ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଏଵଂ ପ୍ରକ୍ଷୀଣପାପସ୍ଯ ବହୁଭିର୍ଜନ୍ମଭିଃ କ୍ରମାତ୍ ସାଂବେ ସର୍ଵେଶ୍ଵରେ ଭକ୍ତିର୍ଜ୍ଞାନପୂର୍ଵା ପ୍ରଜାଯତେ

ଏଭଳି ଅନେକ ଜନ୍ମ ଧରି କ୍ରମେ ପାପ କମିଗଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଈଶ୍ୱର ସାମ୍ବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ପରେ ଉପଜେ।

ଭାଵାନୁଗୁଣମୀଶସ୍ଯ ପ୍ରସାଦୋ ଵ୍ଯତିରିଚ୍ଯତେ ପ୍ରସାଦାତ୍କର୍ମସଂତ୍ଯାଗଃ ଫଲତୋ ନ ସ୍ଵରୂପତଃ

ପ୍ରାଣୀର ଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପା ଦିଆଯାଏ; କୃପା ଦ୍ୱାରା କର୍ମର ତ୍ୟାଗ ହୁଏ—ସ୍ୱରୂପରେ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଫଳରେ।

ତସ୍ମାତ୍କର୍ମଫଲତ୍ଯାଗାଚ୍ଛିଵଧର୍ମାନ୍ଵଯଃ ଶୁଭଃ ସ ଚ ଗୁର୍ଵନପେକ୍ଷଶ୍ଚ ତଦପେକ୍ଷ ଇତି ଦ୍ଵିଧା

ଏହିପରି କର୍ମଫଳ ତ୍ୟାଗରୁ ଶିବଧର୍ମର ଶୁଭ ମାର୍ଗ ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ; ଏହା ଦୁଇପ୍ରକାର: ଗୁରୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିନଥିବା, କିମ୍ବା ଗୁରୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥିବା।

ତତ୍ରାନପେକ୍ଷାତ୍ସାପେକ୍ଷୋ ମୁଖ୍ଯଃ ଶତଗୁଣାଧିକଃ ଶିଵଧର୍ମାନ୍ଵଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଶିଵଜ୍ଞାନସମନ୍ଵଯଃ

ଏଠାରେ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିନା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଶିବଙ୍କ ଧର୍ମର ଏହି ପରମ୍ପରାରେ, ଶିବଜ୍ଞାନ ସହିତ ଏକତା ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଜ୍ଞନାନ୍ଵଯଵଶାତ୍ପୁଂସଃ ସଂସାରେ ଦୋଷଦର୍ଶନମ୍ ତତୋ ଵିଷଯଵୈରାଗ୍ଯଂ ଵୈରାଗ୍ଯାଦ୍ଭାଵସାଧନମ୍

ଜ୍ଞାନର ପ୍ରଭାବରେ ମନୁଷ୍ୟ ସଂସାରର ଦୋଷ ଦେଖିପାରିବା; ସେଠାରୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ବିରକ୍ତି ଆସେ, ଏବଂ ବିରକ୍ତିରୁ ଭିତରର ଭାବକୁ ଉନ୍ନତ କରାଯାଏ।

ଭାଵସିଦ୍ଧ୍ଯୁପପନ୍ନସ୍ଯ ଧ୍ଯାନେ ନିଷ୍ଠା ନ କର୍ମଣି ଜ୍ଞାନଧ୍ଯାନାଭିଯୁକ୍ତସ୍ଯ ପୁଂସୋ ଯୋଗଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ

ଯେଉଁ ଲୋକ ଭିତରର ଭାବରେ ସଫଳ ହେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନୁହେଁ, ଧ୍ୟାନରେ ଦୃଢ଼ ହୁଅନ୍ତି। ଜ୍ଞାନ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

ଯୋଗେନ ତୁ ପରା ଭକ୍ତିଃ ପ୍ରସାଦସ୍ତଦନଂତରମ୍ ପ୍ରସାଦାନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ଜଂତୁର୍ମୁକ୍ତଃ ଶିଵସମୋ ଭଵେତ୍

ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ଏବଂ ତାପରେ କୃପା ଆସେ। କୃପା ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ଶିବଙ୍କ ସମାନ ହୁଏ।

ଅନୁଗ୍ରହପ୍ରକାରସ୍ଯ କ୍ରମୋ ଽଯମଵିଵକ୍ଷିତଃ ଯାଦୃଶୀ ଯୋଗ୍ଯତା ପୁଂସସ୍ତସ୍ଯ ତାଦୃଗନୁଗ୍ରହଃ

କୃପାର ଧାରାର କ୍ରମ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ; ମନୁଷ୍ୟର ଯେପରି ଯୋଗ୍ୟତା, ସେପରି କୃପା ମିଳେ।

ଗର୍ଭସ୍ଥୋ ମୁଚ୍ଯତେ କଶ୍ଚିଜ୍ଜାଯମାନସ୍ତଥାପରଃ ବାଲୋ ଵା ତରୁଣୋ ଵାଥ ଵୃଦ୍ଧୋ ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ପରଃ

