ଶିଵପୁରାଣମ୍

ମାନୋମହନ୍ତମିତିଚମଂତ୍ରେଣାଵାହନଂଚରେତ୍ ଯାତେରୁଦ୍ରେଣମଂତ୍ରେଣସଂଚରେଦୁପଵେଶନମ୍

‘ତୁମର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅତି ଉଚ୍ଚ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଆବାହନ କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ହେ ରୁଦ୍ର, ଆସ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ବସାଇବା କରିବା ଦରକାର।

ମଂତ୍ରେଣଯାମିଷୁମିତି ନ୍ଯାସଂକୁର୍ଯାଚ୍ଛିଵସ୍ଯଚ ଅଧ୍ଯଵୋଚଦିତି ପ୍ରେମ୍ଣାଧିଵାସଂମନୁନାଚରେତ୍

‘ମୁଁ ବାଣ ସହିତ ଆସୁଛି’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶିବଙ୍କ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ସେ କହିଥିଲେ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ନେହ ସହିତ ଅଭିଷେକ କରିବା ଦରକାର।

ମନୁନାସୌଜୀଵ ଇତିଦେଵତାନ୍ଯାସମାଚରେତ୍ ଅସୌଯୋଵସର୍ପତୀତି ଚାଚରେଦପସର୍ପଣମ୍

‘ପ୍ରାଣ ସହିତ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବତାଙ୍କ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ସେ ଯିଏ ଚଳିଯାଏ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ବାଧା ଦୂର କରିବା ଦରକାର।

ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ରୁଦ୍ରଗାଯତ୍ର୍ଯା ଽଚମନଂ ତ୍ର୍ଯଂବକେଣ ଚ

ରୁଦ୍ର ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଓ ତ୍ରୟମ୍ବକ ମନ୍ତ୍ରରେ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପଯଃପୃଥିଵ୍ଯାମିତି ଚ ପଯସାସ୍ନାନମାଚରେତ୍ ଦଧିକ୍ରାଵ୍ଣେତିମଂତ୍ରେଣଦଧିସ୍ନାନଂ ଚ କାରଯେତ୍

‘ଦୁଧ ଭୂମିର’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବ। ‘ଦଧିକ୍ରାବ୍ଣ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦହିରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବ।

ମଧୁଖଂଡସ୍ନପନଂପ୍ରୋକ୍ତମିତିପଞ୍ଚାମୃତଂ ସ୍ମୃତମ୍ ଅଥଵା ପାଦ୍ଯମଂତ୍ରେଣ ସ୍ନାନଂପଞ୍ଚାମୃତେନ ଚ

ମଧୁ ଓ ଚିନିରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବାକୁ ପଞ୍ଚାମୃତ ବୋଲାଯାଏ। କିମ୍ବା ପାଦ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ପଞ୍ଚାମୃତରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବ।

ମାନସ୍ତୋକେ ଇତି ପ୍ରେମ୍ଣା ମଂତ୍ରେଣ କଟିବଂଧନମ୍ ନମୋ ଧୃଷ୍ଣଵେ ଇତି ଵା ଉତ୍ତରୀଯଂ ଚ ଧାପଯେତ୍

‘ମନ ଶିଶୁରେ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ନେହ ସହିତ କଟି ବନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍। କିମ୍ବା ‘ଧୃଷ୍ଟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଉତ୍ତରୀୟ ପିନ୍ଧାଯିବ।

ଯା ତେ ହେତିରିତି ପ୍ରେମ୍ଣା ଋକ୍ଚତୁଷ୍କେଣ ଵୈଦିକଃ ଶିଵାଯ ଵିଧିନା ଭକ୍ତଶ୍ଚରେଦ୍ଵସ୍ତ୍ରସମର୍ପଣମ୍

‘ତୁମର ଅସ୍ତ୍ର’ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଚାରିଟି ଋକ୍ ସହିତ ସ୍ନେହରେ ବେଦ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଭକ୍ତ ଶିବଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ନମଃ ଶ୍ଵଭ୍ଯ ଇତି ପ୍ରେମ୍ଣା ଗଂଧଂ ଦଦ୍ଯାଦୃଚା ସୁଧୀଃ

‘କୁକୁରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଋକ୍ ସହିତ ସ୍ନେହରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସୁଗନ୍ଧ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ନମଃ ପାର୍ଯାଯ ଇତି ଵା ପୁଷ୍ପ ମଂତ୍ରେଣ ଚାର୍ପଯେତ୍ ନମଃ ପର୍ଣ୍ଯାଯ ଇତି ଵା ବିଲ୍ବପତ୍ରସମର୍ପଣମ୍

