ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତତଃପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ଜପ୍ତ୍ଵା ଶତରୁଦ୍ରିଯମେଵ ଚ ସ୍ତୁତୀର୍ନାନାଵିଧାଃ କୃତ୍ଵା ପଞ୍ଚାଂଗପଠନଂ ତଥା

ତାପରେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶତରୁଦ୍ରିୟ ପାଠ କରି, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି କରି, ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ପାଠ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଂ କୃତ୍ଵା ନତ୍ଵା ଲିଂଗଂ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ ଇତିପ୍ରୋକ୍ତମଶେଷଂ ଚ ଶିଵପୂଜନମାଦରାତ୍

ତାପରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ନମସ୍କାର କରି ଶିବଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଶିବପୂଜାର ସମସ୍ତ ପଦ୍ଧତି ସମ୍ମାନ ସହିତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।

ରାତ୍ରାଵୁଦଙ୍ମୁଖଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଦେଵକାର୍ଯଂସଦୈଵହି ଶିଵାର୍ଚନଂ ସଦାପ୍ଯେଵଂଶୁଚିଃ କୁର୍ଯାଦୁଦଙ୍ମୁଖଃ

ରାତିରେ ସଦା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏଭଳି ଶିବପୂଜା ସଦା ପବିତ୍ରତା ସହିତ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି କରିବା ଉଚିତ।

ନ ପ୍ରାଚୀମଗ୍ରତଃ ଶଂଭୋର୍ନୋଦୀଚୀଂ ଶକ୍ତିସଂହିତାନ୍ ନପ୍ରତୀଚୀଂଯତଃ ପୃଷ୍ଠମତୋଗ୍ରାହ୍ଯଂ ସମାଶ୍ରଯେତ୍

ଶଂଭୁଙ୍କ ପୂଜାରେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଶକ୍ତି ଥିବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ପିଠି ଦେଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏଭଳି ଅବସ୍ଥା ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଵିନାଭସ୍ମତ୍ରିପୁଂଡ୍ରେଣ ଵିନା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷମାଲଯା ବିଲ୍ଵପତ୍ରଂ ଵିନା ନୈଵ ପୂଜଯେଚ୍ଛଂକରଂ ବୁଧଃ

ଭସ୍ମର ତିନି ଧାର, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ମାଳା ଓ ବିଲ୍ବପତ୍ର ବିନା, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ କେବେ ଶଂକରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଭସ୍ମାପ୍ରାପ୍ତୌମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ଶିଵପୂଜନେ ତସ୍ମାନ୍ମୃଦାପି କର୍ତଵ୍ଯଂ ଲଲାଟେ ଚ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରକମ୍

ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ଭସ୍ମ ମିଳିନାହିଁ, ଶିବପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରିବାବେଳେ ମାଟି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଲଳାଟରେ ତିନି ଧାର କରିବା ଉଚିତ।

ଅଗ୍ରାହ୍ଯଂ ଶିଵନୈଵେଦ୍ଯମିତି ପୂର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତଂ ଵଚଃ ବ୍ରୂହି ତନ୍ନିର୍ଣଯଂ ବିଲ୍ଵମାହାତ୍ମ୍ଯମପି ସନ୍ମୁନେ

ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଥିଲୁ ଯେ ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହାର ନିଷ୍ପତି ଏବଂ ବିଲ୍ବର ମହିମା ବିଷୟରେ ମତେ କହ, ମହାମୁନି।

ସର୍ଵଂଵଦାମିସଂପ୍ରୀତ୍ଯା ଧନ୍ଯା ଯୂଯଂ ଶିଵଵ୍ରତାଃ

ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ଆନନ୍ଦ ସହ କହିବି; ଶିବବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିବା ତୁମେ ଧନ୍ୟ।

ଶିଵଭକ୍ତଃ ଶୁଚିଃ ଶୁଦ୍ଧଃ ସଦ୍ଵ୍ରତୀଦୃଢନିଶ୍ଚଯଃ ଭକ୍ଷଯେଚ୍ଛିଵନୈଵେଦ୍ଯଂତ୍ଯଜେଦଗ୍ରାହ୍ଯଭାଵନାମ୍

ଯିଏ ଶିବଭକ୍ତ, ପବିତ୍ର, ଶୁଚି, ସଦ୍ବ୍ରତୀ ଓ ଦୃଢ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା, ସେ ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରିପାରେ; ଏହା ଅଗ୍ରାହ୍ୟ ବୋଲି ଭାବନା ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପି ଶିଵନୈଵେଦ୍ଯେ ଯାଂତି ପାପାନି ଦୂରତଃ ଭକ୍ତେତୁଶିଵନୈଵେଦ୍ଯେପୁଣ୍ଯାନ୍ଯା ଯାଂତିକୋଟିଶଃ

ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ଦୂରେ ଯାଏ; ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କଲେ ପୁଣ୍ୟ ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।

ଅଲଂ ଯାଗସହସ୍ରେଣାପ୍ଯଲଂ ଯାଗାର୍ବୁଦୈରପି ଭକ୍ଷିତେ ଶିଵନୈଵେଦ୍ଯେ ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍

ହଜାର ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା କୋଟି ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ସମାନ ନୁହେଁ; ଏହା କରିଲେ ଶିବସାୟୁଜ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ।

ଯଦ୍ଗୃହେଶିଵନୈଵେଦ୍ଯପ୍ରଚାରୋପିପ୍ରଜାଯତେ ତଦ୍ଗୃହଂପାଵନଂସର୍ଵମନ୍ଯପାଵନକାରଣମ୍

ଯେଉଁ ଘରରେ ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ବଣ୍ଟନ ହୁଏ, ସେଉଁ ଘର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପବିତ୍ରତାର କାରଣ ହୁଏ।

ଆଗତଂ ଶିଵନୈଵେଦ୍ଯଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଶିରସାମୁଦା ଭକ୍ଷଣୀଯଂପ୍ରଯତ୍ନେ ନ ଶିଵସ୍ମରଣପୂର୍ଵକମ୍

ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଆସିଲେ, ଶିର ନମାଇ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଓ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସତର୍କତା ସହ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଆଗତଂ ଶିଵନୈଵେଦ୍ଯମନ୍ଯଦା ଗ୍ରାହ୍ଯମିତ୍ଯପି ଵିଲଂବେପାପସଂବଂଧୋଭଵତ୍ଯେଵ ହି ମାନଵେ

ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ବିଳମ୍ବ ହେଲେ ଏହା ପାପ ସହିତ ଜଡିତ ହୁଏ।

ନ ଯସ୍ଯ ଶିଵନୈଵେଦ୍ଯଗ୍ରହଣେଚ୍ଛାପ୍ରଜାଯତେ ସପାପିଷ୍ଠୋଗରିଷ୍ଠଃସ୍ଯାନ୍ନରକଂଯାତ୍ଯପିଧ୍ରୁଵମ୍

ଯିଏ ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଇଚ୍ଛା ରଖିନାହିଁ, ସେ ସବୁଠୁ ଅଧମ ପାପୀ ହୁଏ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନରକକୁ ଯାଏ।

ହୃଦଯେ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତେ ଚ ସ୍ଵର୍ଣରୂପ୍ଯାଦିନିର୍ମିତେ ଶିଵଦୀକ୍ଷାଵତାଭକ୍ତେନେଦଂଭକ୍ଷ୍ଯମିତୀର୍ଯତେ

ହୃଦୟରେ, କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ, ସୁନା, ଚାନ୍ଦି ଆଦିରେ ତିଆରି ଥାକିଲେ, ଯିଏ ଶିବଦୀକ୍ଷା ନେଇଛି, ସେ ପାଇଁ ଏହା ଭକ୍ଷଣ ଯୋଗ୍ୟ।

ଶିଵଦୀକ୍ଷାନ୍ଵିତୋଭକ୍ତୋ ମହାପ୍ରସାଦସଂଜ୍ଞକମ୍ ସର୍ଵେଷାମପି ଲିଂଗାନାଂ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଭକ୍ଷଯେଚ୍ଛୁଭମ୍

ଶିବଦୀକ୍ଷା ନେଇଥିବା ଭକ୍ତ ମହାପ୍ରସାଦ ନାମକ ନୈବେଦ୍ୟ ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗରୁ ଭକ୍ଷଣ କରିପାରେ; ଏହା ଶୁଭ।

ଅନ୍ଯଦୀକ୍ଷାଯୁଜାଂନ୍ଃଣାଂଶିଵଭକ୍ତିରତାତ୍ମନାମ୍ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂନିର୍ଣଯଂପ୍ରୀତ୍ଯାଶିଵନୈଵେଦ୍ଯଭକ୍ଷଣେ

ଏବେ ଶିବଦୀକ୍ଷା ନ ନେଇଥିବା, କିନ୍ତୁ ଶିବଭକ୍ତ ଲୋକମାନେ ନୈବେଦ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରିପାରିବେ କି ନାହିଁ, ଏହାର ନିଷ୍ପତି ଆନନ୍ଦ ସହ ଶୁଣ।

ଶାଲଗ୍ରାମୋଦ୍ଭଵେ ଲିଂଗେ ରସଲିଂଗେତଥା ଦ୍ଵିଜାଃ ପାଷାଣେ ରାଜତେସ୍ଵର୍ଣେସୁରସିଦ୍ଧପ୍ରତିଷ୍ଠିତେ

ଶାଳଗ୍ରାମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଲିଙ୍ଗ, ରସ ଲିଙ୍ଗ, ପାଷାଣ, ଚାନ୍ଦି, ସୁନା, ଦେବତା କିମ୍ବା ସିଦ୍ଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲିଙ୍ଗରେ—

କାଶ୍ମୀରେ ସ୍ଫାଟିକେରାତ୍ନେ ଜ୍ଯୋତିର୍ଲିଂଗେଷୁ ସର୍ଵଶଃ ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣସମଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଶଂଭୋର୍ନୈଵେଦ୍ଯଭକ୍ଷଣମ୍

