ଶିଵପୁରାଣମ୍

କିମୁ ତେ ଵ୍ଯାଗ୍ରଵଦ୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ଵିଭାତି ଵିଷମେକ୍ଷଣମ୍ ଵତ୍ସ ଵିଷ୍ଣୋ ମହାମାନମାଗତଂ କାଲଵେଗତଃ

ତୁମର ମୁହଁ କାହିଁକି ବାଘର ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଛି, ଦୃଷ୍ଟି କାହିଁକି ଅସମ? ପୁତ୍ର ବିଷ୍ଣୁ, ବଡ଼ ଅଭିମାନ କାଳର ଗତିରେ ତୁମରେ ଆସିଛି।

ପିତାମହଶ୍ଚ ଜଗତଃ ପାତା ଚ ତଵ ଵତ୍ସକ ମତ୍ସ୍ଥଂ ଜଗଦିଦଂ ଵତ୍ସ ମନୁଷେ ତ୍ଵଂ ହି ଚୋରଵତ୍

ପୁତ୍ର, ବିଶ୍ୱର ପିତାମହ ହେଉଛନ୍ତି ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀ, ତୁମେ ହେଉଛ ଏହି ଜଗତର ରକ୍ଷକ। ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛି, ତଥାପି ତୁମେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚୋର ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରୁଛ।

ମନ୍ନାଭିକମଲାଜ୍ଜାତଃ ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ଵଂ ଭାଷସେ ଵୃଥା ଏଵଂ ହି ଵଦତୋସ୍ତତ୍ର ମୁଗ୍ଧଯୋରଜଯୋସ୍ତଦା

ମୋର ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ତୁମେ ମୋର ପୁତ୍ର, ତଥାପି ଅନାବଶ୍ୟକ କଥା କହୁଛ। ଏଭଳି ଭାବେ, ସେଇ ଦୁଇ ମୂଢ଼ ଓ ଅଜୟ ଲୋକ ଏଠାରେ କଥା ହେଉଥିଲେ—

ଅହମେଵ ବରୋ ନ ତ୍ଵମହଂ ପ୍ରଭୁରହଂ ପ୍ରଭୁଃ ପରସ୍ପରଂ ହଂତୁକାମୌ ଚକ୍ରତୁଃ ସମରୋଦ୍ଯମମ୍

'ମୁଁ ହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ତୁମେ ନୁହଁ; ମୁଁ ସ୍ୱାମୀ, ତୁମେ ନୁହଁ।' ଏଭଳି ପରସ୍ପରକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

ଯୁଯୁଧାତେ ଽମରୌ ଵୀରୌ ହଂସପକ୍ଷୀଂଦ୍ରଵାହନୌ ଵୈରଂଚ୍ଯା ଵୈଷ୍ଣଵାଶ୍ଚୈଵଂ ମିଥୋ ଯୁଯୁଧିରେ ତଦା

ସେଇ ଦୁଇ ଅମର ବୀର, ହଂସ ଓ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅନୁୟାୟୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

ତାଵଦ୍ଵିମାନଗତଯଃ ସର୍ଵା ଵୈ ଦେଵଜାତଯଃ ଦିଦୃକ୍ଷଵଃ ସମାଜଗ୍ମୁଃ ସମରଂ ତଂ ମହାଦ୍ଭୁତମ୍

ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ବିମାନରେ ବସି, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଗଲେ।

କ୍ଷିପଂତଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷାଣି ପଶ୍ଯଂତଃ ସ୍ଵୈରମଂବରେ ସୁପର୍ଣଵାହନସ୍ତତ୍ର କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଵକ୍ଷସି

ସେମାନେ ଆକାଶରେ ମନମୁକ୍ତ ଭାବେ ଦେଖୁଥିଲେ ଏବଂ ପୁଷ୍ପର ବୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ; ସେଠାରେ, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ।

ମୁମୋଚ ବାଣାନସହାନସ୍ତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାନ୍ବହୂନ୍ ମୁମୋଚା ଽଥ ଵିଧିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିଷ୍ଣୋରୁରସି ଦୁଃସହାନ୍

ତେବେ କ୍ରୋଧିତ ବ୍ରହ୍ମା ଅସଂଖ୍ୟ ବାଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।

ବାଣାନନଲସଂକାଶାନସ୍ତ୍ରାଂଶ୍ଚ ବହୁଶସ୍ତଦା ତଦାଶ୍ଚର୍ଯମିତି ସ୍ପଷ୍ଟଂ ତଯୋଃ ସମରଗୋଚରମ୍

ସେ ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବହୁ ବାଣ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ; ତାଙ୍କ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।

ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଦୈଵତଗଣାଃ ଶଶଂସୁର୍ଭୃଶମାକୁଲାଃ ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶ୍ଵସନ୍ଵ୍ଯସନକର୍ଶିତଃ

ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ବହୁତ ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହେଇ ଆତଙ୍କରେ କଥାହେଲେ; ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ଗଭୀର କ୍ରୋଧରେ ଓ ଦୁଃଖରେ ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ—

