ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅନେକଲିଂଗଂଯୋନିତ୍ଯଂଭକ୍ତିଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତଃ ପୂଜଯେତ୍ସଲଭେତ୍କାମାନ୍ମନସା ମାନସେପ୍ସିତାନ୍

ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସଦା ଅନେକ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରେ, ସେ ମନରେ ଚାହିଁଥିବା ଇଚ୍ଛା ସହଜରେ ପାଇଯାଏ।

ନଲିଂଗାରାଧନାଦନ୍ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂଵେଦଚତୁଷ୍ଟଯେ ଵିଦ୍ଯତେସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଣାମେଷ ଏଵଵିନିଶ୍ଚଯଃ

ଲିଙ୍ଗ ଉପାସନା ଠାରୁ ଚାରି ବେଦରେ ଆଉ କିଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଏହା ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ନିଶ୍ଚିତ ନିଷ୍କର୍ଷ।

ସର୍ଵମେତତ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯକର୍ମଜାଲମଶେଷତଃ ଭକ୍ତ୍ଯାପରମଯା ଵିଦ୍ଵାଂଲ୍ଲିଂଗମେକଂପ୍ରପୂଜଯେତ୍

ସମସ୍ତ କର୍ମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡ଼ି, ବିଦ୍ୱାନ ଉଚ୍ଚତମ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏକ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଲିଂଗେର୍ଚିତେର୍ଚିତଂସର୍ଵଂଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଂଗମମ୍ ସଂସାରାଂବୁଧିମଗ୍ନାନାଂନାନ୍ଯତ୍ତାରଣସାଧନମ୍

ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାରରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ ପୂଜିତ ହୁଏ; ଏହି ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁର ସମୁଦ୍ରରେ ବିଲିନ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁକ୍ତିର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।

ଅଜ୍ଞାନତିମିରାଂଧାନାଂଵିଷଯାସକ୍ତଚେତସାମ୍ ପ୍ଲଵୋନାନ୍ଯୋସ୍ତିଜଗତିଲିଂଗାରାଧନମଂତରା

ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ମନ ଲଗିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଏହି ଜଗତରେ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।

ହରିବ୍ରହ୍ମାଦଯୋଦେଵାମୁନଯୋଯକ୍ଷରାକ୍ଷସାଃ ଗଂଧର୍ଵାଶ୍ଚରଣାସ୍ସିଦ୍ଧାଦୈତେଯାଦାନଵାସ୍ତଥା

ହରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଋଷି, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚରଣ, ସିଦ୍ଧ, ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଏମାନେ ମଧ୍ୟ—

ନାଗାଃଶେଷପ୍ରଭୃତଯୋଗରୁଡାଦ୍ଯାଃଖଗାସ୍ତଥା ସପ୍ରଜାପତଯଶ୍ଚାନ୍ଯେମନଵଃକିନ୍ନରାନରାଃ

ନାଗମାନେ, ଶେଷ ଦିଆଯାଉଥିବା, ଗରୁଡ ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ, ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାପତି, ମନୁ, କିନ୍ନର ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ—

ପୂଜଯିତ୍ଵାମହାଭକ୍ତ୍ଯାଲିଂଗଂସର୍ଵାର୍ଥସିଦ୍ଧିଦମ୍ ପ୍ରାପ୍ତାଃକାମାନଭୀଷ୍ଟାଂଶ୍ଚତାଂସ୍ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ହୃଦିସ୍ଥିତାନ୍

ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଲିଙ୍ଗକୁ ମହାଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରି, ଏମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ସମସ୍ତ ଜଣ।

ବ୍ରାହ୍ମଣଃକ୍ଷତ୍ରିଯୋଵୈଶ୍ଯଃଶୂଦ୍ରୋଵାପ୍ରତିଲୋମଜଃ ପୂଜଯେତ୍ସତତଂଲିଂଗଂତତ୍ତନ୍ମଂତ୍ରେଣସାଦରମ୍

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା ମିଶ୍ର ଜନ୍ମର ଲୋକ, ସଦା ଲିଙ୍ଗକୁ ନିଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

କିଂବହୂକ୍ତେନମୁନଯଃସ୍ତ୍ରୀଣାମପିତଥାନ୍ଯତଃ ଅଧିକାରୋସ୍ତିସର୍ଵେଷାଂଶିଵଲିଂଗାର୍ଚନେଦ୍ଵିଜାଃ

ମୁନିମାନେ, ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ଏହି ଅଧିକାର ଜନନୀମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜାର ଅଧିକାର ଅଛି, ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ଦ୍ଵିଜାନାଂଵୈଦିକେନାପିମାର୍ଗେଣାରାଧନଂଵରମ୍ ଅନ୍ଯେଷାମପିଜଂତୂନାଂଵୈଦିକେନନସଂମତମ୍

ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବେଦ ମାର୍ଗରେ ପୂଜା ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବେଦ ମାର୍ଗରେ ପୂଜା ଅନୁମୋଦିତ ନୁହେଁ।

ଵୈଦିକାନାଂଦ୍ଵିଜାନାଂଚପୂଜାଵୈଦିକମାର୍ଗତଃ କର୍ତଵ୍ଯାନାନ୍ଯମାର୍ଗେଣ ଇତ୍ଯାହଭଗଵାଞ୍ଛିଵଃ

ବେଦ ଅନୁସାରୀ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବେଦ ମାର୍ଗରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମାର୍ଗରେ ନୁହେଁ—ଏହିପରି ଭଗବାନ ଶିବ କହିଛନ୍ତି।

ଦଧୀଚ ଗୌତମାଦୀନାଂଶାପେନାଦଗ୍ଧଚେତସାମ୍ ଦ୍ଵିଜାନାଂ ଜାଯତେଶ୍ରଦ୍ଧାନୈଵ ଵୈଦିକକର୍ମଣି

ଦଧୀଚି, ଗୌତମ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଶାପରେ ମନ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାତ୍ର ବେଦ କର୍ମରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଯୋଵୈଦିକମନାଦୃତ୍ଯକର୍ମସ୍ମାର୍ତମଥାପିଵା ଅନ୍ଯତ୍ସମାଚରେନ୍ମର୍ତ୍ଯୋନସଂକଲ୍ପଫଲଂଲଭେତ୍

ଯେଉଁଠି ବେଦକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ସ୍ମାର୍ତ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କର୍ମ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ମଣିଷ ନିଜ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ପାଇବେ ନାହିଁ।

ଇତ୍ଥଂକୃତ୍ଵାର୍ଚନଂଶଂଭୋର୍ନୈଵେଦ୍ଯାଂତଂଵିଧାନତଃ ପୂଜଯେଦଷ୍ଟମୂର୍ତୀଶ୍ଚତତ୍ରୈଵତ୍ରିଜଗନ୍ମଯୀଃ

ଏପରି ଭାବେ ଶଂଭୁଙ୍କ ପୂଜା ଓ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ, ଏଠାରେ ତିନି ଜଗତର ଅଠ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

କ୍ଷିତିରାପୋନଲୋଵାଯୁରାକାଶଃ ସୂର୍ଯସୋମକୌ ଯଜମାନ ଇତି ତ୍ଵଷ୍ଟୌମୂର୍ତଯଃପରିକୀର୍ତିତାଃ

ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା—ଏହି ଅଠ ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବରେ ପରିଚିତ।

ଶର୍ଵୋଭଵଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ଉଗ୍ରୋଭୀମ ଇତୀଶ୍ଵରଃ ମହାଦେଵଃ ପଶୁପତିରେତାନ୍ମୂର୍ତିଭିରର୍ଚଯେତ୍

ଶର୍ବ, ଭବ, ରୁଦ୍ର, ଉଗ୍ର, ଭୀମ, ଈଶ୍ୱର, ମହାଦେବ, ପଶୁପତି—ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପୂଜଯେତ୍ପରିଵାରଂ ଚତତଃଶଂଭୋଃସୁଭକ୍ତିତଃ ଈଶାନାଦିକ୍ରମାତ୍ତତ୍ରଚଂଦନାକ୍ଷତପତ୍ରକୈଃ

ତାପରେ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତିରେ ଶଂଭୁଙ୍କ ପରିବାରକୁ, ଈଶାନ ଆଦି ଅନୁକ୍ରମରେ, ଚନ୍ଦନ, ଅକ୍ଷତ, ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଈଶାନଂନନ୍ଦିନଂଚଂଡଂମହାକାଲଂଚଭୃଂଗିଣମ୍ ଵୃଷଂସ୍କଂଦଂକପର୍ଦୀଶଂସୋମଂଶୁକ୍ରଂଚତତ୍କ୍ରମାତ୍

ଈଶାନ, ନନ୍ଦି, ଚଣ୍ଡ, ମହାକାଳ, ଭୃଙ୍ଗି, ବୃଷ, ସ୍କନ୍ଦ, କପର୍ଦୀଶ, ସୋମ, ଶୁକ୍ର—ଏହି ଅନୁକ୍ରମରେ।

ଅଗ୍ରତୋଵୀରଭଦ୍ରଂ ଚ ପୃଷ୍ଠେକୀର୍ତିମୁଖଂ ତଥା ତତ ଏକାଦଶାନ୍ନୁଦ୍ରାନ୍ପୂଜଯେଦ୍ଵିଧିନାତତଃ

ସାମ୍ନାରେ ବୀରଭଦ୍ର, ପଛରେ କୀର୍ତିମୁଖ; ଏପରି ଏକାଦଶ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ଜପ୍ତ୍ଵା ଶତରୁଦ୍ରିଯମେଵ ଚ ସ୍ତୁତୀର୍ନାନାଵିଧାଃ କୃତ୍ଵା ପଞ୍ଚାଂଗପଠନଂ ତଥା

ତାପରେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶତରୁଦ୍ରିୟ ପାଠ କରି, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି କରି, ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ପାଠ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଂ କୃତ୍ଵା ନତ୍ଵା ଲିଂଗଂ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ ଇତିପ୍ରୋକ୍ତମଶେଷଂ ଚ ଶିଵପୂଜନମାଦରାତ୍

ତାପରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ନମସ୍କାର କରି ଶିବଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଶିବପୂଜାର ସମସ୍ତ ପଦ୍ଧତି ସମ୍ମାନ ସହିତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।

ରାତ୍ରାଵୁଦଙ୍ମୁଖଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଦେଵକାର୍ଯଂସଦୈଵହି ଶିଵାର୍ଚନଂ ସଦାପ୍ଯେଵଂଶୁଚିଃ କୁର୍ଯାଦୁଦଙ୍ମୁଖଃ

ରାତିରେ ସଦା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏଭଳି ଶିବପୂଜା ସଦା ପବିତ୍ରତା ସହିତ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି କରିବା ଉଚିତ।

ନ ପ୍ରାଚୀମଗ୍ରତଃ ଶଂଭୋର୍ନୋଦୀଚୀଂ ଶକ୍ତିସଂହିତାନ୍ ନପ୍ରତୀଚୀଂଯତଃ ପୃଷ୍ଠମତୋଗ୍ରାହ୍ଯଂ ସମାଶ୍ରଯେତ୍

ଶଂଭୁଙ୍କ ପୂଜାରେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଶକ୍ତି ଥିବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ପିଠି ଦେଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏଭଳି ଅବସ୍ଥା ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଵିନାଭସ୍ମତ୍ରିପୁଂଡ୍ରେଣ ଵିନା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷମାଲଯା ବିଲ୍ଵପତ୍ରଂ ଵିନା ନୈଵ ପୂଜଯେଚ୍ଛଂକରଂ ବୁଧଃ

ଭସ୍ମର ତିନି ଧାର, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ମାଳା ଓ ବିଲ୍ବପତ୍ର ବିନା, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ କେବେ ଶଂକରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଭସ୍ମାପ୍ରାପ୍ତୌମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ଶିଵପୂଜନେ ତସ୍ମାନ୍ମୃଦାପି କର୍ତଵ୍ଯଂ ଲଲାଟେ ଚ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରକମ୍

ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ଭସ୍ମ ମିଳିନାହିଁ, ଶିବପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରିବାବେଳେ ମାଟି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଲଳାଟରେ ତିନି ଧାର କରିବା ଉଚିତ।

ଅଗ୍ରାହ୍ଯଂ ଶିଵନୈଵେଦ୍ଯମିତି ପୂର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତଂ ଵଚଃ ବ୍ରୂହି ତନ୍ନିର୍ଣଯଂ ବିଲ୍ଵମାହାତ୍ମ୍ଯମପି ସନ୍ମୁନେ

ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଥିଲୁ ଯେ ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହାର ନିଷ୍ପତି ଏବଂ ବିଲ୍ବର ମହିମା ବିଷୟରେ ମତେ କହ, ମହାମୁନି।

ସର୍ଵଂଵଦାମିସଂପ୍ରୀତ୍ଯା ଧନ୍ଯା ଯୂଯଂ ଶିଵଵ୍ରତାଃ

ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ଆନନ୍ଦ ସହ କହିବି; ଶିବବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିବା ତୁମେ ଧନ୍ୟ।

ଶିଵଭକ୍ତଃ ଶୁଚିଃ ଶୁଦ୍ଧଃ ସଦ୍ଵ୍ରତୀଦୃଢନିଶ୍ଚଯଃ ଭକ୍ଷଯେଚ୍ଛିଵନୈଵେଦ୍ଯଂତ୍ଯଜେଦଗ୍ରାହ୍ଯଭାଵନାମ୍

ଯିଏ ଶିବଭକ୍ତ, ପବିତ୍ର, ଶୁଚି, ସଦ୍ବ୍ରତୀ ଓ ଦୃଢ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା, ସେ ଶିବଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରିପାରେ; ଏହା ଅଗ୍ରାହ୍ୟ ବୋଲି ଭାବନା ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ।