ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଦିଵ୍ଯଶୁକ୍ଲାଂବରଧରଂ ଦିଵ୍ଯମାଲାଵିଭୂଷିତମ୍ ସୁରାସୁରେନ୍ଦ୍ରଯୋଗୀଂଦ୍ରଵଂଦ୍ଯମାନପଦାଂବୁଜମ୍

ଦିବ୍ୟ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦେବତାଙ୍କ ମାଳା ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ଯାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଯୋଗୀମାନେ ମଣ୍ଡିଆଁ ହୋଇ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି।

ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତାଂଗ୍ଯା ଲବ୍ଧଚାମରହସ୍ତଯା ଭ୍ରାଜମାନଂ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ପ୍ରଭଯେଵ ଦିଵାକରମ୍

ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଅଙ୍ଗ, ହାତରେ ଚାମରୀ ଧରିଥିବା, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଆଲୋକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନଯସ୍ସର୍ଵେ ପ୍ରସନ୍ନଵଦନେକ୍ଷଣାଃ ଶିରସ୍ଯଂଜଲିମାଧାଯ ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ସୁରପୁଂଗଵମ୍

ସେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ଧରି, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

ନମସ୍ତ୍ରିମୂର୍ତଯେ ତୁଭ୍ଯଂ ସର୍ଗସ୍ଥିତ୍ଯଂତହେତଵେ ପୁରୁଷାଯ ପୁରାଣାଯ ବ୍ରହ୍ମଣେ ପରମାତ୍ମନେ

ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ସଂହାରର କାରଣ, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ବ୍ରହ୍ମା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା।

ନମଃ ପ୍ରଧାନଦେହାଯ ପ୍ରଧାନକ୍ଷୋଭକାରିଣେ ତ୍ରଯୋଵିଂଶତିଭେଦେନ ଵିକୃତାଯାଵିକାରିଣେ

ପ୍ରଧାନ ଦେହ ଥିବା, ପ୍ରଧାନକୁ ଉତ୍ପ୍ରେରଣ କରୁଥିବା, ଏକେଇ ସମୟରେ ଏକୋଇଶି ପ୍ରକାର ରୂପ ଧରି ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଦେହାଯ ବ୍ରହ୍ମାଂଡୋଦରଵର୍ତିନେ ତତ୍ର ସଂସିଦ୍ଧକାର୍ଯାଯ ସଂସିଦ୍ଧକରଣାଯ ଚ

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଦେହ ଥିବା, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ ବସିଥିବା, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ କରୁଥିବା ଓ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସଫଳ କରୁଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋସ୍ତୁ ସର୍ଵଲୋକାଯ ସର୍ଵଲୋକଵିଧାଯିନେ ସର୍ଵାତ୍ମଦେହସଂଯୋଗ ଵିଯୋଗଵିଧିହେତଵେ

ସମସ୍ତ ଲୋକ ହେଉଥିବା, ସମସ୍ତ ଲୋକର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଯୋଗ ଓ ବିଯୋଗର କାରଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ତ୍ଵଯୈଵ ନିଖିଲଂ ସୃଷ୍ଟଂ ସଂହୃତଂ ପାଲିତଂ ଜଗତ୍ ତଥାପି ମାଯଯା ନାଥ ନ ଵିଦ୍ମସ୍ତ୍ଵାଂ ପିତାମହ

ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ସଂହାର ଓ ପାଳନ ତୁମେ କରୁଛ, ତଥାପି, ନାଥ, ତୁମର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମକୁ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ, ପ୍ରାଚୀନ ପିତା।

ଏଵଂ ବ୍ରହ୍ମା ମହାଭାଗୈର୍ମହର୍ଷିଭିରଭିଷ୍ଟୁତଃ ପ୍ରାହ ଗଂଭୀରଯା ଵାଚା ମୁନୀନ୍ ପ୍ରହ୍ଲାଦଯନ୍ନିଵ

ଏପରି ଭାବେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମହାର୍ଷିମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ତାହାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ କଥା କହି, ମୁନିମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

ଋଷଯୋ ହେ ମହାଭାଗା ମହାସତ୍ତ୍ଵା ମହୌଜସଃ କିମର୍ଥଂ ସହିତାସ୍ସର୍ଵେ ଯୂଯମତ୍ର ସମାଗତାଃ

ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଋଷିମାନେ, ମହାଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ କାହିଁକି ଏକାଠି ହୋଇଛନ୍ତି?

ତମେଵଂଵାଦିନଂ ଦେଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମାଃ ଵାଗ୍ଭିର୍ଵିନଯଗର୍ଭାଭିସ୍ସର୍ଵେ ପ୍ରାଂଜଲଯୋ ଽବ୍ରୁଵନ୍

ଏପରି କଥା କହୁଥିବା ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ହାତ ଜୋଡି, ବିନୟ ଭରା କଥାରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଲେ।

ଭଗଵନ୍ନଂଧକାରେଣ ମହତା ଵଯମାଵୃତାଃ ଖିନ୍ନା ଵିଵଦମାନାଶ୍ଚ ନ ପଶ୍ଯାମୋ ଽତ୍ର ଯତ୍ପରମ୍

ଭଗବାନ, ଆମେ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଇଛୁ, ଦୁଃଖିତ ଓ ବିବାଦ କରୁଛୁ, ଏଠାରେ କ'ଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତାହା ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।

ତ୍ଵଂ ହି ସର୍ଵଜଗଦ୍ଧାତା ସର୍ଵକାରଣକାରଣମ୍ ତ୍ଵଯା ହ୍ଯଵିଦିତଂ ନାଥ ନେହ କିଂଚନ ଵିଦ୍ଯତେ

ତୁମେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଧାରକ, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ; ନାଥ, ତୁମେ ଜାଣିନଥିବା କିଛି ଏଠାରେ ନାହିଁ।

କଃ ପୁମାନ୍ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵେଭ୍ଯଃ ପୁରାଣଃ ପୁରୁଷଃ ପରଃ ଵିଶୁଦ୍ଧଃ ପରିପୂର୍ଣଶ୍ଚ ଶାଶ୍ଵତଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ସେ ପ୍ରାଚୀନ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଶୁଦ୍ଧ, ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚିରକାଳୀନ ଓ ପରମେଶ୍ୱର?

କେନୈଵ ଚିତ୍ରକୃତ୍ଯେନ ପ୍ରଥମଂ ସୃଜ୍ଯତେ ଜଗତ୍ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵଦ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସ୍ଵସଂଦେହାପନୁତ୍ତଯେ

କେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ? ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଆମର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବାକୁ ସତ୍ୟ କଥା କହ।

ଏଵଂ ପୃଷ୍ଟସ୍ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ଵିସ୍ମଯସ୍ମେରଵୀକ୍ଷଣଃ ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ମୁନୀନାମପି ସନ୍ନିଧୌ

ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପଡିଲାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ହସର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମୁନିମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ,

ଉତ୍ଥାଯ ସୁଚିରଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ରୁଦ୍ର ଇତ୍ଯୁଦ୍ଧରନ୍ ଗିରିମ୍ ଆନଂଦକ୍ଲିନ୍ନସର୍ଵାଂଗଃ କୃତାଂଜଲିରଭାଷତ

ଉଠି, ଦୀର୍ଘ ଧ୍ୟାନ କରି, 'ରୁଦ୍ର' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ସରିର ଭିଜାଇ, ହାତ ଜୋଡି କଥା କହିଲେ।

ଯତୋ ଵାଚୋ ନିଵର୍ତଂତେ ଅପ୍ରାପ୍ଯ ମନସା ସହ ଆନଂଦଂ ଯସ୍ଯ ଵୈ ଵିଦ୍ଵାନ୍ନ ବିଭେତି କୁତଶ୍ଚନ

ଯାହାଠାରୁ ଶବ୍ଦ ଓ ମନ ଫେରିଯାଉଛି, ପ୍ରାପ୍ତି କରିପାରିନାହିଁ; ଯାହାଙ୍କ ଆନନ୍ଦକୁ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଜାଣିଲେ, ସେ କେବେ କୌଣସି ଭୟରେ ରହେନାହିଁ।

ଯସ୍ମାତ୍ସର୍ଵମିଦଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରେନ୍ଦ୍ରପୂର୍ଵକମ୍ ସହ ଭୂତେନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ ସର୍ଵୈଃ ପ୍ରଥମଂ ସଂପ୍ରସୂଯତେ

ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ କିଛି—ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ—ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

କାରଣାନାଂ ଚ ଯୋ ଧାତା ଧ୍ଯାତା ପରମକାରଣମ୍ ନ ସଂପ୍ରସୂଯତେ ଽନ୍ଯସ୍ମାତ୍କୁତଶ୍ଚନ କଦାଚନ

ଯିଏ ସମସ୍ତ କାରଣର ମୂଳ ଓ ଧ୍ୟାନକର୍ତ୍ତା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣ; ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ କାହାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।

ସର୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯେଣ ସଂପନ୍ନୋ ନାମ୍ନା ସର୍ଵେଶ୍ଵରଃ ସ୍ଵଯମ୍ ସର୍ଵୈର୍ମୁମୁକ୍ଷୁଭିର୍ଧ୍ଯେଯଶ୍ଶଂଭୁରାକାଶମଧ୍ଯଗଃ

ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ, 'ସର୍ବେଶ୍ୱର' ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ମୁକ୍ତିକାମୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନର ଯୋଗ୍ୟ—ଅକାଶ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଶମ୍ଭୁ।

ଯୋ ଽଗ୍ରେ ମାଂ ଵିଦଧେ ପୁତ୍ରଂ ଜ୍ଞାନଂ ଚ ପ୍ରହିଣୋତି ମେ ତତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମଯାଲବ୍ଧଂ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯମିଦଂ ପଦମ୍

ଯିଏ ପୂର୍ବେ ମୋତେ, ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ, ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଏବଂ ମୋତେ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ—ତାଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ପ୍ରଜାପତି ପଦବୀ ପାଇଛି।

ଈଶୋ ଵୃକ୍ଷ ଇଵ ସ୍ତବ୍ଧୋ ଯ ଏକୋ ଦିଵି ତିଷ୍ଠତି ଯେନେଦମଖିଲଂ ପୂର୍ଣଂ ପୁରୁଷେଣ ମହାତ୍ମନା

ଯିଏ ଗଛ ପରି ଅଚଳ ରହନ୍ତି, ଏକାକି ଆକାଶରେ ବସିଛନ୍ତି; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି।

ଏକୋ ବହୂନାଂ ଜଂତୂନାଂ ନିଷ୍କ୍ରିଯାଣାଂ ଚ ସକ୍ରିଯଃ ଯ ଏକୋ ବହୁଧା ବୀଜଂ କରୋତି ସ ମହେଶ୍ଵରଃ

ଏକମାତ୍ର ସେଉଁଠି ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରିୟାଶୀଳ, ଅକ୍ରିୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରିୟାଶୀଳ; ଏକାକି ସେ ଅନେକ ରୂପରେ ବୀଜ ହୁଅନ୍ତି—ସେ ମହେଶ୍ୱର।

ଯ ଏକୋ ଭାଗଵାନ୍ରୁଦ୍ରୋ ନ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଽସ୍ତି କଶ୍ଚନ

ଏକମାତ୍ର ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରୁଦ୍ର; ତାଙ୍କ ସମାନ ଦ୍ୱିତୀୟ କେହି ନାହିଁ।

ସଦା ଜନାନାଂ ହୃଦଯେ ସଂନିଵିଷ୍ଟୋ ଽପି ଯଃ ପରୈଃ ଅଲକ୍ଷ୍ଯୋ ଲକ୍ଷଯନ୍ଵିଶ୍ଵମଧିତିଷ୍ଠତି ସର୍ଵଦା

ସେ ସଦା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ; ସେ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖି, ସଦା ବିଶ୍ୱରେ ବସିଛନ୍ତି।

ଯସ୍ତୁ କାଲାତ୍ପ୍ରମୁକ୍ତାନି କାରଣାନ୍ଯଖିଲାନ୍ଯପି ଅନନ୍ତଶକ୍ତିରେଵୈକୋ ଭଗଵାନଧିତିଷ୍ଠତି

ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ କାରଣ ସମୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶେଷ ହେଉଛି, ସେଉଁଠି ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିର ଭଗବାନ ଏକାକି ବସିଛନ୍ତି।

ନ ଯସ୍ଯ ଦିଵସୋ ରାତ୍ରିର୍ନ ସମାନୋ ନ ଚାଧିକଃ ସ୍ଵଭାଵିକୀ ପରାଶକ୍ତିର୍ନିତ୍ଯା ଜ୍ଞାନକ୍ରିଯେ ଅପି

ଯାହା ପାଖରେ ଦିନ ନାହିଁ, ରାତି ନାହିଁ, ସମାନ କିମ୍ବା ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ପ୍ରାକୃତିକ, ଶାଶ୍ୱତ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଜ୍ଞାନ ଓ କ୍ରିୟା।

ଯଦିଦଂ କ୍ଷରମଵ୍ଯକ୍ତଂ ଯଦପ୍ଯମୃତମକ୍ଷରମ୍ ତାଵୁଭାଵକ୍ଷରାତ୍ମାନାଵେକୋ ଦେଵଃ ସ୍ଵଯଂ ହରଃ

ଏହି କ୍ଷର ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅମୃତ ଅକ୍ଷର—ଏହି ଦୁଇଁଟି ଅକ୍ଷର ସ୍ୱରୂପ ଯେଉଁଠି, ସେଉଁଠି ଏକମାତ୍ର ଦେବ ହରା।