ଶିଵପୁରାଣମ୍

କୁଂଭସ୍ଯ ପଶ୍ଚିମେ ଭାଗେଜପାଂତେହୋମମାଚରେତ୍ କୋଟିଂଲକ୍ଷଂସହସ୍ରଂଵାଶତମଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ବୁଧାଃ

ଘଡ଼ାର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଜପ ସମାପ୍ତି ପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ହବନ କରିବେ—କୋଟି, ଲକ୍ଷ, ହଜାର, ଶତ କିମ୍ବା ଏକଶଅଠ ଥର।

ଏକାହଂଵାନଵାହଂଵାତଥାମଂଡଲମେଵ ଵା ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂପ୍ରକୁର୍ଵୀତକାଲଦେଶାନୁସାରତଃ

ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଏକ ଦିନ, ନଅ ଦିନ କିମ୍ବା ଚଳିଶି ଦିନ (ମଣ୍ଡଳ) ଯାଏଁ, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ କରାଯିପାରିବ।

ଶମୀହୋମଶ୍ଚ ଶାଂତ୍ଯର୍ଥେ ଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥେଚପଲାଶକମ୍ ସମିଦନ୍ନାଜ୍ଯକୈର୍ଦ୍ରଵ୍ଯୈର୍ନାମ୍ନାମଂତ୍ରେଣ ଵା ହୁନେତ୍

ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଶମୀ ଗଛର କାଠ ଦେଇ ହବନ, ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ପଳାଶ କାଠ ଦେଇ ହବନ କରିବା; ଇଂଧନ, ଚାଉଳ ଓ ଘିଅ ଦେଇ ନାମ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଆହୁତି ଦେବା।

ପ୍ରାରଂଭେଯତ୍କୃତଂଦ୍ରଵ୍ଯଂତତ୍କ୍ରିଯାଂତଂସମାଚରେତ୍ ପୁଣ୍ଯାହଂଵାଚଯିତ୍ଵାଂତେ ଦିନେସଂପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯଯେଜ୍ଜଲୈଃ

ଆରମ୍ଭ କରିବା ପରେ, ଯେଉଁ ଉପକରଣ ତିଆରି ହୋଇଛି, ସେହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ। ଶେଷରେ, ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ଦେଇ, ସେଠାରେ ପାଣି ଛିଟିବା ଦରକାର।

ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯେତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଯାଵଦାହୁତିସଂଖ୍ଯଯା ଆଚାର୍ଯଶ୍ଚହଵିଷ୍ଯାଶୀତ୍ଵିଜଶ୍ଚଭଵେଦ୍ବୁଧାଃ

ତାପରେ, ଯେତେ ହୋମ ହୋଇଛି, ସେଉଁଠି ଯେତେ ଆହୁତି ଦିଆଯାଇଛି, ସେଉଁଠି ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପଣ୍ଡିତମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ହବିଷ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବେ।

ଆଦିତ୍ଯାଦୀନ୍ଗ୍ରହାନିଷ୍ଟ୍ଵାସର୍ଵହୋମାଂତ ଏଵହି ଋତ୍ଵିଭ୍ଯୋଦକ୍ଷିଣାଂଦଦ୍ଯାନ୍ନଵରତ୍ନଂଯଥା କ୍ରମମ୍

ସମସ୍ତ ହୋମ ଶେଷରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ଗ୍ରହମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପଣ୍ଡିତମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅନୁକ୍ରମରେ ଭୋଜନ ଓ ରତ୍ନ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଦଶଦାନଂତତଃକୁର୍ଯାଦ୍ଭୂରିଦାନଂତତଃ ପରମ୍ ବାଲାନାମୁପନୀତାନାଂଗୃହିଣାଂଵନିନାଂଧନମ୍

ତାପରେ, ଦଶଟି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ତା'ପରେ ତାହାଠାରୁ ବଡ଼ ଦାନ ଦେବା ଦରକାର: ଶିଶୁମାନେ, ଉପନୟନ ହୋଇଥିବା, ଗୃହସ୍ଥ ଓ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେଙ୍କୁ।

