ନଦୀତୀରେ ତଡାଗେ ଚ ପର୍ଵତେକାନନେ ଽପିଚ ଶିଵାଲଯେ ଶୁଚୌ ଦେଶେ ପାର୍ଥିଵାର୍ଚା ଵିଧୀଯତେ
ନଦୀ କୂଳ, ପୋଖରୀ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, କିମ୍ବା ଶିବ ମନ୍ଦିର, ଏମିତି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ମାଟିର ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ ଅଛି।
ଶୁଦ୍ଧପ୍ରଦେଶସଂଭୂତାଂ ମୃଦମାହୃତ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ ଶିଵଲିଂଗଂ ପ୍ରକଲ୍ପେତ ସାଵଧାନତଯା ଦ୍ଵିଜାଃ
ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରୁ ମାଟି ସାବଧାନ ଭାବେ ଆଣି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶିବ ଲିଙ୍ଗକୁ ମନୋଯୋଗ ଦେଇ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଵିପ୍ରେ ଗୌରା ସ୍ମୃତା ଶୋଣା ବାହୁଜେ ପୀତଵର୍ଣକା ଵୈଶ୍ଯେକୃଷ୍ଣା ପାଦଜାତେ ହ୍ଯଥଵା ଯତ୍ର ଯା ଭଵେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଧଳା, କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ଲାଲ, ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ବାହୁରେ ହଳଦିଆ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଦରେ କଳା ମାଟି ଉପଯୁକ୍ତ; କିମ୍ବା ଯେଉଁ ରଙ୍ଗ ମିଳିଥାଏ, ତାହା ନେବା ଯୋଗ୍ୟ।
ସଂଗୃହ୍ଯମୃତ୍ତିକାଂଲିଂଗନିର୍ମାଣାର୍ଥଂପ୍ରଯତ୍ନତଃ ଅତୀଵଶୁଭଦେଶେଚସ୍ଥାପଯେତ୍ତାଂମୃଦଂଶୁଭାମ୍
ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି ପାଇଁ ମାଟି ସାବଧାନ ଭାବେ ଏକଠା କରି, ଏହି ଶୁଭ ମାଟିକୁ ବହୁତ ଶୁଭ ସ୍ଥାନରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ସଂଶୋଧ୍ଯଚଜଲେନାପିପିଂଡୀକୃତ୍ଯ ଶନୈଃ ଶନୈଃ ଵିଧୀଯେତଶୁଭଂଲିଂଗଂପାର୍ଥିଵଂଵେଦମାର୍ଗତଃ
ମାଟିକୁ ଭଲଭାବେ ପବିତ୍ର କରି, ଧୀରେ ଧୀରେ ଏହାକୁ ଗୋଲାକାର ଆକାର ଦେଇବା ଉଚିତ୍। ଏଭଳି ଭାବେ ବେଦ ଆନୁସାରେ ଶୁଭ ପାର୍ଥିବ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର।
ତତଃ ସଂପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯାଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲାପ୍ତଯେ ତତ୍ପ୍ରକାରମହଂଵଚ୍ମିଶୃଣୁଧ୍ଵଂସଂଵିଧାନତଃ
ତାପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହାକୁ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷର ଫଳ ଲାଭ କରାଯାଏ। ଏହାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ମୁଁ କହୁଛି, ତୁମେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଶୁଣ।
ନମଃ ଶିଵାଯମଂତ୍ରେଣାର୍ଚନଂଦ୍ରଵ୍ଯଂଚପ୍ରୋକ୍ଷଯେତ୍ ଭୂରସୀତିଚମଂତ୍ରେଣକ୍ଷେତ୍ରସିଦ୍ଧିଂପ୍ରକାରଯେତ୍
‘ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀକୁ ଛିଟିବା ଉଚିତ୍। ‘ଭୂମି ଥିଲା’ ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ଥଳକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଦରକାର।
ଆପୋସ୍ମାନିତିମଂତ୍ରେଣଜଲସଂସ୍କାରମାଚରେତ୍ ନମସ୍ତେ ରୁଦ୍ରମଂତ୍ରେଣ ଫାଟିକାବଂଧମୁଚ୍ଯତେ
‘ତୁମେ ଜଳ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ରତା କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ତୁମକୁ ନମସ୍କାର ରୁଦ୍ର’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଫଟିକା ବାନ୍ଧିବା ନିୟମ ଅଛି।
ଶଂଭଵାଯେତିମଂତ୍ରେଣକ୍ଷେତ୍ରଶୁଦ୍ଧିଂ ପ୍ରକାରଯେତ୍ ନମଃ ପୂର୍ଵେଣ କୁର୍ଯାତ୍ପଞ୍ଚାମୃତସ୍ଯାପି ପ୍ରୋକ୍ଷଣମ୍
‘ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ଥଳକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଦରକାର। ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ନମସ୍କାର ମନ୍ତ୍ରରେ ପଞ୍ଚାମୃତ ଛିଟିବା ଉଚିତ୍।
ନୀଲଗ୍ରୀଵାଯମଂତ୍ରେଣନମଃପୂର୍ଵେଣଭକ୍ତିମାନ୍ ଚରେଚ୍ଛଂକରଲିଂଗସ୍ଯପ୍ରତିଷ୍ଠାପନମୁତ୍ତମମ୍
‘ନୀଳକଣ୍ଠ’ ମନ୍ତ୍ର ଓ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ନମସ୍କାର ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଶଙ୍କର ଲିଙ୍ଗର ଉତ୍ତମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଭକ୍ତିତସ୍ତତ ଏତତ୍ତେରୁଦ୍ରାଯେତି ଚ ମଂତ୍ରତଃ ଆସନଂ ରମଣୀଯଂ ଵୈଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୈଦିକମାର୍ଗକୃତ୍
ତାପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ‘ସେହି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ବେଦ ଆନୁସାରେ ରମଣୀୟ ଆସନ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ମାନୋମହନ୍ତମିତିଚମଂତ୍ରେଣାଵାହନଂଚରେତ୍ ଯାତେରୁଦ୍ରେଣମଂତ୍ରେଣସଂଚରେଦୁପଵେଶନମ୍
‘ତୁମର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅତି ଉଚ୍ଚ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଆବାହନ କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ହେ ରୁଦ୍ର, ଆସ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ବସାଇବା କରିବା ଦରକାର।
ମଂତ୍ରେଣଯାମିଷୁମିତି ନ୍ଯାସଂକୁର୍ଯାଚ୍ଛିଵସ୍ଯଚ ଅଧ୍ଯଵୋଚଦିତି ପ୍ରେମ୍ଣାଧିଵାସଂମନୁନାଚରେତ୍
‘ମୁଁ ବାଣ ସହିତ ଆସୁଛି’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶିବଙ୍କ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ସେ କହିଥିଲେ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ନେହ ସହିତ ଅଭିଷେକ କରିବା ଦରକାର।
ମନୁନାସୌଜୀଵ ଇତିଦେଵତାନ୍ଯାସମାଚରେତ୍ ଅସୌଯୋଵସର୍ପତୀତି ଚାଚରେଦପସର୍ପଣମ୍
‘ପ୍ରାଣ ସହିତ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବତାଙ୍କ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ସେ ଯିଏ ଚଳିଯାଏ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ବାଧା ଦୂର କରିବା ଦରକାର।
ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ରୁଦ୍ରଗାଯତ୍ର୍ଯା ଽଚମନଂ ତ୍ର୍ଯଂବକେଣ ଚ
ରୁଦ୍ର ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଓ ତ୍ରୟମ୍ବକ ମନ୍ତ୍ରରେ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ପଯଃପୃଥିଵ୍ଯାମିତି ଚ ପଯସାସ୍ନାନମାଚରେତ୍ ଦଧିକ୍ରାଵ୍ଣେତିମଂତ୍ରେଣଦଧିସ୍ନାନଂ ଚ କାରଯେତ୍
‘ଦୁଧ ଭୂମିର’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବ। ‘ଦଧିକ୍ରାବ୍ଣ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦହିରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବ।
ମଧୁଖଂଡସ୍ନପନଂପ୍ରୋକ୍ତମିତିପଞ୍ଚାମୃତଂ ସ୍ମୃତମ୍ ଅଥଵା ପାଦ୍ଯମଂତ୍ରେଣ ସ୍ନାନଂପଞ୍ଚାମୃତେନ ଚ
ମଧୁ ଓ ଚିନିରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବାକୁ ପଞ୍ଚାମୃତ ବୋଲାଯାଏ। କିମ୍ବା ପାଦ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ପଞ୍ଚାମୃତରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବ।
ମାନସ୍ତୋକେ ଇତି ପ୍ରେମ୍ଣା ମଂତ୍ରେଣ କଟିବଂଧନମ୍ ନମୋ ଧୃଷ୍ଣଵେ ଇତି ଵା ଉତ୍ତରୀଯଂ ଚ ଧାପଯେତ୍
‘ମନ ଶିଶୁରେ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ନେହ ସହିତ କଟି ବନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍। କିମ୍ବା ‘ଧୃଷ୍ଟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଉତ୍ତରୀୟ ପିନ୍ଧାଯିବ।
ଯା ତେ ହେତିରିତି ପ୍ରେମ୍ଣା ଋକ୍ଚତୁଷ୍କେଣ ଵୈଦିକଃ ଶିଵାଯ ଵିଧିନା ଭକ୍ତଶ୍ଚରେଦ୍ଵସ୍ତ୍ରସମର୍ପଣମ୍
‘ତୁମର ଅସ୍ତ୍ର’ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଚାରିଟି ଋକ୍ ସହିତ ସ୍ନେହରେ ବେଦ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଭକ୍ତ ଶିବଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ନମଃ ଶ୍ଵଭ୍ଯ ଇତି ପ୍ରେମ୍ଣା ଗଂଧଂ ଦଦ୍ଯାଦୃଚା ସୁଧୀଃ
‘କୁକୁରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଋକ୍ ସହିତ ସ୍ନେହରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସୁଗନ୍ଧ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ନମଃ ପାର୍ଯାଯ ଇତି ଵା ପୁଷ୍ପ ମଂତ୍ରେଣ ଚାର୍ପଯେତ୍ ନମଃ ପର୍ଣ୍ଯାଯ ଇତି ଵା ବିଲ୍ବପତ୍ରସମର୍ପଣମ୍
‘ପାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ କିମ୍ବା ପୁଷ୍ପ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ପର୍ଣ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ କିମ୍ବା ବିଲ୍ୱ ପତ୍ର ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।
