ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଵ୍ରତାନି ସର୍ଵଦାନାନି ତପାଂସି ନିଯମାସ୍ତଥା କଥିତାନି ପୁରା ସଦ୍ଭିର୍ଭାଵାର୍ଥଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ

ବ୍ରତ, ସମସ୍ତ ଦାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ—ପୁରୁଣା ସଦ୍ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ମନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହାକୁ କହିଥିଲେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ହରିଶ୍ଚାହଂ ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ତଥାନ୍ଯେ ଚ ସୁରାସୁରାଃ ତପୋଭିରୁଗ୍ରୈରଦ୍ଯାପି ତସ୍ଯ ଦର୍ଶନକାଂକ୍ଷିଣଃ

ହରି, ମୁଁ, ରୁଦ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ—ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ, ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରି, ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଛୁ।

ଅଦୃଶ୍ଯଃ ପତିତୈର୍ମୂଢୈର୍ଦୁର୍ଜନୈରପି କୁତ୍ସିତୈଃ ଭକ୍ତୈରନ୍ତର୍ବହିଶ୍ଚାପି ପୂଜ୍ଯଃ ସଂଭାଷ୍ଯ ଏଵ ଚ

ପତିତ, ମୂଢ଼ ଓ ଦୁଷ୍ଟ, ଏହି ନିନ୍ଦିତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତମାନେ, ଭିତରେ ବା ବାହାରେ, ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଓ ସମ୍ବୋଧନ କରିବା ଉଚିତ।

ତଦିଦଂ ତ୍ରିଵିଧଂ ରୂପଂ ସ୍ଥୂଲଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ତତଃ ପରମ୍ ଅସ୍ମଦାଦ୍ଯମରୈର୍ଦୃଶ୍ଯଂ ସ୍ଥୂଲଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ତୁ ଯୋଗିଭିଃ

ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ରୂପ—ସ୍ଥୂଳ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ପରମ। ଆମେ ଓ ଦେବମାନେ ସ୍ଥୂଳ ଦେଖିପାରୁ, ଯୋଗୀମାନେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେଖନ୍ତି।

ତତଃ ପରଂ ତୁ ଯନ୍ନିତ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନମାନଂଦମଵ୍ଯଯମ୍ ତନ୍ନିଷ୍ଠୈସ୍ତତ୍ପରୈର୍ଭକ୍ତୈର୍ଦୃଶ୍ଯଂ ତଦ୍ଵ୍ରତମାଶ୍ରିତୈଃ

ଯାହା ପରମ, ଚିରନ୍ତନ, ଜ୍ଞାନ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଅକ୍ଷୟ, ତାହାକୁ ସେଠି ନିଷ୍ଠା ଓ ଭକ୍ତି ରଖିଥିବା ଲୋକେ ଦେଖନ୍ତି।

ବହୁନାତ୍ର କିମୁକ୍ତେନ ଗୁହ୍ଯାଦ୍ଗୁହ୍ଯତରଂ ପରମ୍ ଶିଵେ ଭକ୍ତିର୍ନ ସନ୍ଦେହସ୍ତଯା ଯୁକ୍ତୋ ଵିମୁଚ୍ଯତେ

ଏଠାରେ ଅଧିକ କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି: ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କଲେ ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ।

ପ୍ରସାଦାଦେଵ ସା ଭକ୍ତିଃ ପ୍ରସାଦୋ ଭକ୍ତିସଂଭଵଃ ଯଥା ଚାଂକୁରତୋ ବୀଜଂ ବୀଜତୋ ଵା ଯଥାଂକୁରଃ

ସେଇ ଭକ୍ତି କେବଳ କୃପାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ କୃପା ଭକ୍ତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଉଛି—ଯେପରି ଅଂକୁର ଠାରୁ ବୀଜ ଓ ବୀଜ ଠାରୁ ଅଂକୁର ହୁଏ।

ପ୍ରସାଦପୂର୍ଵିକା ଏଵ ପଶୋସ୍ସର୍ଵତ୍ର ସିଦ୍ଧଯଃ ସ ଏଵ ସାଧନୈରନ୍ତେ ସର୍ଵୈରପି ଚ ସାଧ୍ଯତେ

ସମସ୍ତ ଅନୁଭୂତି କୃପା ପୂର୍ବକ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଶେଷରେ, କେବଳ କୃପା ଦ୍ୱାରା ଏହା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

ପ୍ରସାଦସାଧନଂ ଧର୍ମସ୍ସ ଚ ଵେଦେନ ଦର୍ଶିତଃ ତଦଭ୍ଯାସଵଶାତ୍ସାମ୍ଯଂ ପୂର୍ଵଯୋଃ ପୁଣ୍ଯପାପଯୋଃ

କୃପା ପାଇବାର ଉପାୟ ହେଉଛି ଧର୍ମ, ଯାହା ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଛି; ଏହାର ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପରେ ସମତା ଆସେ।

ସାମ୍ଯାତ୍ପ୍ରସାଦସଂପର୍କୋ ଧର୍ମସ୍ଯାତିଶଯସ୍ତତଃ ଧର୍ମାତିଶଯମାସାଦ୍ଯ ପଶୋଃ ପାପପରିକ୍ଷଯଃ

ସମତା ଦ୍ୱାରା କୃପା ସଂଯୋଗ ହୁଏ, ତାହାରୁ ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଆସେ; ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ପ୍ରାଣୀର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

ଏଵଂ ପ୍ରକ୍ଷୀଣପାପସ୍ଯ ବହୁଭିର୍ଜନ୍ମଭିଃ କ୍ରମାତ୍ ସାଂବେ ସର୍ଵେଶ୍ଵରେ ଭକ୍ତିର୍ଜ୍ଞାନପୂର୍ଵା ପ୍ରଜାଯତେ

ଏଭଳି ଅନେକ ଜନ୍ମ ଧରି କ୍ରମେ ପାପ କମିଗଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଈଶ୍ୱର ସାମ୍ବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ପରେ ଉପଜେ।

ଭାଵାନୁଗୁଣମୀଶସ୍ଯ ପ୍ରସାଦୋ ଵ୍ଯତିରିଚ୍ଯତେ ପ୍ରସାଦାତ୍କର୍ମସଂତ୍ଯାଗଃ ଫଲତୋ ନ ସ୍ଵରୂପତଃ

ପ୍ରାଣୀର ଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପା ଦିଆଯାଏ; କୃପା ଦ୍ୱାରା କର୍ମର ତ୍ୟାଗ ହୁଏ—ସ୍ୱରୂପରେ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଫଳରେ।

ତସ୍ମାତ୍କର୍ମଫଲତ୍ଯାଗାଚ୍ଛିଵଧର୍ମାନ୍ଵଯଃ ଶୁଭଃ ସ ଚ ଗୁର୍ଵନପେକ୍ଷଶ୍ଚ ତଦପେକ୍ଷ ଇତି ଦ୍ଵିଧା

ଏହିପରି କର୍ମଫଳ ତ୍ୟାଗରୁ ଶିବଧର୍ମର ଶୁଭ ମାର୍ଗ ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ; ଏହା ଦୁଇପ୍ରକାର: ଗୁରୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିନଥିବା, କିମ୍ବା ଗୁରୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥିବା।

ତତ୍ରାନପେକ୍ଷାତ୍ସାପେକ୍ଷୋ ମୁଖ୍ଯଃ ଶତଗୁଣାଧିକଃ ଶିଵଧର୍ମାନ୍ଵଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଶିଵଜ୍ଞାନସମନ୍ଵଯଃ

ଏଠାରେ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିନା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଶିବଙ୍କ ଧର୍ମର ଏହି ପରମ୍ପରାରେ, ଶିବଜ୍ଞାନ ସହିତ ଏକତା ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଜ୍ଞନାନ୍ଵଯଵଶାତ୍ପୁଂସଃ ସଂସାରେ ଦୋଷଦର୍ଶନମ୍ ତତୋ ଵିଷଯଵୈରାଗ୍ଯଂ ଵୈରାଗ୍ଯାଦ୍ଭାଵସାଧନମ୍

ଜ୍ଞାନର ପ୍ରଭାବରେ ମନୁଷ୍ୟ ସଂସାରର ଦୋଷ ଦେଖିପାରିବା; ସେଠାରୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ବିରକ୍ତି ଆସେ, ଏବଂ ବିରକ୍ତିରୁ ଭିତରର ଭାବକୁ ଉନ୍ନତ କରାଯାଏ।

ଭାଵସିଦ୍ଧ୍ଯୁପପନ୍ନସ୍ଯ ଧ୍ଯାନେ ନିଷ୍ଠା ନ କର୍ମଣି ଜ୍ଞାନଧ୍ଯାନାଭିଯୁକ୍ତସ୍ଯ ପୁଂସୋ ଯୋଗଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ

ଯେଉଁ ଲୋକ ଭିତରର ଭାବରେ ସଫଳ ହେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନୁହେଁ, ଧ୍ୟାନରେ ଦୃଢ଼ ହୁଅନ୍ତି। ଜ୍ଞାନ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

ଯୋଗେନ ତୁ ପରା ଭକ୍ତିଃ ପ୍ରସାଦସ୍ତଦନଂତରମ୍ ପ୍ରସାଦାନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ଜଂତୁର୍ମୁକ୍ତଃ ଶିଵସମୋ ଭଵେତ୍

ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ଏବଂ ତାପରେ କୃପା ଆସେ। କୃପା ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ଶିବଙ୍କ ସମାନ ହୁଏ।

ଅନୁଗ୍ରହପ୍ରକାରସ୍ଯ କ୍ରମୋ ଽଯମଵିଵକ୍ଷିତଃ ଯାଦୃଶୀ ଯୋଗ୍ଯତା ପୁଂସସ୍ତସ୍ଯ ତାଦୃଗନୁଗ୍ରହଃ

କୃପାର ଧାରାର କ୍ରମ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ; ମନୁଷ୍ୟର ଯେପରି ଯୋଗ୍ୟତା, ସେପରି କୃପା ମିଳେ।