‘ପାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ କିମ୍ବା ପୁଷ୍ପ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ପର୍ଣ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ କିମ୍ବା ବିଲ୍ୱ ପତ୍ର ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।

ନମଃକପର୍ଦିନେଚେତି ଧୂପଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି ଦୀପଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥୋକ୍ତଂ ତୁ ନମ ଆଶଵ ଇତ୍ଯୃଚା

‘କପର୍ଦ୍ଦିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ ମନ୍ତ୍ରରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଧୂପ ଦେବା ଉଚିତ୍। ‘ଆଶବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ ମନ୍ତ୍ରରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦୀପ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ନମୋଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯମଂତ୍ରେଣ ଦଦ୍ଯାନ୍ନୈଵେଦ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ମନୁନାତ୍ର୍ଯମ୍ବକମିତିପୁନରାଚମନଂସ୍ମୃତମ୍

‘ନମୋଯେଷ୍ଠାୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଜନ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ପରେ ‘ତ୍ରୟମ୍ବକ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପୁନଃ ଆଚମନ କରିବା ମନେ ରଖିବା ଯୋଗ୍ୟ।

ଇମା ରୁଦ୍ରାଯେତି ଋଚା କୁର୍ଯାତ୍ଫଲସମର୍ପଣମ୍ ନମୋ ଵ୍ରଜ୍ଯାଯେତି ଋଚା ସକଲଂ ଶଂଭଵେର୍ପଯେତ୍

‘ଇମା ରୁଦ୍ରାୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଫଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ନମୋ ଭ୍ରଜ୍ୟାୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସମସ୍ତ କିଛି ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ମନୋ ମହାଂତମିତି ଚ ମାନସ୍ତୋକେ ଇତି ତତଃ ମଂତ୍ରେଦ୍ଵଯେନୈକଦଶାକ୍ଷତୈ ରୁଦ୍ରାନ୍ପ୍ରପୂଜଯେତ୍

‘ମନୋ ମହାନ୍ତମ୍’ ଏବଂ ‘ମାନସ୍ତୋକେ’ ଏହି ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଏକାଦଶ ଅକ୍ଷର ଉପଯୋଗ କରି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭ ଇତି ତ୍ର୍ଯୃଚାଦକ୍ଷିଣାଂହିସମର୍ପଯେତ୍ ଦେଵସ୍ଯତ୍ଵେତିମଂତ୍ରେଣହ୍ଯଭିଷେକଂଚରେଦ୍ବୁଧଃ

‘ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ’ ଆରମ୍ଭ ଥିବା ତିନି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦକ୍ଷିଣା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ଦେବସ୍ୟତ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦୀପମଂତ୍ରେଣଵାଶଂଭୋର୍ନୀରାଜନଵିଧିଂଚରେତ୍ ପୁଷ୍ପାଂଜଲିଂଚରେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଇମା ରୁଦ୍ରାଯଚତ୍ର୍ଯୃଚା

ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀପ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନୀରାଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଭକ୍ତି ସହିତ ‘ଇମା ରୁଦ୍ରାୟ’ ତିନି ମନ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କରି ଫୁଲ ଅଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ମାନୋମହାନ୍ତମିତି ଚ ଚରେତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍ ମାନସ୍ତୋକେତି ମଂତ୍ରେଣ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗଂପ୍ରଣମେତ୍ସୁଧୀଃ

‘ମନୋ ମହାନ୍ତମ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ମାନସ୍ତୋକେ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଯତୋଯତ ଇତ୍ଯଭଯାଂଜ୍ଞାନାଖ୍ଯାଂ ତ୍ର୍ଯଂବକେଣ ଚ

‘ଯତୋଯତ’ ମନ୍ତ୍ର ଭୟହୀନ ମୁଦ୍ରାର ସୂଚନା ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ‘ତ୍ରୟମ୍ବକ’ ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ମୁଦ୍ରାର ନାମରେ ପରିଚିତ।

ନମଃସେନେତି ମଂତ୍ରେଣମହାମୁଦ୍ରାଂପ୍ରଦର୍ଶଯେତ୍ ଦର୍ଶଯେଦ୍ଧେନୁମୁଦ୍ରାଂଚନମୋଗେଭ୍ଯ ଋଚାନଯା

‘ନମଃସେନେତି’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମହାମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଗୋମୁଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ୍। ‘ନମୋଗେ’ ମନ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କରି ମୁଦ୍ରା ସୂଚିତ ହୁଏ।

ପଞ୍ଚମୁଦ୍ରାଃପ୍ରଦର୍ଶ୍ଯାଥ ଶିଵମଂତ୍ରଜପଂ ଚରେତ୍ ଶତରୁଦ୍ରିଯମଂତ୍ରେଣ ଜପେଦ୍ଵେଦଵିଚକ୍ଷଣଃ

ପଞ୍ଚ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ପରେ ଶିବ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ୍। ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ‘ଶତରୁଦ୍ରୀୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ୍।

ତତଃ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗପାଠଂଚକୁର୍ଯାଦ୍ଵେଦଵିଚକ୍ଷଣଃ ଦେଵାଗାତ୍ଵିତିମଂତ୍ରେଣକୁର୍ଯାଚ୍ଛଂଭୋର୍ଵିସର୍ଜନମ୍

ତାପରେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ଦେବାଗାତ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ବିସର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶିଵପୂଜାଯାଵ୍ଯାସତୋଵୈଦିକୋଵିଧିଃ ସମାସତଶ୍ଚଶୃଣୁତଵୈଦିକଂଵିଧିମୁତ୍ତମମ୍

ଏଭଳି ଶିବ ପୂଜା ପାଇଁ ବେଦୀୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି। ଏବେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବେଦୀୟ ବିଧି ଶୁଣ।

ଋଚାସଦ୍ଯୋଜାତମିତିମୃଦାହରଣମାଚରେତ୍ ଵାମଦେଵାଯ ଇତି ଚ ଜଲପ୍ରକ୍ଷେପମାଚରେତ୍

‘ସଦ୍ୟୋଜାତ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମାଟି ନେବା ଉଚିତ୍। ‘ବାମଦେବାୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଜଳ ଛିଟିବା ଉଚିତ୍।

ଅଘୋରେଣ ଚ ମଂତ୍ରେଣଲିଂଗନିର୍ମାଣମାଚରେତ୍ ତତ୍ପୁରୁଷାଯମଂତ୍ରେଣାହ୍ଵାନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି

‘ଅଘୋରେଣ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ତତ୍ପୁରୁଷାୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ସଂଯୋଜଯେଦ୍ଵେଦିକାଯାମୀଶାନମନୁନାହରମ୍ ଅନ୍ଯତ୍ସର୍ଵଂ ଵିଧାନଂଚକୁର୍ଯାତ୍ସଂକ୍ଷେପତଃ ସୁଧୀଃ

‘ଇଶାନ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ହରଙ୍କୁ ବେଦିକାରେ ସଂଯୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବିଧି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଭଲଭାବେ ସଂକ୍ଷେପରେ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣମଂତ୍ରେଣଗୁରୁଦତ୍ତେନଵାତଥା କୁର୍ଯାତ୍ପୂଜାଂ ଷୋଡଶୋପଚାରେଣ ଵିଧିଵତ୍ସୁଧୀଃ

ଗୁରୁ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଶୋଡଶ ଉପଚାର ଅନୁସାରେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଭଵାଯଭଵନାଶାଯମହାଦେଵାଯଧୀମହି ଉଗ୍ରାଯ ଉଗ୍ରନାଶାଯ ଶର୍ଵାଯ ଶଶିମୌଲିନେ

ଭବ, ଭବନାଶକ, ମହାଦେବ, ଉଗ୍ର, ଉଗ୍ରନାଶକ, ଶର୍ବ, ଚନ୍ଦ୍ର ଶିରେ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ଆମେ ଧ୍ୟାନ କରୁ।

ଅନେନ ମନୁନା ଵାପି ପୂଜଯେଚ୍ଛଂକରଂସୁଧୀଃ ସୁଭକ୍ତ୍ଯା ଚଭ୍ରମଂତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଭକ୍ତ୍ଯୈଵଫଲଦଃ ଶିଵଃ

ଏହି ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭ୍ରମ ଛାଡି ଦେଇ ଭକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ଶିବ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଇତ୍ଯପି ପ୍ରୋକ୍ତମାଦୃତ୍ଯ ଵୈଦିକକ୍ରମପୂଜନମ୍ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେନ୍ଯଵିଧିଃ ସମ୍ଯକ୍ସାଧାରଣତଯାଦ୍ଵିଜଃ

ଏଭଳି ବେଦୀୟ କ୍ରମରେ ପୂଜାନ୍ତର କଥା ମଧ୍ୟ କହାଯାଇଛି। ଏବେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ବିଧି ଠିକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଉଛି।