ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଦ୍ଵିଜାନାଂଵୈଦିକେନାପିମାର୍ଗେଣାରାଧନଂଵରମ୍ ଅନ୍ଯେଷାମପିଜଂତୂନାଂଵୈଦିକେନନସଂମତମ୍

ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବେଦ ମାର୍ଗରେ ପୂଜା ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବେଦ ମାର୍ଗରେ ପୂଜା ଅନୁମୋଦିତ ନୁହେଁ।

ଵୈଦିକାନାଂଦ୍ଵିଜାନାଂଚପୂଜାଵୈଦିକମାର୍ଗତଃ କର୍ତଵ୍ଯାନାନ୍ଯମାର୍ଗେଣ ଇତ୍ଯାହଭଗଵାଞ୍ଛିଵଃ

ବେଦ ଅନୁସାରୀ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବେଦ ମାର୍ଗରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମାର୍ଗରେ ନୁହେଁ—ଏହିପରି ଭଗବାନ ଶିବ କହିଛନ୍ତି।

ଦଧୀଚ ଗୌତମାଦୀନାଂଶାପେନାଦଗ୍ଧଚେତସାମ୍ ଦ୍ଵିଜାନାଂ ଜାଯତେଶ୍ରଦ୍ଧାନୈଵ ଵୈଦିକକର୍ମଣି

ଦଧୀଚି, ଗୌତମ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଶାପରେ ମନ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାତ୍ର ବେଦ କର୍ମରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଯୋଵୈଦିକମନାଦୃତ୍ଯକର୍ମସ୍ମାର୍ତମଥାପିଵା ଅନ୍ଯତ୍ସମାଚରେନ୍ମର୍ତ୍ଯୋନସଂକଲ୍ପଫଲଂଲଭେତ୍

ଯେଉଁଠି ବେଦକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ସ୍ମାର୍ତ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କର୍ମ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ମଣିଷ ନିଜ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ପାଇବେ ନାହିଁ।

ଇତ୍ଥଂକୃତ୍ଵାର୍ଚନଂଶଂଭୋର୍ନୈଵେଦ୍ଯାଂତଂଵିଧାନତଃ ପୂଜଯେଦଷ୍ଟମୂର୍ତୀଶ୍ଚତତ୍ରୈଵତ୍ରିଜଗନ୍ମଯୀଃ

ଏପରି ଭାବେ ଶଂଭୁଙ୍କ ପୂଜା ଓ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ, ଏଠାରେ ତିନି ଜଗତର ଅଠ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

କ୍ଷିତିରାପୋନଲୋଵାଯୁରାକାଶଃ ସୂର୍ଯସୋମକୌ ଯଜମାନ ଇତି ତ୍ଵଷ୍ଟୌମୂର୍ତଯଃପରିକୀର୍ତିତାଃ

ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା—ଏହି ଅଠ ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବରେ ପରିଚିତ।

ଶର୍ଵୋଭଵଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ଉଗ୍ରୋଭୀମ ଇତୀଶ୍ଵରଃ ମହାଦେଵଃ ପଶୁପତିରେତାନ୍ମୂର୍ତିଭିରର୍ଚଯେତ୍

ଶର୍ବ, ଭବ, ରୁଦ୍ର, ଉଗ୍ର, ଭୀମ, ଈଶ୍ୱର, ମହାଦେବ, ପଶୁପତି—ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପୂଜଯେତ୍ପରିଵାରଂ ଚତତଃଶଂଭୋଃସୁଭକ୍ତିତଃ ଈଶାନାଦିକ୍ରମାତ୍ତତ୍ରଚଂଦନାକ୍ଷତପତ୍ରକୈଃ

ତାପରେ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତିରେ ଶଂଭୁଙ୍କ ପରିବାରକୁ, ଈଶାନ ଆଦି ଅନୁକ୍ରମରେ, ଚନ୍ଦନ, ଅକ୍ଷତ, ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଈଶାନଂନନ୍ଦିନଂଚଂଡଂମହାକାଲଂଚଭୃଂଗିଣମ୍ ଵୃଷଂସ୍କଂଦଂକପର୍ଦୀଶଂସୋମଂଶୁକ୍ରଂଚତତ୍କ୍ରମାତ୍

ଈଶାନ, ନନ୍ଦି, ଚଣ୍ଡ, ମହାକାଳ, ଭୃଙ୍ଗି, ବୃଷ, ସ୍କନ୍ଦ, କପର୍ଦୀଶ, ସୋମ, ଶୁକ୍ର—ଏହି ଅନୁକ୍ରମରେ।

ଅଗ୍ରତୋଵୀରଭଦ୍ରଂ ଚ ପୃଷ୍ଠେକୀର୍ତିମୁଖଂ ତଥା ତତ ଏକାଦଶାନ୍ନୁଦ୍ରାନ୍ପୂଜଯେଦ୍ଵିଧିନାତତଃ

ସାମ୍ନାରେ ବୀରଭଦ୍ର, ପଛରେ କୀର୍ତିମୁଖ; ଏପରି ଏକାଦଶ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ଜପ୍ତ୍ଵା ଶତରୁଦ୍ରିଯମେଵ ଚ ସ୍ତୁତୀର୍ନାନାଵିଧାଃ କୃତ୍ଵା ପଞ୍ଚାଂଗପଠନଂ ତଥା

ତାପରେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶତରୁଦ୍ରିୟ ପାଠ କରି, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି କରି, ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ପାଠ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଂ କୃତ୍ଵା ନତ୍ଵା ଲିଂଗଂ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ ଇତିପ୍ରୋକ୍ତମଶେଷଂ ଚ ଶିଵପୂଜନମାଦରାତ୍

ତାପରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ନମସ୍କାର କରି ଶିବଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଶିବପୂଜାର ସମସ୍ତ ପଦ୍ଧତି ସମ୍ମାନ ସହିତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।

ରାତ୍ରାଵୁଦଙ୍ମୁଖଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଦେଵକାର୍ଯଂସଦୈଵହି ଶିଵାର୍ଚନଂ ସଦାପ୍ଯେଵଂଶୁଚିଃ କୁର୍ଯାଦୁଦଙ୍ମୁଖଃ

ରାତିରେ ସଦା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏଭଳି ଶିବପୂଜା ସଦା ପବିତ୍ରତା ସହିତ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି କରିବା ଉଚିତ।

ନ ପ୍ରାଚୀମଗ୍ରତଃ ଶଂଭୋର୍ନୋଦୀଚୀଂ ଶକ୍ତିସଂହିତାନ୍ ନପ୍ରତୀଚୀଂଯତଃ ପୃଷ୍ଠମତୋଗ୍ରାହ୍ଯଂ ସମାଶ୍ରଯେତ୍

ଶଂଭୁଙ୍କ ପୂଜାରେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଶକ୍ତି ଥିବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ପିଠି ଦେଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏଭଳି ଅବସ୍ଥା ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଵିନାଭସ୍ମତ୍ରିପୁଂଡ୍ରେଣ ଵିନା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷମାଲଯା ବିଲ୍ଵପତ୍ରଂ ଵିନା ନୈଵ ପୂଜଯେଚ୍ଛଂକରଂ ବୁଧଃ

ଭସ୍ମର ତିନି ଧାର, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ମାଳା ଓ ବିଲ୍ବପତ୍ର ବିନା, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ କେବେ ଶଂକରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଭସ୍ମାପ୍ରାପ୍ତୌମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ଶିଵପୂଜନେ ତସ୍ମାନ୍ମୃଦାପି କର୍ତଵ୍ଯଂ ଲଲାଟେ ଚ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରକମ୍

ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ଭସ୍ମ ମିଳିନାହିଁ, ଶିବପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରିବାବେଳେ ମାଟି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଲଳାଟରେ ତିନି ଧାର କରିବା ଉଚିତ।

ଅଗ୍ରାହ୍ଯଂ ଶିଵନୈଵେଦ୍ଯମିତି ପୂର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତଂ ଵଚଃ ବ୍ରୂହି ତନ୍ନିର୍ଣଯଂ ବିଲ୍ଵମାହାତ୍ମ୍ଯମପି ସନ୍ମୁନେ

ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଥିଲୁ ଯେ ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହାର ନିଷ୍ପତି ଏବଂ ବିଲ୍ବର ମହିମା ବିଷୟରେ ମତେ କହ, ମହାମୁନି।

ସର୍ଵଂଵଦାମିସଂପ୍ରୀତ୍ଯା ଧନ୍ଯା ଯୂଯଂ ଶିଵଵ୍ରତାଃ

ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ଆନନ୍ଦ ସହ କହିବି; ଶିବବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିବା ତୁମେ ଧନ୍ୟ।

ଶିଵଭକ୍ତଃ ଶୁଚିଃ ଶୁଦ୍ଧଃ ସଦ୍ଵ୍ରତୀଦୃଢନିଶ୍ଚଯଃ ଭକ୍ଷଯେଚ୍ଛିଵନୈଵେଦ୍ଯଂତ୍ଯଜେଦଗ୍ରାହ୍ଯଭାଵନାମ୍

ଯିଏ ଶିବଭକ୍ତ, ପବିତ୍ର, ଶୁଚି, ସଦ୍ବ୍ରତୀ ଓ ଦୃଢ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା, ସେ ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରିପାରେ; ଏହା ଅଗ୍ରାହ୍ୟ ବୋଲି ଭାବନା ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପି ଶିଵନୈଵେଦ୍ଯେ ଯାଂତି ପାପାନି ଦୂରତଃ ଭକ୍ତେତୁଶିଵନୈଵେଦ୍ଯେପୁଣ୍ଯାନ୍ଯା ଯାଂତିକୋଟିଶଃ

ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ଦୂରେ ଯାଏ; ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କଲେ ପୁଣ୍ୟ ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।

ଅଲଂ ଯାଗସହସ୍ରେଣାପ୍ଯଲଂ ଯାଗାର୍ବୁଦୈରପି ଭକ୍ଷିତେ ଶିଵନୈଵେଦ୍ଯେ ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍

ହଜାର ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା କୋଟି ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ସମାନ ନୁହେଁ; ଏହା କରିଲେ ଶିବସାୟୁଜ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ।

ଯଦ୍ଗୃହେଶିଵନୈଵେଦ୍ଯପ୍ରଚାରୋପିପ୍ରଜାଯତେ ତଦ୍ଗୃହଂପାଵନଂସର୍ଵମନ୍ଯପାଵନକାରଣମ୍

ଯେଉଁ ଘରରେ ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ବଣ୍ଟନ ହୁଏ, ସେଉଁ ଘର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପବିତ୍ରତାର କାରଣ ହୁଏ।

ଆଗତଂ ଶିଵନୈଵେଦ୍ଯଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଶିରସାମୁଦା ଭକ୍ଷଣୀଯଂପ୍ରଯତ୍ନେ ନ ଶିଵସ୍ମରଣପୂର୍ଵକମ୍

ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଆସିଲେ, ଶିର ନମାଇ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଓ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସତର୍କତା ସହ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଆଗତଂ ଶିଵନୈଵେଦ୍ଯମନ୍ଯଦା ଗ୍ରାହ୍ଯମିତ୍ଯପି ଵିଲଂବେପାପସଂବଂଧୋଭଵତ୍ଯେଵ ହି ମାନଵେ

ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ବିଳମ୍ବ ହେଲେ ଏହା ପାପ ସହିତ ଜଡିତ ହୁଏ।

ନ ଯସ୍ଯ ଶିଵନୈଵେଦ୍ଯଗ୍ରହଣେଚ୍ଛାପ୍ରଜାଯତେ ସପାପିଷ୍ଠୋଗରିଷ୍ଠଃସ୍ଯାନ୍ନରକଂଯାତ୍ଯପିଧ୍ରୁଵମ୍

ଯିଏ ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଇଚ୍ଛା ରଖିନାହିଁ, ସେ ସବୁଠୁ ଅଧମ ପାପୀ ହୁଏ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନରକକୁ ଯାଏ।

ହୃଦଯେ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତେ ଚ ସ୍ଵର୍ଣରୂପ୍ଯାଦିନିର୍ମିତେ ଶିଵଦୀକ୍ଷାଵତାଭକ୍ତେନେଦଂଭକ୍ଷ୍ଯମିତୀର୍ଯତେ

ହୃଦୟରେ, କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ, ସୁନା, ଚାନ୍ଦି ଆଦିରେ ତିଆରି ଥାକିଲେ, ଯିଏ ଶିବଦୀକ୍ଷା ନେଇଛି, ସେ ପାଇଁ ଏହା ଭକ୍ଷଣ ଯୋଗ୍ୟ।

ଶିଵଦୀକ୍ଷାନ୍ଵିତୋଭକ୍ତୋ ମହାପ୍ରସାଦସଂଜ୍ଞକମ୍ ସର୍ଵେଷାମପି ଲିଂଗାନାଂ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଭକ୍ଷଯେଚ୍ଛୁଭମ୍

ଶିବଦୀକ୍ଷା ନେଇଥିବା ଭକ୍ତ ମହାପ୍ରସାଦ ନାମକ ନୈବେଦ୍ୟ ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗରୁ ଭକ୍ଷଣ କରିପାରେ; ଏହା ଶୁଭ।

ଅନ୍ଯଦୀକ୍ଷାଯୁଜାଂନ୍ଃଣାଂଶିଵଭକ୍ତିରତାତ୍ମନାମ୍ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂନିର୍ଣଯଂପ୍ରୀତ୍ଯାଶିଵନୈଵେଦ୍ଯଭକ୍ଷଣେ

ଏବେ ଶିବଦୀକ୍ଷା ନ ନେଇଥିବା, କିନ୍ତୁ ଶିବଭକ୍ତ ଲୋକମାନେ ନୈବେଦ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରିପାରିବେ କି ନାହିଁ, ଏହାର ନିଷ୍ପତି ଆନନ୍ଦ ସହ ଶୁଣ।

ଶାଲଗ୍ରାମୋଦ୍ଭଵେ ଲିଂଗେ ରସଲିଂଗେତଥା ଦ୍ଵିଜାଃ ପାଷାଣେ ରାଜତେସ୍ଵର୍ଣେସୁରସିଦ୍ଧପ୍ରତିଷ୍ଠିତେ

ଶାଳଗ୍ରାମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଲିଙ୍ଗ, ରସ ଲିଙ୍ଗ, ପାଷାଣ, ଚାନ୍ଦି, ସୁନା, ଦେବତା କିମ୍ବା ସିଦ୍ଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲିଙ୍ଗରେ—