କଶ୍ମୀରରେ ସ୍ଫାଟିକ ମଣି ଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ଯୋତିର୍ଲିଙ୍ଗରେ, ଶିବଙ୍କର ପ୍ରସାଦ ଭକ୍ଷଣ କଲେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତର ସମାନ ଫଳ ମିଳେ ବୋଲି କହାଯାଇଛି।

ବ୍ରହ୍ମହାପି ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ନିର୍ମାଲ୍ଯଂଯସ୍ତୁଧାରଯେତ୍ ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵାଦ୍ରୁତଂତସ୍ଯସର୍ଵପାପଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି

ଏକ ମହାପାପୀ ମଧ୍ୟ ଶୁଚିତା ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ନିର୍ମାଳ୍ୟ ପହିଁ ଧାରଣ କଲେ ଓ ଘୀ ଭକ୍ଷଣ କଲେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ଚଂଡାଧିକାରୋଯତ୍ରାସ୍ତିତଦ୍ଭାକ୍ତଵ୍ଯଂନମାନଵୈଃ ଚଂଡାଧିକାରୋନୋଯତ୍ରଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂତଚ୍ଚଭକ୍ତିତଃ

ଯେଉଁଠି ଚଣ୍ଡାଧିକାରୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି କେବଳ ସେମାନେ ଭକ୍ଷଣ କରିପାରିବେ; ଯେଉଁଠି ଚଣ୍ଡାଧିକାରୀ ନାହାନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭକ୍ଷଣ କରିପାରିବେ।

ବାଣଲିଂଗେଚଲୌହେଚସିଦ୍ଧେଲିଂଗେସ୍ଵଯଂଭୁଵି ପ୍ରତିମାସୁଚସର୍ଵାସୁନଚଂଡୋଧିକୃତୋଭଵେତ୍

ବାଣଲିଙ୍ଗ, ଲୋହା ଲିଙ୍ଗ, ସିଦ୍ଧ ଲିଙ୍ଗ, ସ୍ୱୟଂଭୁ ଲିଙ୍ଗ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରତିମାରେ ଚଣ୍ଡାଧିକାର ଲାଗୁ ହୁଏନା।

ସ୍ନାପଯିତ୍ଵାଵିଧାନେନଯୋଲିଂଗସ୍ନାପନୋଦକମ୍ ତ୍ରିଃପିବେତ୍ତ୍ରିଵିଧଂପାପଂତସ୍ଯେହାଶୁ ଵିନଶ୍ଯତି

ବିଧି ଅନୁସାରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ଯେଉଁଜଳ ଦିଆଯାଇଛି, ତାହା ତିନିଥର ପିଲେ, ତାଙ୍କର ତିନି ପ୍ରକାରର ପାପ ଏଠାରେ ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ଅଗ୍ରାହ୍ଯଂଶିଵନୈଵେଦ୍ଯଂ ପତ୍ରଂପୁଷ୍ପଂଫଲଂଜଲମ୍ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାସଂଗାତ୍ସର୍ଵଂ ଯାତି ପଵିତ୍ରିତାମ୍

ଶିବଙ୍କର ପ୍ରସାଦ, ପତ୍ର, ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ସଂସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ।

ଲୋଂଗୋପରି ଚ ଯଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂତଦଗ୍ରାହ୍ଯଂ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ ସୁପଵିତ୍ରଂ ଚ ତଜ୍ଜ୍ଞେଯଂ ଯଲ୍ଲିଂଗସ୍ପର୍ଶବାହ୍ଯତଃ

ଲିଙ୍ଗରେ ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ରହିଛି, ମହାମୁନିମାନେ, ତାହା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଲିଙ୍ଗର ସଂସ୍ପର୍ଶ ଭିତରେ ନଥିବା ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ, ତାହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ପବିତ୍ର।

ନୈଵେଦ୍ଯନିର୍ଣଯଃପ୍ରୋକ୍ତ ଇତ୍ଥଂଵୋମୁନିସତ୍ତମାଃ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ବିଲ୍ଵମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ସାଵଧାନତଯା ଽଦରାତ୍

ଏପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଶିବ ପ୍ରସାଦ ବିଷୟରେ କହାଯାଇଛି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏବେ ସାବଧାନ ହୋଇ ବିଲ୍ବ ଗଛର ମହିମା ଶୁଣନ୍ତୁ।

ମହାଦେଵସ୍ଵରୂପୋଯଂ ବିଲ୍ଵୋଦେଵୈରପିସ୍ତୁତିଃ ଯଥାକଥଂଚିଦେତସ୍ଯମହିମାଜ୍ଞାଯତେକଥମ୍

ଏହି ବିଲ୍ବ ଗଛ ମହାଦେବଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ଏହାର ମହିମା ଯେପରି ଜଣାଯାଏ, ତାହା ଯଥେଷ୍ଟ।

ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥାନିଯାଵଂତିଲୋକେଷୁପ୍ରଥିତାନ୍ଯପି ତାନିସର୍ଵାଣିତୀର୍ଥାନିବିଲ୍ଵମୂଲେଵସଂତିହି

ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥ, ସେଗୁଡିକ ବିଲ୍ବ ଗଛର ମୂଳରେ ଅଛି।