ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ସାଷ୍ଟଶତଂ କୈଲାସଂ ଭୂସହସ୍ରକମ୍ ଚତ୍ଵାରିଂଶଚ୍ଚ ଦ୍ଵିଶତଂ ଵାଯଵୀଯମତଃ ପରମ୍

କୈଳାସରେ ଏକ ହଜାର ଚଉଠି ଅଠିଶ ପଦ୍ୟ, ତାପରେ ବାୟବୀୟରେ ଏକ ହଜାର ଚଉଠି ଦୁଇ।

ଚତୁସ୍ସାହସ୍ରସଂଖ୍ଯାକମେଵଂ ସଂଖ୍ଯାଵିଭେଦତଃ ଶ୍ରୁତମ୍ପରମପୁଣ୍ଯନ୍ତୁ ପୁରାଣଂ ଶିଵସଂଜ୍ଞକମ୍

ଏହିପରି ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଶିବ ନାମକ ପୁରାଣଟି ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ଓ ଚାରି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଚତୁଃସାହସ୍ରକଂ ଯତ୍ତୁ ଵାଯଵୀଯମୁଦୀରିତମ୍ ତଦିଦଂ ଵର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ଭାଗଦ୍ଵଯସମନ୍ଵିତମ୍

ଏହିପରି ଚାରି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ବାୟବୀୟ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ଦୁଇଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ଏହିଥିରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।

ନାଵେଦଵିଦୁଷେ ଵାଚ୍ଯମିଦଂ ଶାସ୍ତ୍ରମନୁତ୍ତମମ୍ ନ ଚୈଵାଶ୍ରଦ୍ଧଧାନାଯ ନାପୁରାଣଵିଦେ ତଥା

ଏହି ଉତ୍ତମ ଶାସ୍ତ୍ରଟି ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ବିଶ୍ୱାସ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ପୁରାଣ ଅଜ୍ଞାତ, ସେମାନଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ପରୀକ୍ଷିତାଯ ଶିଷ୍ଯାଯ ଧାର୍ମିକାଯାନସୂଯଵେ ପ୍ରଦେଯଂ ଶିଵଭକ୍ତାଯ ଶିଵଧର୍ମାନୁସାରିଣେ

ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରଟି ତାହାକୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍, ଯିଏ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇଛି, ଶିଷ୍ୟ, ଧର୍ମିକ, ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା, ଶିବଭକ୍ତ ଓ ଶିବ ଧର୍ମର ଅନୁସରଣ କରେ।

ପୁରାଣସଂହିତା ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାନ୍ମଯି ଵର୍ତତେ ନମୋ ଭଗଵତେ ତସ୍ମୈ ଵ୍ଯାସାଯାମିତତେଜସେ

ଯାହାଙ୍କ ଦୟାରେ ପୁରାଣଗୁଡିକର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗ୍ରନ୍ଥ ମୋତେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି, ସେ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ୟାସ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ପୁରା କାଲେନ ମହତା କଲ୍ପେତୀତେ ପୁନଃପୁନଃ ଅସ୍ମିନ୍ନୁପସ୍ଥିତେ କଲ୍ପେ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ସୃଷ୍ଠିକର୍ମଣି

ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ, ବଡ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ, ପୂର୍ବ ଏକ କଳ୍ପ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଏହି ନୂତନ କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଓ ସୃଷ୍ଟିର କାମ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଯାଂ ଵାର୍ତାଯାଂ ପ୍ରବୁଦ୍ଧାସୁ ପ୍ରଜାସୁ ଚ ମୁନୀନାଂ ଷଟ୍କୁଲୀଯାନାଂ ବ୍ରୁଵତାମିତରେତରମ୍

ଯେତେବେଳେ ଜୀବନ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେଲା ଓ ଲୋକମାନେ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ, ଛଅ ବଂଶର ଋଷିମାନେ ପରସ୍ପରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ବସିଲେ।

ଇଦଂ ପରମିଦଂ ନେତି ଵିଵାଦସ୍ସୁମହାନଭୂତ୍ ପରସ୍ଯ ଦୁର୍ନିରୂପତ୍ଵାନ୍ନ ଜାତସ୍ତତ୍ର ନିଶ୍ଚଯଃ

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ ତର୍କ ଆରମ୍ଭ ହେଲା—'ଏହିଟି ସର୍ବୋଚ୍ଚ', 'ନାହିଁ, ସେଟି ନୁହେଁ'—କିନ୍ତୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ କଠିନ ଥିବାରୁ କୌଣସି ନିଶ୍ଚୟ ହେଲା ନାହିଁ।

ତେ ଽଭିଜଗ୍ମୁର୍ଵିଧାତାରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ବ୍ରହ୍ମାଣମଵ୍ଯଯମ୍ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ତୂଯମାନସ୍ସୁରାସୁରୈଃ

ତେବେ ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଥିଲେ।

ମେରୁଶୃଂଗେ ଶୁଭେ ରମ୍ଯେ ଦେଵଦାନଵସଂକୁଲେ ସିଦ୍ଧଚାରଣସଂଵାଦେ ଯକ୍ଷଗଂଧର୍ଵସେଵିତେ

ସେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଭିଡ଼ ଲାଗିଥିବା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ଆଲୋଚନାରେ, ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରୁଥିଲେ।

ଵିହଂଗସଂଘସଂଘୁଷ୍ଟେ ମଣିଵିଦ୍ରୁମଭୂଷିତେ ନିକୁଂଜକଂଦରଦରୀଗୃହାନିର୍ଝରଶୋଭିତେ

ସେଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ମଣି ଓ ପ୍ରବାଳରେ ଶୋଭିତ, ଉପବନ, ଗୁହା, ପାହାଡ଼ ଝରଣା ଓ ସୁନ୍ଦର ଝରିକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।

ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଵନଂ ନାମ ନାନାମୃଗସମାକୁଲମ୍ ଦଶଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଶତଯୋଜନମାଯତମ୍

ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମବନ ନାମକ ଏକ ଅଟୁଟ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ପଶୁ ରହିଛି, ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା।

ସୁରସାମଲପାନୀଯପୂର୍ଣରମ୍ଯସରୋଵରମ୍ ମତ୍ତଭ୍ରମରସଂଛନ୍ନରମ୍ଯପୁଷ୍ପିତପାଦପମ୍

ସେଠାରେ ମିଠା ଓ ପବିତ୍ର ପାଣିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁନ୍ଦର ଝିଅଁ ଅଛି, ମଦମସ୍ତ ଭୃଙ୍ଗ ଢାକିଥିବା ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଗଛ ରହିଛି।

ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂକାଶଂ ତତ୍ର ଚାରୁ ମହତ୍ପୁରମ୍ ଦୁର୍ଧର୍ଷବଲଦୃପ୍ତାନାଂ ଦୈତ୍ଯଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍

ସେଠାରେ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ବଡ ସୁନ୍ଦର ସହର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଭିମାନୀ ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।

ତପ୍ତଜାଂବୂନଦମଯଂ ପ୍ରାଂଶୁପ୍ରାକାରତୋରଣମ୍ ନିର୍ଵ୍ଯୂହଵଲଭୀକୂଟପ୍ରତୋଲୀଶତମଂଡିତମ୍

ସେହି ସହର ଗଳିତ ସୁନାରେ ତିଆରି, ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାକାର ଓ ଦ୍ୱାର ଥିବା, ଶତଶଃ ମଣ୍ଡପ, ବାଲକନି, ମହଲ ଓ ବଡ ରାସ୍ତାରେ ଶୋଭିତ।

ମହାର୍ହମଣିଚିତ୍ରାଭିର୍ଲେଲିହାନମିଵାଂବରମ୍ ମହାଭଵନକୋଟୀଭିରନେକାଭିରଲଂକୃତମ୍

ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଓ ରତ୍ନର ଚମକରେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁବା ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଅନେକ ମହାଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ତସ୍ମିନ୍ନିଵସତି ବ୍ରହ୍ମା ସଭ୍ଯୈଃ ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଜାପତିଃ ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ମହାତ୍ମାନଂ ସାକ୍ଷାଲ୍ଲୋକପିତାମହମ୍

ସେଠାରେ ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ସଭାସଦଙ୍କ ସହିତ ବସୁଛନ୍ତି; ସେଠାକୁ ଯାଇ ଋଷିମାନେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଲୋକପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ଦଦ୍ଦଶୁର୍ମୁନଯୋ ଦେଵା ଦେଵର୍ଷିଗଣସେଵିତମ୍ ଶୁଦ୍ଧଚାମୀକରପ୍ରଖ୍ଯଂ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତମ୍

ଋଷି ଓ ଦେବମାନେ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଦେବ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଶୁଧ୍ଧ ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।

ପ୍ରସନ୍ନଵଦନଂ ସୌମ୍ଯଂ ପଦ୍ମପତ୍ରାଯତେକ୍ଷଣମ୍ ଦିଵ୍ଯକାଂତିସମାଯୁକ୍ତଂ ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନମ୍

ମଧୁର ମୁହଁ, ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବ, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଲମ୍ବା ଚକ୍ଷୁ, ଦିବ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଭରିପୁରା, ଦେବତାଙ୍କ ଗନ୍ଧରେ ମନ୍ଦିତ ଶରୀର।

ଦିଵ୍ଯଶୁକ୍ଲାଂବରଧରଂ ଦିଵ୍ଯମାଲାଵିଭୂଷିତମ୍ ସୁରାସୁରେନ୍ଦ୍ରଯୋଗୀଂଦ୍ରଵଂଦ୍ଯମାନପଦାଂବୁଜମ୍

ଦିବ୍ୟ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦେବତାଙ୍କ ମାଳା ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ଯାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଯୋଗୀମାନେ ମଣ୍ଡିଆଁ ହୋଇ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି।

ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତାଂଗ୍ଯା ଲବ୍ଧଚାମରହସ୍ତଯା ଭ୍ରାଜମାନଂ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ପ୍ରଭଯେଵ ଦିଵାକରମ୍

ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଅଙ୍ଗ, ହାତରେ ଚାମରୀ ଧରିଥିବା, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଆଲୋକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନଯସ୍ସର୍ଵେ ପ୍ରସନ୍ନଵଦନେକ୍ଷଣାଃ ଶିରସ୍ଯଂଜଲିମାଧାଯ ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ସୁରପୁଂଗଵମ୍

ସେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ଧରି, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

ନମସ୍ତ୍ରିମୂର୍ତଯେ ତୁଭ୍ଯଂ ସର୍ଗସ୍ଥିତ୍ଯଂତହେତଵେ ପୁରୁଷାଯ ପୁରାଣାଯ ବ୍ରହ୍ମଣେ ପରମାତ୍ମନେ

ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ସଂହାରର କାରଣ, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ବ୍ରହ୍ମା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା।

ନମଃ ପ୍ରଧାନଦେହାଯ ପ୍ରଧାନକ୍ଷୋଭକାରିଣେ ତ୍ରଯୋଵିଂଶତିଭେଦେନ ଵିକୃତାଯାଵିକାରିଣେ

ପ୍ରଧାନ ଦେହ ଥିବା, ପ୍ରଧାନକୁ ଉତ୍ପ୍ରେରଣ କରୁଥିବା, ଏକେଇ ସମୟରେ ଏକୋଇଶି ପ୍ରକାର ରୂପ ଧରି ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଦେହାଯ ବ୍ରହ୍ମାଂଡୋଦରଵର୍ତିନେ ତତ୍ର ସଂସିଦ୍ଧକାର୍ଯାଯ ସଂସିଦ୍ଧକରଣାଯ ଚ

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଦେହ ଥିବା, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ ବସିଥିବା, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ କରୁଥିବା ଓ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସଫଳ କରୁଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋସ୍ତୁ ସର୍ଵଲୋକାଯ ସର୍ଵଲୋକଵିଧାଯିନେ ସର୍ଵାତ୍ମଦେହସଂଯୋଗ ଵିଯୋଗଵିଧିହେତଵେ

ସମସ୍ତ ଲୋକ ହେଉଥିବା, ସମସ୍ତ ଲୋକର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଯୋଗ ଓ ବିଯୋଗର କାରଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ତ୍ଵଯୈଵ ନିଖିଲଂ ସୃଷ୍ଟଂ ସଂହୃତଂ ପାଲିତଂ ଜଗତ୍ ତଥାପି ମାଯଯା ନାଥ ନ ଵିଦ୍ମସ୍ତ୍ଵାଂ ପିତାମହ

ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ସଂହାର ଓ ପାଳନ ତୁମେ କରୁଛ, ତଥାପି, ନାଥ, ତୁମର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମକୁ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ, ପ୍ରାଚୀନ ପିତା।

ଏଵଂ ବ୍ରହ୍ମା ମହାଭାଗୈର୍ମହର୍ଷିଭିରଭିଷ୍ଟୁତଃ ପ୍ରାହ ଗଂଭୀରଯା ଵାଚା ମୁନୀନ୍ ପ୍ରହ୍ଲାଦଯନ୍ନିଵ

ଏପରି ଭାବେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମହାର୍ଷିମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ତାହାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ କଥା କହି, ମୁନିମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।