ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତମେଵଂଵାଦିନଂ ଦେଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମାଃ ଵାଗ୍ଭିର୍ଵିନଯଗର୍ଭାଭିସ୍ସର୍ଵେ ପ୍ରାଂଜଲଯୋ ଽବ୍ରୁଵନ୍

ଏପରି କଥା କହୁଥିବା ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ହାତ ଜୋଡି, ବିନୟ ଭରା କଥାରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଲେ।

ଭଗଵନ୍ନଂଧକାରେଣ ମହତା ଵଯମାଵୃତାଃ ଖିନ୍ନା ଵିଵଦମାନାଶ୍ଚ ନ ପଶ୍ଯାମୋ ଽତ୍ର ଯତ୍ପରମ୍

ଭଗବାନ, ଆମେ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଇଛୁ, ଦୁଃଖିତ ଓ ବିବାଦ କରୁଛୁ, ଏଠାରେ କ'ଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତାହା ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।

ତ୍ଵଂ ହି ସର୍ଵଜଗଦ୍ଧାତା ସର୍ଵକାରଣକାରଣମ୍ ତ୍ଵଯା ହ୍ଯଵିଦିତଂ ନାଥ ନେହ କିଂଚନ ଵିଦ୍ଯତେ

ତୁମେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଧାରକ, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ; ନାଥ, ତୁମେ ଜାଣିନଥିବା କିଛି ଏଠାରେ ନାହିଁ।

କଃ ପୁମାନ୍ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵେଭ୍ଯଃ ପୁରାଣଃ ପୁରୁଷଃ ପରଃ ଵିଶୁଦ୍ଧଃ ପରିପୂର୍ଣଶ୍ଚ ଶାଶ୍ଵତଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ସେ ପ୍ରାଚୀନ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଶୁଦ୍ଧ, ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚିରକାଳୀନ ଓ ପରମେଶ୍ୱର?

କେନୈଵ ଚିତ୍ରକୃତ୍ଯେନ ପ୍ରଥମଂ ସୃଜ୍ଯତେ ଜଗତ୍ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵଦ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସ୍ଵସଂଦେହାପନୁତ୍ତଯେ

କେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ? ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଆମର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବାକୁ ସତ୍ୟ କଥା କହ।

ଏଵଂ ପୃଷ୍ଟସ୍ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ଵିସ୍ମଯସ୍ମେରଵୀକ୍ଷଣଃ ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ମୁନୀନାମପି ସନ୍ନିଧୌ

ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପଡିଲାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ହସର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମୁନିମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ,

ଉତ୍ଥାଯ ସୁଚିରଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ରୁଦ୍ର ଇତ୍ଯୁଦ୍ଧରନ୍ ଗିରିମ୍ ଆନଂଦକ୍ଲିନ୍ନସର୍ଵାଂଗଃ କୃତାଂଜଲିରଭାଷତ

ଉଠି, ଦୀର୍ଘ ଧ୍ୟାନ କରି, 'ରୁଦ୍ର' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ସରିର ଭିଜାଇ, ହାତ ଜୋଡି କଥା କହିଲେ।

ଯତୋ ଵାଚୋ ନିଵର୍ତଂତେ ଅପ୍ରାପ୍ଯ ମନସା ସହ ଆନଂଦଂ ଯସ୍ଯ ଵୈ ଵିଦ୍ଵାନ୍ନ ବିଭେତି କୁତଶ୍ଚନ

ଯାହାଠାରୁ ଶବ୍ଦ ଓ ମନ ଫେରିଯାଉଛି, ପ୍ରାପ୍ତି କରିପାରିନାହିଁ; ଯାହାଙ୍କ ଆନନ୍ଦକୁ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଜାଣିଲେ, ସେ କେବେ କୌଣସି ଭୟରେ ରହେନାହିଁ।

ଯସ୍ମାତ୍ସର୍ଵମିଦଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରେନ୍ଦ୍ରପୂର୍ଵକମ୍ ସହ ଭୂତେନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ ସର୍ଵୈଃ ପ୍ରଥମଂ ସଂପ୍ରସୂଯତେ

ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ କିଛି—ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ—ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

କାରଣାନାଂ ଚ ଯୋ ଧାତା ଧ୍ଯାତା ପରମକାରଣମ୍ ନ ସଂପ୍ରସୂଯତେ ଽନ୍ଯସ୍ମାତ୍କୁତଶ୍ଚନ କଦାଚନ

ଯିଏ ସମସ୍ତ କାରଣର ମୂଳ ଓ ଧ୍ୟାନକର୍ତ୍ତା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣ; ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ କାହାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।

ସର୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯେଣ ସଂପନ୍ନୋ ନାମ୍ନା ସର୍ଵେଶ୍ଵରଃ ସ୍ଵଯମ୍ ସର୍ଵୈର୍ମୁମୁକ୍ଷୁଭିର୍ଧ୍ଯେଯଶ୍ଶଂଭୁରାକାଶମଧ୍ଯଗଃ

ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ, 'ସର୍ବେଶ୍ୱର' ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ମୁକ୍ତିକାମୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନର ଯୋଗ୍ୟ—ଅକାଶ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଶମ୍ଭୁ।

ଯୋ ଽଗ୍ରେ ମାଂ ଵିଦଧେ ପୁତ୍ରଂ ଜ୍ଞାନଂ ଚ ପ୍ରହିଣୋତି ମେ ତତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମଯାଲବ୍ଧଂ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯମିଦଂ ପଦମ୍

ଯିଏ ପୂର୍ବେ ମୋତେ, ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ, ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଏବଂ ମୋତେ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ—ତାଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ପ୍ରଜାପତି ପଦବୀ ପାଇଛି।

ଈଶୋ ଵୃକ୍ଷ ଇଵ ସ୍ତବ୍ଧୋ ଯ ଏକୋ ଦିଵି ତିଷ୍ଠତି ଯେନେଦମଖିଲଂ ପୂର୍ଣଂ ପୁରୁଷେଣ ମହାତ୍ମନା

ଯିଏ ଗଛ ପରି ଅଚଳ ରହନ୍ତି, ଏକାକି ଆକାଶରେ ବସିଛନ୍ତି; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି।

ଏକୋ ବହୂନାଂ ଜଂତୂନାଂ ନିଷ୍କ୍ରିଯାଣାଂ ଚ ସକ୍ରିଯଃ ଯ ଏକୋ ବହୁଧା ବୀଜଂ କରୋତି ସ ମହେଶ୍ଵରଃ

ଏକମାତ୍ର ସେଉଁଠି ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରିୟାଶୀଳ, ଅକ୍ରିୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରିୟାଶୀଳ; ଏକାକି ସେ ଅନେକ ରୂପରେ ବୀଜ ହୁଅନ୍ତି—ସେ ମହେଶ୍ୱର।

ଯ ଏକୋ ଭାଗଵାନ୍ରୁଦ୍ରୋ ନ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଽସ୍ତି କଶ୍ଚନ

ଏକମାତ୍ର ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରୁଦ୍ର; ତାଙ୍କ ସମାନ ଦ୍ୱିତୀୟ କେହି ନାହିଁ।

ସଦା ଜନାନାଂ ହୃଦଯେ ସଂନିଵିଷ୍ଟୋ ଽପି ଯଃ ପରୈଃ ଅଲକ୍ଷ୍ଯୋ ଲକ୍ଷଯନ୍ଵିଶ୍ଵମଧିତିଷ୍ଠତି ସର୍ଵଦା

ସେ ସଦା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ; ସେ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖି, ସଦା ବିଶ୍ୱରେ ବସିଛନ୍ତି।

ଯସ୍ତୁ କାଲାତ୍ପ୍ରମୁକ୍ତାନି କାରଣାନ୍ଯଖିଲାନ୍ଯପି ଅନନ୍ତଶକ୍ତିରେଵୈକୋ ଭଗଵାନଧିତିଷ୍ଠତି

ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ କାରଣ ସମୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶେଷ ହେଉଛି, ସେଉଁଠି ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିର ଭଗବାନ ଏକାକି ବସିଛନ୍ତି।

ନ ଯସ୍ଯ ଦିଵସୋ ରାତ୍ରିର୍ନ ସମାନୋ ନ ଚାଧିକଃ ସ୍ଵଭାଵିକୀ ପରାଶକ୍ତିର୍ନିତ୍ଯା ଜ୍ଞାନକ୍ରିଯେ ଅପି

ଯାହା ପାଖରେ ଦିନ ନାହିଁ, ରାତି ନାହିଁ, ସମାନ କିମ୍ବା ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ପ୍ରାକୃତିକ, ଶାଶ୍ୱତ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଜ୍ଞାନ ଓ କ୍ରିୟା।

ଯଦିଦଂ କ୍ଷରମଵ୍ଯକ୍ତଂ ଯଦପ୍ଯମୃତମକ୍ଷରମ୍ ତାଵୁଭାଵକ୍ଷରାତ୍ମାନାଵେକୋ ଦେଵଃ ସ୍ଵଯଂ ହରଃ

ଏହି କ୍ଷର ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅମୃତ ଅକ୍ଷର—ଏହି ଦୁଇଁଟି ଅକ୍ଷର ସ୍ୱରୂପ ଯେଉଁଠି, ସେଉଁଠି ଏକମାତ୍ର ଦେବ ହରା।

ଈଶତେ ତଦଭିଧ୍ଯାନାଦ୍ଯୋଜନାସତ୍ତ୍ଵଭାଵନଃ ଭୂଯୋ ହ୍ଯସ୍ଯ ପଶୋରନ୍ତେ ଵିଶ୍ଵମାଯା ନିଵର୍ତତେ

ଯିଏ ତାହାର ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ତାହାର ସତ୍ୟତାରେ ବସିଥାଏ, ପଶୁତ୍ୱର ଶେଷରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱ ମାୟା ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।

