ଶିଵପୁରାଣମ୍

ରୌଦ୍ରଂ ଵୈନାଯକଂ ଚୌମଂ ମାତୃକାଖ୍ଯଂ ତତଃ ପରମ୍ ପ୍ରତ୍ଯେକମଷ୍ଟସାହସ୍ରଂ ତ୍ରଯୋଦଶସହସ୍ରକମ୍

ରୌଦ୍ର, ବୈନାୟକ, ଔମ ଏବଂ ମାତୃକା ନାମକ ପୁରାଣ; ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଆଠ ହଜାର ପଦ୍ୟ ଅଛି, ତ୍ରୟୋଦଶ ଭାଗରେ ତେର ହଜାର ପଦ୍ୟ ଅଛି।

ରୌଦ୍ରକାଦଶକାଖ୍ଯଂ ଯତ୍କୈଲାସଂ ଷଟ୍ସହସ୍ରକମ୍ ଶତରୁଦ୍ରଂ ତ୍ରିସାହସ୍ରଂ କୋଟିରୁଦ୍ରଂ ତତଃ ପରମ୍

ରୁଦ୍ରଏକାଦଶକ ଏବଂ କୈଳାସ ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଛଅ ହଜାର ପଦ୍ୟ ଅଛି; ଶତରୁଦ୍ରରେ ତିନି ହଜାର, ତାପରେ କୋଟିରୁଦ୍ର।

ସହସ୍ରୈର୍ନଵଭିର୍ଯୁକ୍ତଂ ସର୍ଵାର୍ଥଜ୍ଞାନସଂଯୁତମ୍ ସହସ୍ରକୋଟିରୁଦ୍ରାଖ୍ଯମେକାଦଶସହସ୍ରକମ୍

ସହସ୍ରକୋଟିରୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ସଂଯୁକ୍ତ, ଏକାଦଶ ହଜାର ପଦ୍ୟ ରହିଛି, ନଅ ହଜାର ସହିତ ଯୋଡାଯାଇଛି।

ଚତୁସ୍ସହସ୍ରସଂଖ୍ଯେଯଂ ଵାଯଵୀଯମନୁତ୍ତମମ୍ ଧର୍ମସଂଜ୍ଞଂ ପୁରାଣଂ ଯତ୍ତଦ୍ଦ୍ଵାଦଶସହସ୍ରକମ୍

ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବାୟବୀୟରେ ଚାରି ହଜାର ପଦ୍ୟ ଅଛି; ଧର୍ମ ନାମକ ପୁରାଣରେ ଦ୍ୱାଦଶ ହଜାର ପଦ୍ୟ ଅଛି।

ତଦେଵଂ ଲକ୍ଷମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ଶୈଵଂ ଶାଖାଵିଭେଦତଃ ପୁରାଣଂ ଵେଦସାରଂ ତଦ୍ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦମ୍

ଏଭଳି ଶୈବ ପୁରାଣ ଶାଖା ଅନୁସାରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ପଦ୍ୟରେ ବିଭକ୍ତ; ଏହା ବେଦର ସାର ଏବଂ ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।

ଵ୍ଯାସେନ ତତ୍ତୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତଂ ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ସହସ୍ରକମ୍ ଶୈଵନ୍ତତ୍ର ପୁରାଣଂ ଵୈ ଚତୁର୍ଥଂ ସପ୍ତସଂହିତମ୍

ବ୍ୟାସ ଏହାକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରି ଚବିଶ ହଜାର ପଦ୍ୟ କରିଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ଶୈବ ପୁରାଣ ଚତୁର୍ଥ, ସାତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ।

ଵିଦ୍ଯେଶ୍ଵରାଖ୍ଯା ତତ୍ରାଦ୍ଯା ଦ୍ଵିତୀଯା ରୁଦ୍ରସଂହିତା ତୃତୀଯା ଶତରୁଦ୍ରାଖ୍ଯା କୋଟିରୁଦ୍ରା ଚତୁର୍ଥିକା

ପ୍ରଥମ ଭାଗ ବିଦ୍ୟେଶ୍ୱର, ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ର ସଂହିତା, ତୃତୀୟ ଶତରୁଦ୍ର, ଚତୁର୍ଥ କୋଟିରୁଦ୍ର।

ପଞ୍ଚମୀ କଥିତା ଚୋମା ଷଷ୍ଠୀ କୈଲାସସଂହିତା ସପ୍ତମୀ ଵାଯଵୀଯାଖ୍ଯା ସପ୍ତୈଵଂ ସଂହିତା ଇହ

ପଞ୍ଚମ ଭାଗ ଔମ, ଷଷ୍ଠ କୈଳାସ ସଂହିତା, ସପ୍ତମ ବାୟବୀୟ; ଏଠାରେ ସାତ ଭାଗ ଅଛି।

ଵିଦ୍ଯେଶ୍ଵରଂ ଦ୍ଵିସାହସ୍ରଂ ରୌଦ୍ରଂ ପଞ୍ଚଶତାଯୁତମ୍ ତ୍ରିଂଶତ୍ତଥା ଦ୍ଵିସାହସ୍ରଂ ସାର୍ଧୈକଶତମୀରିତମ୍

