ଶିଵପୁରାଣମ୍

ମେରୁଶୃଂଗେ ଶୁଭେ ରମ୍ଯେ ଦେଵଦାନଵସଂକୁଲେ ସିଦ୍ଧଚାରଣସଂଵାଦେ ଯକ୍ଷଗଂଧର୍ଵସେଵିତେ

ସେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଭିଡ଼ ଲାଗିଥିବା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ଆଲୋଚନାରେ, ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରୁଥିଲେ।

ଵିହଂଗସଂଘସଂଘୁଷ୍ଟେ ମଣିଵିଦ୍ରୁମଭୂଷିତେ ନିକୁଂଜକଂଦରଦରୀଗୃହାନିର୍ଝରଶୋଭିତେ

ସେଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ମଣି ଓ ପ୍ରବାଳରେ ଶୋଭିତ, ଉପବନ, ଗୁହା, ପାହାଡ଼ ଝରଣା ଓ ସୁନ୍ଦର ଝରିକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।

ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଵନଂ ନାମ ନାନାମୃଗସମାକୁଲମ୍ ଦଶଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଶତଯୋଜନମାଯତମ୍

ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମବନ ନାମକ ଏକ ଅଟୁଟ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ପଶୁ ରହିଛି, ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା।

ସୁରସାମଲପାନୀଯପୂର୍ଣରମ୍ଯସରୋଵରମ୍ ମତ୍ତଭ୍ରମରସଂଛନ୍ନରମ୍ଯପୁଷ୍ପିତପାଦପମ୍

ସେଠାରେ ମିଠା ଓ ପବିତ୍ର ପାଣିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁନ୍ଦର ଝିଅଁ ଅଛି, ମଦମସ୍ତ ଭୃଙ୍ଗ ଢାକିଥିବା ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଗଛ ରହିଛି।

ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂକାଶଂ ତତ୍ର ଚାରୁ ମହତ୍ପୁରମ୍ ଦୁର୍ଧର୍ଷବଲଦୃପ୍ତାନାଂ ଦୈତ୍ଯଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍

ସେଠାରେ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ବଡ ସୁନ୍ଦର ସହର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଭିମାନୀ ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।

ତପ୍ତଜାଂବୂନଦମଯଂ ପ୍ରାଂଶୁପ୍ରାକାରତୋରଣମ୍ ନିର୍ଵ୍ଯୂହଵଲଭୀକୂଟପ୍ରତୋଲୀଶତମଂଡିତମ୍

ସେହି ସହର ଗଳିତ ସୁନାରେ ତିଆରି, ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାକାର ଓ ଦ୍ୱାର ଥିବା, ଶତଶଃ ମଣ୍ଡପ, ବାଲକନି, ମହଲ ଓ ବଡ ରାସ୍ତାରେ ଶୋଭିତ।

ମହାର୍ହମଣିଚିତ୍ରାଭିର୍ଲେଲିହାନମିଵାଂବରମ୍ ମହାଭଵନକୋଟୀଭିରନେକାଭିରଲଂକୃତମ୍

ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଓ ରତ୍ନର ଚମକରେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁବା ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଅନେକ ମହାଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ତସ୍ମିନ୍ନିଵସତି ବ୍ରହ୍ମା ସଭ୍ଯୈଃ ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଜାପତିଃ ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ମହାତ୍ମାନଂ ସାକ୍ଷାଲ୍ଲୋକପିତାମହମ୍

ସେଠାରେ ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ସଭାସଦଙ୍କ ସହିତ ବସୁଛନ୍ତି; ସେଠାକୁ ଯାଇ ଋଷିମାନେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଲୋକପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ଦଦ୍ଦଶୁର୍ମୁନଯୋ ଦେଵା ଦେଵର୍ଷିଗଣସେଵିତମ୍ ଶୁଦ୍ଧଚାମୀକରପ୍ରଖ୍ଯଂ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତମ୍

ଋଷି ଓ ଦେବମାନେ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଦେବ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଶୁଧ୍ଧ ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।

ପ୍ରସନ୍ନଵଦନଂ ସୌମ୍ଯଂ ପଦ୍ମପତ୍ରାଯତେକ୍ଷଣମ୍ ଦିଵ୍ଯକାଂତିସମାଯୁକ୍ତଂ ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନମ୍