କନ୍ଯାନାଂଚସଭର୍ତ୍ଃଣାଂଵିଧଵାନାଂତତଃପରମ୍ ତଂତ୍ରୋପକରଣଂସର୍ଵମାଚାର୍ଯାଯନିଵେଦଯେତ୍

ତା'ପରେ, କନ୍ୟାମାନେ, ବିବାହିତ ଜନମାନେ ଓ ବିଧବାମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ବ୍ୟବହୃତ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇଦେବା ଦରକାର।

ଉତ୍ପାତାନାଂଚମାରୀଣାଂଦୁଃଖସ୍ଵାମୀଯମଃସ୍ମୃତଃ ତସ୍ମାଦ୍ଯମସ୍ଯପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂକାଲଦାନଂପ୍ରଦାପଯେତ୍

ଅପମୃତ୍ୟୁ ଓ ରୋଗର ମାଲିକ ଯମ ଭାବାଯାନ୍ତି। ସେହିପାଇଁ, ଯମଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ 'କାଳଦାନ' ଦେବା ଉଚିତ।

ଶତନିଷ୍କେଣ ଵା କୁର୍ଯାଦ୍ଦଶନିଷ୍କେଣ ଵା ପୁନଃ ପାଶାଂକୁଶଧରଂ କାଲଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୁରୁଷରୂପିଣମ୍

ଶତ ନିଷ୍କ ବା ଦଶ ନିଷ୍କ ଦ୍ୱାରା, ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଥିବା ମାନବ ଆକୃତିର କାଳଙ୍କ ଏକ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ତତ୍ସ୍ଵର୍ଣପ୍ରତିମାଦାନଂକୁର୍ଯାଦ୍ଦକ୍ଷିଣଯାସହ ତିଲଦାନଂତତଃକୁର୍ଯାତ୍ପୂର୍ଣାଯୁଷ୍ଯପ୍ରସିଦ୍ଧଯେ

ସେହି ସୁନାର ପ୍ରତିମାକୁ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଦେଇ, ପରେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ତିଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଆଜ୍ଯାଵେକ୍ଷଣଦାନଂଚକୁର୍ଯାଦ୍ଵ୍ଯାଧିନିଵୃତ୍ତଯେ ସହସ୍ରଂଭୋଜଯେଦ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଦରିଦ୍ରଃଶତମେଵଵା

ରୋଗ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଘିଅ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏକ ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ, ଦରିଦ୍ର ହେଲେ କମେ କମେ ଏକ ଶତ ଜଣଙ୍କୁ।

ଵିତ୍ତାଭାଵେଦରିଦ୍ରସ୍ତୁଯଥାଶକ୍ତିସମାଚରେତ୍ ଭୈରଵସ୍ଯମହାପୂଜାଂକୁର୍ଯାଦ୍ଭୂତାଦିଶାଂତଯେ

ଯଦି ଅର୍ଥ ନାହିଁ, ତେବେ ଯେତେ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେଉଁଠିକି ଉପାୟ କରିବା ଉଚିତ। ଭୂତ ଓ ଦିଗ୍ବନ୍ଧନ ପାଇଁ ଭୈରବଙ୍କର ବଡ଼ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

ମହାଭିଷେକଂନୈଵେଦ୍ଯଂଶିଵସ୍ଯାନ୍ତେତୁକାରଯେତ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯେତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଭୂରିଭୋଜନରୂପତଃ

ଶେଷରେ, ଶିବଙ୍କୁ ମହାଅଭିଷେକ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ପ୍ରଚୁର ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ଏଵଂକୃତେନଯଜ୍ଞେନଦୋଷଶାଂତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ଶାଂତିଯଜ୍ଞମିମଂକୁର୍ଯାଦ୍ଵର୍ଷେଵର୍ଷେତୁଫାଲ୍ଗୁନେ

ଏଭଳି ଯଜ୍ଞ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଶାନ୍ତି ମିଳେ। ଏହି ଶାନ୍ତି ଯଜ୍ଞ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଫାଗୁଣ ମାସରେ କରିବା ଉଚିତ।

ଦୁର୍ଦର୍ଶନାଦୌ ସଦ୍ଯୋ ଵୈ ମାସମାତ୍ରେସମାଚରେତ୍ ମହାପାପାଦିସଂପ୍ରାପ୍ତୌ କୁର୍ଯାଦ୍ଭୈରଵପୂଜନମ୍

ଅଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖିଲେ, ସତ୍ୱରେ ବା ଅତିକମେ ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ। ବଡ଼ ପାପ ହେଲେ ଭୈରବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର।

ମହାଵ୍ଯାଧିସମୁତ୍ପତ୍ତୌସଂକଲ୍ପଂପୁନରାଚରେତ୍ ସର୍ଵଭାଵେ ଦରିଦ୍ରସ୍ତୁ ଦୀପଦାନମଥାଚରେତ୍

ବଡ଼ ରୋଗ ଆସିଲେ, ପୁନି ସଂକଳ୍ପ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଯଦି ଦରିଦ୍ର ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ଅତିକମେ ଦୀପ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ତଦପ୍ଯଶକ୍ତଃ ସ୍ନାତ୍ଵାଵୈଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଦାନମାଚରେତ୍ ଦିଵାକରଂନମସ୍କୁର୍ଯାନ୍ମନ୍ତ୍ରେଣାଷ୍ଟୋତ୍ତରଂଶତମ୍

ଏହା ମଧ୍ୟ ଯଦି ଶକ୍ତି ନଥାଏ, ସ୍ନାନ କରି, ଯେଉଁଠିକି ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେଉଁଠିକି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ଦିନକରଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଏକ ଶତ ଆଠ ବାର ପ୍ରଣାମ କରିବା ଦରକାର।

ସହସ୍ରମଯୁତଂଲକ୍ଷଂକୋଟିଂଵାକାରଯେଦ୍ ବୁଧଃ ନମସ୍କାରାତ୍ମଯଜ୍ଞେନ ତୁଷ୍ଟାଃ ସ୍ଯୁଃ ସର୍ଵଦେଵତାଃ

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଏକ ହଜାର, ଦଶ ହଜାର, ଲକ୍ଷ ବା କୋଟି ପ୍ରଣାମ କରିପାରନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରଣାମ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ତ୍ଵତ୍ସ୍ଵରୂପେର୍ପିତାବୁଦ୍ଧିର୍ନତେ ଽଶୂନ୍ଯେ ଚ ରୋଚତି ଯା ଚାସ୍ତ୍ଯସ୍ମଦହଂତେତି ତ୍ଵଯିଦୃଷ୍ଟେ ଵିଵର୍ଜିତା

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ରୂପକୁ ଉପହାର ଦେଇଥିବା ମନ ଶୂନ୍ୟତାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉନାହିଁ। ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଯେ 'ମୁଁ' ବୋଧ ଅଛି, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ସେହି ଅଭିମାନ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।

ନମ୍ରୋ ଽହଂହିସ୍ଵଦେହେନଭୋମହାଂସ୍ତ୍ଵମସିପ୍ରଭୋ ନଶୂନ୍ଯୋମତ୍ସ୍ଵରୂପୋଵୈତଵଦାସୋ ଽସ୍ମିସାଂପ୍ରତମ୍

ମୁଁ ନିଜ ଦେହ ସହ ନମ୍ର, ଆପଣ ମହାନ୍। ମୋର ନିଜର ରୂପ ଶୂନ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏବେ ମୁଁ ପ୍ରକୃତରେ ଆପଣଙ୍କ ଦାସ।

ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂସ୍ଵାତ୍ମଯଜ୍ଞଂନମସ୍କାରଂପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍ ଅଥାତ୍ରଶିଵନୈଵେଦ୍ଯଂଦତ୍ତ୍ଵାତାଂବୂଲମାହରେତ୍

ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ନିଜ ପ୍ରତି ନମସ୍କାର ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ପରେ ଶିବଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ, ପଚ୍ଚିଲା ପାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଶିଵପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂକୁର୍ଯାତ୍ସ୍ଵଯମଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ଶତମ୍ ସହସ୍ରମଯୁତଂଲକ୍ଷଂ କୋଟିମନ୍ଯେନ କାରଯେତ୍

ନିଜେ ଶିବଙ୍କୁ ଏକଶଏ ଆଠଥର ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ୍। ହଜାର, ଦଶହଜାର, ଲକ୍ଷ, କିମ୍ବା କୋଟି ପରିକ୍ରମା ଅନ୍ୟ କେହି କରିପାରିବେ।

ଶିଵପ୍ରଦକ୍ଷିଣାତ୍ସର୍ଵଂପାତକଂନଶ୍ଯତିକ୍ଷଣାତ୍ ଦୁଃଖସ୍ଯମୂଲଂଵ୍ଯାଧିର୍ହିଵ୍ଯାଧେର୍ମୂଲଂହିପାତକମ୍

ଶିବଙ୍କ ପରିକ୍ରମା କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଦୁଃଖର ମୂଳ ହେଉଛି ରୋଗ, ଏବଂ ରୋଗର ମୂଳ ହେଉଛି ପାପ।

ଧର୍ମେଣୈଵହିପାପାନାମପନୋଦନମୀରିତମ୍ ଶିଵୋଦ୍ଦେଶକୃତୋଧର୍ମଃକ୍ଷମଃପାପଵିନୋଦନେ

ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଧର୍ମ ହିଁ ଉପାୟ ବୋଲି କହାଯାଇଛି। ଶିବଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ କରାଯାଇଥିବା ଧର୍ମ ପାପ ଦୂର କରିବାରେ ସମର୍ଥ।

ଅଧ୍ଯକ୍ଷଂ ଶିଵଧର୍ମେଷୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମିତୀରିତମ୍ କ୍ରିଯଯା ଜପରୂପଂହିପ୍ରଣଵଂତୁପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍

ଶିବ ଧର୍ମରେ ପରିକ୍ରମାକୁ ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି କହାଯାଇଛି। ପ୍ରୟୋଗରେ, ପରିକ୍ରମା ହେଉଛି ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସମାନ।

ଜନନଂମରଣଂଦ୍ଵଂଦ୍ଵଂମାଯାଚକ୍ରମିତୀରିତମ୍ ଶିଵସ୍ଯମାଯାଚକ୍ରଂହିବଲିପୀଠଂତଦୁଚ୍ଯତେ

ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ, ଏହି ଦୁଇଟି ବିପରୀତ ଘଟଣାକୁ ମାୟାର ଚକ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଶିବଙ୍କ ମାୟାର ଏହି ଚକ୍ରକୁ ବଳିପୀଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ବଲିପୀଠଂସମାରଭ୍ଯପ୍ରାଦକ୍ଷିଣ୍ଯକ୍ରମେଣଵୈ ପଦେପଦାଂତରଂଗତ୍ଵାବଲିପୀଠଂ ସମାଵିଶେତ୍

ବଳିପୀଠରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପରିକ୍ରମା ଅନୁସାରେ ପଦେ ପଦେ ଅନ୍ତର ରଖି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ୍।

ନମସ୍କାରଂତତଃ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମିତୀରିତମ୍ ନିର୍ଗମାଜ୍ଜନନଂପ୍ରାପ୍ତଂନମସ୍ତ୍ଵାତ୍ମସମର୍ପଣମ୍

ତାପରେ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍, ଏହାକୁ ପରିକ୍ରମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବାହାରିବାବେଳେ ଜନ୍ମ ଲାଭ ହୁଏ, ଏବଂ ନମସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ସମର୍ପିତ ହୁଏ।