କେହି ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି, କେହି ଜନ୍ମ ସମୟରେ। ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଶିଶୁ, ଯୁବା, କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି।

ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତଃ କଶ୍ଚିନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ନାରକୋ ଽପରଃ ଅପରସ୍ତୁ ପଦଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମୁଚ୍ଯତେ ସ୍ଵପଦକ୍ଷଯେ

କେହି ପଶୁ ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନରକରୁ। ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଏକ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ଶେଷ ହେଲେ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି।

କଶ୍ଚିତ୍କ୍ଷୀଣପଦୋ ଭୂତ୍ଵା ପୁନରାଵର୍ତ୍ଯ ମୁଚ୍ଯତେ କଶ୍ଚିଦଧ୍ଵଗତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ଥିତ୍ଵାସ୍ଥିତ୍ଵା ଵିମୁଚ୍ଯତେ

କେହି ନିଜ ପଦକୁ ଶେଷ କରି, ପୁନର୍ବାର ଫେରି ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଏକ ମାର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେଠାରେ ରହି ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି।

ତସ୍ମାନ୍ନୈକପ୍ରକାରେଣ ନରାଣାଂ ମୁକ୍ତିରିଷ୍ଯତେ ଜ୍ଞାନଭାଵାନୁରୂପେଣ ପ୍ରସାଦେନୈଵ ନିର୍ଵୃତିଃ

ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ମୁକ୍ତି ଏକ ଭାବରେ ହୁଏ ନାହିଁ; ଜ୍ଞାନ ଓ ଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କୃପା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବୃତି ମିଳେ।

ତସ୍ମାଦସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାର୍ଥଂ ଵାଙ୍ମନୋଦୋଷଵର୍ଜିତାଃ ଧ୍ଯାଯଂତଶ୍ଶିଵମେଵୈକଂ ସଦାରତନଯାଗ୍ନଯଃ

ଏହି କୃପା ପାଇବା ପାଇଁ, ସଦା ଶିବଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା, କଥା, ମନ ଓ ଦେହର ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ଜନାନୀ, ପୁଅ ଓ ଅଗ୍ନି ସହିତ।

ତନ୍ନିଷ୍ଠାସ୍ତତ୍ପରାସ୍ସର୍ଵେ ତଦ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତଦୁପାଶ୍ରଯାଃ ସର୍ଵକ୍ରିଯାଃ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣାସ୍ତମେଵ ମନସାଗତାଃ

ସମସ୍ତେ ଶିବଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଭଜନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଲିନ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ଭାବି କରନ୍ତି।

ଦୀର୍ଘସୂତ୍ରସମାରବ୍ଧଂ ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷସହସ୍ରକମ୍ ସତ୍ରାଂତେ ମଂତ୍ରଯୋଗେନ ଵାଯୁସ୍ତତ୍ର ଗମିଷ୍ଯତି

ଦୀର୍ଘ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏକ ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷର ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଯୋଗର ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରାଣ ତାଠାରେ ଯାଇପାରିବ।

ସ ଏଵ ଭଵତଃ ଶ୍ରେଯଃ ସୋପାଯଂ କଥଯିଷ୍ଯତି ତତୋ ଵାରାଣସୀ ପୁଣ୍ଯା ପୁରୀ ପରମଶୋଭନା

ସେ ନିଜେ ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍ଗ କୁହିବେ; ତାପରେ, ପବିତ୍ର ଓ ଅତି ଶୋଭାମୟ କାଶୀ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଗଂତଵ୍ଯା ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵେଶୋ ଦେଵ୍ଯା ସହ ପିନାକଧୃକ୍ ସଦା ଵିହରତି ଶ୍ରୀମାନ୍ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାରଣାତ୍

ଏଠାରେ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ପିନାକ ଧାରଣ କରି, ସଦା ଦେବୀ ସହିତ ରହନ୍ତି, ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା ଦେବା ପାଇଁ।

ତତ୍ରାଶ୍ଚର୍ଯଂ ମହଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମତ୍ସମୀପଂ ଗମିଷ୍ଯଥ ତତୋ ଵଃ କଥଯିଷ୍ଯାମି ମୋକ୍ଷୋପାଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ସେଠାରେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ମୋ ସମୀପକୁ ଆସିବେ; ତାପରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ କୁହିବି, ଦ୍ୱିଜର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଯେନୈକଜନ୍ମନା ମୁକ୍ତିର୍ଯୁଷ୍ମତ୍କରତଲେ ସ୍ଥିତା ଅନେକଜନ୍ମସଂସାରବଂଧନିର୍ମୋକ୍ଷକାରିଣୀ

ଏହା ଦ୍ୱାରା, ଏକ ଜନ୍ମରେ ମୁକ୍ତି ତୁମର ହାତରେ ରହିବ; ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଂସାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇବ।

