ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଶିଵନାମତରୀଂପ୍ରାପ୍ଯସଂସାରାବ୍ଧିଂତରଂତିଯେ ସଂସାରମୂଲପାପାନିତାନିନଶ୍ଯଂତ୍ଯସଂଶଯମ୍

ଯେମାନେ ଶିବ ନାମର ନୌକା ପାଇଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂସାରର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି; ସଂସାରର ମୂଳ ପାପ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନାଶ ହୋଇଯାଏ।

ସଂସାରମୂଲଭୂତାନାଂପାତକାନାଂମହାମୁନେ ଶିଵନାମକୁଠାରେଣଵିନାଶୋଜାଯତେଧ୍ରୁଵମ୍

ସଂସାରର ମୂଳ ଭାବରେ ଥିବା ପାପମାନଙ୍କ ନାଶ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶିବ ନାମର କୁଠାର ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥାଏ, ମହାମୁନି।

ଶିଵନାମାମୃତଂପେଯଂପାପଦାଵାନଲାର୍ଦିତୈଃ ପାପଦାଵାଗ୍ନିତପ୍ତାନାଂଶାଂତିସ୍ତେନଵିନାନହି

ପାପର ଦାବାନଳରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଶିବ ନାମର ଅମୃତ ପିବିବା ଉଚିତ; ପାପ ଅଗ୍ନିରେ ତପ୍ତ ଲୋକମାନେ ଏହା ବିନା ଶାନ୍ତି ପାଇପାରିବେନି।

ଶିଵେତିନାମପୀଯୂଷଵର୍ଷଵର୍ଷଧାରାପରିପ୍ଲୁତାଃ ସଂସାରଦଵମଧ୍ଯେପିନଶୋଚଂତିକଦାଚନ

ଯେଉଁମାନେ 'ଶିବ' ନାମର ଅମୃତ ଧାରାରେ ଭିଜିଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂସାରର ଦହିଯାଉଥିବା ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

ଶିଵନାମ୍ନିମହଦ୍ଭକ୍ତିର୍ଜାତାଯେଷାଂମହାତ୍ମନାମ୍ ତଦ୍ଵିଧାନାଂତୁସହସାମୁକ୍ତିର୍ଭଵତିସର୍ଵଥା

ଯେଉଁ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ମନରେ 'ଶିବ' ନାମ ପ୍ରତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ଉଦୟ ହୁଏ, ସେମାନେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସହଚରମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।

ଅନେକଜନ୍ମଭିର୍ଯେନତପସ୍ତପ୍ତଂମୁନୀଶ୍ଵର ଶିଵନାମ୍ନିଭଵେଦ୍ଭକ୍ତିଃସର୍ଵପାପାପହାରିଣୀ

ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିବା ଲୋକ ଏହି 'ଶିବ' ନାମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଲାଭ କରେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରିଦେଇଥାଏ।

ଯସ୍ଯା ସାଧାରଣଂ ଶଂଭୁନାମ୍ନିଭକ୍ତିରଖଂଡିତା ତସ୍ଯୈଵମୋକ୍ଷଃ ସୁଲଭୋନାନ୍ଯସ୍ଯେତିମତିର୍ମମ

ଯାହାଙ୍କର 'ଶମ୍ଭୁ' ନାମ ପ୍ରତି ସାଧାରଣ ଏବଂ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଅଛି, ସେମାନେ ସହଜରେ ମୋକ୍ଷ ପାନ୍ତି; ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତି। ଏହି ମୋର ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ।

କୃତ୍ଵାପ୍ଯନେକପାପାନିଶିଵନାମଜପାଦରଃ ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋଭଵତ୍ଯେଵନସଂଶଯଃ

ଯଦିଓ ଅନେକ ପାପ କରିଥିବା ହେଉ, 'ଶିବ' ନାମକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଜପ କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତି ମିଳେ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଭଵଂତିଭସ୍ମସାଦ୍ଵୃକ୍ଷାଦଵଦଗ୍ଧାଯଥାଵନେ ତଥାତାଵଂତିଦଗ୍ଧାନିପାପାନିଶିଵନାମତଃ

ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଥିବା ଗଛ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି 'ଶିବ' ନାମରେ ପାପ ମଧ୍ୟ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ।

ଯୋନିତ୍ଯଂଭସ୍ମପୂତାଂଗଃ ଶିଵନାମଜପାଦରଃ ସଂତରତ୍ଯେଵସଂସାରଂସଘୋରମପିଶୌନକ

ଶୌନକ, ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଭସ୍ମରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଶିବ ନାମକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଜପ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂସାରକୁ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାନ୍ତି।

ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହରଣଂକୃତ୍ଵାହତ୍ଵାପିବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ବହୂନ୍ ନଲିପ୍ଯତେନରଃ ପାପୈଃଶିଵନାମଜପାଦରଃ

ଏକ ଲୋକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧନ ଚୋରି କରିଥିବା କିମ୍ବା ବହୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ହେଉ, ଯଦି ସେ 'ଶିବ' ନାମକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଜପ କରେ, ସେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଵିଲୋକ୍ଯଵେଦାନଖିଲାଞ୍ଛିଵନାମଜପଃପରମ୍ ସଂସାରତାରଣୋପାଯ ଇତିପୂର୍ଵୈର୍ଵିନିଶ୍ଚିତଃ

ସମସ୍ତ ବେଦକୁ ଦେଖିବା ପରେ, ପୂର୍ବଜମାନେ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି ଯେ, 'ଶିବ' ନାମର ଜପ ହେଉଛି ସଂସାର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ଉପାୟ।

କିଂବହୂକ୍ତ୍ଯାମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ଶ୍ଲୋକେନୈକେନଵଚ୍ମ୍ଯହମ୍ ଶିଵନାମ୍ନୋମହିମାନଂସର୍ଵପାପାପହାରିଣମ୍

ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ଏକ ଶ୍ଲୋକରେ କହୁଛି — 'ଶିବ' ନାମର ମହିମା ହେଉଛି, ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ।

ପାପାନାଂହରଣେଶଂଭୋର୍ନାମଃ ଶକ୍ତିର୍ହିପାଵନୀ ଶକ୍ନୋତିପାତକଂତାଵତ୍କର୍ତୁଂନାପିନରଃ କ୍ଵଚିତ୍

ପାପ ଦୂର କରିବାରେ 'ଶମ୍ଭୁ' ନାମର ପବିତ୍ର ଶକ୍ତି ଏପରି, କେହି ଏପରି ବଡ଼ ପାପ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯାହାକୁ ଏହା ଦୂର କରିପାରିବ ନାହିଁ।

ଶିଵନାମପ୍ରଭାଵେଣଲେଭେସଦ୍ଗତିମୁତ୍ତମାମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନନୃପଃପୂର୍ଵଂମହାପାପଃ ପୁରାମୁନେ

'ଶିବ' ନାମର ପ୍ରଭାବରେ, ପୂର୍ବରୁ ବଡ଼ ପାପୀ ଥିବା ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ମହାପୁରୁଷ ଗତି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ମୁନି।

ତଥାକାଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜାଯୋଷାସୌମୁନେବହୁପାପିନୀ ଶିଵନାମପ୍ରଭାଵେଣଲେଭେସଦ୍ଗତିମୁତ୍ତମାମ୍

ଏହିପରି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଯଦିଓ ବହୁ ପାପିନୀ ଥିଲେ, 'ଶିବ' ନାମର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଗତି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ମୁନି।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତଂଵୋଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାନାମମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂଭସ୍ମମାହାତ୍ମ୍ଯଂସର୍ଵପାଵନପାଵନମ୍

ଏପରି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ନାମର ଉତ୍ତମ ମହିମା ବର୍ଣ୍ନନ କରାଯାଇଛି; ଏବେ ଆପଣମାନେ ଭସ୍ମର ମହିମା ଶୁଣନ୍ତୁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଅପବିତ୍ରକୁ ପବିତ୍ର କରେ।

ଦ୍ଵିଵିଧଂଭସ୍ମସଂପ୍ରୋକ୍ତଂସର୍ଵମଂଗଲଦଂପରମ୍ ତତ୍ପ୍ରକାରମହଂଵକ୍ଷ୍ଯେସାଵଧାନତଯାଶୃଣୁ

ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଭସ୍ମ ବର୍ଣ୍ନନ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ; ଏହାର ପ୍ରକାର ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଆପଣ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣନ୍ତୁ।

ଏକଂଜ୍ଞେଯଂ ମହାଭସ୍ମଦ୍ଵିତୀଯଂସ୍ଵଲ୍ପସଂଜ୍ଞକମ୍ ମହାଭସ୍ମ ଇତିପ୍ରୋକ୍ତଂଭସ୍ମନାନାଵିଧଂପରମ୍

ଏକଟି 'ମହାଭସ୍ମ' ନାମରେ ଜଣାଯାଏ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି 'ସ୍ୱଲ୍ପ' ଭସ୍ମ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ; 'ମହାଭସ୍ମ' ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଉତ୍ତମ ଭସ୍ମ ଭାବରେ କହାଯାଏ।

ତଦ୍ଭସ୍ମତ୍ରିଵିଧଂପ୍ରୋକ୍ତଂଶ୍ରୋତଂସ୍ମାର୍ତଂଚଲୌକିକମ୍ ଭସ୍ମୈଵ ସ୍ଵଲ୍ପସଜ୍ଞାହିବହୁଧାପରିକୀର୍ତିତମ୍

ସେହି ଭସ୍ମ ତିନି ପ୍ରକାରର — ଶ୍ରୌତ, ସ୍ମାର୍ତ, ଲୌକିକ; ସ୍ୱଲ୍ପ ଭସ୍ମ ମଧ୍ୟ ବହୁ ପ୍ରକାରର ବର୍ଣ୍ନନ କରାଯାଇଛି।

ଶ୍ରୌତଂଭସ୍ମତଥାସ୍ମାର୍ତଂଦ୍ଵିଜାନାମେଵକୀର୍ତିତମ୍ ଅନ୍ଯେଷାମପିସର୍ଵେଷାମପରଂଭସ୍ମଲୌକିକମ୍

ଶ୍ରୌତ ଏବଂ ସ୍ମାର୍ତ ଭସ୍ମ କେବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଲୌକିକ ଭସ୍ମ ଉପଯୁକ୍ତ।

ଧାରଣଂମଂତ୍ରତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂଦ୍ଵିଜାନାଂମୁନିପୁଂଗଵୈଃ କେଵଲଂଧାରଣଂଜ୍ଞେଯମନ୍ଯେଷାଂମଂତ୍ରଵର୍ଜିତମ୍

ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଧାରଣା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଶିଖାଇଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ କେବଳ ମନ୍ତ୍ର ବିନା ଧାରଣା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଆଗ୍ନେଯମୁଚ୍ଯତେଭସ୍ମଦଗ୍ଧଗୋମଯସଂଭଵମ୍ ତଦାପିଦ୍ରଵ୍ଯମିତ୍ଯୁକ୍ତଂତ୍ରିପୁଂଡ୍ରସ୍ଯମହାମୁନେ

ଗୋମୟ ଜଳି ଭସ୍ମ ହେଉଥିବା ଯାହା, ତାହାକୁ 'ଆଗ୍ନେୟ' ଭସ୍ମ କୁହାଯାଏ; ଏହି ଭସ୍ମ ମଧ୍ୟ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଲାଗି ଉପଯୋଗ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି, ମହାମୁନି।

ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୋତ୍ଥିତଂଭସ୍ମସଂଗ୍ରାହ୍ଯଂଵାମନୀଷିଭିଃ ଅନ୍ଯଯଜ୍ଞୋତ୍ଥିତଂଵାପିତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରସ୍ଯଚଧାରଣେ

ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଯଜ୍ଞରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭସ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନେବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞରୁ ମିଳିଥିବା ଭସ୍ମ ମଧ୍ୟ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଲାଗି ଉପଯୋଗ କରିବାକୁ ହେବ।

ଅଗ୍ନିରିତ୍ଯାଦିଭିର୍ମଂତ୍ରୈର୍ଜାବାଲୋପନିଷଦ୍ଗତେଃ ସପ୍ତଭିଧୂଲନଂକାର୍ଯଂଭସ୍ମନାସଜଲେନଚ

‘ଅଗ୍ନି’ ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଯାବାଳ ଉପନିଷଦରେ ଥିବା, ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୁଖରୁ ନିକଳିଥିବା ଜଳ ସହିତ ଭସ୍ମକୁ ସାତ ଥର ସିଞ୍ଚନ କରିବା ଉଚିତ।

ଵର୍ଣାନାମାଶ୍ରମାଣାଂଚମଂତ୍ରତୋମଂତ୍ରତୋପି ଚ ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରୋଦ୍ଧୂଲନଂପ୍ରୋକ୍ତଜାବାଲୈରାଦରେଣଚ

ବିଭିନ୍ନ ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମରେ, ମନ୍ତ୍ର ସହିତ କିମ୍ବା ବିନା, ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଲାଗିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଯାବାଳ ମୁନିମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି।

ଭସ୍ମନୋଦ୍ଧୂଲନଂଚୈଵଯଥାତିର୍ଯକ୍ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରକମ୍ ପ୍ରମାଦାଦପିମୋକ୍ଷାର୍ଥୀନତ୍ଯଜେଦିତିଵିଶ୍ରୁତିଃ

ଭସ୍ମ ଲାଗିବା ଓ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ତିର୍ଯକ୍ ଭାବେ ଲାଗିଲେ, ଅପରାଧ ଭଳି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଚାହିଁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏହି ମତ ପ୍ରଚଳିତ।

ଶିଵେନଵିଷ୍ଣୁନାଚୈଵତଥାତିର୍ଯକ୍ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରକମ୍ ଉମାଦେଵୀଚଲକ୍ଷ୍ମୀଂଶ୍ଚଵାଚାନ୍ଯାଭିଶ୍ଚନିତ୍ଯଶଃ

ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ, ଉମା ଦେବୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ସଦା ତିର୍ଯକ୍ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ଵୈଶ୍ଯୈଃ ଶୂଦ୍ରୈରପିଚସଂସ୍କରୈଃ ଅପଭ୍ରଂଶୈର୍ଧୃତଂଭସ୍ମତ୍ରିପୁଂଡ୍ରୋଦ୍ଧୂଲନାତ୍ମନା

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର, ସଂସ୍କାରିତ କିମ୍ବା ଅସଂସ୍କାରିତ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ହାତରେ ଭସ୍ମ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଲାଗିବା ଉଚିତ।