ନମଃକପର୍ଦିନେଚେତି ଧୂପଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି ଦୀପଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥୋକ୍ତଂ ତୁ ନମ ଆଶଵ ଇତ୍ଯୃଚା
‘କପର୍ଦ୍ଦିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ ମନ୍ତ୍ରରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଧୂପ ଦେବା ଉଚିତ୍। ‘ଆଶବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ ମନ୍ତ୍ରରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦୀପ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ନମୋଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯମଂତ୍ରେଣ ଦଦ୍ଯାନ୍ନୈଵେଦ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ମନୁନାତ୍ର୍ଯମ୍ବକମିତିପୁନରାଚମନଂସ୍ମୃତମ୍
‘ନମୋଯେଷ୍ଠାୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଜନ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ପରେ ‘ତ୍ରୟମ୍ବକ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପୁନଃ ଆଚମନ କରିବା ମନେ ରଖିବା ଯୋଗ୍ୟ।
ଇମା ରୁଦ୍ରାଯେତି ଋଚା କୁର୍ଯାତ୍ଫଲସମର୍ପଣମ୍ ନମୋ ଵ୍ରଜ୍ଯାଯେତି ଋଚା ସକଲଂ ଶଂଭଵେର୍ପଯେତ୍
‘ଇମା ରୁଦ୍ରାୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଫଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ନମୋ ଭ୍ରଜ୍ୟାୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସମସ୍ତ କିଛି ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ମନୋ ମହାଂତମିତି ଚ ମାନସ୍ତୋକେ ଇତି ତତଃ ମଂତ୍ରେଦ୍ଵଯେନୈକଦଶାକ୍ଷତୈ ରୁଦ୍ରାନ୍ପ୍ରପୂଜଯେତ୍
‘ମନୋ ମହାନ୍ତମ୍’ ଏବଂ ‘ମାନସ୍ତୋକେ’ ଏହି ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଏକାଦଶ ଅକ୍ଷର ଉପଯୋଗ କରି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭ ଇତି ତ୍ର୍ଯୃଚାଦକ୍ଷିଣାଂହିସମର୍ପଯେତ୍ ଦେଵସ୍ଯତ୍ଵେତିମଂତ୍ରେଣହ୍ଯଭିଷେକଂଚରେଦ୍ବୁଧଃ
‘ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ’ ଆରମ୍ଭ ଥିବା ତିନି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦକ୍ଷିଣା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ଦେବସ୍ୟତ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଦୀପମଂତ୍ରେଣଵାଶଂଭୋର୍ନୀରାଜନଵିଧିଂଚରେତ୍ ପୁଷ୍ପାଂଜଲିଂଚରେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଇମା ରୁଦ୍ରାଯଚତ୍ର୍ଯୃଚା
ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀପ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନୀରାଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଭକ୍ତି ସହିତ ‘ଇମା ରୁଦ୍ରାୟ’ ତିନି ମନ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କରି ଫୁଲ ଅଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ମାନୋମହାନ୍ତମିତି ଚ ଚରେତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍ ମାନସ୍ତୋକେତି ମଂତ୍ରେଣ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗଂପ୍ରଣମେତ୍ସୁଧୀଃ
‘ମନୋ ମହାନ୍ତମ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ୍। ‘ମାନସ୍ତୋକେ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଯତୋଯତ ଇତ୍ଯଭଯାଂଜ୍ଞାନାଖ୍ଯାଂ ତ୍ର୍ଯଂବକେଣ ଚ
‘ଯତୋଯତ’ ମନ୍ତ୍ର ଭୟହୀନ ମୁଦ୍ରାର ସୂଚନା ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ‘ତ୍ରୟମ୍ବକ’ ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ମୁଦ୍ରାର ନାମରେ ପରିଚିତ।
ନମଃସେନେତି ମଂତ୍ରେଣମହାମୁଦ୍ରାଂପ୍ରଦର୍ଶଯେତ୍ ଦର୍ଶଯେଦ୍ଧେନୁମୁଦ୍ରାଂଚନମୋଗେଭ୍ଯ ଋଚାନଯା
‘ନମଃସେନେତି’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମହାମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଗୋମୁଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ୍। ‘ନମୋଗେ’ ମନ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କରି ମୁଦ୍ରା ସୂଚିତ ହୁଏ।