ବିଦ୍ୟେଶ୍ୱରରେ ଦୁଇ ହଜାର ପଦ୍ୟ, ରୌଦ୍ରରେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ପାଞ୍ଚଶ ଅଛି, ତୃତୀୟରେ ଦୁଇ ହଜାର ଏକଶ ତିରିଶ।

ଶତରୁଦ୍ରନ୍ତଥା କୋଟିରୁଦ୍ରଂ ଵ୍ଯୋମଯୁଗାଧିକମ୍ ଦ୍ଵିସାହସ୍ରଂ ଚ ଦ୍ଵିଶତଂ ତଥୋମଂ ଭୂସହସ୍ରକମ୍

ଶତରୁଦ୍ର ଏବଂ କୋଟିରୁଦ୍ର, ଆକାଶ ମାପରେ ଅଧିକ, ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଦୁଇ ହଜାର ଦୁଇଶ ପଦ୍ୟ; ଔମରେ ଏକ ହଜାର।

ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ସାଷ୍ଟଶତଂ କୈଲାସଂ ଭୂସହସ୍ରକମ୍ ଚତ୍ଵାରିଂଶଚ୍ଚ ଦ୍ଵିଶତଂ ଵାଯଵୀଯମତଃ ପରମ୍

କୈଳାସରେ ଏକ ହଜାର ଚଉଠି ଅଠିଶ ପଦ୍ୟ, ତାପରେ ବାୟବୀୟରେ ଏକ ହଜାର ଚଉଠି ଦୁଇ।

ଚତୁସ୍ସାହସ୍ରସଂଖ୍ଯାକମେଵଂ ସଂଖ୍ଯାଵିଭେଦତଃ ଶ୍ରୁତମ୍ପରମପୁଣ୍ଯନ୍ତୁ ପୁରାଣଂ ଶିଵସଂଜ୍ଞକମ୍

ଏହିପରି ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଶିବ ନାମକ ପୁରାଣଟି ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ଓ ଚାରି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଚତୁଃସାହସ୍ରକଂ ଯତ୍ତୁ ଵାଯଵୀଯମୁଦୀରିତମ୍ ତଦିଦଂ ଵର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ଭାଗଦ୍ଵଯସମନ୍ଵିତମ୍

ଏହିପରି ଚାରି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ବାୟବୀୟ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ଦୁଇଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ଏହିଥିରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।

ନାଵେଦଵିଦୁଷେ ଵାଚ୍ଯମିଦଂ ଶାସ୍ତ୍ରମନୁତ୍ତମମ୍ ନ ଚୈଵାଶ୍ରଦ୍ଧଧାନାଯ ନାପୁରାଣଵିଦେ ତଥା

ଏହି ଉତ୍ତମ ଶାସ୍ତ୍ରଟି ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ବିଶ୍ୱାସ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ପୁରାଣ ଅଜ୍ଞାତ, ସେମାନଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ପରୀକ୍ଷିତାଯ ଶିଷ୍ଯାଯ ଧାର୍ମିକାଯାନସୂଯଵେ ପ୍ରଦେଯଂ ଶିଵଭକ୍ତାଯ ଶିଵଧର୍ମାନୁସାରିଣେ

ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରଟି ତାହାକୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍, ଯିଏ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇଛି, ଶିଷ୍ୟ, ଧର୍ମିକ, ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା, ଶିବଭକ୍ତ ଓ ଶିବ ଧର୍ମର ଅନୁସରଣ କରେ।

ପୁରାଣସଂହିତା ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାନ୍ମଯି ଵର୍ତତେ ନମୋ ଭଗଵତେ ତସ୍ମୈ ଵ୍ଯାସାଯାମିତତେଜସେ

ଯାହାଙ୍କ ଦୟାରେ ପୁରାଣଗୁଡିକର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗ୍ରନ୍ଥ ମୋତେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି, ସେ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ୟାସ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ପୁରା କାଲେନ ମହତା କଲ୍ପେତୀତେ ପୁନଃପୁନଃ ଅସ୍ମିନ୍ନୁପସ୍ଥିତେ କଲ୍ପେ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ସୃଷ୍ଠିକର୍ମଣି

ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ, ବଡ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ, ପୂର୍ବ ଏକ କଳ୍ପ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଏହି ନୂତନ କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଓ ସୃଷ୍ଟିର କାମ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଯାଂ ଵାର୍ତାଯାଂ ପ୍ରବୁଦ୍ଧାସୁ ପ୍ରଜାସୁ ଚ ମୁନୀନାଂ ଷଟ୍କୁଲୀଯାନାଂ ବ୍ରୁଵତାମିତରେତରମ୍

ଯେତେବେଳେ ଜୀବନ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେଲା ଓ ଲୋକମାନେ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ, ଛଅ ବଂଶର ଋଷିମାନେ ପରସ୍ପରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ବସିଲେ।

