ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯେଣ ସଂପନ୍ନୋ ନାମ୍ନା ସର୍ଵେଶ୍ଵରଃ ସ୍ଵଯମ୍ ସର୍ଵୈର୍ମୁମୁକ୍ଷୁଭିର୍ଧ୍ଯେଯଶ୍ଶଂଭୁରାକାଶମଧ୍ଯଗଃ

ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ, 'ସର୍ବେଶ୍ୱର' ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ମୁକ୍ତିକାମୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନର ଯୋଗ୍ୟ—ଅକାଶ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଶମ୍ଭୁ।

ଯୋ ଽଗ୍ରେ ମାଂ ଵିଦଧେ ପୁତ୍ରଂ ଜ୍ଞାନଂ ଚ ପ୍ରହିଣୋତି ମେ ତତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମଯାଲବ୍ଧଂ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯମିଦଂ ପଦମ୍

ଯିଏ ପୂର୍ବେ ମୋତେ, ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ, ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଏବଂ ମୋତେ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ—ତାଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ପ୍ରଜାପତି ପଦବୀ ପାଇଛି।

ଈଶୋ ଵୃକ୍ଷ ଇଵ ସ୍ତବ୍ଧୋ ଯ ଏକୋ ଦିଵି ତିଷ୍ଠତି ଯେନେଦମଖିଲଂ ପୂର୍ଣଂ ପୁରୁଷେଣ ମହାତ୍ମନା

ଯିଏ ଗଛ ପରି ଅଚଳ ରହନ୍ତି, ଏକାକି ଆକାଶରେ ବସିଛନ୍ତି; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି।

ଏକୋ ବହୂନାଂ ଜଂତୂନାଂ ନିଷ୍କ୍ରିଯାଣାଂ ଚ ସକ୍ରିଯଃ ଯ ଏକୋ ବହୁଧା ବୀଜଂ କରୋତି ସ ମହେଶ୍ଵରଃ

ଏକମାତ୍ର ସେଉଁଠି ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରିୟାଶୀଳ, ଅକ୍ରିୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରିୟାଶୀଳ; ଏକାକି ସେ ଅନେକ ରୂପରେ ବୀଜ ହୁଅନ୍ତି—ସେ ମହେଶ୍ୱର।

ଯ ଏକୋ ଭାଗଵାନ୍ରୁଦ୍ରୋ ନ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଽସ୍ତି କଶ୍ଚନ

ଏକମାତ୍ର ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରୁଦ୍ର; ତାଙ୍କ ସମାନ ଦ୍ୱିତୀୟ କେହି ନାହିଁ।

ସଦା ଜନାନାଂ ହୃଦଯେ ସଂନିଵିଷ୍ଟୋ ଽପି ଯଃ ପରୈଃ ଅଲକ୍ଷ୍ଯୋ ଲକ୍ଷଯନ୍ଵିଶ୍ଵମଧିତିଷ୍ଠତି ସର୍ଵଦା

ସେ ସଦା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ; ସେ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖି, ସଦା ବିଶ୍ୱରେ ବସିଛନ୍ତି।

ଯସ୍ତୁ କାଲାତ୍ପ୍ରମୁକ୍ତାନି କାରଣାନ୍ଯଖିଲାନ୍ଯପି ଅନନ୍ତଶକ୍ତିରେଵୈକୋ ଭଗଵାନଧିତିଷ୍ଠତି

ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ କାରଣ ସମୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶେଷ ହେଉଛି, ସେଉଁଠି ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିର ଭଗବାନ ଏକାକି ବସିଛନ୍ତି।

ନ ଯସ୍ଯ ଦିଵସୋ ରାତ୍ରିର୍ନ ସମାନୋ ନ ଚାଧିକଃ ସ୍ଵଭାଵିକୀ ପରାଶକ୍ତିର୍ନିତ୍ଯା ଜ୍ଞାନକ୍ରିଯେ ଅପି

ଯାହା ପାଖରେ ଦିନ ନାହିଁ, ରାତି ନାହିଁ, ସମାନ କିମ୍ବା ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ପ୍ରାକୃତିକ, ଶାଶ୍ୱତ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଜ୍ଞାନ ଓ କ୍ରିୟା।

ଯଦିଦଂ କ୍ଷରମଵ୍ଯକ୍ତଂ ଯଦପ୍ଯମୃତମକ୍ଷରମ୍ ତାଵୁଭାଵକ୍ଷରାତ୍ମାନାଵେକୋ ଦେଵଃ ସ୍ଵଯଂ ହରଃ

ଏହି କ୍ଷର ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅମୃତ ଅକ୍ଷର—ଏହି ଦୁଇଁଟି ଅକ୍ଷର ସ୍ୱରୂପ ଯେଉଁଠି, ସେଉଁଠି ଏକମାତ୍ର ଦେବ ହରା।

ଈଶତେ ତଦଭିଧ୍ଯାନାଦ୍ଯୋଜନାସତ୍ତ୍ଵଭାଵନଃ ଭୂଯୋ ହ୍ଯସ୍ଯ ପଶୋରନ୍ତେ ଵିଶ୍ଵମାଯା ନିଵର୍ତତେ

ଯିଏ ତାହାର ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ତାହାର ସତ୍ୟତାରେ ବସିଥାଏ, ପଶୁତ୍ୱର ଶେଷରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱ ମାୟା ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।

ଯସ୍ମିନ୍ନ ଭାସତେ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ନ ସୂର୍ଯୋ ନ ଚ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ଯସ୍ଯ ଭାସା ଵିଭାତୀଦମିତ୍ଯେଷା ଶାଶ୍ଵତୀ ଶ୍ରୁତିଃ

ଯାହାରେ ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକେ ନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଯାହାର ଆଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଆଲୋକିତ—ଏହି ହେଉଛି ଶାଶ୍ୱତ ଶିକ୍ଷା।

ଏକୋ ଦେଵୋ ମହାଦେଵୋ ଵିଜ୍ଞେଯସ୍ତୁ ମହେଶ୍ଵରଃ ନ ତସ୍ଯ ପରମଂ କିଂଚିତ୍ପଦଂ ସମଧିଗମ୍ଯତେ

ଏକମାତ୍ର ଦେବ, ମହାଦେବ, ଜଣାଯିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ମହେଶ୍ୱର; ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦବୀ କେହି ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ଅଯମାଦିରନାଦ୍ଯନ୍ତସ୍ସ୍ଵଭାଵାଦେଵ ନିର୍ମଲଃ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରଃ ପରିପୂର୍ଣଶ୍ଚ ସ୍ଵେଚ୍ଛାଧୀନଶ୍ଚରାଚରଃ

ସେ ଆଦି, ଅନାଦି ଓ ଅନ୍ତହୀନ, ସ୍ଵଭାବରୁ ପବିତ୍ର, ସ୍ଵାଧୀନ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ।

ଅପ୍ରାକୃତଵପୁଃ ଶ୍ରୀମାଂଲ୍ଲକ୍ଷ୍ଯଲକ୍ଷଣଵର୍ଜିତଃ ଅଯଂ ମୁକ୍ତୋ ମୋଚକଶ୍ଚ ହ୍ଯକାଲଃ କାଲଚୋଦକଃ

ପ୍ରାକୃତିକ ଦେହ ନୁହେଁ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ ରହିତ; ସେ ମୁକ୍ତ ଓ ମୁକ୍ତିଦାତା, ସମୟରେ ଅତିତ, ସମୟକୁ ଚଳାଇଥିବା।

ସର୍ଵୋପରିକୃତାଵାସସ୍ସର୍ଵାଵାସଶ୍ଚ ସର୍ଵଵିତ୍ ଷଡ୍ଵିଧାଧ୍ଵମଯସ୍ଯାସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଃ ପତିଃ

ସମସ୍ତ ଉପରେ ଥିବା ସେ, ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ; ଷଡ୍ବିଧ ସମୟର ମାଲିକ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଭୁ।

ଉତ୍ତରୋତ୍ତରଭୂତାନାମୁତ୍ତରଶ୍ଚ ନିରୁତ୍ତରଃ ଅନନ୍ତାନନ୍ତସନ୍ଦୋହମକରଂଦମଧୁଵ୍ରତଃ

ଉଚ୍ଚତମ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ଏବଂ ଉଚ୍ଚତମକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାନ୍ତି। ସେ ଅନନ୍ତ ଓ ସୀମିତର ଅନନ୍ତ ମିଶ୍ରଣ, ଅନନ୍ତ ପଦ୍ମର ମଧୁରେ ମଧୁମକୁ ଭଳି ଲଗିଥିବା।

ଅଖଂଡଜଗଦଂଡାନାଂ ପିଂଡୀକରଣପଂଡିତଃ ଔଦାର୍ଯଵୀର୍ଯଗାଂଭୀର୍ଯମାଧୁର୍ଯମକରାଲଯଃ

ଅଖଣ୍ଡ ବିଶ୍ୱମଣ୍ଡଳଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାତ୍ମ କରିବାରେ ସେ ପ୍ରବୀଣ। ଦୟା, ପରାକ୍ରମ, ଗଭୀରତା, ମାଧୁର୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କରତାର ନିବାସ ସେ।

ନୈଵାସ୍ଯ ସଦୃଶଂ ଵସ୍ତୁ ନାଧିକଂ ଚାପି କିଂଚନ ଅତୁଲଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ରାଜରାଜଶ୍ଚ ତିଷ୍ଠତି

ତାଙ୍କ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ। ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ରାଜାଙ୍କ ରାଜା ଭାବେ ବିରାଜ କରୁଛନ୍ତି।

ଅନେନ ଚିତ୍ରକୃତ୍ଯେନ ପ୍ରଥମଂ ସୃଜ୍ଯତେ ଜଗତ୍ ଅଂତକାଲେ ପୁନଶ୍ଚେଦଂ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରଲଯମେଷ୍ଯତେ

ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ; ଏବଂ ସମୟର ଶେଷରେ, ଏହି ବିଶ୍ୱ ପୁଣି ସେଠିକୁ ଲୟ ହୁଏ।

ଅସ୍ଯ ଭୂତାନି ଵଶ୍ଯାନି ଅଯଂ ସର୍ଵନିଯୋଜକଃ ଅଯଂ ତୁ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ଦୃଶ୍ଯତେ ନାନ୍ଯଥା କ୍ଵଚିତ୍

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କର ଅଧୀନରେ; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେ କେବଳ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ କେବେ ନୁହେଁ।

ଵ୍ରତାନି ସର୍ଵଦାନାନି ତପାଂସି ନିଯମାସ୍ତଥା କଥିତାନି ପୁରା ସଦ୍ଭିର୍ଭାଵାର୍ଥଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ

ବ୍ରତ, ସମସ୍ତ ଦାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ—ପୁରୁଣା ସଦ୍ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ମନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହାକୁ କହିଥିଲେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ହରିଶ୍ଚାହଂ ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ତଥାନ୍ଯେ ଚ ସୁରାସୁରାଃ ତପୋଭିରୁଗ୍ରୈରଦ୍ଯାପି ତସ୍ଯ ଦର୍ଶନକାଂକ୍ଷିଣଃ

ହରି, ମୁଁ, ରୁଦ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ—ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ, ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରି, ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଛୁ।

ଅଦୃଶ୍ଯଃ ପତିତୈର୍ମୂଢୈର୍ଦୁର୍ଜନୈରପି କୁତ୍ସିତୈଃ ଭକ୍ତୈରନ୍ତର୍ବହିଶ୍ଚାପି ପୂଜ୍ଯଃ ସଂଭାଷ୍ଯ ଏଵ ଚ

