ଶିଵପୁରାଣମ୍

କୋଟିମେକାଂତୁଲିଂଗାନାଂ ଯଃ କରୋତିନରୋଭୁଵି ଶିଵ ଏଵଭଵେତ୍ସୋପିନାତ୍ରକାର୍ଯା ଵିଚାରଣା

ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ପୃଥିବୀରେ ଏକ କୋଟି ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରେ, ସେ ଶିବ ହୋଇଯାଏ; ଏଥିରେ ଆଉ କିଛି ଚିନ୍ତାବିଲାସ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।

ଅର୍ଚା ପାର୍ଥିଵଲିଂଗାନାଂ କୋଟିଯଜ୍ଞଫଲପ୍ରଦା ଭୁକ୍ତିଦାମୁକ୍ତିଦାନିତ୍ଯଂତତଃକାମର୍ଥିନାଂନୃଣାମ୍

ମାଟିର ଲିଙ୍ଗ ଉପାସନା କୋଟି ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ସଦା ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଏହିପରି ଏହା କାମ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ।

ଵିନାଲିଂଗାର୍ଚନଂ ଯସ୍ଯ କାଲୋଗଚ୍ଛତି ନିତ୍ଯଶଃ ମହାହାନିର୍ଭଵେତ୍ତସ୍ଯଦୁର୍ଵୃତ୍ତସ୍ଯଦୁରାତ୍ମନଃ

ଯାହାର ଜୀବନ ସଦା ଲିଙ୍ଗ ଉପାସନା ବିନା କଟିଯାଏ, ସେ ଦୁର୍ବୃତ୍ତ ଓ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ବ୍ୟକ୍ତି ଉପରେ ବଡ଼ ଅନର୍ଥ ଆସିଥାଏ।

ଏକତଃ ସର୍ଵଦାନାନି ଵ୍ରତାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ତୀର୍ଥାନିନିଯମାଯଜ୍ଞାଲିଂଗାର୍ଚାଚୈକତଃ ସ୍ମୃତା

ଏକ ପାଖରେ ସମସ୍ତ ଦାନ, ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ନିୟମ ଓ ଯଜ୍ଞ ଅଛି; ଅନ୍ୟ ପାଖରେ ଲିଙ୍ଗ ଉପାସନା ଅଛି—ଏହିପରି ମନେ ରଖାଯାଏ।

କଲୌଲିଂଗାର୍ଚନଂଶ୍ରେଷ୍ଠଂତଥାଲୋକେପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ ତଥାନାସ୍ତୀତି ଶାସ୍ତ୍ରାଣାମେଷ ସିଦ୍ଧାନ୍ତନିଶ୍ଚଯଃ

କଳିଯୁଗରେ ଲିଙ୍ଗ ଉପାସନା ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ; ଏହିପରି ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ନିଶ୍ଚିତ ନିଷ୍କର୍ଷ, ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତୁ କିମ୍ବା ନାକରନ୍ତୁ।

ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂଲିଂଗଂ ଵିଵିଧାପନ୍ନିଵାରଣମ୍ ପୂଜଯିତ୍ଵାନରୋନିତ୍ଯଂ ଶିଵସାଯୁଜ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍

ଲିଙ୍ଗ ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ସମସ୍ତ ବିପଦ ଦୂର କରିଥାଏ; ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ସଦା ଏହାକୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଶିବ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପାଇଯାଏ।

ଶିଵାନାମମଯଂ ଲିଂଗଂନିତ୍ଯଂ ପୂଜ୍ଯଂ ମହର୍ଷିଭିଃ ଯତଶ୍ଚ ସର୍ଵଲିଂଗେଷୁ ତସ୍ମାତ୍ପୂଜ୍ଯଂଵିଧାନତଃ

ଶିବ ନାମର ଲିଙ୍ଗକୁ ମହାର୍ଷିମାନେ ସଦା ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି; ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଉତ୍ତମଂ ମଧ୍ଯମଂ ନୀଚଂ ତ୍ରିଵିଧଂ ଲିଂଗମୀରିତମ୍ ମାନତୋ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାସ୍ତଚ୍ଛୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍

ଲିଙ୍ଗକୁ ତିନି ପ୍ରକାର ଭାବରେ କହାଯାଏ: ଉତ୍ତମ, ମଧ୍ୟମ ଓ ନୀଚ; ମୁନିମାନେ, ଏହାର ମାପ ମୁଁ କହିବି, ଶୁଣନ୍ତୁ।

ଚତୁରଂଗୁଲମୁଚ୍ଛ୍ରାଯଂରମ୍ଯଂଵେଦିକଯାଯୁତମ୍ ଉତ୍ତମଂଲିଂଗମାଖ୍ଯାତଂମୁନିଭିଃଶାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦୈଃ

ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳ ଉଚ୍ଚତା, ସୁନ୍ଦର ଓ ବେଦି ସହିତ ଥିବା ଲିଙ୍ଗକୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ମୁନିମାନେ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗ ଭାବେ କହିଥାନ୍ତି।

