ନିଜ ଶୂରତାର ଗର୍ବରେ, ଏହାକୁ ତଦନ୍ତ କରିବାକୁ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଲେ।

ଆଵଯୋର୍ମିଶ୍ରଯୋସ୍ତତ୍ର କାର୍ଯମେକଂ ନ ସଂଭଵେତ୍ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୂକରତନୁର୍ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତସ୍ଯାଦିମୀଯିଵାନ୍

'ଆମେ ଦୁଇଁଜଣେ ଏଠାରେ ଏକ କାମ କରିପାରିବା ନୁହେଁ,' ଏହିପରି କହି ବିଷ୍ଣୁ ବରାହ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ତାହାର ତଳ ଖୋଜିବାକୁ ଗଲେ।