ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଵେଦାଂତେ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ପୁରାକଲ୍ପପ୍ରଚୋଦିତମ୍ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଦନାଲ୍ଲବ୍ଧଂ ମଯେଦଂ ଭାଗ୍ଯଗୌରଵାତ୍

ବେଦାନ୍ତର ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ, ପୁରାତନ କାଳରୁ ଶିଖାଯାଇଥିଲା, ମୁଁ ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୁଖରୁ ନିଜ ଭାଗ୍ୟର ଦୟାରେ ପାଇଛି।

ନାପ୍ରଶାଂତାଯ ଦାତଵ୍ଯମେତଜ୍ଜ୍ଞାନମନୁତ୍ତମମ୍ ନ ପୁତ୍ରାଯାଶୁଵୃତ୍ତାଯ ନାଶିଷ୍ଯାଯ ଚ ସର୍ଵଥା

ଏହି ଅତିଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଶାନ୍ତ ନଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ରର ପୁଅ, କିମ୍ବା ଅଯୋଗ୍ୟ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ କେବେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଯସ୍ଯ ଦେଵେ ପରାଭକ୍ତିର୍ଯଥା ଦେଵେ ତଥା ଗୁରୌ ତସ୍ଯୈତେ କଥିତାହ୍ଯର୍ଥାଃ ପ୍ରକାଶଂତେ ମହାତ୍ମନଃ

ଯାହାଙ୍କର ଦେବତାପ୍ରତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ଓ ଗୁରୁପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ସେଇପରି ଭକ୍ତି ଅଛି, ସେଉଁଠି ଏହି ଅର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।

ଅତଶ୍ଚ ସଂକ୍ଷେପମିଦଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଶିଵଃ ପରସ୍ତାତ୍ପ୍ରକୃତେଶ୍ଚ ପୁଂସଃ ସ ସର୍ଗକାଲେ ଚ କରୋତି ସର୍ଵଂ ସଂହାରକାଲେ ପୁନରାଦଦାତି

ଏହିପରି, ଏହାର ସାରାଂଶ ଶୁଣ, ଶିବ ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ ଉଭୟଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ସମସ୍ତ କାମ କରନ୍ତି, ଓ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତକୁ ଆପଣ ନିଜେ ନେଇନିଅନ୍ତି।

କାଲାଦୁତ୍ପଦ୍ଯତେ ସର୍ଵଂ କାଲଦେଵ ଵିପଦ୍ଯତେ ନ କାଲନିରପେକ୍ଷଂ ହି କ୍ଵଚିତ୍କିଂଚନ ଵିଦ୍ଯତେ

ସମୟରୁ ସମସ୍ତ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସମୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କିଛି ନଶ୍ୱର ହୁଏ; ସମୟ ଛାଡ଼ି କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କିଛି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ।

ଯଦାସ୍ଯାଂତର୍ଗତଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଶଶ୍ଵତ୍ସଂସାରମଣ୍ଡଲମ୍ ସର୍ଗସଂହୃତିମୁଦ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଚକ୍ରଵତ୍ପରିଵର୍ତତେ

ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ, ଏହି ଅବିରତ ସଂସାର ଚକ୍ର, ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୁଏ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର ଇଙ୍ଗିତରେ ଏହା ଚକ୍ରର ଭଳି ଘୂରେ।

ବ୍ରହ୍ମା ହରିଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ତଥାନ୍ଯେ ଚ ସୁରାସୁରାଃ ଯତ୍କୃତାଂ ନିଯତିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରଭଵୋ ନାତିଵର୍ତିତୁମ୍

ବ୍ରହ୍ମା, ହରି, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭାଗ୍ୟକୁ ପାଇ ସେଇ ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵିଷ୍ଯାଦ୍ଯୈର୍ଵିଭଜ୍ଯ ଜରଯନ୍ ପ୍ରଜାଃ ଅତିପ୍ରଭୁରିତି ସ୍ଵୈରଂ ଵର୍ତତେ ଽତିଭଯଂକରଃ

ଭୂତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ସମୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ବିଭାଜିତ କରି, ବୃଦ୍ଧ କରନ୍ତି; ସେ ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର।

କ ଏଷ ଭଗଵାନ୍ କାଲଃ କସ୍ଯ ଵା ଵଶଵର୍ତ୍ଯଯମ୍ କ ଏଵାସ୍ଯ ଵଶେ ନ ସ୍ଯାତ୍କଥଯୈତଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣ

ଏହି ଭଗବାନ ସମୟ କିଏ? କାହା ଉପରେ ତାଙ୍କର ଶାସନ? କିଏ ତାଙ୍କର ଅଧୀନ ନୁହେଁ? ଏହା ମୋତେ କହ, ଜ୍ଞାନୀ।

କାଲକାଷ୍ଠାନିମେଷାଦିକଲାକଲିତଵିଗ୍ରହମ୍ କାଲାତ୍ମେତି ସମାଖ୍ଯାତଂ ତେଜୋ ମାହେଶ୍ଵରଂ ପରମ୍

ଯାହାଙ୍କର ଆକୃତି ସମୟର ଭାଗ, କାଷ୍ଠ, ନିମେଷ ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ମାପାଯାଏ, ସେଇ ହେଉଛନ୍ତି ସମୟ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ଦିପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ।

ଯଦଲଂଘ୍ଯମଶେଷସ୍ଯ ସ୍ଥାଵରସ୍ଯ ଚରସ୍ଯ ଚ ନିଯୋଗରୂପମୀଶସ୍ଯ ବଲଂ ଵିଶ୍ଵନିଯାମକମ୍

ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଯେଉଁ ଅପରାଜେୟ ଶକ୍ତି, ଯାହା ନିୟମର ରୂପ ଓ ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳକୁ ଶାସନ କରେ, ସେଇ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି।

ତସ୍ଯାଂଶାଂଶମଯୀ ମୁକ୍ତିଃ କାଲାତ୍ମନି ମହାତ୍ମନି ତତୋ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସଂକ୍ରାଂତା ଵିସୃଷ୍ଟାଗ୍ରେରିଵାଯସୀ

ସେଇ ମହାତ୍ମା, ଯିଏ କାଳ ସ୍ୱରୂପ, ତାଙ୍କର ଅଂଶରୁ ମୁକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରୁ ଏକ ଚିଙ୍ଗାରି ବାହାରିଯାଏ।

ତସ୍ମାତ୍କାଲଵଶେ ଵିଶ୍ଵଂ ନ ସ ଵିଶ୍ଵଵଶେ ସ୍ଥିତଃ ଶିଵସ୍ଯ ତୁ ଵଶେ କାଲୋ ନ କାଲସ୍ଯ ଵଶେ ଶିଵଃ

ସେହିପରି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ କାଳର ଅଧୀନ, ବିଶ୍ୱ କାଳକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରେନାହିଁ। କିନ୍ତୁ କାଳ ଶିବଙ୍କ ଅଧୀନ, ଶିବ କାଳର ଅଧୀନ ନୁହଁନ୍ତି।

ଯତୋ ଽପ୍ରତିହତଂ ଶାର୍ଵଂ ତେଜଃ କାଲେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ମହତୀ ତେନ କାଲସ୍ଯ ମର୍ଯାଦା ହି ଦୁରତ୍ଯଯା

ଯେହেতୁ ଶିବଙ୍କ ଅବିରୋଧ ଶକ୍ତି କାଳରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଏହି କାଳର ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।

କାଲଂ ପ୍ରଜ୍ଞାଵିଶେଷେଣ କୋ ଽତିଵର୍ତିତୁମର୍ହତି କାଲେନ ତୁ କୃତଂ କର୍ମ ନ କଶ୍ଚିଦତିଵର୍ତତେ

କିଏ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା କାଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ? କାଳ ଯାହା କରେ, ତାହାକୁ କେହି ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେନାହିଁ।

ଏକଚ୍ଛତ୍ରାଂ ମହୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଯେ ପରାକ୍ରମ୍ଯ ଶାସତି ତେ ଽପି ନୈଵାତିଵର୍ତଂତେ କାଲଵେଲାମିଵାବ୍ଧଯଃ

ଯେମାନେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ବିଜୟ କରି ଏକ ଛତା ତଳେ ଶାସନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କାଳର ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ଯେପରି ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କର କୂଳ ଛାଡ଼ିଯାଏନାହିଁ।

ଯେ ନିଗୃହ୍ଯେଂଦ୍ରିଯଗ୍ରାମଂ ଜଯଂତି ସକଲଂ ଜଗତ୍ ନ ଜଯଂତ୍ଯପି ତେ କାଲଂ କାଲୋ ଜଯତି ତାନପି

ଯେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କାଳକୁ ବଶ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ; ବରଂ କାଳ ସେମାନେକୁ ବଶ କରେ।

ଆଯୁର୍ଵେଦଵିଦୋ ଵୈଦ୍ଯାସ୍ତ୍ଵନୁଷ୍ଠିତରସାଯନାଃ ନ ମୃତ୍ଯୁମତିଵର୍ତଂତେ କାଲୋ ହି ଦୁରତିକ୍ରମଃ

ଯେମାନେ ଆୟୁର୍ବେଦ ଜାଣନ୍ତି, ଚିକିତ୍ସକ ଏବଂ ରସାୟନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ, କାଳକୁ ଅଟକାଇହେବା ଯାଏନାହିଁ।

ଶ୍ରିଯା ରୂପେଣ ଶୀଲେନ ବଲେନ ଚ କୁଲେନ ଚ ଅନ୍ଯଚ୍ଚିଂତଯତେ ଜଂତୁଃ କାଲୋ ଽନ୍ଯତ୍କୁରୁତେ ବଲାତ୍

ଜୀବ ଧନ, ରୂପ, ଚରିତ୍ର, ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ବଂଶ ବିଷୟରେ ଭାବିପାରେ, କିନ୍ତୁ କାଳ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଘଟାଇଦିଏ।

ଅପ୍ରିଯୈଶ୍ଚ ପ୍ରିଯୈଶ୍ଚୈଵ ହ୍ଯଚିଂତିତଗମାଗମୈଃ ସଂଯୋଜଯତି ଭୂତାନି ଵିଯୋଜଯତି ଚେଶ୍ଵରଃ

ପ୍ରଭୁ ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ, ଆଶା କିମ୍ବା ଅନାଶା ଘଟଣା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କିମ୍ବା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରନ୍ତି।

ଯଦୈଵ ଦୁଃଖିତଃ କଶ୍ଚିତ୍ତଦୈଵ ସୁଖିତଃ ପରଃ ଦୁର୍ଵିଜ୍ଞେଯସ୍ଵଭାଵସ୍ଯ କାଲାସ୍ଯାହୋ ଵିଚିତ୍ରତା

ଏକେଇ ସମୟରେ କେହି ଦୁଃଖିତ, ଆଉ କେହି ସୁଖି; ଏହି କାଳର ଅଦ୍ଭୁତ ଚରିତ୍ର, ଯାହା ବୁଝିବା ଦୁର୍ଲଭ।

ଯୋ ଯୁଵା ସ ଭଵେଦ୍ଵୃଦ୍ଧୋ ଯୋ ବଲୀଯାନ୍ସ ଦୁର୍ବଲଃ ଯଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସୋ ଽପି ନିଃଶ୍ରୀକଃ କାଲଶ୍ଚିତ୍ରଗତିର୍ଦ୍ଵିଜା

ଯିଏ ଯୁବକ, ସେ ବୃଦ୍ଧ ହୁଏ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ; ଧନୀ ନିର୍ଧନ ହୁଏ—ହେ ଦ୍ୱିଜ, କାଳର ଚଳାଚଳ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ।

ନାଭିଜାତ୍ଯଂ ନ ଵୈ ଶୀଲଂ ନ ବଲଂ ନ ଚ ନୈପୁଣମ୍ ଭଵେତ୍କାର୍ଯାଯ ପର୍ଯାପ୍ତଂ କାଲଶ୍ଚ ହ୍ଯନିରୋଧକଃ

ଉଚ୍ଚ ବଂଶ, ଚରିତ୍ର, ଶକ୍ତି କିମ୍ବା କୌଶଳ କୌଣସି କାମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହଁ, କାଳକୁ କେହି ରୋକିପାରେନାହିଁ।