ମାହେଶ୍ଵରାସ୍ତ୍ରଂ ମତିମାନ୍ ସଂଦଧେ ବ୍ରହ୍ମଣୋପରି ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କଂପଯନ୍ଵିଶ୍ଵମେଵ ହି

—ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହେଶ୍ୱର ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କଲେ; ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ।

ଅସ୍ତ୍ରଂ ପାଶୁପତଂ ଘୋରଂ ସଂଦଧେ ଵିଷ୍ଣୁଵକ୍ଷସି ତତସ୍ତଦୁତ୍ଥିତଂ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ତପନାଯୁତସନ୍ନିଭମ୍

ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ପାଶୁପତ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କଲେ; ତାପରେ ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ଆକାଶକୁ ଉଠି ଦଶହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ହେଲା।

ସହସ୍ରମୁଖମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଚଂଡଵାତଭଯଂକରମ୍ ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ଵଯମିଦଂ ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵୋର୍ଭଯଂକରମ୍

ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତୀବ୍ର ବାତ୍ୟା ପରି ଭୟ ଦେଉଥିଲା, ଏହା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହେଲା।

ଇତ୍ଥଂ ବଭୂଵ ସମରୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵୋଃ ପରସ୍ପରମ୍ ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଵିଷଣ୍ଣା ଭୃଶମାକୁଲାଃ ଊଚୁଃ ପରସ୍ପରଂ ତାତ ରାଜକ୍ଷୋଭେ ଯଥା ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଓ ବିନାଶକାରୀ ହେଲା; ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥିର ଓ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ପରସ୍ପରେ କହିଲେ—‘ହେ ଋଷିମାନେ, ଏହା ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ପରି ଅଛି।’

ସୃଷ୍ଟିଃ ସ୍ଥିତିଶ୍ଚ ସଂହାରସ୍ତିରୋ ଭାଵୋପ୍ଯନୁଗ୍ରହଃ ଯସ୍ମାତ୍ପ୍ରଵର୍ତତେ ତସ୍ମୈ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଚ ତ୍ରିଶୂଲିନେ

ଯାହାଠାରୁ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ସଂହାର, ଗୁପ୍ତି ଓ କୃପା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ—ସେହି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ—

ଅଶକ୍ଯମନ୍ଯୈର୍ଯଦନୁଗ୍ରହଂ ଵିନା ତୃଣକ୍ଷଯୋପ୍ଯତ୍ର ଯଦୃଚ୍ଛଯା କ୍ଵଚିତ୍

ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ବିନା, ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କେହି ମଧ୍ୟ ଏକ ତିନି ପତ୍ର ଘାସକୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିବେ।

ଇତି ଦେଵାଭଯଂ କୃତ୍ଵା ଵିଚିନ୍ଵଂତଃ ଶିଵକ୍ଷଯମ୍ ଜଗ୍ମୁଃ କୈଲାସଶିଖରଂ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଚଂଦ୍ରଶେଖରଃ

ଏଭଳି ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ଶିବଙ୍କ ନିବାସ ସନ୍ଧାନ କଲେ; ସେମାନେ କୈଳାସ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ବସିଛନ୍ତି।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵମମରା ହୃଷ୍ଟାଃ ପଦଂତତ୍ପାରମେଶ୍ଵରମ୍ ପ୍ରଣେମୁଃ ପ୍ରଣଵାକାରଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାସ୍ତତ୍ର ସଦ୍ମନି

ଏଭଳି ଦେଖି, ଆନନ୍ଦିତ ଦେବତାମାନେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେମାନେ ଓଁକାର ରୂପେ ଶିର ନମାଇ, ସେହି ମହଲରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ତେପି ତତ୍ର ସଭାମଧ୍ଯେ ମଂଡପେ ମଣିଵିଷ୍ଟରେ ଵିରାଜମାନମୁମଯା ଦଦୃଶୁର୍ଦେଵପୁଂଗଵମ୍

ସେଠାରେ, ସଭା ମଧ୍ୟରେ, ମଣିମଞ୍ଚରେ ବସିଥିବା ଉମା ସହିତ ଉଜ୍ୱଳ ଦେବତାମାନେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ସଵ୍ଯୋତ୍ତରେତରପଦଂ ତଦର୍ହିତକରାଂ ବୁଜମ୍ ସ୍ଵଗଣୈଃ ସର୍ଵତୋ ଜୁଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତମ୍

ତାଙ୍କ ଏକ ପାଦ ଅନ୍ୟ ପାଦ ଉପରେ ରଖିଥିଲେ, ହାତ ଯଥାଯଥ ମୁଦ୍ରାରେ ଥିଲା, ସ୍ୱଗଣମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରିଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ ଥିଲେ।