ଏତନ୍ମନୋମଯଂ ଚକ୍ରଂ ମଯା ସୃଷ୍ଟଂ ଵିସୃଜ୍ଯତେ ଯତ୍ରାସ୍ଯ ଶୀର୍ଯତେ ନେମିଃ ସ ଦେଶସ୍ତପସଶ୍ଶୁଭଃ

ଏହି ମନସିକ ଚକ୍ର, ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ବିସ୍ତାର କରୁଛି; ଯେଉଁଠି ଏହାର ରିମ୍ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ, ସେଠି ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୂର୍ଯସଂକାଶଂ ଚକ୍ରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନୋମଯମ୍ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମହାଦେଵଂ ଵିସସର୍ଜ ପିତାମହଃ

ଏଭଳି କୁହି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ମନସିକ ଚକ୍ର ଦେଖି, ପିତାମହ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏହାକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।

ତେ ଽପି ହୃଷ୍ଟତରା ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଜଗତାଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ପ୍ରଯଯୁସ୍ତସ୍ଯ ଚକ୍ରସ୍ଯ ଯତ୍ର ନେମିରଶୀର୍ଯତ

ସେହି ଖୁସି ହୋଇଥିବା ବିଦ୍ୱାନ ଋଷିମାନେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କ ଚକ୍ରର ନେମି ଯେଉଁଠି ପଡିଥିଲା, ସେଠାକୁ ଗଲେ।

ଚକ୍ରଂ ତଦପି ସଂକ୍ଷିପ୍ତଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ଚାରୁଶିଲାତଲେ ଵିମଲସ୍ଵାଦୁପାନୀଯେ ନିଜପାତ ଵନେ କ୍ଵଚିତ୍

ସେହି ଚକ୍ରଟି ଗଠିତ ଓ ମସ୍ତ ଚକଚକି, ଏକ ସୁନ୍ଦର ପାଥର ଉପରେ ପଡିଥିଲା, ପାଖରେ ପରିସ୍କାର ଓ ମଧୁର ପାଣି ଥିଲା, ଏକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏହା ତଳି ପଡିଥିଲା।

ତଦ୍ଵନଂ ତେନ ଵିଖ୍ଯାତଂ ନୈମିଷଂ ମୁନିପୂଜିତମ୍ ଅନେକଯକ୍ଷଗଂଧର୍ଵଵିଦ୍ଯାଧରସମାକୁଲମ୍

ସେହି ଜଙ୍ଗଲଟି ନେମିଷ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଅନେକ ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଏଠାରେ ଭିଡ଼ି ଥିଲେ।

ଅଷ୍ଟାଦଶ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦ୍ଵୀପାନଶ୍ନନ୍ପୁରୂରଵାଃ ଵିଲାସଵଶମୁର୍ଵଶ୍ଯା ଯାତୋ ଦୈଵେନ ଚୋଦିତଃ

ପୁରୁରବା, ଦେବତାଙ୍କ ଚାଲିରେ ଓ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ମନୋହରତାରେ ଆକର୍ଷିତ, ଅଷ୍ଟାଦଶ ସମୁଦ୍ରର ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ଅକ୍ରମେଣ ହରନ୍ମୋହାଦ୍ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ହିରଣ୍ମଯମ୍ ମୁନିଭିର୍ଯତ୍ର ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୈଃ କୁଶଵଜ୍ରୈର୍ନିପାତିତଃ

ସେଠାରେ, ଭ୍ରମରେ ପଡି, ଅନ୍ୟାୟରେ ସେ ସୁନାର ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପ ନେଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ କ୍ରୁଧିତ ଋଷିମାନେ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ବଜ୍ର ପରି ଆଘାତ କରି ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।

ଵିଶ୍ଵଂ ସିସୃକ୍ଷମାଣା ଵୈ ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵସୃଜଃ ପୁରା ସତ୍ରମାରେଭିରେ ଦିଵ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞା ଗାର୍ହପତ୍ଯଗାଃ

ସେଠାରେ, ପୁରାତନ କାଳରେ, ବିଶ୍ୱକର୍ତ୍ତାମାନେ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଦିବ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ ମାନେ ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।

ଋଷିଭିର୍ଯତ୍ର ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିଃ ଶବ୍ଦାର୍ଥନ୍ଯାଯକୋଵିଦୈଃ ଶକ୍ତିପ୍ରଜ୍ଞାକ୍ରିଯାଯୋଗୈର୍ଵିଧିରାସୀଦନୁଷ୍ଠିତଃ

ସେଠାରେ, ଶବ୍ଦ ଓ ଅର୍ଥ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଋଷିମାନେ, ଶକ୍ତି, ପ୍ରଜ୍ଞା ଓ କ୍ରିୟାର ଯୋଗରେ, ବିଧି ନୁସାରେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।

ଯତ୍ର ଵେଦଵିଦୋ ନିତ୍ଯଂ ଵେଦଵାଦବହିଷ୍କୃତାନ୍ ଵାଦଜଲ୍ପବଲୈର୍ଘ୍ନଂତି ଵଚୋଭିରତିଵାଦିନଃ

ସେଠାରେ, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦା ବେଦ ମତରୁ ବାହାର ଥିବା ବିବାଦୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ଚତୁର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱାରା ମତ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ ଜିତିଥିଲେ।