ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସପ୍ତକୋଟି ମହାମଂତ୍ରାଃ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରପୁରସ୍ସରାଃ ତଥାନ୍ଯେ କୋଟିଶୋ ମଂତ୍ରାଃ ଶୈଵକୈଵଲ୍ଯହେତଵଃ

ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଆଗ୍ରଣୀ ହୋଇ ସାତ କୋଟି ମହାମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅନେକ କୋଟି ଶିବମନ୍ତ୍ର ଯାହା ଶିବମୁକ୍ତିକୁ ଦେଇଥାଏ—

ଅନ୍ଯେ ମଂତ୍ରାଶ୍ଚ ଦେଵାନାଂ ସର୍ଵସୌଖ୍ଯକରାମୁନେ ତେ ସର୍ଵେ ତସ୍ଯ ଵଶ୍ଯାଃ ସ୍ଯୁର୍ଯୋ ବିଭର୍ତି ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରକମ୍

ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ, ହେ ମୁନି, ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅନୁଗତ ହୋଇଯାଏ।

ସହସ୍ରଂ ପୂର୍ଵଜାତାନାଂ ସହସ୍ରଂ ଜନଯିଷ୍ଯତାମ୍ ସ୍ଵଵଂଶଜାନାଂ ଜ୍ଞାତୀନାମୁଦ୍ଧରେଦ୍ଯସ୍ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରକୃତ୍

ଯିଏ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରେ, ସେ ନିଜ ପୂର୍ବଜମର ହଜାର ଲୋକ, ଭବିଷ୍ୟତ ଜନ୍ମର ହଜାର ସନ୍ତାନ ଏବଂ ନିଜ ବଂଶଜଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରେ।

ଇହ ଭୁକ୍ତ୍ଵାଖିଲାନ୍ଭୋଗାନ୍ଦୀର୍ଘାଯୁର୍ଵ୍ଯାଧିଵର୍ଜିତଃ ଜୀଵିତାଂତେ ଚ ମରଣଂ ସୁଖେନୈଵ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ

ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ରହି, ଜୀବନ ଶେଷରେ ସହଜରେ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଅଷ୍ଟୈଶ୍ଵର୍ଯଗୁଣୋପେତଂପ୍ରାପ୍ଯଦିଵ୍ଯଵପୁଃ ଶିଵମ୍ ଦିଵ୍ଯଂଵିମାନମାରୁହ୍ଯଦିଵ୍ଯତ୍ରିଦଶସେଵିତମ୍

ଅଷ୍ଟ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପାଇ, ଦେବତାମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରେ।

ଵିଦ୍ଯାଧରାଣାଂସର୍ଵେଷାଂଗଂଧର୍ଵାଣାଂମହୌଜସାମ୍ ଇଂଦ୍ରାଦିଲୋକପାଲାନାଂଲୋକେଷୁଚଯଥାକ୍ରମମ୍

ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାଧର, ପ୍ରଭଳ ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଲୋକପାଳଙ୍କ ଲୋକରେ, ସେ ଇଚ୍ଛାମତ ଚଳାଚଳ କରିପାରେ।

ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୋଗାନ୍ସୁଵିପୁଲାନ୍ପ୍ରଜେଶାନାଂ ପଦେଷୁ ଚ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଦମାସାଦ୍ଯତତ୍ରକନ୍ଯାଶତଂଲମେତ୍

ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ଲୋକରେ ବହୁତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେଠାରେ ଶତ ଶତ କୁମାରୀ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।

ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଯୁଷୋମାନଂଭୁକ୍ତ୍ଵାଭୋଗାନନେକଶଃ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଲୋକେଲଭେଦ୍ଭୋଗଂଯାଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମଶତାତ୍ଯଯଃ

ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକରେ ଶତ ବ୍ରହ୍ମା ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଗ ଅନୁଭବ କରେ।

ଶିଵଲୋକଂ ତତଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଲବ୍ଧ୍ଵେଷ୍ଟଂ କାମମକ୍ଷଯମ୍ ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯମାପ୍ନୋତିସଂଶଯୋନାତ୍ରଜାଯତେ

ତାପରେ ଶିବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅକ୍ଷୟ ଭୋଗ ଲାଭ କରି, ଶିବଙ୍କ ସାଂଯୋଗ ପାଇଁ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ସର୍ଵୋପନିଷଦାଂସାରଂସମାଲୋକ୍ଯମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ଇଦମେଵ ହି ନିର୍ଣୀତଂ ପରଂ ଶ୍ରେଯସ୍ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରକମ୍

ସମସ୍ତ ଉପନିଷଦର ସାର ଭଲଭାବେ ବୁଝିଲେ, ଏହି ଏକଥି ନିଶ୍ଚିତ—ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ।

ଵିଭୂତିଂନିଂଦତେଯୋଵୈବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସୋନ୍ଯଜାତକଃ ଯାତିଚନରକେଘୋରେଯାଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ଚତୁର୍ମୁଖଃ

ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ବି ଭସ୍ମକୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ସେ ଚାରିମୁହଁ ବ୍ରହ୍ମା ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଏ।

ଶ୍ରାଦ୍ଧେଯଜ୍ଞେଜପେହୋମେଵୈଶ୍ଵଦେଵେସୁରାର୍ଚନେ ଧୃତତ୍ରିପୁଂଡ୍ରଃପୂତାତ୍ମାମୃତ୍ଯୁଂଜଯତିମାନଵଃ

ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଯଜ୍ଞ, ଜପ, ହୋମ, ବିଶ୍ୱଦେବ ପୂଜା, ଦେବତା ପୂଜାରେ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ମନ ବ୍ୟକ୍ତି ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରେ।

ଜଲସ୍ନାନଂ ମଲତ୍ଯାଗେଭସ୍ମସ୍ନାନଂସଦାଶୁଚି ମଂତ୍ରସ୍ନାନଂହରେତ୍ପାପଂଜ୍ଞାନସ୍ନାନେପରଂପଦମ୍

ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଳ ଦୂର ହୁଏ, ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ ସଦା ପବିତ୍ର କରେ, ମନ୍ତ୍ର ସ୍ନାନ ପାପ ହରେ, ଜ୍ଞାନ ସ୍ନାନ ଉଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ନେଇଯାଏ।

ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁଯତ୍ଫଲମ୍ ତତ୍ଫଲଂସମଵାପ୍ନୋତିଭସ୍ମସ୍ନାନକରୋନରଃ

ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଯେପରି ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା ସମସ୍ତ ଏକାଠି ହୋଇଥାଏ । ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳ ଏକ ମଣିଷ ମାତ୍ର ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ କଲେ ମିଳିଯାଏ ।

ଭସ୍ମସ୍ନାନଂ ପରଂ ତୀର୍ଥଂଗଂଗାସ୍ନାନଂଦିନେଦିନେ ଭସ୍ମରୂପୀଶିଵଃସାକ୍ଷାଦ୍ଭସ୍ମ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପାଵନମ୍

ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ । ଦିନେ ଦିନେ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ମହତ୍ତ୍ୱ ରଖେ । ଭସ୍ମ ରୂପେ ଶିବ ନିଜେ ପ୍ରକଟ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଭସ୍ମ ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରେ ।

ନତଦୂନଂନତଦ୍ଧ୍ଯାନଂନତଦ୍ଦାନଂଜପୋନସଃ ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରେଣଵିନାଯେନ ଵିପ୍ରେଣ ଯଦନୁଷ୍ଠିତମ୍

ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ବିନା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେଉଁ ଧ୍ୟାନ, ଧାରଣା, ଦାନ କିମ୍ବା ଜପ କରେ, ସେସବୁ କିଛି ତୁଳନାର୍ଥ ନୁହେଁ ।

ଵାନପ୍ରସ୍ଥସ୍ଯକନ୍ଯାନାଂଦୀକ୍ଷାହୀନନୃଣାଂ ତଥା ମଧ୍ଯାହ୍ନାତ୍ପ୍ରାଗ୍ଜଲୈର୍ଯୁକ୍ତଂପରତୋଜଲଵର୍ଜିତମ୍

ବନବାସୀ, କନ୍ୟାମାନେ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଦୀକ୍ଷା ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ପୂର୍ବରୁ ପାଣି ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ; ତାପରେ ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।

ଏଵଂ ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରଂ ଯଃ କୁର୍ଯାନ୍ନିତ୍ଯଂନିଯତମାନସଃ ଶିଵଭକ୍ତଃ ସଵିଜ୍ଞେଯୋ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଂ ଚ ଵିଂଦତି

ଏଭଳି ଯିଏ ନିତ୍ୟ ନିୟମିତ ମନ ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରେ ଓ ଶିବଙ୍କ ଭକ୍ତ, ସେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଲାଭ କରେ ।

ଯସ୍ଯାଂଗେନୈଵରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଏକୋପିବହୁପୁଣ୍ଯଦଃ ତସ୍ଯଜନ୍ମନିରର୍ଥଂସ୍ଯାତ୍ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରରହିତୋ ଯଦି

ଯେଉଁ ଲୋକ ଦେହରେ ଏକ ମାତ୍ର ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ କରିଥାଏ, ଯାହା ବହୁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ତଥାପି ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ବିନା ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ଅର୍ଥହୀନ ହୁଏ ।

ଏଵଂତ୍ରିପୁଂଡ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯଂସମାସାତ୍କଥିତଂମଯା ରହସ୍ଯଂସର୍ଵଜଂତୂନାଂ ଗୋପନୀଯମିଦଂ ତ୍ଵଯା

ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରର ମହିମା ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲି । ଏହି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ, ତୁମେ ଏହାକୁ ଗୁପ୍ତ ରଖ ।

ତିସ୍ରୋରେଖାଭଵଂତ୍ଯେଵସ୍ଥାନେଷୁମୁନିପୁଂଗଵାଃ ଲଲାଟାଦିଷୁସର୍ଵେଷୁଯଥୋକ୍ତେଷୁବୁଧୈର୍ମୁନେ

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଲଳାଟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ତିନିଟି ରେଖା କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଶିଖାଇଛନ୍ତି ।

ଭ୍ରୁଵୋର୍ମଧ୍ଯଂସମାରଭ୍ଯଯାଵଦଂତୋଭଵେଦ୍ଭ୍ରୁଵୋଃ ତାଵତ୍ପ୍ରମାଣଂସଂଧାର୍ଯଂ ଲଲାଟେ ଚ ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରକମ୍

ଭୌହ ମଧ୍ୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଭୌହର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁ ଦୂରୀ ଅଛି, ଏହି ମାପରେ ଲଳାଟରେ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ରେଖା ଦେବା ଉଚିତ ।

ମଧ୍ଯମାନାମିକାଂଗୁଲ୍ଯାମଧ୍ଯେତୁପ୍ରତିଲୋମତଃ ଅଂଗୁଷ୍ଠେନ କୃତାରେଖା ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରାଖ୍ଯା ଭିଧୀଯତେ

ମଧ୍ୟମା ଓ ଅନାମିକା ଆଉ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ପଛ ଦିଗରୁ ଯେଉଁ ରେଖା ଆଙ୍କାଯାଏ, ତାହାକୁ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ବୋଲାଯାଏ ।

ମଧ୍ଯେଂଗୁଲିଭିରାଦାଯ ତିସୃଭିର୍ଭସ୍ମଯତ୍ନତଃ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରଧାରଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯାଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂପରମ୍

ମଧ୍ୟର ତିନିଟି ଆଉଳିରେ ସାବଧାନ ଭାବେ ଭସ୍ମ ନେଇ, ଭକ୍ତି ସହିତ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ ।

ତିସୃଣାମପି ରେଖାନାଂ ପ୍ରତ୍ଯେକଂନଵଦେଵତାଃ ସର୍ଵତ୍ରାଂଗେଷୁତାଵକ୍ଷ୍ଯେସାଵଧାନତଯା ଶୃଣୁ

ତିନିଟି ରେଖା ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ନଉଟି ଦେବତା ଅଛନ୍ତି; ଏହି ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ କିପରି ଅଛନ୍ତି, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ ।

ଅକାରୋ ଗାର୍ହପତ୍ଯାଗ୍ନିର୍ଭୂଧର୍ମଶ୍ଚ ରଜୋଗୁଣଃ ଋଗ୍ଵେଦଶ୍ଚ କ୍ରିଯାଶକ୍ତିଃ ପ୍ରାତଃସଵନମେଵ ଚ

'ଅ' ଅକ୍ଷର, ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ପୃଥିବୀ, ଧର୍ମ, ରଜୋଗୁଣ, ଋଗ୍ବେଦ, କ୍ରିୟାଶକ୍ତି, ପ୍ରାତଃସବନ—

ମହଦେଵଶ୍ଚ ରେଖାଯାଃ ପ୍ରଥମାଯାଶ୍ଚ ଦେଵତା ଵିଜ୍ଞେଯା ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାଃ ଶିଵଦୀକ୍ଷାପରାଯଣୈଃ

ଏବଂ ମହାଦେବ, ଏହି ସବୁ ଏକଥିରେ ପ୍ରଥମ ରେଖାର ଦେବତା ଭାବେ ଶିବ ଦୀକ୍ଷାରେ ଲିନ ଲୋକମାନେ ଜାଣିବା ଉଚିତ ।

ଉକାରୋ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିଶ୍ଚ ନଭସ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ଯଜୁସ୍ତଥା ମଧ୍ଯଂଦିନଂ ଚ ସଵନମିଚ୍ଛାଶକ୍ତ୍ଯଂତରାତ୍ମକୌ

'ଉ' ଅକ୍ଷର, ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି, ଆକାଶ ତତ୍ତ୍ୱ, ଯଜୁର୍ବେଦ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସବନ, ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି—ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ରେଖାରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ।

ମହେଶ୍ଵରଶ୍ଚ ରେଖାଯା ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଶ୍ଚ ଦେଵତା ଵିଜ୍ଞେଯାମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ଶିଵଦୀକ୍ଷାପରାଯଣୈଃ

ଏବଂ ମହେଶ୍ୱର, ଦ୍ୱିତୀୟ ରେଖାର ଦେବତା ଭାବେ ଶିବ ଦୀକ୍ଷାରେ ଲିନ ଲୋକମାନେ ଜାଣିବା ଉଚିତ ।