ଵୀଜ୍ଯମାନଂ ଵିଶୋଷଜୈଃ ସ୍ତ୍ରୀଜନୈସ୍ତୀଵ୍ରଭାଵନୈଃ ଶସ୍ଯମାନଂ ସଦାଵେଦୈରନୁଗୃହ୍ଣଂତମୀଶ୍ଵରମ୍

ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଶୀଳା ମହିଳାମାନେ ପଦ୍ମପତ୍ର ଚାମର ଦ୍ୱାରା ବିଲୋଇଥିଲେ, ବେଦମାନେ ସଦା ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଭଗବାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରୁଥିଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵମୀଶମମରାଃ ସଂତୋଷସଲିଲେକ୍ଷଣାଃ ଦଂଡଵଦ୍ଦୂରତୋ ଵତ୍ସ ନମଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମହାଗଣାଃ

ଏଭଳି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦ ଲୁହରେ ଚକ୍ଷୁ ଭରି, ଦୂରରୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଓ ମହାଗଣମାନେ ଶିର ନମାଇଲେ।

ତାନଵେକ୍ଷ୍ଯ ପତିର୍ଦେଵାନ୍ସମୀପେ ଚାହ୍ଵଯଦ୍ଗଣୈଃ ଅଥ ସଂହ୍ଲାଦଯନ୍ଦେଵାନ୍ଦେଵୋ ଦେଵଶିଖାମଣିଃ ଅଵୋଚଦର୍ଥଗଂଭୀରଂ ଵଚନଂ ମଧୁମଂଗଲମ୍

ଦେବମାନେ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ ସହିତ ନିକଟକୁ ଡାକିଲେ; ତାପରେ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମୁକୁଟମଣି ଗଭୀର ଅର୍ଥ ଓ ମଧୁର ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

ଵତ୍ସକାଃ ସ୍ଵସ୍ତିଵଃ କଚ୍ଚିଦ୍ଵର୍ତତେ ମମ ଶାସନାତ୍ ଜଗଚ୍ଚ ଦେଵତାଵଂଶଃ ସ୍ଵସ୍ଵକର୍ମଣି କିଂ ନଵା

ବାଟସମାନେ, ସମସ୍ତେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି? ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଜଗତ ଓ ଦେବତାବଂଶ ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ?

ପ୍ରାଗେଵ ଵିଦିତଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵୋର୍ମଯାସୁରାଃ ଭଵତାମଭିତାପେନ ପୌନରୁକ୍ତ୍ଯେନ ଭାଷିତମ୍

ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ବିଷୟରେ ଜାଣିଥିଲି, ହେ ଦେବମାନେ; ତୁମେ ଆତଙ୍କରେ ବାରମ୍ବାର କହିବା ଦ୍ୱାରା ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା।

ଇତି ସସ୍ମିତଯା ମାଧ୍ଵ୍ଯା କୁମାରପରିଭାଷଯା ସମତୋଷଯଦଂବାଯାଃ ସ ପତିସ୍ତତ୍ସୁରଵ୍ରଜମ୍

ଏପରିଭାବରେ, ଛୁଆଁର ମିଠା କଥାରେ ହସି ମାଆଙ୍କୁ ଖୁସି କରି, ସେ ପ୍ରଭୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସଭାକୁ ଗଲେ।

ଅଥ ଯୁଦ୍ଧାଂଗଣଂ ଗଂତୁଂ ହରିଧାତ୍ରୋରଧୀଶ୍ଵରଃ ଆଜ୍ଞାପଯଦ୍ଗଣେଶାନାଂ ଶତଂ ତତ୍ରୈଵ ସଂସଦି

ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ହରି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନାୟକ ପ୍ରଭୁ ସେଠାରେ ସଭାରେ ଥିବା ଶତମାନେ ଗଣନାୟକଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।

ତତୋ ଵାଦ୍ଯଂ ବହୁଵିଧଂ ପ୍ରଯାଣାଯ ପରେଶିତୁଃ ଗଣେଶ୍ଵରାଶ୍ଚ ସଂନଦ୍ଧା ନାନାଵାହନଭୂଷଣାଃ

ତାପରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିଦାୟ ପାଇଁ ବହୁ ପ୍ରକାର ସଙ୍ଗୀତ ବାଜିଲା, ଏବଂ ଗଣନାୟକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଯାନ ଓ ଗହଣା ପିନ୍ଧି ସଜିଥିଲେ।

ପ୍ରଣଵାକାରମାଦ୍ଯଂତଂ ପଞ୍ଚମଂଡଲମଂଡିତମ୍ ଆରୁରୋହ ରଥଂ ଭଦ୍ରମଂବିକାପତିରୀଶ୍ଵରଃ ସସୂନୁଗଣମିଂଦ୍ରାଦ୍ଯାଃ ସର୍ଵେପ୍ଯନୁଯଯୁଃ ସୁରାଃ

ଭଦ୍ରାମ୍ବିକାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରଭୁ, ଆଦି ଓ ଶେଷରୁ 'ଓଁ' ଆକାର ଥିବା, ପାଞ୍ଚ ମଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ ରଥକୁ ଚଢିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସେମାନଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଗଣସହିତ, ପଛେ ପଛେ ଚଲିଲେ।