ଗର୍ଭସ୍ଥୋ ମୁଚ୍ଯତେ କଶ୍ଚିଜ୍ଜାଯମାନସ୍ତଥାପରଃ ବାଲୋ ଵା ତରୁଣୋ ଵାଥ ଵୃଦ୍ଧୋ ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ପରଃ

କେହି ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି, କେହି ଜନ୍ମ ସମୟରେ। ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଶିଶୁ, ଯୁବା, କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି।

ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତଃ କଶ୍ଚିନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ନାରକୋ ଽପରଃ ଅପରସ୍ତୁ ପଦଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମୁଚ୍ଯତେ ସ୍ଵପଦକ୍ଷଯେ

କେହି ପଶୁ ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନରକରୁ। ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଏକ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ଶେଷ ହେଲେ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି।

କଶ୍ଚିତ୍କ୍ଷୀଣପଦୋ ଭୂତ୍ଵା ପୁନରାଵର୍ତ୍ଯ ମୁଚ୍ଯତେ କଶ୍ଚିଦଧ୍ଵଗତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ଥିତ୍ଵାସ୍ଥିତ୍ଵା ଵିମୁଚ୍ଯତେ

କେହି ନିଜ ପଦକୁ ଶେଷ କରି, ପୁନର୍ବାର ଫେରି ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଏକ ମାର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେଠାରେ ରହି ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି।

ତସ୍ମାନ୍ନୈକପ୍ରକାରେଣ ନରାଣାଂ ମୁକ୍ତିରିଷ୍ଯତେ ଜ୍ଞାନଭାଵାନୁରୂପେଣ ପ୍ରସାଦେନୈଵ ନିର୍ଵୃତିଃ

ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ମୁକ୍ତି ଏକ ଭାବରେ ହୁଏ ନାହିଁ; ଜ୍ଞାନ ଓ ଭାବ ଅନୁଯାୟୀ କୃପା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବୃତି ମିଳେ।

ତସ୍ମାଦସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାର୍ଥଂ ଵାଙ୍ମନୋଦୋଷଵର୍ଜିତାଃ ଧ୍ଯାଯଂତଶ୍ଶିଵମେଵୈକଂ ସଦାରତନଯାଗ୍ନଯଃ

ଏହି କୃପା ପାଇବା ପାଇଁ, ସଦା ଶିବଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା, କଥା, ମନ ଓ ଦେହର ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ଜନାନୀ, ପୁଅ ଓ ଅଗ୍ନି ସହିତ।

ତନ୍ନିଷ୍ଠାସ୍ତତ୍ପରାସ୍ସର୍ଵେ ତଦ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତଦୁପାଶ୍ରଯାଃ ସର୍ଵକ୍ରିଯାଃ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣାସ୍ତମେଵ ମନସାଗତାଃ

ସମସ୍ତେ ଶିବଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଭଜନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଲିନ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ଭାବି କରନ୍ତି।

ଦୀର୍ଘସୂତ୍ରସମାରବ୍ଧଂ ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷସହସ୍ରକମ୍ ସତ୍ରାଂତେ ମଂତ୍ରଯୋଗେନ ଵାଯୁସ୍ତତ୍ର ଗମିଷ୍ଯତି

ଦୀର୍ଘ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏକ ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷର ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଯୋଗର ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରାଣ ତାଠାରେ ଯାଇପାରିବ।

ସ ଏଵ ଭଵତଃ ଶ୍ରେଯଃ ସୋପାଯଂ କଥଯିଷ୍ଯତି ତତୋ ଵାରାଣସୀ ପୁଣ୍ଯା ପୁରୀ ପରମଶୋଭନା

ସେ ନିଜେ ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍ଗ କୁହିବେ; ତାପରେ, ପବିତ୍ର ଓ ଅତି ଶୋଭାମୟ କାଶୀ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଗଂତଵ୍ଯା ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵେଶୋ ଦେଵ୍ଯା ସହ ପିନାକଧୃକ୍ ସଦା ଵିହରତି ଶ୍ରୀମାନ୍ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାରଣାତ୍

ଏଠାରେ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ପିନାକ ଧାରଣ କରି, ସଦା ଦେବୀ ସହିତ ରହନ୍ତି, ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା ଦେବା ପାଇଁ।

ତତ୍ରାଶ୍ଚର୍ଯଂ ମହଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମତ୍ସମୀପଂ ଗମିଷ୍ଯଥ ତତୋ ଵଃ କଥଯିଷ୍ଯାମି ମୋକ୍ଷୋପାଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ସେଠାରେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ମୋ ସମୀପକୁ ଆସିବେ; ତାପରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ କୁହିବି, ଦ୍ୱିଜର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଯେନୈକଜନ୍ମନା ମୁକ୍ତିର୍ଯୁଷ୍ମତ୍କରତଲେ ସ୍ଥିତା ଅନେକଜନ୍ମସଂସାରବଂଧନିର୍ମୋକ୍ଷକାରିଣୀ

ଏହା ଦ୍ୱାରା, ଏକ ଜନ୍ମରେ ମୁକ୍ତି ତୁମର ହାତରେ ରହିବ; ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଂସାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇବ।