ଶିଵପୁରାଣମ୍

କଶ୍ଚିତ୍କ୍ଷୀଣପଦୋ ଭୂତ୍ଵା ପୁନରାଵର୍ତ୍ଯ ମୁଚ୍ଯତେ କଶ୍ଚିଦଧ୍ଵଗତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ଥିତ୍ଵାସ୍ଥିତ୍ଵା ଵିମୁଚ୍ଯତେ

କେହି ନିଜ ପଦକୁ ଶେଷ କରି, ପୁନର୍ବାର ଫେରି ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଏକ ମାର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେଠାରେ ରହି ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି।

ତସ୍ମାନ୍ନୈକପ୍ରକାରେଣ ନରାଣାଂ ମୁକ୍ତିରିଷ୍ଯତେ ଜ୍ଞାନଭାଵାନୁରୂପେଣ ପ୍ରସାଦେନୈଵ ନିର୍ଵୃତିଃ

ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ମୁକ୍ତି ଏକ ଭାବରେ ହୁଏ ନାହିଁ; ଜ୍ଞାନ ଓ ଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କୃପା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବୃତି ମିଳେ।

ତସ୍ମାଦସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାର୍ଥଂ ଵାଙ୍ମନୋଦୋଷଵର୍ଜିତାଃ ଧ୍ଯାଯଂତଶ୍ଶିଵମେଵୈକଂ ସଦାରତନଯାଗ୍ନଯଃ

ଏହି କୃପା ପାଇବା ପାଇଁ, ସଦା ଶିବଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା, କଥା, ମନ ଓ ଦେହର ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ଜନାନୀ, ପୁଅ ଓ ଅଗ୍ନି ସହିତ।

ତନ୍ନିଷ୍ଠାସ୍ତତ୍ପରାସ୍ସର୍ଵେ ତଦ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତଦୁପାଶ୍ରଯାଃ ସର୍ଵକ୍ରିଯାଃ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣାସ୍ତମେଵ ମନସାଗତାଃ

ସମସ୍ତେ ଶିବଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଭଜନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଲିନ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ଭାବି କରନ୍ତି।

ଦୀର୍ଘସୂତ୍ରସମାରବ୍ଧଂ ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷସହସ୍ରକମ୍ ସତ୍ରାଂତେ ମଂତ୍ରଯୋଗେନ ଵାଯୁସ୍ତତ୍ର ଗମିଷ୍ଯତି

ଦୀର୍ଘ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏକ ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷର ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଯୋଗର ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରାଣ ତାଠାରେ ଯାଇପାରିବ।

ସ ଏଵ ଭଵତଃ ଶ୍ରେଯଃ ସୋପାଯଂ କଥଯିଷ୍ଯତି ତତୋ ଵାରାଣସୀ ପୁଣ୍ଯା ପୁରୀ ପରମଶୋଭନା

ସେ ନିଜେ ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍ଗ କୁହିବେ; ତାପରେ, ପବିତ୍ର ଓ ଅତି ଶୋଭାମୟ କାଶୀ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଗଂତଵ୍ଯା ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵେଶୋ ଦେଵ୍ଯା ସହ ପିନାକଧୃକ୍ ସଦା ଵିହରତି ଶ୍ରୀମାନ୍ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାରଣାତ୍

ଏଠାରେ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ପିନାକ ଧାରଣ କରି, ସଦା ଦେବୀ ସହିତ ରହନ୍ତି, ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା ଦେବା ପାଇଁ।

ତତ୍ରାଶ୍ଚର୍ଯଂ ମହଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମତ୍ସମୀପଂ ଗମିଷ୍ଯଥ ତତୋ ଵଃ କଥଯିଷ୍ଯାମି ମୋକ୍ଷୋପାଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ସେଠାରେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ମୋ ସମୀପକୁ ଆସିବେ; ତାପରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ କୁହିବି, ଦ୍ୱିଜର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଯେନୈକଜନ୍ମନା ମୁକ୍ତିର୍ଯୁଷ୍ମତ୍କରତଲେ ସ୍ଥିତା ଅନେକଜନ୍ମସଂସାରବଂଧନିର୍ମୋକ୍ଷକାରିଣୀ

ଏହା ଦ୍ୱାରା, ଏକ ଜନ୍ମରେ ମୁକ୍ତି ତୁମର ହାତରେ ରହିବ; ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଂସାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇବ।

ଏତନ୍ମନୋମଯଂ ଚକ୍ରଂ ମଯା ସୃଷ୍ଟଂ ଵିସୃଜ୍ଯତେ ଯତ୍ରାସ୍ଯ ଶୀର୍ଯତେ ନେମିଃ ସ ଦେଶସ୍ତପସଶ୍ଶୁଭଃ

ଏହି ମନସିକ ଚକ୍ର, ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ବିସ୍ତାର କରୁଛି; ଯେଉଁଠି ଏହାର ରିମ୍ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ, ସେଠି ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୂର୍ଯସଂକାଶଂ ଚକ୍ରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନୋମଯମ୍ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମହାଦେଵଂ ଵିସସର୍ଜ ପିତାମହଃ