ମଧୁର ମୁହଁ, ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବ, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଲମ୍ବା ଚକ୍ଷୁ, ଦିବ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଭରିପୁରା, ଦେବତାଙ୍କ ଗନ୍ଧରେ ମନ୍ଦିତ ଶରୀର।

ଦିଵ୍ଯଶୁକ୍ଲାଂବରଧରଂ ଦିଵ୍ଯମାଲାଵିଭୂଷିତମ୍ ସୁରାସୁରେନ୍ଦ୍ରଯୋଗୀଂଦ୍ରଵଂଦ୍ଯମାନପଦାଂବୁଜମ୍

ଦିବ୍ୟ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦେବତାଙ୍କ ମାଳା ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ଯାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଯୋଗୀମାନେ ମଣ୍ଡିଆଁ ହୋଇ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି।

ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତାଂଗ୍ଯା ଲବ୍ଧଚାମରହସ୍ତଯା ଭ୍ରାଜମାନଂ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ପ୍ରଭଯେଵ ଦିଵାକରମ୍

ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଅଙ୍ଗ, ହାତରେ ଚାମରୀ ଧରିଥିବା, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଆଲୋକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନଯସ୍ସର୍ଵେ ପ୍ରସନ୍ନଵଦନେକ୍ଷଣାଃ ଶିରସ୍ଯଂଜଲିମାଧାଯ ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ସୁରପୁଂଗଵମ୍

ସେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ଧରି, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

ନମସ୍ତ୍ରିମୂର୍ତଯେ ତୁଭ୍ଯଂ ସର୍ଗସ୍ଥିତ୍ଯଂତହେତଵେ ପୁରୁଷାଯ ପୁରାଣାଯ ବ୍ରହ୍ମଣେ ପରମାତ୍ମନେ

ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ସଂହାରର କାରଣ, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ବ୍ରହ୍ମା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା।

ନମଃ ପ୍ରଧାନଦେହାଯ ପ୍ରଧାନକ୍ଷୋଭକାରିଣେ ତ୍ରଯୋଵିଂଶତିଭେଦେନ ଵିକୃତାଯାଵିକାରିଣେ

ପ୍ରଧାନ ଦେହ ଥିବା, ପ୍ରଧାନକୁ ଉତ୍ପ୍ରେରଣ କରୁଥିବା, ଏକେଇ ସମୟରେ ଏକୋଇଶି ପ୍ରକାର ରୂପ ଧରି ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଦେହାଯ ବ୍ରହ୍ମାଂଡୋଦରଵର୍ତିନେ ତତ୍ର ସଂସିଦ୍ଧକାର୍ଯାଯ ସଂସିଦ୍ଧକରଣାଯ ଚ

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଦେହ ଥିବା, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ ବସିଥିବା, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ କରୁଥିବା ଓ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସଫଳ କରୁଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋସ୍ତୁ ସର୍ଵଲୋକାଯ ସର୍ଵଲୋକଵିଧାଯିନେ ସର୍ଵାତ୍ମଦେହସଂଯୋଗ ଵିଯୋଗଵିଧିହେତଵେ

ସମସ୍ତ ଲୋକ ହେଉଥିବା, ସମସ୍ତ ଲୋକର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଯୋଗ ଓ ବିଯୋଗର କାରଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ତ୍ଵଯୈଵ ନିଖିଲଂ ସୃଷ୍ଟଂ ସଂହୃତଂ ପାଲିତଂ ଜଗତ୍ ତଥାପି ମାଯଯା ନାଥ ନ ଵିଦ୍ମସ୍ତ୍ଵାଂ ପିତାମହ

ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ସଂହାର ଓ ପାଳନ ତୁମେ କରୁଛ, ତଥାପି, ନାଥ, ତୁମର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମକୁ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ, ପ୍ରାଚୀନ ପିତା।

ଏଵଂ ବ୍ରହ୍ମା ମହାଭାଗୈର୍ମହର୍ଷିଭିରଭିଷ୍ଟୁତଃ ପ୍ରାହ ଗଂଭୀରଯା ଵାଚା ମୁନୀନ୍ ପ୍ରହ୍ଲାଦଯନ୍ନିଵ

ଏପରି ଭାବେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମହାର୍ଷିମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ତାହାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ କଥା କହି, ମୁନିମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

ଋଷଯୋ ହେ ମହାଭାଗା ମହାସତ୍ତ୍ଵା ମହୌଜସଃ କିମର୍ଥଂ ସହିତାସ୍ସର୍ଵେ ଯୂଯମତ୍ର ସମାଗତାଃ

ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଋଷିମାନେ, ମହାଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ କାହିଁକି ଏକାଠି ହୋଇଛନ୍ତି?