ପତିତ, ମୂଢ଼ ଓ ଦୁଷ୍ଟ, ଏହି ନିନ୍ଦିତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତମାନେ, ଭିତରେ ବା ବାହାରେ, ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଓ ସମ୍ବୋଧନ କରିବା ଉଚିତ।

ତଦିଦଂ ତ୍ରିଵିଧଂ ରୂପଂ ସ୍ଥୂଲଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ତତଃ ପରମ୍ ଅସ୍ମଦାଦ୍ଯମରୈର୍ଦୃଶ୍ଯଂ ସ୍ଥୂଲଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ତୁ ଯୋଗିଭିଃ

ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ରୂପ—ସ୍ଥୂଳ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ପରମ। ଆମେ ଓ ଦେବମାନେ ସ୍ଥୂଳ ଦେଖିପାରୁ, ଯୋଗୀମାନେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେଖନ୍ତି।

ତତଃ ପରଂ ତୁ ଯନ୍ନିତ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନମାନଂଦମଵ୍ଯଯମ୍ ତନ୍ନିଷ୍ଠୈସ୍ତତ୍ପରୈର୍ଭକ୍ତୈର୍ଦୃଶ୍ଯଂ ତଦ୍ଵ୍ରତମାଶ୍ରିତୈଃ

ଯାହା ପରମ, ଚିରନ୍ତନ, ଜ୍ଞାନ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଅକ୍ଷୟ, ତାହାକୁ ସେଠି ନିଷ୍ଠା ଓ ଭକ୍ତି ରଖିଥିବା ଲୋକେ ଦେଖନ୍ତି।

ବହୁନାତ୍ର କିମୁକ୍ତେନ ଗୁହ୍ଯାଦ୍ଗୁହ୍ଯତରଂ ପରମ୍ ଶିଵେ ଭକ୍ତିର୍ନ ସନ୍ଦେହସ୍ତଯା ଯୁକ୍ତୋ ଵିମୁଚ୍ଯତେ

ଏଠାରେ ଅଧିକ କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି: ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କଲେ ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ।

ପ୍ରସାଦାଦେଵ ସା ଭକ୍ତିଃ ପ୍ରସାଦୋ ଭକ୍ତିସଂଭଵଃ ଯଥା ଚାଂକୁରତୋ ବୀଜଂ ବୀଜତୋ ଵା ଯଥାଂକୁରଃ

ସେଇ ଭକ୍ତି କେବଳ କୃପାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ କୃପା ଭକ୍ତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଉଛି—ଯେପରି ଅଂକୁର ଠାରୁ ବୀଜ ଓ ବୀଜ ଠାରୁ ଅଂକୁର ହୁଏ।

ପ୍ରସାଦପୂର୍ଵିକା ଏଵ ପଶୋସ୍ସର୍ଵତ୍ର ସିଦ୍ଧଯଃ ସ ଏଵ ସାଧନୈରନ୍ତେ ସର୍ଵୈରପି ଚ ସାଧ୍ଯତେ

ସମସ୍ତ ଅନୁଭୂତି କୃପା ପୂର୍ବକ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଶେଷରେ, କେବଳ କୃପା ଦ୍ୱାରା ଏହା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

ପ୍ରସାଦସାଧନଂ ଧର୍ମସ୍ସ ଚ ଵେଦେନ ଦର୍ଶିତଃ ତଦଭ୍ଯାସଵଶାତ୍ସାମ୍ଯଂ ପୂର୍ଵଯୋଃ ପୁଣ୍ଯପାପଯୋଃ

କୃପା ପାଇବାର ଉପାୟ ହେଉଛି ଧର୍ମ, ଯାହା ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଛି; ଏହାର ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପରେ ସମତା ଆସେ।