ଏଭଳି କୁହି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ମନସିକ ଚକ୍ର ଦେଖି, ପିତାମହ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏହାକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।

ତେ ଽପି ହୃଷ୍ଟତରା ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଜଗତାଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ପ୍ରଯଯୁସ୍ତସ୍ଯ ଚକ୍ରସ୍ଯ ଯତ୍ର ନେମିରଶୀର୍ଯତ

ସେହି ଖୁସି ହୋଇଥିବା ବିଦ୍ୱାନ ଋଷିମାନେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କ ଚକ୍ରର ନେମି ଯେଉଁଠି ପଡିଥିଲା, ସେଠାକୁ ଗଲେ।

ଚକ୍ରଂ ତଦପି ସଂକ୍ଷିପ୍ତଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ଚାରୁଶିଲାତଲେ ଵିମଲସ୍ଵାଦୁପାନୀଯେ ନିଜପାତ ଵନେ କ୍ଵଚିତ୍

ସେହି ଚକ୍ରଟି ଗଠିତ ଓ ମସ୍ତ ଚକଚକି, ଏକ ସୁନ୍ଦର ପାଥର ଉପରେ ପଡିଥିଲା, ପାଖରେ ପରିସ୍କାର ଓ ମଧୁର ପାଣି ଥିଲା, ଏକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏହା ତଳି ପଡିଥିଲା।

ତଦ୍ଵନଂ ତେନ ଵିଖ୍ଯାତଂ ନୈମିଷଂ ମୁନିପୂଜିତମ୍ ଅନେକଯକ୍ଷଗଂଧର୍ଵଵିଦ୍ଯାଧରସମାକୁଲମ୍

ସେହି ଜଙ୍ଗଲଟି ନେମିଷ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଅନେକ ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଏଠାରେ ଭିଡ଼ି ଥିଲେ।

ଅଷ୍ଟାଦଶ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦ୍ଵୀପାନଶ୍ନନ୍ପୁରୂରଵାଃ ଵିଲାସଵଶମୁର୍ଵଶ୍ଯା ଯାତୋ ଦୈଵେନ ଚୋଦିତଃ

ପୁରୁରବା, ଦେବତାଙ୍କ ଚାଲିରେ ଓ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ମନୋହରତାରେ ଆକର୍ଷିତ, ଅଷ୍ଟାଦଶ ସମୁଦ୍ରର ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ଅକ୍ରମେଣ ହରନ୍ମୋହାଦ୍ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ହିରଣ୍ମଯମ୍ ମୁନିଭିର୍ଯତ୍ର ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୈଃ କୁଶଵଜ୍ରୈର୍ନିପାତିତଃ

ସେଠାରେ, ଭ୍ରମରେ ପଡି, ଅନ୍ୟାୟରେ ସେ ସୁନାର ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପ ନେଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ କ୍ରୁଧିତ ଋଷିମାନେ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ବଜ୍ର ପରି ଆଘାତ କରି ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।

ଵିଶ୍ଵଂ ସିସୃକ୍ଷମାଣା ଵୈ ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵସୃଜଃ ପୁରା ସତ୍ରମାରେଭିରେ ଦିଵ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞା ଗାର୍ହପତ୍ଯଗାଃ

ସେଠାରେ, ପୁରାତନ କାଳରେ, ବିଶ୍ୱକର୍ତ୍ତାମାନେ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଦିବ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ ମାନେ ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।

ଋଷିଭିର୍ଯତ୍ର ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିଃ ଶବ୍ଦାର୍ଥନ୍ଯାଯକୋଵିଦୈଃ ଶକ୍ତିପ୍ରଜ୍ଞାକ୍ରିଯାଯୋଗୈର୍ଵିଧିରାସୀଦନୁଷ୍ଠିତଃ

ସେଠାରେ, ଶବ୍ଦ ଓ ଅର୍ଥ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଋଷିମାନେ, ଶକ୍ତି, ପ୍ରଜ୍ଞା ଓ କ୍ରିୟାର ଯୋଗରେ, ବିଧି ନୁସାରେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।

ଯତ୍ର ଵେଦଵିଦୋ ନିତ୍ଯଂ ଵେଦଵାଦବହିଷ୍କୃତାନ୍ ଵାଦଜଲ୍ପବଲୈର୍ଘ୍ନଂତି ଵଚୋଭିରତିଵାଦିନଃ

ସେଠାରେ, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦା ବେଦ ମତରୁ ବାହାର ଥିବା ବିବାଦୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ଚତୁର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱାରା ମତ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ ଜିତିଥିଲେ।

ସ୍ଫଟିକମଯମହୀଭୃତ୍ପାଦଜାଭ୍ଯଶ୍ଶିଲାଭ୍ଯଃ ପ୍ରସରଦମୃତକଲ୍ପସ୍ସ୍ଵଚ୍ଛପାନୀଯରମ୍ଯମ୍ ଅତିରସଫଲଵୃକ୍ଷପ୍ରାଯମଵ୍ଯାଲସତ୍ତ୍ଵଂ ତପସ ଉଚିତମାସୀନ୍ନୈମିଷଂ ତନ୍ମୁନୀନାମ୍

ପାହାଡ଼ର ପାଦରେ ଥିବା ସ୍ଫଟିକ ପାଥରରୁ ନିର୍ମଳ ଓ ଅମୃତ ସମ ପାଣି ବହିଯାଉଥିଲା, ପିବାକୁ ମଧୁର, ଅତି ଫଳଦାୟୀ ଗଛର ଭିଡ଼, କୌଣସି ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ନଥିଲା—ନେମିଷ ଏଠାରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଯଥାଯଥି ଥିଲା।

ତସ୍ମିନ୍ଦେଶେ ମହାଭାଗା ମୁନଯଶ୍ଶଂସିତଵ୍ରତାଃ ଅର୍ଚଯଂତୋ ମହାଦେଵଂ ସତ୍ରମାରେଭିରେ ତଦା

ସେହି ଦେଶରେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ମୁନିମାନେ, ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।

ଵିଶ୍ଵଂ ସିସୃକ୍ଷମାଣାନାଂ ପୁରା ଵିଶ୍ଵସୃଜାମିଵ

ଯେପରି ବିଶ୍ୱକର୍ତ୍ତାମାନେ ପୁରାତନ କାଳରେ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।

ଅଥ କାଲେ ଗତେ ସତ୍ରେ ସମାପ୍ତେ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣେ ପିତାମହନିଯୋଗେନ ଵାଯୁସ୍ତତ୍ରାଗମତ୍ସ୍ଵଯମ୍

ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ ହେବା ସହିତ, ବହୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦିଆଯିବା ପରେ, ପିତାମହଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ବାୟୁ ନିଜେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

ଶିଷ୍ଯସ୍ସ୍ଵଯଂଭୁଵୋ ଦେଵସ୍ସର୍ଵପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଦୃଗ୍ଵଶୀ ଆଜ୍ଞାଯାଂ ମରୁତୋ ଯସ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତାସ୍ସପ୍ତସପ୍ତକାଃ

ସେ ସ୍ୱୟଂଭୁ ଦେବଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ସମସ୍ତକୁ ସିଧାସିଧି ଦେଖିପାରିବା, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ମାରୁତମାନେ ସପ୍ତ ସପ୍ତ ଦଳରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।

ପ୍ରେରଯଞ୍ଛଶ୍ଵଦଂଗାନି ପ୍ରାଣାଦ୍ଯାଭିଃ ସ୍ଵଵୃତ୍ତିଭିଃ ସର୍ଵଭୂତଶରୀରାଣାଂ କୁରୁତେ ଯଶ୍ଚ ଧାରଣମ୍

ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଅଙ୍ଗ ଓ ପ୍ରାଣକୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଚଳାଇଥିବା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଶରୀରକୁ ଧାରଣ କରିଥିବା।

ଅଣିମାଦିଭିରଷ୍ଟାଭିରୈଶ୍ଵର୍ଯୈଶ୍ଚ ସମନ୍ଵିତଃ ତିର୍ଯକ୍କାଲାଦିଭିର୍ମେଧ୍ଯୈର୍ଭୁଵନାନି ବିଭର୍ତି ଯଃ

ଅଣିମା ଦିଆଁ ଅଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଓ ଏଶ୍ୱର୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ସମୟ ଓ ଦିଗ୍ଗୁଡିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେ ପବିତ୍ର ଉପାୟରେ ବିଶ୍ୱଗୁଡିକୁ ଧାରଣ କରିଥିବା।

ଆକାଶଯୋନିର୍ଦ୍ଵିଗୁଣଃ ସ୍ପର୍ଶଶବ୍ଦସମନ୍ଵଯାତ୍ ତେଜସାଂ ପ୍ରକୃତିଶ୍ଚେତି ଯମାହୁସ୍ତତ୍ତ୍ଵଚିଂତକାଃ

ତତ୍ତ୍ୱ ଚିନ୍ତକମାନେ କହନ୍ତି, ସେ ଆକାଶରୁ ଜନ୍ମିତ, ଦ୍ୱିଗୁଣ ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଶବ୍ଦରେ ବ୍ୟାପି, ତେଜସ୍‌ର ମୂଳ।

ତମାଶ୍ରମଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନଯୋ ଦୀର୍ଘସତ୍ରିଣଃ ପିତାମହଵଚଃ ସ୍ମୃତ୍ଵା ପ୍ରହର୍ଷମତୁଲଂ ଯଯୁଃ

ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞରେ ନିମଗ୍ନ ମୁନିମାନେ, ପିତାମହଙ୍କ ଉପଦେଶ ସ୍ମରଣ କରି, ଅତି ଖୁସି ହେଲେ।

ଅଭ୍ଯୁତ୍ଥାଯ ତତସ୍ସର୍ଵେ ପ୍ରଣମ୍ଯାଂବରସଂଭଵମ୍ ଚାମୀକରମଯଂ ତସ୍ମୈ ଵିଷ୍ଟରଂ ସମକଲ୍ପଯନ୍

ସମସ୍ତେ ଉଠି, ଆକାଶରୁ ଜନ୍ମିତ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେଠି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସୁନାର ଆସନ ତିଆରି କଲେ।