ତଦର୍ଧଂମଧ୍ଯମଂପ୍ରୋକ୍ତଂତଦର୍ଧମଘମଂସ୍ମୃତମ୍ ଇତ୍ଥଂତ୍ରିଵିଧମାଖ୍ଯାତମୁତ୍ତରୋତ୍ତରତଃପରମ୍

ଏହାର ଅର୍ଧ ମଧ୍ୟମ ଲିଙ୍ଗ ଭାବେ କହାଯାଏ, ତାହାର ଅର୍ଧ ନୀଚ ଲିଙ୍ଗ ଭାବେ ମନେ ରଖାଯାଏ; ଏହିପରି, ତିନି ପ୍ରକାର ଭାଗ ଦେଖାଯାଏ, ପୂର୍ବ ଠାରୁ ପରେ ଅଧିକ କ୍ଷୁଦ୍ର।

ଅନେକଲିଂଗଂଯୋନିତ୍ଯଂଭକ୍ତିଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତଃ ପୂଜଯେତ୍ସଲଭେତ୍କାମାନ୍ମନସା ମାନସେପ୍ସିତାନ୍

ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସଦା ଅନେକ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରେ, ସେ ମନରେ ଚାହିଁଥିବା ଇଚ୍ଛା ସହଜରେ ପାଇଯାଏ।

ନଲିଂଗାରାଧନାଦନ୍ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂଵେଦଚତୁଷ୍ଟଯେ ଵିଦ୍ଯତେସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଣାମେଷ ଏଵଵିନିଶ୍ଚଯଃ

ଲିଙ୍ଗ ଉପାସନା ଠାରୁ ଚାରି ବେଦରେ ଆଉ କିଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଏହା ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ନିଶ୍ଚିତ ନିଷ୍କର୍ଷ।

ସର୍ଵମେତତ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯକର୍ମଜାଲମଶେଷତଃ ଭକ୍ତ୍ଯାପରମଯା ଵିଦ୍ଵାଂଲ୍ଲିଂଗମେକଂପ୍ରପୂଜଯେତ୍

ସମସ୍ତ କର୍ମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡ଼ି, ବିଦ୍ୱାନ ଉଚ୍ଚତମ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏକ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଲିଂଗେର୍ଚିତେର୍ଚିତଂସର୍ଵଂଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଂଗମମ୍ ସଂସାରାଂବୁଧିମଗ୍ନାନାଂନାନ୍ଯତ୍ତାରଣସାଧନମ୍

ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାରରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ ପୂଜିତ ହୁଏ; ଏହି ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁର ସମୁଦ୍ରରେ ବିଲିନ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁକ୍ତିର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।

ଅଜ୍ଞାନତିମିରାଂଧାନାଂଵିଷଯାସକ୍ତଚେତସାମ୍ ପ୍ଲଵୋନାନ୍ଯୋସ୍ତିଜଗତିଲିଂଗାରାଧନମଂତରା

ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ମନ ଲଗିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଏହି ଜଗତରେ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।

ହରିବ୍ରହ୍ମାଦଯୋଦେଵାମୁନଯୋଯକ୍ଷରାକ୍ଷସାଃ ଗଂଧର୍ଵାଶ୍ଚରଣାସ୍ସିଦ୍ଧାଦୈତେଯାଦାନଵାସ୍ତଥା

ହରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଋଷି, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚରଣ, ସିଦ୍ଧ, ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଏମାନେ ମଧ୍ୟ—

ନାଗାଃଶେଷପ୍ରଭୃତଯୋଗରୁଡାଦ୍ଯାଃଖଗାସ୍ତଥା ସପ୍ରଜାପତଯଶ୍ଚାନ୍ଯେମନଵଃକିନ୍ନରାନରାଃ

ନାଗମାନେ, ଶେଷ ଦିଆଯାଉଥିବା, ଗରୁଡ ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ, ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାପତି, ମନୁ, କିନ୍ନର ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ—

ପୂଜଯିତ୍ଵାମହାଭକ୍ତ୍ଯାଲିଂଗଂସର୍ଵାର୍ଥସିଦ୍ଧିଦମ୍ ପ୍ରାପ୍ତାଃକାମାନଭୀଷ୍ଟାଂଶ୍ଚତାଂସ୍ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ହୃଦିସ୍ଥିତାନ୍

ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଲିଙ୍ଗକୁ ମହାଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରି, ଏମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ସମସ୍ତ ଜଣ।

ବ୍ରାହ୍ମଣଃକ୍ଷତ୍ରିଯୋଵୈଶ୍ଯଃଶୂଦ୍ରୋଵାପ୍ରତିଲୋମଜଃ ପୂଜଯେତ୍ସତତଂଲିଂଗଂତତ୍ତନ୍ମଂତ୍ରେଣସାଦରମ୍

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା ମିଶ୍ର ଜନ୍ମର ଲୋକ, ସଦା ଲିଙ୍ଗକୁ ନିଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

କିଂବହୂକ୍ତେନମୁନଯଃସ୍ତ୍ରୀଣାମପିତଥାନ୍ଯତଃ ଅଧିକାରୋସ୍ତିସର୍ଵେଷାଂଶିଵଲିଂଗାର୍ଚନେଦ୍ଵିଜାଃ

ମୁନିମାନେ, ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ଏହି ଅଧିକାର ଜନନୀମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜାର ଅଧିକାର ଅଛି, ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ଦ୍ଵିଜାନାଂଵୈଦିକେନାପିମାର୍ଗେଣାରାଧନଂଵରମ୍ ଅନ୍ଯେଷାମପିଜଂତୂନାଂଵୈଦିକେନନସଂମତମ୍

ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବେଦ ମାର୍ଗରେ ପୂଜା ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବେଦ ମାର୍ଗରେ ପୂଜା ଅନୁମୋଦିତ ନୁହେଁ।

ଵୈଦିକାନାଂଦ୍ଵିଜାନାଂଚପୂଜାଵୈଦିକମାର୍ଗତଃ କର୍ତଵ୍ଯାନାନ୍ଯମାର୍ଗେଣ ଇତ୍ଯାହଭଗଵାଞ୍ଛିଵଃ

ବେଦ ଅନୁସାରୀ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବେଦ ମାର୍ଗରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମାର୍ଗରେ ନୁହେଁ—ଏହିପରି ଭଗବାନ ଶିବ କହିଛନ୍ତି।

ଦଧୀଚ ଗୌତମାଦୀନାଂଶାପେନାଦଗ୍ଧଚେତସାମ୍ ଦ୍ଵିଜାନାଂ ଜାଯତେଶ୍ରଦ୍ଧାନୈଵ ଵୈଦିକକର୍ମଣି

ଦଧୀଚି, ଗୌତମ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଶାପରେ ମନ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାତ୍ର ବେଦ କର୍ମରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଯୋଵୈଦିକମନାଦୃତ୍ଯକର୍ମସ୍ମାର୍ତମଥାପିଵା ଅନ୍ଯତ୍ସମାଚରେନ୍ମର୍ତ୍ଯୋନସଂକଲ୍ପଫଲଂଲଭେତ୍

ଯେଉଁଠି ବେଦକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ସ୍ମାର୍ତ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କର୍ମ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ମଣିଷ ନିଜ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ପାଇବେ ନାହିଁ।

ଇତ୍ଥଂକୃତ୍ଵାର୍ଚନଂଶଂଭୋର୍ନୈଵେଦ୍ଯାଂତଂଵିଧାନତଃ ପୂଜଯେଦଷ୍ଟମୂର୍ତୀଶ୍ଚତତ୍ରୈଵତ୍ରିଜଗନ୍ମଯୀଃ

ଏପରି ଭାବେ ଶଂଭୁଙ୍କ ପୂଜା ଓ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ, ଏଠାରେ ତିନି ଜଗତର ଅଠ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

କ୍ଷିତିରାପୋନଲୋଵାଯୁରାକାଶଃ ସୂର୍ଯସୋମକୌ ଯଜମାନ ଇତି ତ୍ଵଷ୍ଟୌମୂର୍ତଯଃପରିକୀର୍ତିତାଃ

ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା—ଏହି ଅଠ ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବରେ ପରିଚିତ।

ଶର୍ଵୋଭଵଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ଉଗ୍ରୋଭୀମ ଇତୀଶ୍ଵରଃ ମହାଦେଵଃ ପଶୁପତିରେତାନ୍ମୂର୍ତିଭିରର୍ଚଯେତ୍

ଶର୍ବ, ଭବ, ରୁଦ୍ର, ଉଗ୍ର, ଭୀମ, ଈଶ୍ୱର, ମହାଦେବ, ପଶୁପତି—ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପୂଜଯେତ୍ପରିଵାରଂ ଚତତଃଶଂଭୋଃସୁଭକ୍ତିତଃ ଈଶାନାଦିକ୍ରମାତ୍ତତ୍ରଚଂଦନାକ୍ଷତପତ୍ରକୈଃ

ତାପରେ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତିରେ ଶଂଭୁଙ୍କ ପରିବାରକୁ, ଈଶାନ ଆଦି ଅନୁକ୍ରମରେ, ଚନ୍ଦନ, ଅକ୍ଷତ, ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଈଶାନଂନନ୍ଦିନଂଚଂଡଂମହାକାଲଂଚଭୃଂଗିଣମ୍ ଵୃଷଂସ୍କଂଦଂକପର୍ଦୀଶଂସୋମଂଶୁକ୍ରଂଚତତ୍କ୍ରମାତ୍

ଈଶାନ, ନନ୍ଦି, ଚଣ୍ଡ, ମହାକାଳ, ଭୃଙ୍ଗି, ବୃଷ, ସ୍କନ୍ଦ, କପର୍ଦୀଶ, ସୋମ, ଶୁକ୍ର—ଏହି ଅନୁକ୍ରମରେ।