ତମେଵଂଵାଦିନଂ ଦେଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମାଃ ଵାଗ୍ଭିର୍ଵିନଯଗର୍ଭାଭିସ୍ସର୍ଵେ ପ୍ରାଂଜଲଯୋ ଽବ୍ରୁଵନ୍

ଏପରି କଥା କହୁଥିବା ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ହାତ ଜୋଡି, ବିନୟ ଭରା କଥାରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଲେ।

ଭଗଵନ୍ନଂଧକାରେଣ ମହତା ଵଯମାଵୃତାଃ ଖିନ୍ନା ଵିଵଦମାନାଶ୍ଚ ନ ପଶ୍ଯାମୋ ଽତ୍ର ଯତ୍ପରମ୍

ଭଗବାନ, ଆମେ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଇଛୁ, ଦୁଃଖିତ ଓ ବିବାଦ କରୁଛୁ, ଏଠାରେ କ'ଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତାହା ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।

ତ୍ଵଂ ହି ସର୍ଵଜଗଦ୍ଧାତା ସର୍ଵକାରଣକାରଣମ୍ ତ୍ଵଯା ହ୍ଯଵିଦିତଂ ନାଥ ନେହ କିଂଚନ ଵିଦ୍ଯତେ

ତୁମେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଧାରକ, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ; ନାଥ, ତୁମେ ଜାଣିନଥିବା କିଛି ଏଠାରେ ନାହିଁ।

କଃ ପୁମାନ୍ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵେଭ୍ଯଃ ପୁରାଣଃ ପୁରୁଷଃ ପରଃ ଵିଶୁଦ୍ଧଃ ପରିପୂର୍ଣଶ୍ଚ ଶାଶ୍ଵତଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ସେ ପ୍ରାଚୀନ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଶୁଦ୍ଧ, ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚିରକାଳୀନ ଓ ପରମେଶ୍ୱର?

କେନୈଵ ଚିତ୍ରକୃତ୍ଯେନ ପ୍ରଥମଂ ସୃଜ୍ଯତେ ଜଗତ୍ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵଦ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସ୍ଵସଂଦେହାପନୁତ୍ତଯେ

କେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ? ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଆମର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବାକୁ ସତ୍ୟ କଥା କହ।

ଏଵଂ ପୃଷ୍ଟସ୍ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ଵିସ୍ମଯସ୍ମେରଵୀକ୍ଷଣଃ ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ମୁନୀନାମପି ସନ୍ନିଧୌ

ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପଡିଲାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ହସର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମୁନିମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ,

ଉତ୍ଥାଯ ସୁଚିରଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ରୁଦ୍ର ଇତ୍ଯୁଦ୍ଧରନ୍ ଗିରିମ୍ ଆନଂଦକ୍ଲିନ୍ନସର୍ଵାଂଗଃ କୃତାଂଜଲିରଭାଷତ

ଉଠି, ଦୀର୍ଘ ଧ୍ୟାନ କରି, 'ରୁଦ୍ର' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ସରିର ଭିଜାଇ, ହାତ ଜୋଡି କଥା କହିଲେ।

ଯତୋ ଵାଚୋ ନିଵର୍ତଂତେ ଅପ୍ରାପ୍ଯ ମନସା ସହ ଆନଂଦଂ ଯସ୍ଯ ଵୈ ଵିଦ୍ଵାନ୍ନ ବିଭେତି କୁତଶ୍ଚନ

ଯାହାଠାରୁ ଶବ୍ଦ ଓ ମନ ଫେରିଯାଉଛି, ପ୍ରାପ୍ତି କରିପାରିନାହିଁ; ଯାହାଙ୍କ ଆନନ୍ଦକୁ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଜାଣିଲେ, ସେ କେବେ କୌଣସି ଭୟରେ ରହେନାହିଁ।

ଯସ୍ମାତ୍ସର୍ଵମିଦଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରେନ୍ଦ୍ରପୂର୍ଵକମ୍ ସହ ଭୂତେନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ ସର୍ଵୈଃ ପ୍ରଥମଂ ସଂପ୍ରସୂଯତେ

ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ କିଛି—ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ—ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।