ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଉତ୍ପାଦକତ୍ଵାଦ୍ରଜସୋତିରେକାଲ୍ଲୋକସ୍ଯ ସଂତାନଵିଵୃଦ୍ଧିହେତୂନ୍ ଅଷ୍ଟୌ ଵିକାରାନପି ଚାଦିକାଲେ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମଶ୍ନାତି ତଥାଂତକାଲେ

ଏହାର ଉତ୍ପାଦନ ଶକ୍ତି ଓ ରଜୋ ଗୁଣର ପ୍ରଧାନତା ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଜଗତର ବୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରସାର ହୁଏ; ଆରମ୍ଭରେ ଆଠଟି ବିକାର ସୃଷ୍ଟି କରି, ଅନ୍ତରେ ସେଗୁଡିକୁ ଆପଣ ଭିତରେ ନେଇଯାଏ।

ପ୍ରକୃତ୍ଯଵସ୍ଥାପିତକାରଣାନାଂ ଯା ଚ ସ୍ଥିତିର୍ଯା ଚ ପୁନଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଃ ତତ୍ସର୍ଵମପ୍ରାକୃତଵୈଭଵସ୍ଯ ସଂକଲ୍ପମାତ୍ରେଣ ମହେଶ୍ଵରସ୍ଯ

ପ୍ରକୃତି ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ କାରଣଗୁଡିକର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ପୁନଃ କ୍ରିୟା—ଏ ସବୁ ଅପ୍ରାକୃତ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ମାତ୍ରରେ ଘଟିଥାଏ।

ମନ୍ଵଂତରାଣି ସର୍ଵାଣି କଲ୍ପଭେଦାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ତେଷ୍ଵେଵାଂତରସର୍ଗଂ ଚ ପ୍ରତିସର୍ଗଂ ଚ ନୋ ଵଦ

ମୁଁ ଚାହେଁ ତୁମେ ମୋତେ ସମସ୍ତ ମନୁ ଓ ବିଭିନ୍ନ କଳ୍ପ ଭାଗ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ କହ।

କାଲସଂଖ୍ଯାଵିଵୃତ୍ତସ୍ଯ ପରାର୍ଧୋ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ସ୍ମୃତଃ ତାଵାଂଶ୍ଚୈଵାସ୍ଯ କାଲୋନ୍ଯସ୍ତସ୍ଯାଂତେ ପ୍ରତିସୃଜ୍ଯତେ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସମୟର ଅଧିକତମ ଅଂଶକୁ ଏହାର ଅବଧି ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ଏହାର ଶେଷରେ ଅନ୍ୟ ସମୟ ଆସେ, ତାପରେ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

ଦିଵସେ ଦିଵସେ ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନଃ ଚତୁର୍ଦଶମହାଭାଗା ମନୂନାଂ ପରିଵୃତ୍ତଯଃ

ପ୍ରତି ଦିନ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ, ଚୌଦ ମହା ମନୁ ଚକ୍ର ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ।

ଅନାଦିତ୍ଵାଦନଂତତ୍ଵାଦଜ୍ଞେଯତ୍ଵାଚ୍ଚ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ ମନ୍ଵଂତରାଣି କଲ୍ପାଶ୍ଚ ନ ଶକ୍ଯା ଵଚନାତ୍ପୃଥକ୍

ଏମିତି ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାଥିବା, ଅନନ୍ତ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଅଜ୍ଞେୟ ଥିବା ମନୁ ଓ କଳ୍ପଗୁଡିକୁ ଅଲଗା ଭାବରେ କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

ଉକ୍ତେଷ୍ଵପି ଚ ସର୍ଵେଷୁ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ଵୋ ଵଚୋ ମମ କିମିହାସ୍ତି ଫଲଂ ତସ୍ମାନ୍ନ ପୃଥକ୍ ଵକ୍ତୁମୁତ୍ସହେ

ମୁଁ ସମସ୍ତ ବିଷୟ କହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ଉପଦେଶ ଶୁଣିବାରେ କଣ ଫଳ ମିଳିବ? ତେଣୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିପାରିବି ନାହିଁ।

ଯ ଏଵ ଖଲୁ କଲ୍ପେଷୁ କଲ୍ପଃ ସଂପ୍ରତି ଵର୍ତତେ ତତ୍ର ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ଵର୍ତଂତେ ସୃଷ୍ଟଯଃ ପ୍ରତିସୃଷ୍ଟଯଃ

ଏହି ଚଳିଥିବା କଳ୍ପରେ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର ଚକ୍ରଗୁଡିକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ଘଟିଯାଉଛି।

ଯସ୍ତ୍ଵଯଂ ଵର୍ତତେ କଲ୍ପୋ ଵାରାହୋ ନାମ ନାମତଃ ଅସ୍ମିନ୍ନପି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ମନଵସ୍ତୁ ଚତୁର୍ଦଶ

ଏହି ଚଳିଥିବା କଳ୍ପକୁ 'ବରାହ' କଳ୍ପ ଭାବରେ ଡାକାଯାଉଛି; ଏଥିରେ ମଧ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚଉଦ ଜଣ ମନୁ ଅଛନ୍ତି।

ସ୍ଵାଯଂଭୁଵାଦଯସ୍ସପ୍ତ ସପ୍ତ ସାଵର୍ଣିକାଦଯଃ ତେଷୁ ଵୈଵସ୍ଵତୋ ନାମ ସପ୍ତମୋ ଵର୍ତତେ ମନୁଃ

ସ୍ୱାୟଂଭୁ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସପ୍ତମ ସାବର୍ଣି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ; ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସପ୍ତମ ମନୁ, ଯାହାର ନାମ ଭୈବସ୍ବତ, ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ରାଜ କରୁଛନ୍ତି।

ମନ୍ଵଂତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ସର୍ଗସଂହାରଵୃତ୍ତଯଃ ପ୍ରାଯଃ ସମାଭଵଂତୀତି ତର୍କଃ କାର୍ଯୋ ଵିଜାନତା

ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ଘଟଣା ସାଧାରଣତଃ ଘଟିଥାଏ; ଏହିପରି ଜଣା ଥିବା ଲୋକେ ଏହି ଭାବରେ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ।

ପୂର୍ଵକଲ୍ପେ ପରାଵୃତ୍ତେ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ କାଲମାରୁତେ ସମୁନ୍ମୂଲିତମୂଲେଷୁ ଵୃକ୍ଷେଷୁ ଚ ଵନେଷୁ ଚ

ପୂର୍ବ କଳ୍ପ ଶେଷ ହେଲାବେଳେ ଓ କାଳବାୟୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜନଗଳର ଗଛମାନଙ୍କର ମୂଳ ଉଖୁଡି ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ଜଗଂତି ତୃଣଵକ୍ତ୍ରୀଣି ଦେଵେ ଦହତି ପାଵକେ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ଭୁଵି ନିଷିକ୍ତାଯାଂ ଵିଵେଲେଷ୍ଵର୍ଣଵେଷୁ ଚ

ଜଗତ, ତୃଣର ଭଳି ଦୁର୍ବଳ, ଦେବତା ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଗଲା; ପରେ, ପୃଥିବୀରେ ବର୍ଷା ପଡିଲାବେଳେ, ସମୁଦ୍ରମାନେ ବହିଯାଇଥିଲେ।

ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ମଗ୍ନାସୁ ଵାରିପୂରେ ମହୀଯସି ତଦଦ୍ଭିଶ୍ଚଟୁଲାକ୍ଷେପୈସ୍ତରଂଗଭୁଜମଣ୍ଡଲୈଃ

ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ଗୁଡିକ ବଡ଼ ଜଳରେ ଡୁବିଗଲାବେଳେ, ତାହାର ତରଙ୍ଗ ଓ ଚକ୍ରାକାର ହାତ ଭଳି ଚଳାଚଳ କରୁଥିବା ଜଳ ସବୁକୁ ଢାକି ଦେଇଥିଲା।

ପ୍ରାରବ୍ଧଚଣ୍ଡନୃତ୍ଯେଷୁ ତତଃ ପ୍ରଲଯଵାରିଷୁ ବ୍ରହ୍ମା ନାରାଯଣୋ ଭୂତ୍ଵା ସୁଷ୍ଵାପ ସଲିଲେ ସୁଖମ୍

ପ୍ରଳୟ ଜଳର ଭୟାନକ ନୃତ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲାବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମା ନାରାୟଣ ଭାବରେ ହୋଇ, ଜଳରେ ସୁଖରେ ଶୟନ କରିଥିଲେ।

ଇମଂ ଚୋଦାହରନ୍ମଂତ୍ରଂ ଶ୍ଲୋକଂ ନାରାଯଣଂ ପ୍ରତି ତଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତଦର୍ଥଂ ଚାକ୍ଷରାଶ୍ରଯମ୍

ସେ ସମୟରେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ସଂପର୍କରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା; ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏହାର ଅର୍ଥ ଅକ୍ଷରରେ ଅଛି, ଏହାକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ।

ଆପୋ ନାରା ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତା ଆପୋ ଵୈ ନରସୂନଵଃ ଅଯନଂ ତସ୍ଯ ତା ଯସ୍ମାତ୍ତେନ ନାରାଯଣଃ ସ୍ମୃତଃ

ଜଳକୁ 'ନର' ଭାବରେ କୁହାଯାଏ, ଏହି ଜଳ ନରଙ୍କ ପୁତ୍ର; ଏହି ଜଳ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ ହେବାରୁ, ସେ 'ନାରାୟଣ' ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଛନ୍ତି।

ଶିଵଯୋଗମଯୀଂ ନିଦ୍ରାଂ କୁର୍ଵନ୍ତଂ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରମ୍ ବଦ୍ଧାଂଜଲି ପୁଟାସ୍ସିଦ୍ଧା ଜନଲୋକନିଵାସିନଃ

ଜନଲୋକରେ ବସୁଥିବା ସିଦ୍ଧମାନେ, ହାତ ଜୋଡି ଭକ୍ତିରେ, ତିନିଦିନ ଦେବତାଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶିବଯୋଗ ମୟ ନିଦ୍ରାରେ ଦେଖିଥିଲେ।

ସ୍ତୋତ୍ରୈଃ ପ୍ରବୋଧଯାମାସୁଃ ପ୍ରଭାତସମଯେ ସୁରାଃ ଯଥା ସୃଷ୍ଟ୍ଯାଦିସମଯେ ଈଶ୍ଵରଂ ଶ୍ରୁତଯଃ ପୁରା

ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ, ଦେବମାନେ ସ୍ତୁତି ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇଥିଲେ, ଯେପରି ପୁରାତନ ଶ୍ରୁତିମାନେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜଗାଇଥିଲେ।

ତତଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧ ଉତ୍ଥାଯ ଶଯନାତ୍ତୋଯମଧ୍ଯଗାତ୍ ଉଦୈକ୍ଷତ ଦିଶଃ ସର୍ଵା ଯୋଗନିଦ୍ରାଲସେକ୍ଷଣଃ

ତାପରେ, ସେ ଜାଗି ଶୟନ ଠାରୁ ଉଠି ଜଳ ମଧ୍ୟରୁ ବାହାରିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଏଯାଁଯାଁ ଦିଗରେ ଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଶିବଯୋଗ ନିଦ୍ରାର ଅଳସତା ଚକ୍ଷୁରେ ଥିଲା।

ନାପଶ୍ଯତ୍ସ ତଦା କିଂଚିତ୍ସ୍ଵାତ୍ମନୋ ଵ୍ଯତିରେକି ଯତ୍ ସଵିସ୍ମଯ ଇଵାସୀନଃ ପରାଂ ଚିଂତାମୁପାଗମତ୍

ସେ ସମୟରେ, ସେ ନିଜ ଠାରୁ ଭିନ୍ନ କିଛି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ବସି, ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲଗିଗଲେ।

କ୍ଵ ସା ଭଗଵତୀ ଯା ତୁ ମନୋଜ୍ଞା ମହତୀ ମହୀ ନାନାଵିଧମହାଶୈଲନଦୀନଗରକାନନା

କେଉଁଠି ଅଛି ସେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ମନୋହର ଓ ବଡ଼ ପୃଥିବୀ, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମହାପାହାଡ଼, ନଦୀ, ନଗର ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି?

ଏଵଂ ସଂଚିଂତଯନ୍ବ୍ରହ୍ମା ବୁବୁଧେ ନୈଵ ଭୂସ୍ଥିତିମ୍ ତଦା ସସ୍ମାର ପିତରଂ ଭଗଵଂତଂ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍

ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ବ୍ରହ୍ମା ପୃଥିବୀର ଅବସ୍ଥା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କର ପିତା, ଭାଗ୍ୟବତ ତ୍ରିନେତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

ସ୍ମରଣାଦ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଭଵସ୍ଯାମିତତେଜସଃ ଜ୍ଞାତଵାନ୍ସଲିଲେ ମଗ୍ନାଂ ଧରଣୀଂ ଧରଣୀପତିଃ

ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବତା, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଭବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଧରଣୀପତି ବୁଝିଲେ ଯେ ପୃଥିବୀ ଜଳରେ ଡୁବିଯାଇଛି।

ତତୋ ଭୂମେସ୍ସମୁଦ୍ଧାରଂ କର୍ତୁକାମଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ଜଲକ୍ରୀଡୋଚିତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵାରାହଂ ରୂପମସ୍ମରତ୍

ଏହାପରେ, ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ପ୍ରଜାପତି ଜଳରେ ଖେଳାଯୋଗ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ବରାହ ରୂପକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

ମହାପର୍ଵତଵର୍ଷ୍ମାଣଂ ମହାଜଲଦନିଃସ୍ଵନମ୍ ନୀଲମେଘପ୍ରତୀକାଶଂ ଦୀପ୍ତଶବ୍ଦଂ ଭଯାନକମ୍

ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଉତ୍ତଳ ଶରୀର, ଭୟଙ୍କର ମেঘର ଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ, ଗାଢ଼ ନୀଳ ମেঘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଦୀପ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସହିତ।

ପୀନଵୃତ୍ତଘନସ୍କଂଧପୀନୋନ୍ନତକଟୀତଟମ୍ ହ୍ରସ୍ଵଵୃତ୍ତୋରୁଜଂଘାଗ୍ରଂ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣପୁରମଣ୍ଡଲମ୍

ମୋଟା ଓ ଗୋଲା ଦେହ, ଭାରି ଉଚ୍ଚ ଚଉଁ ତଳ, ଛୋଟ ଓ ଗୋଲା ଗୋଡ଼ ଓ ଥାଇ, ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଗୋଲା ମୁହଁ।

ପଦ୍ମରାଗମଣିପ୍ରଖ୍ଯଂ ଵୃତ୍ତଭୀଷଣଲୋଚନମ୍ ଵୃତ୍ତଦୀର୍ଘମହାଗାତ୍ରଂ ସ୍ତବ୍ଧକର୍ଣସ୍ଥଲୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍

ପଦ୍ମରାଗ ମଣି ପରି ଚମକୁଥିବା, ଗୋଲା ଓ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ, ଦୀର୍ଘ ଓ ବଡ଼ ଦେହ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କାନ।

ଉଦୀର୍ଣୋଚ୍ଛ୍ଵାସନିଶ୍ଵାସଘୂର୍ଣିତପ୍ରଲଯାର୍ଣଵମ୍ ଵିସ୍ଫୁରତ୍ସୁସଟାଚ୍ଛନ୍ନକପୋଲସ୍କଂଧବଂଧୁରମ୍

ବଡ଼ ଶ୍ୱାସ ଓ ନିଶ୍ୱାସ ଦେଇ, ପ୍ରଳୟ ସମୁଦ୍ରକୁ ବିକ୍ଷୋଭ କରୁଥିବା, ଗାଲି ଓ କାନ୍ଧ ଉପରେ କଣ୍ଟା ଲଗି ତଳମଳ କରୁଥିବା।