ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସିଦ୍ଧିମେତି ଶିଵପ୍ରୀତ୍ଯା ହିତ୍ଵାପି ଶ୍ରଵଣାଦିକମ୍ ଲିଂଗବେରାର୍ଚନାମାତ୍ରାନ୍ମୁକ୍ତାଃ ପୁର୍ଵେ ମହାଜନାଃ

ଶିବଙ୍କ କୃପାରେ, ଯଦିଓ ଶୁଣିବା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡିଦିଅ, କେବଳ ଲିଙ୍ଗ ଓ ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜା କରିଲେ ସଫଳତା ମିଳେ; ପୂର୍ବରୁ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଏହିପରି ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ।

ବେରମାତ୍ରେ ତୁ ସର୍ଵତ୍ର ପୂଜ୍ଯଂତେ ଦେଵତାଗଣାଃ ଲିଂଗେବେରେ ଚ ସର୍ଵତ୍ର କଥଂ ସଂପୂଜ୍ଯତେ ଶିଵଃ

ସମସ୍ତଠାରେ ଦେବତାମାନେ କେବଳ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଶିବଙ୍କୁ ସମସ୍ତଠାରେ ଲିଙ୍ଗ ଓ ମୂର୍ତ୍ତି ଉଭୟରେ କିପରି ପୂଜା କରାଯାଏ?

ଅହୋ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରଶ୍ନମେତନ୍ମହାଦ୍ଭୁତମ୍ ଅତ୍ର ଵକ୍ତା ମହାଦେଵୋ ନାନ୍ଯୋ ଽସ୍ତି ପୁରୁଷଃ କ୍ଵଚିତ୍

ହେ ମହାମୁନିମାନେ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ଏହି ବିଷୟରେ କେବଳ ମହାଦେବ ନିଜେ କହିପାରିବେ, ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି।

ଶିଵେନୋକ୍ତଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କ୍ରମାଦ୍ଗୁରୁମୁଖାଚ୍ଛ୍ରୁତମ୍ ଶିଵୈକୋ ବ୍ରହ୍ମରୂପତ୍ଵାନ୍ନିଷ୍କଲଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ

ମୁଁ ଶିବଙ୍କ କଥା କହିବି, ଯାହା ଗୁରୁଙ୍କ ମୁଖରୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଶୁଣିଛି। ଶିବ ଏକମାତ୍ର, କାରଣ ସେ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପ, ଏହିଥିରୁ ସେ 'ନିଷ୍କଳ' ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।

ରୂପିତ୍ଵାତ୍ସକଲସ୍ତଦ୍ଵତ୍ତସ୍ମାତ୍ସକଲନିଷ୍କଲଃ ନିଷ୍କଲତ୍ଵାନ୍ନିରାକାରଂ ଲିଂଗଂ ତସ୍ଯ ସମାଗତମ୍

ଶିବଙ୍କର ରୂପ ଥିବାରୁ ସେ ସକଳ ଅଟେ, ଏହିପରି ସେ ଉଭୟ ସକଳ ଓ ନିଷ୍କଳ। ନିଷ୍କଳ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କର ଲିଙ୍ଗ ନିରାକାର ଓ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର।

ସକଲତ୍ଵାତ୍ତଥା ବେରଂ ସାକାରଂ ତସ୍ଯ ସଂଗତମ୍ ସକଲାକଲରୂପତ୍ଵାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଶବ୍ଦାଭିଧଃ ପରଃ

ସକଳ ଥିବାରୁ ମୂର୍ତ୍ତି ତାଙ୍କର ଆକାର ଅଟେ। ସେ ଉଭୟ ସକଳ ଓ ନିଷ୍କଳ ଥିବାରୁ 'ବ୍ରହ୍ମ' ବୋଲି ଡାକାଯାନ୍ତି, ସେଇ ପରମ।

ଅପି ଲିଂଗେ ଚ ବେରେ ଚ ନିତ୍ଯମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯତେ ଜନୈଃ ଅବ୍ରହ୍ମତ୍ଵାତ୍ତଦନ୍ଯେଷାଂ ନିଷ୍କଲତ୍ଵଂ ନ ହି କ୍ଵଚିତ୍

ନିଶ୍ଚୟ, ଲୋକମାନେ ସଦା ଲିଙ୍ଗ ଓ ମୂର୍ତ୍ତି ଉଭୟରେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ସେମାନେ କେବେ ନିଷ୍କଳ ନୁହନ୍ତି।

ତସ୍ମାତ୍ତେ ନିଷ୍କଲେ ଲିଂଗେ ନାରାଧ୍ଯଂତେ ସୁରେଶ୍ଵରାଃ ଅବ୍ରହ୍ମତ୍ଵାଚ୍ଚ ଜୀଵତ୍ଵାତ୍ତଥାନ୍ଯେ ଦେଵତାଗଣାଃ

ଏହିଠାରୁ ନିଷ୍କଳ ଲିଙ୍ଗରେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତିନାହିଁ। ଅନ୍ୟମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ନୁହେଁ ଓ ଜୀବ ଥିବାରୁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି।

ତୂଷ୍ଣୀଂ ସକଲମାତ୍ରତ୍ଵାଦର୍ଚ୍ଯଂତେ ବେରମାତ୍ରକେ ଜୀଵତ୍ଵଂ ଶଂକରାନ୍ଯେଷାଂ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ଶଂକରସ୍ଯ ଚ

କେବଳ ମୂର୍ତ୍ତି, ସକଳ ଥିବାରୁ, ନିରବରେ ପୂଜିତ ହୁଏ। ଶଙ୍କର, ଅନ୍ୟମାନେ ଜୀବ, କିନ୍ତୁ ଶଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମ।

ଵେଦାଂତସାରସଂସିଦ୍ଧଂ ପ୍ରଣଵାର୍ଥେ ପ୍ରକାଶନାତ୍ ଏଵମେଵ ପୁରା ପୃଷ୍ଟୋ ମଂଦରେ ନନ୍ଦିକେଶ୍ଵରଃ

ବେଦାନ୍ତର ସାର ଓ ପ୍ରଣବ ଅର୍ଥରେ ଯେପରି ନିଶ୍ଚିତ, ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ମନ୍ଦର ପର୍ବତରେ ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ନନ୍ଦିଶ୍ୱରଙ୍କୁ କରାଯାଇଥିଲା।

ସନତ୍କୁମାରମୁନିନା ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରେଣ ଧୀମତା ଶିଵାନ୍ଯଦେଵଵଶ୍ଯାନାଂ ସର୍ଵେଷାମପି ସର୍ଵତଃ

ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ପୁଅ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୁନି ସନତ୍କୁମାର ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ।

ବେରମାତ୍ରଂ ଚ ପୂଜାର୍ଥଂ ଶ୍ରୁତଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ଚ ଭୂରିଶଃ ଶିଵମାତ୍ରସ୍ଯ ପୂଜାଯାଂ ଲିଂଗଂ ବେରଂ ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ

ପୂଜା ପାଇଁ କେବଳ ମୂର୍ତ୍ତି ଅନେକ ଥର ଶୁଣାଯାଏ ଓ ଦେଖାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଶିବଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲିଙ୍ଗ ଓ ମୂର୍ତ୍ତି ଉଭୟ ଦେଖାଯାଏ।

ଅତସ୍ତଦ୍ବ୍ରୂହି କଲ୍ଯାଣ ତତ୍ତ୍ଵଂ ମେ ସାଧୁବୋଧନମ୍ ଅନୁତ୍ତରମିମଂ ପ୍ରଶ୍ନଂ ରହସ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଲକ୍ଷଣମ୍

ଏହିଠାରୁ, ହେ ଶୁଭଦାୟିନୀ, ମୋ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ କହ, ଯାହା ମୋତେ ଭଲଭାବେ ବୁଝାଇବ। ଏହି ଅପୂର୍ବ ପ୍ରଶ୍ନ ବ୍ରହ୍ମର ଗୁପ୍ତ ଲକ୍ଷଣ।

କଥଯାମି ଶିଵେନୋକ୍ତଂ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତସ୍ଯ ତେ ଽନଘ ଶିଵସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମରୂପତ୍ଵାନ୍ନିଷ୍କଲତ୍ଵାଚ୍ଚ ନିଷ୍କଲମ୍

ମୁଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ତୁମକୁ ଶିବଙ୍କ କଥା କହିବି, ହେ ପାପହୀନ। ଶିବ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପ ଓ ନିଷ୍କଳ ଥିବାରୁ, ସେ ନିଷ୍କଳ।

ଲିଂଗଂ ତସ୍ଯୈଵ ପୂଜାଯାଂ ସର୍ଵଵେଦେଷୁ ସଂମତମ୍ ତସ୍ଯୈଵ ସକଲତ୍ଵାଚ୍ଚ ତଥା ସକଲନିଷ୍କଲମ୍

ତାଙ୍କର ଲିଙ୍ଗ ସମସ୍ତ ବେଦରେ ପୂଜା ପାଇଁ ମାନ୍ୟ। ସେ ସକଳ ଥିବାରୁ, ସେ ଉଭୟ ସକଳ ଓ ନିଷ୍କଳ।

ସକଲଂ ଚ ତଥା ବେରଂ ପୂଜାଯାଂ ଲୋକସଂମତମ୍ ଶିଵାନ୍ଯେଷାଂ ଚ ଜୀଵତ୍ଵାତ୍ସକଲତ୍ଵାଚ୍ଚ ସର୍ଵତଃ

ଏହିପରି, ମୂର୍ତ୍ତି ସମସ୍ତଠାରେ ପୂଜା ପାଇଁ ମାନ୍ୟ। ଶିବ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟମାନେ ଜୀବ ଓ ସକଳ ଥିବାରୁ, ସମସ୍ତଠାରେ ଏହିପରି।

ବେରମାତ୍ରଂ ଚ ପୂଜାଯାଂ ସଂମତଂ ଵେଦନିର୍ଣଯେ ସ୍ଵାଵିର୍ଭାଵେ ଚ ଦେଵାନାଂ ସକଲଂ ରୂପମେଵ ହି

ପୂଜା ପାଇଁ କେବଳ ମୂର୍ତ୍ତି ବେଦ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ମାନ୍ୟ। ଦେବତାମାନେ ଦେଖାଦେଲେ, ସେମାନଙ୍କର ସକଳ ରୂପ ମାତ୍ର ଦେଖାଯାଏ।

ଶିଵସ୍ଯ ଲିଂଗଂ ବେରଂ ଚ ଦର୍ଶନେ ଦୃଶ୍ଯତେ ଖଲୁ ଉକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ମହାଭାଗ ଲିଂଗବେରପ୍ରଚାରଣମ୍

ଶିବଙ୍କର ଲିଙ୍ଗ ଓ ମୂର୍ତ୍ତି ଦର୍ଶନରେ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖାଯାଏ। ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ଲିଙ୍ଗ ଓ ମୂର୍ତ୍ତିର ପ୍ରଚାର କଥା କହିଛ।

ଶିଵସ୍ଯ ଚ ତଦନ୍ଯେଷାଂ ଵିଭଜ୍ଯ ପରମାର୍ଥତଃ ତସ୍ମାତ୍ତଦେଵ ପରମଂ ଲିଂଗବେରାଦିସଂଭଵମ୍

ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମାର୍ଥରେ ପ୍ରଭେଦ ଅଛି। ତେଣୁ ଲିଙ୍ଗ ଓ ମୂର୍ତ୍ତି ଆଦିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହିଠାରେ ସେଇ ପରମ।

ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଯୋଗୀଂଦ୍ର ଲିଂଗାଵିର୍ଭାଵଲକ୍ଷଣମ୍ ଶୃଣୁ ଵତ୍ସ ଭଵତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯା ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପରମାର୍ଥତଃ

ହେ ଯୋଗୀଶ୍ୱର, ମୁଁ ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରକାଶର ଲକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଏହିପରି ଇଚ୍ଛାରେ, ମୋର ପ୍ରେମରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ କହିବି, ଶୁଣ, ପୁତ୍ର।

ପୁରା କଲ୍ପେ ମହାକାଲେ ପ୍ରପନ୍ନେ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତେ ଆଯୁଧ୍ଯେତାଂ ମହାତ୍ମାନୌ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୂ ପରସ୍ପରମ୍

ପ୍ରାଚୀନ କଳ୍ପର ଶେଷରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବାବେଳେ, ଦୁଇ ମହାତ୍ମା—ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ—ପରସ୍ପର ସହିତ ବିବାଦ କରିଥିଲେ।

ତଯୋର୍ମାନଂ ନିରାକର୍ତୁଂ ତନ୍ମଧ୍ଯେ ପରମେଶ୍ଵରଃ ନିଷ୍କଲସ୍ତଂଭରୂପେଣ ସ୍ଵରୂପଂ ସମଦର୍ଶଯତ୍

ସେମାନଙ୍କର ଅହଂକାର ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ ଏକ ଅନନ୍ତ ଦଣ୍ଡର ଆକାରରେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

ତତଃ ସ୍ଵଲିଂଗଚିହ୍ନତ୍ଵାତ୍ସ୍ତମ୍ଭତୋ ନିଷ୍କଲଂ ଶିଵଃ ସ୍ଵଲିଂଗଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ଜଗତାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା

ତାପରେ, ନିଜ ଲିଙ୍ଗର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା, ଶିବ ଏହି ଦଣ୍ଡର ଆକାରରେ ନିଜ ଲିଙ୍ଗକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶ କରିଦେଲେ।

ତଦାପ୍ରଭୃତି ଲୋକେଷୁ ନିଷ୍କଲଂ ଲିଂଗମୈଶ୍ଵରମ୍ ସକଲଂ ଚ ତଥା ବେରଂ ଶିଵସ୍ଯୈଵ ପ୍ରକଲ୍ପିତମ୍

ସେଇ ସମୟରୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଲିଙ୍ଗକୁ ନିରାକାର ଭାବେ ମନାଯାଏ, ଏବଂ ଆକାର ସହିତ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କର ରୂପରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।

ଶିଵାନ୍ଯେଷଃ ତୁ ଦେଵାନାଂ ବେରମାତ୍ରଂ ପ୍ରକଲ୍ପିତମ୍ ତତ୍ତଦ୍ବେରଂ ତୁ ଦେଵାନାଂ ତତ୍ତଦ୍ଭୋଗପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍ ଶିଵସ୍ଯ ଲିଂଗବେରତ୍ଵଂ ଭୋଗମୋକ୍ଷପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍

ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଶୁଭ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଶିବଙ୍କର ଲିଙ୍ଗ ମୂର୍ତ୍ତି ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ, ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଶୁଭ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।

ପୁରା କଦାଚିଦ୍ଯୋଗୀଂଦ୍ର ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଷଧରାସନଃ ସୁଷ୍ଵାପ ପରଯା ଭୂତ୍ଯା ସ୍ଵାନୁଗୈରପି ସଂଵୃତଃ

ପ୍ରାଚୀନ କେତେବେଳେ, ହେ ଯୋଗୀଶ୍ୱର, ବିଷ୍ଣୁ ନାଗର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୁଇଥିଲେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶ୍ରୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଅନୁଚରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ।

ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଗତସ୍ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂଵରଃ ଅପୃଚ୍ଛତ୍ପୁଂଡରୀକାକ୍ଷଂ ଶଯନଂ ସର୍ଵସୁନ୍ଦରମ୍

ଏହିପରି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରଧାନ, ବ୍ରହ୍ମା ସେଠାକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ପଦ୍ମନେତ୍ର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଶଯ୍ୟାରେ ଦେଖି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

କସ୍ତ୍ଵଂ ପୁରୁଷଵଚ୍ଛେଷେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାମପି ଦୃପ୍ତଵତ୍ ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ଵତ୍ସ ମାଂ ପଶ୍ଯ ତଵ ନାଥମିହାଗତମ୍

ତୁମେ କିଏ, ଏଭଳି ମଣିଷ ଭଳି ଶୁଇଛ; ମୋତେ ଅଭିମାନର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଛ? ଉଠ, ପୁତ୍ର, ଦେଖ, ମୁଁ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।

ଆଗତଂ ଗୁରୁମାରାଧ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୋ ଦୃପ୍ତଵଚ୍ଚରେତ୍ ଦ୍ରୋହିଣସ୍ତସ୍ଯ ମୂଢସ୍ଯ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିଧୀଯତେ

ଯେ କେହି ତାଙ୍କର ଗୁରୁ ଓ ଆରାଧ୍ୟଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି ଅଭିମାନରେ ବ୍ୟବହାର କରେ, ସେ ଦ୍ରୋହୀ ଓ ମୂର୍ଖ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।