ଯେ ସନାଥାଶ୍ଚ ଦାତାରୋ ଗୀତଵାଦ୍ଯୈରୁପସ୍ଥିତାଃ ଯେ ଚାନାଥାଃ ପରାନ୍ନାଦାଃ କାଲସ୍ତେଷୁ ସମକ୍ରିଯଃ

ଯେମାନେ ସାଥି ଓ ଦାନଶୀଳ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଗୀତରେ ଘିରିଥିବା, ଓ ଯେମାନେ ଅନାଥ ଓ ପରର ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଛନ୍ତି—କାଳ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରେ।

ଫଲଂତ୍ଯକାଲେ ନ ରସାଯନାନି ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରଯୁକ୍ତାନ୍ଯପି ଚୌଷଧାନି ତାନ୍ଯେଵ କାଲେନ ସମାହୃତାନି ସିଦ୍ଧିଂ ପ୍ରଯାଂତ୍ଯାଶୁ ସୁଖଂ ଦିଶଂତି

ଔଷଧ ଓ ରସାୟନ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମୟ ନ ହେଲେ ଫଳ ଦିଏନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ସମୟ ମିଳିଲେ, ସେଗୁଡିକ ଶୀଘ୍ର ସଫଳତା ଓ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।

ନାକାଲତୋ ଽଯଂ ମ୍ରିଯତେ ଜାଯତେ ଵା ନାକାଲତଃ ପୁଷ୍ଟିମଗ୍ର୍ଯାମୁପୈତି ନାକାଲତଃ ସୁଖିତଂ ଦୁଃଖିତଂ ଵା ନାକାଲିକଂ ଵସ୍ତୁ ସମସ୍ତି କିଂଚିତ୍

କେହି ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ମରେନାହିଁ, କିମ୍ବା ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ; ସମୟ ପୂର୍ବରୁ କେହି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରେନାହିଁ; ସମୟ ପୂର୍ବରୁ କେହି ସୁଖୀ କିମ୍ବା ଦୁଃଖୀ ହୁଏନାହିଁ—ଅସମୟରେ କିଛି ଘଟେନାହିଁ।

କାଲେନ ଶୀତଃ ପ୍ରତିଵାତି ଵାତଃକାଲେନ ଵୃଷ୍ଟିର୍ଜଲଦାନୁପୈତି କାଲେନ ଚୋଷ୍ମା ପ୍ରଶମଂ ପ୍ରଯାତି କାଲେନ ସର୍ଵଂ ସଫଲତ୍ଵମେତି

କାଳ ଦ୍ୱାରା ପବନ ଶୀତଳ ବହେ; କାଳ ଦ୍ୱାରା ମେଘରୁ ବର୍ଷା ହୁଏ; କାଳ ଦ୍ୱାରା ତାପ ଶାନ୍ତ ହୁଏ; କାଳ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାମ ଫଳିତ ହୁଏ।

କାଲଶ୍ଚ ସର୍ଵସ୍ଯ ଭଵସ୍ଯ ହେତୁଃ କାଲେନ ସସ୍ଯାନି ଭଵଂତି ନିତ୍ଯମ୍ କାଲେନ ସସ୍ଯାନି ଲଯଂ ପ୍ରଯାଂତି କାଲେନ ସଂଜୀଵତି ଜୀଵଲୋକଃ

କାଳ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ; କାଳ ଦ୍ୱାରା ଚାଷ ହେଉଛି; କାଳ ଦ୍ୱାରା ଚାଷ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; କାଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ଇତ୍ଥଂ କାଲାତ୍ମନସ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ଯୋ ଵିଜାନାତି ତତ୍ତ୍ଵତଃ କାଲାତ୍ମାନମତିକ୍ରମ୍ଯ କାଲାତୀତଂ ସ ପଶ୍ଯତି

ଏଭଳି, ଯିଏ କାଳ ସ୍ୱରୂପର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝିପାରେ, ସେ କାଳର ଆତ୍ମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, କାଳରୁ ପରେ ଯାହା ଅଛି, ତାହାକୁ ଦେଖିପାରେ।