ଶିଵପୁରାଣମ୍

ନମ୍ରୋ ଽହଂହିସ୍ଵଦେହେନଭୋମହାଂସ୍ତ୍ଵମସିପ୍ରଭୋ ନଶୂନ୍ଯୋମତ୍ସ୍ଵରୂପୋଵୈତଵଦାସୋ ଽସ୍ମିସାଂପ୍ରତମ୍

ମୁଁ ନିଜ ଦେହ ସହ ନମ୍ର, ଆପଣ ମହାନ୍। ମୋର ନିଜର ରୂପ ଶୂନ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏବେ ମୁଁ ପ୍ରକୃତରେ ଆପଣଙ୍କ ଦାସ।

ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂସ୍ଵାତ୍ମଯଜ୍ଞଂନମସ୍କାରଂପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍ ଅଥାତ୍ରଶିଵନୈଵେଦ୍ଯଂଦତ୍ତ୍ଵାତାଂବୂଲମାହରେତ୍

ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ନିଜ ପ୍ରତି ନମସ୍କାର ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ପରେ ଶିବଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ, ପଚ୍ଚିଲା ପାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଶିଵପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂକୁର୍ଯାତ୍ସ୍ଵଯମଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ଶତମ୍ ସହସ୍ରମଯୁତଂଲକ୍ଷଂ କୋଟିମନ୍ଯେନ କାରଯେତ୍

ନିଜେ ଶିବଙ୍କୁ ଏକଶଏ ଆଠଥର ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ୍। ହଜାର, ଦଶହଜାର, ଲକ୍ଷ, କିମ୍ବା କୋଟି ପରିକ୍ରମା ଅନ୍ୟ କେହି କରିପାରିବେ।

ଶିଵପ୍ରଦକ୍ଷିଣାତ୍ସର୍ଵଂପାତକଂନଶ୍ଯତିକ୍ଷଣାତ୍ ଦୁଃଖସ୍ଯମୂଲଂଵ୍ଯାଧିର୍ହିଵ୍ଯାଧେର୍ମୂଲଂହିପାତକମ୍

ଶିବଙ୍କ ପରିକ୍ରମା କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଦୁଃଖର ମୂଳ ହେଉଛି ରୋଗ, ଏବଂ ରୋଗର ମୂଳ ହେଉଛି ପାପ।

ଧର୍ମେଣୈଵହିପାପାନାମପନୋଦନମୀରିତମ୍ ଶିଵୋଦ୍ଦେଶକୃତୋଧର୍ମଃକ୍ଷମଃପାପଵିନୋଦନେ

ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଧର୍ମ ହିଁ ଉପାୟ ବୋଲି କହାଯାଇଛି। ଶିବଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ କରାଯାଇଥିବା ଧର୍ମ ପାପ ଦୂର କରିବାରେ ସମର୍ଥ।

ଅଧ୍ଯକ୍ଷଂ ଶିଵଧର୍ମେଷୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମିତୀରିତମ୍ କ୍ରିଯଯା ଜପରୂପଂହିପ୍ରଣଵଂତୁପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍

ଶିବ ଧର୍ମରେ ପରିକ୍ରମାକୁ ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି କହାଯାଇଛି। ପ୍ରୟୋଗରେ, ପରିକ୍ରମା ହେଉଛି ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସମାନ।

ଜନନଂମରଣଂଦ୍ଵଂଦ୍ଵଂମାଯାଚକ୍ରମିତୀରିତମ୍ ଶିଵସ୍ଯମାଯାଚକ୍ରଂହିବଲିପୀଠଂତଦୁଚ୍ଯତେ

ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ, ଏହି ଦୁଇଟି ବିପରୀତ ଘଟଣାକୁ ମାୟାର ଚକ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଶିବଙ୍କ ମାୟାର ଏହି ଚକ୍ରକୁ ବଳିପୀଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ବଲିପୀଠଂସମାରଭ୍ଯପ୍ରାଦକ୍ଷିଣ୍ଯକ୍ରମେଣଵୈ ପଦେପଦାଂତରଂଗତ୍ଵାବଲିପୀଠଂ ସମାଵିଶେତ୍

ବଳିପୀଠରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପରିକ୍ରମା ଅନୁସାରେ ପଦେ ପଦେ ଅନ୍ତର ରଖି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ୍।

ନମସ୍କାରଂତତଃ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମିତୀରିତମ୍ ନିର୍ଗମାଜ୍ଜନନଂପ୍ରାପ୍ତଂନମସ୍ତ୍ଵାତ୍ମସମର୍ପଣମ୍

ତାପରେ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍, ଏହାକୁ ପରିକ୍ରମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବାହାରିବାବେଳେ ଜନ୍ମ ଲାଭ ହୁଏ, ଏବଂ ନମସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ସମର୍ପିତ ହୁଏ।

ଜନନଂ ମରଣଂ ଦ୍ଵଂଦ୍ଵଂ ଶିଵମାଯାସମର୍ପିତମ୍ ଶିଵମାଯାର୍ପିତଦ୍ଵଂଦ୍ଵୋ ନ ପୁନସ୍ତ୍ଵାତ୍ମଭାଗ୍ଭଵେତ୍

ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ, ଏହି ବିପରୀତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଗୁଡିକୁ ଶିବଙ୍କ ମାୟାକୁ ସମର୍ପିତ କରାଯାଏ। ଯିଏ ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଗୁଡିକୁ ଶିବଙ୍କ ମାୟାକୁ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେ ପୁଣି ଏହାର ଅନୁଭବ କରିବେ ନାହିଁ।

ଯାଵଦ୍ଦେହଂକ୍ରିଯାଧୀନଃସଜୀଵୋବଦ୍ଧ ଉଚ୍ଯତେ ଦେହତ୍ରଯଵଶୀକାରେମୋକ୍ଷ ଇତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେହ ଉପରେ କ୍ରିୟା ନିର୍ଭର କରୁଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ଓ ବନ୍ଧନରେ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦେହ ତିନିଟି ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହେଉଛି ମୁକ୍ତି ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି।

ମାଯାଚକ୍ରପ୍ରଣେତାହିଶିଵଃ ପରମକାରଣମ୍ ଶିଵମାଯାର୍ପିତଦ୍ଵଂଦ୍ଵଂଶିଵସ୍ତୁପରିମାର୍ଜତି

ମାୟାର ଚକ୍ରକୁ ଚଳାଇଥିବା ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣ। ଶିବ ନିଜ ମାୟାକୁ ସମର୍ପିତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଗୁଡିକୁ ଦୂର କରନ୍ତି।

ଶିଵେନକଲ୍ପିତଂଦ୍ଵଂଦ୍ଵଂତସ୍ମିନ୍ନେଵ ସମର୍ପଯେତ୍ ଶିଵସ୍ଯାତିପ୍ରିଯଂଵିଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂନମୋବୁଧାଃ

ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଗୁଡିକୁ ତାଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ କରିବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ଓ ନମସ୍କାର ଶିବଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି।

ପ୍ରଦକ୍ଷିଣନମସ୍କାରାଃ ଶିଵସ୍ଯପରମାତ୍ମନଃ ଷୋଡଶୈରୁପଚାରୈଶ୍ଚକୃତପୂଜାଫଲପ୍ରଦା

ଶିବ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ଓ ନମସ୍କାର କଲେ, ଷୋଳ ଉପଚାରରେ କରାଯାଇଥିବା ପୂଜାର ଫଳ ମିଳେ।

ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଽଵିନାଶ୍ଯଂହି ପାତକଂନାସ୍ତି ଭୂତଲେ ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଦକ୍ଷିଣେନୈଵସର୍ଵପାପଂଵିନାଶଯେତ୍

ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ବିନା ଏ ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ପାପ ଅବିନାଶୀ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଶିଵପୂଜାପରୋମୌନୀସତ୍ଯାଦିଗୁଣସଂଯୁତଃ କ୍ରିଯାତପୋଜପଜ୍ଞାନଧ୍ଯାନେଷ୍ଵେକୈକମାଚରେତ୍

ଶିବପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ମୌନୀ, ସତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ନିୟମିତ କ୍ରିୟା, ତପ, ଜପ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଧ୍ୟାନ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି କରିବା ଉଚିତ୍।

ଐଶ୍ଵର୍ଯଂଦିଵ୍ଯଦେହଶ୍ଚଜ୍ଞାନମଜ୍ଞାନସଂଶଯଃ ଶିଵସାନ୍ନିଧ୍ଯମିତ୍ଯେତେକ୍ରିଯାଦୀନାଂଫଲଂଭଵେତ୍

ଏହି କ୍ରିୟା ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଫଳ ହେଉଛି ଶାସନ, ଦିବ୍ୟ ଦେହ, ଜ୍ଞାନ, ଅଜ୍ଞାନ ଓ ସନ୍ଦେହର ଦୂରୀକରଣ, ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ।

କରଣେନଫଲଂଯାତିତମସଃ ପରିହାପନାତ୍ ଜନ୍ମନଃପରିମାର୍ଜିତ୍ଵାଜ୍ଜ୍ଞବୁଦ୍ଧ୍ଯାଜନିତାନିଚ

କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୁଏ। ଜନ୍ମର ଫଳ ଦୂର କରି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ ମଧ୍ୟ ହଟାଯାଏ।

ଯଥାଦେଶଂ ଯଥାକାଲଂ ଯଥାଦେହଂ ଯଥାଧନମ୍ ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂପ୍ରକୁର୍ଵୀତ କ୍ରିଯାଦୀଞ୍ଛିଵଭକ୍ତିମାନ୍

ଶିବଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେଶ, କାଳ, ଦେହ, ଧନ ଏବଂ ଯଥାଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରିୟା ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ନ୍ଯାଯାର୍ଜିତସୁଵିତ୍ତେନଵସେତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ଶିଵସ୍ଥଲେ ଜୀଵହିଂସାଦିରହିତମତିକ୍ଲେଶଵିଵର୍ଜିତମ୍

ଯେଉଁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ, ସେ ନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନରେ ଶିବଙ୍କ ନିବାସରେ ବାସ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୋଷରୁ ଦୂରେ ରହିବା ଦରକାର, ଏବଂ ଅତିରିକ୍ତ କଷ୍ଟ ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତିରେ ରହିବା ଉଚିତ।

ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣଜପ୍ତଂଚତୋଯମନ୍ନଂଵିଦୁଃ ସୁଖମ୍ ଅଥଵା ଽହୁର୍ଦରିଦ୍ରସ୍ଯଭିକ୍ଷାନ୍ନଂଜ୍ଞାନଦଂଭଵେତ୍

ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଇଥିବା ପାଣି କିମ୍ବା ଖାଦ୍ୟକୁ ଶୁଭ ମନାଯାଏ; କିମ୍ବା, କହାଯାଏ, ଗରିବ ଲୋକଙ୍କ ଭିକ୍ଷା ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦେଇପାରେ।

ଶିଵଭକ୍ତସ୍ଯଭିକ୍ଷାନ୍ନଂଶିଵଭକ୍ତିଵିଵର୍ଧନମ୍ ଶଂଭୁସତ୍ରମିତିପ୍ରାହୁର୍ଭିକ୍ଷାନ୍ନଂଶିଵଯୋଗିନଃ

ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ଭିକ୍ଷା ଖାଦ୍ୟ ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ଭକ୍ତି ବଢ଼ାଏ; ଏହି ଭିକ୍ଷା ଖାଦ୍ୟକୁ ଶିବଯୋଗୀଙ୍କ 'ଶମ୍ଭୁ ସୂତ୍ର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଯେନକେନାପ୍ଯୁପାଯେନଯତ୍ରକୁତ୍ରାପିଭୂତଲେ ଶୁଦ୍ଧାନ୍ନଭୁକ୍ସଦାମୌନୀରହସ୍ଯଂ ନ ପ୍ରକାଶଯେତ୍

ଯେଉଁଠି ଯେଭଳି ଉପାୟରେ ହେଉନାହିଁ, ସଦା ଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ନିରବରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏହି ଗୁପ୍ତ ମାନ୍ୟତାକୁ କେବେ ଖୋଲିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ପ୍ରକାଶଯେତ୍ତୁଭକ୍ତାନାଂଶିଵମାହାତ୍ମ୍ଯମେଵହି ରହସ୍ଯଂଶିଵମଂତ୍ରସ୍ଯଶିଵୋଜାନାତିନାପରଃ

କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କେବଳ ଶିବଙ୍କ ମହିମା ବିଷୟରେ କୁହିବା ଉଚିତ; ଶିବ ମନ୍ତ୍ରର ଗୁପ୍ତତା କେବଳ ଶିବ ଜାଣନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ।

ଶିଵଭକ୍ତୋଵସେନ୍ନିତ୍ଯଂଶିଵଲିଂଗଂସମାଶ୍ରିତଃ ସ୍ଥାଣୁଲିଂଗାଶ୍ରଯେଣୈଵସ୍ଥାଣୁର୍ଭଵତିଭୂସୁରାଃ

ଶିବଭକ୍ତ ସଦା ଶିବଲିଙ୍ଗର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ବାସ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଅଚଳ ଲିଙ୍ଗର ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ ଦୃଢ଼ ହୁଅନ୍ତି।

ପୂଜଯାଚରଲିଂଗସ୍ଯକ୍ରମାନ୍ମୁକ୍ତୋଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ ସର୍ଵମୁକ୍ତଂସମାସେନସାଧ୍ଯସାଧନମୁତ୍ତମମ୍

ଯଥାଯଥିତ ଭାବରେ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ସାରକଥା, ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଉପାୟ ଏହା, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସବୁ ମୁକ୍ତି ଲଭ୍ୟ।

ଵ୍ଯାସେନଯତ୍ପୁରାପ୍ରୋକ୍ତଂଯଚ୍ଛ୍ରୁତଂହିମଯାପୁରା ଭଦ୍ରମସ୍ତୁହିଵୋ ଽସ୍ମାକଂ ଶିଵଭକ୍ତିର୍ଦୃଢା ଽସ୍ତୁସା

ଯାହା ପୂର୍ବେ ବ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଶୁଣିଥିଲି, ଶିବଙ୍କ କୃପାରେ ଆମେ ଭଲ ରୁହୁଅ, ଆମର ଶିବଭକ୍ତି ଦୃଢ଼ ରହୁ।

ଯ ଇମଂପଠତେ ଽଧ୍ଯାଯଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ନରଃ ସଦା ଶିଵଜ୍ଞାନଂସଲଭତେଶିଵସ୍ଯକୃପଯାବୁଧାଃ

ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ସଦା ଶୁଣେ, ସେ ଶିବଙ୍କ କୃପାରେ ଶିବ ଜ୍ଞାନ ଲଭେ।

ସୂତସୂତଚିରଂଜୀଵଧନ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂଶିଵଭକ୍ତିମାନ୍ ସମ୍ଯଗୁକ୍ତସ୍ତ୍ଵଯାଲିଂଗମହିମାସତ୍ଫଲପ୍ରଦଃ

ହେ ସୂତ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ହେଉ। ତୁମେ ଧନ୍ୟ ଓ ଶିବଭକ୍ତ। ତୁମେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଲିଙ୍ଗର ମହିମା କହିଛ, ଯାହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।