ଇଦଂ ପରମିଦଂ ନେତି ଵିଵାଦସ୍ସୁମହାନଭୂତ୍ ପରସ୍ଯ ଦୁର୍ନିରୂପତ୍ଵାନ୍ନ ଜାତସ୍ତତ୍ର ନିଶ୍ଚଯଃ

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ ତର୍କ ଆରମ୍ଭ ହେଲା—'ଏହିଟି ସର୍ବୋଚ୍ଚ', 'ନାହିଁ, ସେଟି ନୁହେଁ'—କିନ୍ତୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ କଠିନ ଥିବାରୁ କୌଣସି ନିଶ୍ଚୟ ହେଲା ନାହିଁ।

ତେ ଽଭିଜଗ୍ମୁର୍ଵିଧାତାରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ବ୍ରହ୍ମାଣମଵ୍ଯଯମ୍ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ତୂଯମାନସ୍ସୁରାସୁରୈଃ

ତେବେ ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଥିଲେ।

ମେରୁଶୃଂଗେ ଶୁଭେ ରମ୍ଯେ ଦେଵଦାନଵସଂକୁଲେ ସିଦ୍ଧଚାରଣସଂଵାଦେ ଯକ୍ଷଗଂଧର୍ଵସେଵିତେ

ସେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଭିଡ଼ ଲାଗିଥିବା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ଆଲୋଚନାରେ, ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରୁଥିଲେ।

ଵିହଂଗସଂଘସଂଘୁଷ୍ଟେ ମଣିଵିଦ୍ରୁମଭୂଷିତେ ନିକୁଂଜକଂଦରଦରୀଗୃହାନିର୍ଝରଶୋଭିତେ

ସେଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ମଣି ଓ ପ୍ରବାଳରେ ଶୋଭିତ, ଉପବନ, ଗୁହା, ପାହାଡ଼ ଝରଣା ଓ ସୁନ୍ଦର ଝରିକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।

ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଵନଂ ନାମ ନାନାମୃଗସମାକୁଲମ୍ ଦଶଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଶତଯୋଜନମାଯତମ୍

ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମବନ ନାମକ ଏକ ଅଟୁଟ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ପଶୁ ରହିଛି, ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା।

ସୁରସାମଲପାନୀଯପୂର୍ଣରମ୍ଯସରୋଵରମ୍ ମତ୍ତଭ୍ରମରସଂଛନ୍ନରମ୍ଯପୁଷ୍ପିତପାଦପମ୍

ସେଠାରେ ମିଠା ଓ ପବିତ୍ର ପାଣିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁନ୍ଦର ଝିଅଁ ଅଛି, ମଦମସ୍ତ ଭୃଙ୍ଗ ଢାକିଥିବା ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଗଛ ରହିଛି।

ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂକାଶଂ ତତ୍ର ଚାରୁ ମହତ୍ପୁରମ୍ ଦୁର୍ଧର୍ଷବଲଦୃପ୍ତାନାଂ ଦୈତ୍ଯଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍

ସେଠାରେ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ବଡ ସୁନ୍ଦର ସହର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଭିମାନୀ ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।

ତପ୍ତଜାଂବୂନଦମଯଂ ପ୍ରାଂଶୁପ୍ରାକାରତୋରଣମ୍ ନିର୍ଵ୍ଯୂହଵଲଭୀକୂଟପ୍ରତୋଲୀଶତମଂଡିତମ୍

ସେହି ସହର ଗଳିତ ସୁନାରେ ତିଆରି, ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାକାର ଓ ଦ୍ୱାର ଥିବା, ଶତଶଃ ମଣ୍ଡପ, ବାଲକନି, ମହଲ ଓ ବଡ ରାସ୍ତାରେ ଶୋଭିତ।

ମହାର୍ହମଣିଚିତ୍ରାଭିର୍ଲେଲିହାନମିଵାଂବରମ୍ ମହାଭଵନକୋଟୀଭିରନେକାଭିରଲଂକୃତମ୍

ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଓ ରତ୍ନର ଚମକରେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁବା ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଅନେକ ମହାଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ତସ୍ମିନ୍ନିଵସତି ବ୍ରହ୍ମା ସଭ୍ଯୈଃ ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଜାପତିଃ ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ମହାତ୍ମାନଂ ସାକ୍ଷାଲ୍ଲୋକପିତାମହମ୍

ସେଠାରେ ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ସଭାସଦଙ୍କ ସହିତ ବସୁଛନ୍ତି; ସେଠାକୁ ଯାଇ ଋଷିମାନେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଲୋକପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ଦଦ୍ଦଶୁର୍ମୁନଯୋ ଦେଵା ଦେଵର୍ଷିଗଣସେଵିତମ୍ ଶୁଦ୍ଧଚାମୀକରପ୍ରଖ୍ଯଂ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତମ୍

ଋଷି ଓ ଦେବମାନେ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଦେବ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଶୁଧ୍ଧ ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।