ଯସ୍ମିନ୍ନ ଭାସତେ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ନ ସୂର୍ଯୋ ନ ଚ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ଯସ୍ଯ ଭାସା ଵିଭାତୀଦମିତ୍ଯେଷା ଶାଶ୍ଵତୀ ଶ୍ରୁତିଃ

ଯାହାରେ ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକେ ନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଯାହାର ଆଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଆଲୋକିତ—ଏହି ହେଉଛି ଶାଶ୍ୱତ ଶିକ୍ଷା।

ଏକୋ ଦେଵୋ ମହାଦେଵୋ ଵିଜ୍ଞେଯସ୍ତୁ ମହେଶ୍ଵରଃ ନ ତସ୍ଯ ପରମଂ କିଂଚିତ୍ପଦଂ ସମଧିଗମ୍ଯତେ

ଏକମାତ୍ର ଦେବ, ମହାଦେବ, ଜଣାଯିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ମହେଶ୍ୱର; ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦବୀ କେହି ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ଅଯମାଦିରନାଦ୍ଯନ୍ତସ୍ସ୍ଵଭାଵାଦେଵ ନିର୍ମଲଃ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରଃ ପରିପୂର୍ଣଶ୍ଚ ସ୍ଵେଚ୍ଛାଧୀନଶ୍ଚରାଚରଃ

ସେ ଆଦି, ଅନାଦି ଓ ଅନ୍ତହୀନ, ସ୍ଵଭାବରୁ ପବିତ୍ର, ସ୍ଵାଧୀନ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ।

ଅପ୍ରାକୃତଵପୁଃ ଶ୍ରୀମାଂଲ୍ଲକ୍ଷ୍ଯଲକ୍ଷଣଵର୍ଜିତଃ ଅଯଂ ମୁକ୍ତୋ ମୋଚକଶ୍ଚ ହ୍ଯକାଲଃ କାଲଚୋଦକଃ

ପ୍ରାକୃତିକ ଦେହ ନୁହେଁ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ ରହିତ; ସେ ମୁକ୍ତ ଓ ମୁକ୍ତିଦାତା, ସମୟରେ ଅତିତ, ସମୟକୁ ଚଳାଇଥିବା।

ସର୍ଵୋପରିକୃତାଵାସସ୍ସର୍ଵାଵାସଶ୍ଚ ସର୍ଵଵିତ୍ ଷଡ୍ଵିଧାଧ୍ଵମଯସ୍ଯାସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଃ ପତିଃ

ସମସ୍ତ ଉପରେ ଥିବା ସେ, ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ; ଷଡ୍ବିଧ ସମୟର ମାଲିକ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଭୁ।

ଉତ୍ତରୋତ୍ତରଭୂତାନାମୁତ୍ତରଶ୍ଚ ନିରୁତ୍ତରଃ ଅନନ୍ତାନନ୍ତସନ୍ଦୋହମକରଂଦମଧୁଵ୍ରତଃ

ଉଚ୍ଚତମ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ଏବଂ ଉଚ୍ଚତମକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାନ୍ତି। ସେ ଅନନ୍ତ ଓ ସୀମିତର ଅନନ୍ତ ମିଶ୍ରଣ, ଅନନ୍ତ ପଦ୍ମର ମଧୁରେ ମଧୁମକୁ ଭଳି ଲଗିଥିବା।

ଅଖଂଡଜଗଦଂଡାନାଂ ପିଂଡୀକରଣପଂଡିତଃ ଔଦାର୍ଯଵୀର୍ଯଗାଂଭୀର୍ଯମାଧୁର୍ଯମକରାଲଯଃ

ଅଖଣ୍ଡ ବିଶ୍ୱମଣ୍ଡଳଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାତ୍ମ କରିବାରେ ସେ ପ୍ରବୀଣ। ଦୟା, ପରାକ୍ରମ, ଗଭୀରତା, ମାଧୁର୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କରତାର ନିବାସ ସେ।

ନୈଵାସ୍ଯ ସଦୃଶଂ ଵସ୍ତୁ ନାଧିକଂ ଚାପି କିଂଚନ ଅତୁଲଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ରାଜରାଜଶ୍ଚ ତିଷ୍ଠତି

ତାଙ୍କ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ। ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ରାଜାଙ୍କ ରାଜା ଭାବେ ବିରାଜ କରୁଛନ୍ତି।

ଅନେନ ଚିତ୍ରକୃତ୍ଯେନ ପ୍ରଥମଂ ସୃଜ୍ଯତେ ଜଗତ୍ ଅଂତକାଲେ ପୁନଶ୍ଚେଦଂ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରଲଯମେଷ୍ଯତେ

ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ; ଏବଂ ସମୟର ଶେଷରେ, ଏହି ବିଶ୍ୱ ପୁଣି ସେଠିକୁ ଲୟ ହୁଏ।