ଶିଵପୁରାଣମ୍

ନମଃକପର୍ଦିନେଚେତି ଧୂପଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି ଦୀପଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥୋକ୍ତଂ ତୁ ନମ ଆଶଵ ଇତ୍ଯୃଚା

‘କପର୍ଦ୍ଦିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ ମନ୍ତ୍ରରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଧୂପ ଦେବା ଉଚିତ୍। ‘ଆଶବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ ମନ୍ତ୍ରରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦୀପ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ନମୋଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯମଂତ୍ରେଣ ଦଦ୍ଯାନ୍ନୈଵେଦ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ମନୁନାତ୍ର୍ଯମ୍ବକମିତିପୁନରାଚମନଂସ୍ମୃତମ୍

‘ନମୋଯେଷ୍ଠାୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଜନ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ପରେ ‘ତ୍ରୟମ୍ବକ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପୁନଃ ଆଚମନ କରିବା ମନେ ରଖିବା ଯୋଗ୍ୟ।

ଇମା ରୁଦ୍ରାଯେତି ଋଚା କୁର୍ଯାତ୍ଫଲସମର୍ପଣମ୍ ନମୋ ଵ୍ରଜ୍ଯାଯେତି ଋଚା ସକଲଂ ଶଂଭଵେର୍ପଯେତ୍

‘ଇମା ରୁଦ୍ରାୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଫଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ନମୋ ଭ୍ରଜ୍ୟାୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସମସ୍ତ କିଛି ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ମନୋ ମହାଂତମିତି ଚ ମାନସ୍ତୋକେ ଇତି ତତଃ ମଂତ୍ରେଦ୍ଵଯେନୈକଦଶାକ୍ଷତୈ ରୁଦ୍ରାନ୍ପ୍ରପୂଜଯେତ୍

‘ମନୋ ମହାନ୍ତମ୍’ ଏବଂ ‘ମାନସ୍ତୋକେ’ ଏହି ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଏକାଦଶ ଅକ୍ଷର ଉପଯୋଗ କରି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭ ଇତି ତ୍ର୍ଯୃଚାଦକ୍ଷିଣାଂହିସମର୍ପଯେତ୍ ଦେଵସ୍ଯତ୍ଵେତିମଂତ୍ରେଣହ୍ଯଭିଷେକଂଚରେଦ୍ବୁଧଃ

‘ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ’ ଆରମ୍ଭ ଥିବା ତିନି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦକ୍ଷିଣା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ଦେବସ୍ୟତ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦୀପମଂତ୍ରେଣଵାଶଂଭୋର୍ନୀରାଜନଵିଧିଂଚରେତ୍ ପୁଷ୍ପାଂଜଲିଂଚରେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଇମା ରୁଦ୍ରାଯଚତ୍ର୍ଯୃଚା

ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀପ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନୀରାଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଭକ୍ତି ସହିତ ‘ଇମା ରୁଦ୍ରାୟ’ ତିନି ମନ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କରି ଫୁଲ ଅଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ମାନୋମହାନ୍ତମିତି ଚ ଚରେତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍ ମାନସ୍ତୋକେତି ମଂତ୍ରେଣ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗଂପ୍ରଣମେତ୍ସୁଧୀଃ

‘ମନୋ ମହାନ୍ତମ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ମାନସ୍ତୋକେ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଯତୋଯତ ଇତ୍ଯଭଯାଂଜ୍ଞାନାଖ୍ଯାଂ ତ୍ର୍ଯଂବକେଣ ଚ

‘ଯତୋଯତ’ ମନ୍ତ୍ର ଭୟହୀନ ମୁଦ୍ରାର ସୂଚନା ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ‘ତ୍ରୟମ୍ବକ’ ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ମୁଦ୍ରାର ନାମରେ ପରିଚିତ।

ନମଃସେନେତି ମଂତ୍ରେଣମହାମୁଦ୍ରାଂପ୍ରଦର୍ଶଯେତ୍ ଦର୍ଶଯେଦ୍ଧେନୁମୁଦ୍ରାଂଚନମୋଗେଭ୍ଯ ଋଚାନଯା

‘ନମଃସେନେତି’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମହାମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଗୋମୁଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ୍। ‘ନମୋଗେ’ ମନ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କରି ମୁଦ୍ରା ସୂଚିତ ହୁଏ।

ପଞ୍ଚମୁଦ୍ରାଃପ୍ରଦର୍ଶ୍ଯାଥ ଶିଵମଂତ୍ରଜପଂ ଚରେତ୍ ଶତରୁଦ୍ରିଯମଂତ୍ରେଣ ଜପେଦ୍ଵେଦଵିଚକ୍ଷଣଃ

ପଞ୍ଚ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ପରେ ଶିବ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ୍। ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ‘ଶତରୁଦ୍ରୀୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ୍।

ତତଃ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗପାଠଂଚକୁର୍ଯାଦ୍ଵେଦଵିଚକ୍ଷଣଃ ଦେଵାଗାତ୍ଵିତିମଂତ୍ରେଣକୁର୍ଯାଚ୍ଛଂଭୋର୍ଵିସର୍ଜନମ୍

ତାପରେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ଦେବାଗାତ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ବିସର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶିଵପୂଜାଯାଵ୍ଯାସତୋଵୈଦିକୋଵିଧିଃ ସମାସତଶ୍ଚଶୃଣୁତଵୈଦିକଂଵିଧିମୁତ୍ତମମ୍

ଏଭଳି ଶିବ ପୂଜା ପାଇଁ ବେଦୀୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି। ଏବେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବେଦୀୟ ବିଧି ଶୁଣ।

ଋଚାସଦ୍ଯୋଜାତମିତିମୃଦାହରଣମାଚରେତ୍ ଵାମଦେଵାଯ ଇତି ଚ ଜଲପ୍ରକ୍ଷେପମାଚରେତ୍

‘ସଦ୍ୟୋଜାତ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମାଟି ନେବା ଉଚିତ୍। ‘ବାମଦେବାୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଜଳ ଛିଟିବା ଉଚିତ୍।

ଅଘୋରେଣ ଚ ମଂତ୍ରେଣଲିଂଗନିର୍ମାଣମାଚରେତ୍ ତତ୍ପୁରୁଷାଯମଂତ୍ରେଣାହ୍ଵାନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି

‘ଅଘୋରେଣ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ତତ୍ପୁରୁଷାୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ସଂଯୋଜଯେଦ୍ଵେଦିକାଯାମୀଶାନମନୁନାହରମ୍ ଅନ୍ଯତ୍ସର୍ଵଂ ଵିଧାନଂଚକୁର୍ଯାତ୍ସଂକ୍ଷେପତଃ ସୁଧୀଃ

‘ଇଶାନ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ହରଙ୍କୁ ବେଦିକାରେ ସଂଯୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବିଧି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଭଲଭାବେ ସଂକ୍ଷେପରେ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣମଂତ୍ରେଣଗୁରୁଦତ୍ତେନଵାତଥା କୁର୍ଯାତ୍ପୂଜାଂ ଷୋଡଶୋପଚାରେଣ ଵିଧିଵତ୍ସୁଧୀଃ

ଗୁରୁ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଶୋଡଶ ଉପଚାର ଅନୁସାରେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଭଵାଯଭଵନାଶାଯମହାଦେଵାଯଧୀମହି ଉଗ୍ରାଯ ଉଗ୍ରନାଶାଯ ଶର୍ଵାଯ ଶଶିମୌଲିନେ

ଭବ, ଭବନାଶକ, ମହାଦେବ, ଉଗ୍ର, ଉଗ୍ରନାଶକ, ଶର୍ବ, ଚନ୍ଦ୍ର ଶିରେ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ଆମେ ଧ୍ୟାନ କରୁ।

ଅନେନ ମନୁନା ଵାପି ପୂଜଯେଚ୍ଛଂକରଂସୁଧୀଃ ସୁଭକ୍ତ୍ଯା ଚଭ୍ରମଂତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଭକ୍ତ୍ଯୈଵଫଲଦଃ ଶିଵଃ

ଏହି ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭ୍ରମ ଛାଡି ଦେଇ ଭକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ଶିବ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଇତ୍ଯପି ପ୍ରୋକ୍ତମାଦୃତ୍ଯ ଵୈଦିକକ୍ରମପୂଜନମ୍ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେନ୍ଯଵିଧିଃ ସମ୍ଯକ୍ସାଧାରଣତଯାଦ୍ଵିଜଃ

ଏଭଳି ବେଦୀୟ କ୍ରମରେ ପୂଜାନ୍ତର କଥା ମଧ୍ୟ କହାଯାଇଛି। ଏବେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ବିଧି ଠିକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଉଛି।

ପୂଜାପାର୍ଥିଵଲିଂଗସ୍ଯସଂପ୍ରୋକ୍ତାଶିଵନାମଭିଃ

ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା ଶିବଙ୍କ ନାମରେ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ହରୋମହେଶ୍ଵରଃ ଶଂଭୁଃଶୂଲପାଣିଃ ପିନାକଧୃକ୍ ଶିଵଃ ପଶୁପତିଶ୍ଚୈଵମହାଦେଵ ଇତି କ୍ରମାତ୍

ହର, ମହେଶ୍ୱର, ଶମ୍ଭୁ, ଶୂଳପାଣି, ପିନାକଧୃକ୍, ଶିବ, ପଶୁପତି ଏବଂ ମହାଦେବ — ଏହି ନାମଗୁଡିକୁ ଅନୁକ୍ରମେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ମୃଦାହରଣସଂଘଟ୍ଟପ୍ରତିଷ୍ଠାହ୍ଵାନମେଵଚ ସ୍ନପନଂପୂଜନଂଚୈଵକ୍ଷମସ୍ଵେତିଵିସର୍ଜନମ୍

ମାଟି ଉଠାଇବା, ଗଠନ କରିବା, ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଆହ୍ୱାନ, ସ୍ନାନ, ପୂଜା ଏବଂ ବିସର୍ଜନ — ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଅଂକାରାଦିଚତୁର୍ଥ୍ଯଂତୈର୍ନମୋନ୍ତୈର୍ନାମଭିଃ କ୍ରମାତ୍ କର୍ତଵ୍ଯାଚକ୍ରିଯାସର୍ଵାଭକ୍ତ୍ଯାପରମଯାମୁଦା

ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାଗୁଡିକୁ 'ଅଂ' ଆରମ୍ଭ ଚତୁର୍ଥୀ ନାମରେ ଅନୁକ୍ରମେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଏବଂ ଭକ୍ତିରେ କରିବା ଉଚିତ।

କୃତ୍ଵା ନ୍ଯାସଵିଧିଂସମ୍ଯକ୍ଷଡଙ୍ଗକରଯୋସ୍ତଥା ଷଡକ୍ଷରେଣମଂତ୍ରେଣତତୋଧ୍ଯାନଂସମାଚରେତ୍

ଉଭୟ ହାତରେ ଛଅ ଅଙ୍ଗ ମନ୍ତ୍ରରେ ନ୍ୟାସ ବିଧି ସଠିକ୍ ଭାବେ କରି, ପରେ ଏହାର ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

କୈଲାସପୀଠାସନମଧ୍ଯସଂସ୍ଥଂ ଭକ୍ତୈଃ ସନଂଦାଦିଭିରର୍ଚ୍ଯମାନମ୍ ଭକ୍ତର୍ତିଦାଵାନଲମପ୍ରମେଯଂଧ୍ଯାଯେଦୁମାଲିଂଗିତଵିଶ୍ଵଭୂଷଣମ୍

କୈଳାସ ପୀଠର ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ, ସନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଭକ୍ତମାନେ ପୂଜା କରୁଥିବା, ଭକ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖକୁ ଦହିଦେଇଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିତ, ବିଶ୍ୱ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଓ ଉମାଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ରହିଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଧ୍ଯାଯେନ୍ନିତ୍ଯଂମହେଶଂରଜତଗିରିନିଭଂଚାରୁଚଂଦ୍ରାଵତଂସଂରତ୍ନାକଲ୍ପୋଜ୍ଜ୍ଵଲାଂଗଂପରଶୁମୃଗଵରାଭୀତିହସ୍ତଂପ୍ରସନ୍ନମ୍ ପଦ୍ମାସୀନଂସମଂତାତ୍ସ୍ଥିତମମରଗଣୈର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରକୃତ୍ତିଂଵସାନଂଵିଶ୍ଵାଦ୍ଯଂଵିଶ୍ଵବୀଜଂନିଖିଲଭଯହରଂପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରଂତ୍ରିନେତ୍ରମ୍

ମହେଶଙ୍କୁ ସଦା ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ରଜତ ପର୍ବତ ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ରକଳାରେ ଶୋଭିତ, ରତ୍ନରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଙ୍ଗ, ହାତରେ ପରଶୁ, ମୃଗ, ଵର ଓ ଭୟ ଅଭୟ ଦେଇଥିବା, କୃପାମୟ, ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା, ଦେବମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିବା, ବାଘ ଚମଡ଼ ମେହେନ୍ତି, ବିଶ୍ୱର ଆରମ୍ଭ ଓ ମୂଳ, ସମସ୍ତ ଭୟର ନାଶକ, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ଓ ତିନି ଚକ୍ଷୁ।

ଇତିଧ୍ଯାତ୍ଵାଚସଂପୂଜ୍ଯପାର୍ଥିଵଂଲିଂଗମୁତ୍ତମମ୍ ଜପେତ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂମଂତ୍ରଂଗୁରୁଦତ୍ତଂଯଥାଵିଧି

ଏପରି ଧ୍ୟାନ କରି ଉତ୍ତମ ପୃଥିବୀ ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରି, ଗୁରୁ ଦିଆ ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ତୁତିଭିଶ୍ଚୈଵଦେଵେଶଂସ୍ତୁଵୀତପ୍ରଣମନ୍ସୁଧୀଃ ନାନାଭିଧାଭିର୍ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ପଠେଦ୍ଵୈଶତରୁଦ୍ରିଯମ୍

ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଦେବେଶଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଶିର ନମାଇବା ଉଚିତ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନାନା ନାମ ଓ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃ ସାକ୍ଷତପୁଷ୍ପାଣିଗୃହୀତ୍ଵାଂଜଲିନାମୁଦା ପ୍ରାର୍ଥଯେଚ୍ଛଂକରଂଭକ୍ତ୍ଯାମଂତ୍ରୈରେଭିଃସୁଭକ୍ତିତଃ

ତାପରେ ନୂତନ ଫୁଲ ହାତରେ ନେଇ, ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା ଶଂକରଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ।