ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଗୁଣତ୍ରଯଂଵ୍ଯପୋହ୍ଯାଗ୍ରେଶିଵଂବୋଧଯତୀତିସଃ ଵିଶ୍ଵସ୍ତାନାଂତୁଶିଷ୍ଯାଣାଂଗୁରୁରିତ୍ଯଭିଧୀଯତେ

ଗୁରୁ ତିନି ପ୍ରକାରର ଗୁଣକୁ ଦୂର କରି, ପ୍ରଥମେ ଶିବଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି; ଏହିକାରଣରୁ, ଯେଉଁ ଶିଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭରସା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ଗୁରୁ' ବୋଲି କହନ୍ତି।

ତସ୍ମାଦ୍ଗୁରୁଶରୀରଂତୁଗୁରୁଲିଂଗଂଭଵେଦ୍ବୁଧଃ ଗୁରୁଲିଂଗସ୍ଯପୂଜାତୁଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ଭଵେତ୍

ଏହିଠାରୁ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଗୁରୁଙ୍କର ଦେହକୁ ଗୁରୁଙ୍କର ଲିଙ୍ଗ ବୋଲି ମାନନ୍ତି; ଗୁରୁଙ୍କର ଶୁଶ୍ରୂଷା କରିବା ଅର୍ଥ ଗୁରୁଙ୍କର ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା।

ଶ୍ରୁତଂକରୋତିଶୁଶ୍ରୂଷାକାଯେନମନସାଗିରା ଉକ୍ତଂ ଯଦ୍ଗୁରୁଣାପୂର୍ଵଂ ଶକ୍ଯଂଵା ଽଶକ୍ଯମେଵଵା

ଶିଷ୍ୟ ଦେହ, ମନ ଓ ମୁଁହରେ ଗୁରୁ କହିଥିବା ସବୁ କଥାକୁ ଶୁଣି ଓ ଶୁଶ୍ରୂଷା କରେ, ସେଠି ହେଉ କି ସେ କରିପାରିବା କିମ୍ବା ନ କରିପାରିବା।

କରୋତ୍ଯେଵହିପୂତାତ୍ମାପ୍ରାଣୈରପିଧନୈରପି ତସ୍ମାଦ୍ଵୈଶାସନେଯୋଗ୍ଯଃ ଶିଷ୍ଯ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ

ଶୁଦ୍ଧମନା ଶିଷ୍ୟ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଓ ଧନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରେ; ଏହିକାରଣରୁ, ସେ ଦୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଶିଷ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଶରୀରାଦ୍ଯର୍ଥକଂସର୍ଵଂଗୁରୋର୍ଦତ୍ତ୍ଵାସୁଶିଷ୍ଯକଃ ଅଗ୍ରପାକଂନିଵେଦ୍ଯାଗ୍ରେଭୁଂଜୀଯାଦ୍ଗୁର୍ଵନୁଜ୍ଞଯା

ଶିଷ୍ୟ ନିଜ ଦେହ ଆଦି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇ, ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ନିବେଦନ କରି, ଗୁରୁଙ୍କର ଅନୁମତିରେ ଖାଇପାରିବ।

ଶିଷ୍ଯଃପୁତ୍ର ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସଦାଶିଷ୍ଯତ୍ଵଯୋଗତଃ ଜିହ୍ଵାଲିଂଗାନ୍ମଂତ୍ରଶୁକ୍ରଂକର୍ଣଯୋନୌନିଷିଚ୍ଯଵୈ

ଶିଷ୍ୟକୁ ସଦା 'ପୁତ୍ର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ସେ ଶିଷ୍ୟତ୍ୱ ଯୋଗରେ ଏହି ସମ୍ପର୍କ ହୋଇଥାଏ; ଜିହ୍ବା, ଲିଙ୍ଗ, ମନ୍ତ୍ର, ବୀର୍ୟ, କାନ ଓ ଗର୍ଭକୁ ପବିତ୍ର କରାଯାଏ।

ଜାତଃପୁତ୍ରୋମଂତ୍ରପୁତ୍ରଃପିତରଂପୂଜଯେଦ୍ଗୁରୁମ୍ ନିମଜ୍ଜଯତିପୁତ୍ରଂଵୈସଂସାରେଜନକଃପିତା

ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପୁତ୍ର ଗୁରୁଙ୍କୁ ପିତା ବୋଲି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପିତା ପୁତ୍ରକୁ ସଂସାରରେ ବନ୍ଧି ରଖନ୍ତି।

ସଂତାରଯତିସଂସାରାଦ୍ଗୁରୁର୍ଵୈବୋଧକଃ ପିତା ଉଭଯୋରଂତରଂଜ୍ଞାତ୍ଵାପିତରଂଗୁରୁମର୍ଚଯେତ୍

ଗୁରୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ସଂସାରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି; ଏହି ଦୁଇଁଠାରେ ତଫାତ୍ ଜାଣି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ପିତା ବୋଲି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଂଗଶୁଶ୍ରୂଷଯାଚାପି ଧନାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ଵାର୍ଜିତୈର୍ଗୁରୁମ୍ ପାଦାଦିକେଶପର୍ଯଂତଂଲିଂଗାନ୍ଯଂଗାନିଯଦ୍ଗୁରୋଃ

ନିଜେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପତି ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁଙ୍କର ପାଦ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଓ ଅଂଶର ଶୁଶ୍ରୂଷା କରିବା ଉଚିତ।

ଧନରୂପୈଃ ପାଦୁକାଦ୍ଯୈଃ ପାଦସଂଗ୍ରଣାଦିଭିଃ ସ୍ନାନାଭିଷେକନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ଭୋଜନୈଶ୍ଚପ୍ରପୂଜଯେତ୍

ଧନ, ପାଦୁକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ, ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରକାର, ସ୍ନାନ, ଅଭିଷେକ, ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଗୁରୁପୂଜୈଵପୂଜାସ୍ଯାଚ୍ଛିଵସ୍ଯପରମାତ୍ମନଃ ଗୁରୁଶେଷଂତୁଯତ୍ସର୍ଵମାତ୍ମଶୁଦ୍ଧିକରଂଭଵେତ୍

ଗୁରୁଙ୍କର ପୂଜା ମାନେ ପରମାତ୍ମା ଶିବଙ୍କର ପୂଜା; ଗୁରୁଙ୍କର ଯେଉଁଠି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ତାହା ନିଜ ପାଇଁ ପବିତ୍ର କରେ।

ଗୁରୋଃଶେଷଃଶିଵୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଂଜଲମନ୍ନାଦିନିର୍ମିତମ୍ ଶିଷ୍ଯାଣାଂଶିଵଭକ୍ତାନାଂଗ୍ରାହ୍ଯଂଭୋଜ୍ଯଂଭଵେଦ୍ଦ୍ଵିଜାଃ

ଗୁରୁଙ୍କର ଅବଶିଷ୍ଟ, ଯାହା ଶିବଙ୍କର ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ — ପାଣି, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ — ଶିଷ୍ୟ ଓ ଶିବଭକ୍ତମାନେ ଗ୍ରହଣ କରି ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ଗୁର୍ଵନୁଜ୍ଞାଵିରହିତଂଚୋରଵତ୍ସକଲଂଭଵେତ୍ ଗୁରୋରପିଵିଶେଷଜ୍ଞଂଯତ୍ନାଦ୍ଗୃହ୍ଣୀତଵୈଗୁରୁମ୍

ଗୁରୁଙ୍କର ଅନୁମତି ବିନା ଯେଉଁ କିଛି ନିଆଯାଏ, ତାହା ଚୋରଙ୍କ ପରି ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଗୁରୁ ଯାହା ବିଶେଷ ଜାଣନ୍ତି, ତାହା ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ସାବଧାନରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଜ୍ଞାନମୋଚନଂସାଧ୍ଯଂଵିଶେଷଜ୍ଞୋହିମୋଚକଃ ଆଦୌଚଵିଘ୍ନଶମନଂକର୍ତଵ୍ଯଂକର୍ମପୂର୍ତଯେ

ଯିଏ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ ରଖନ୍ତି, ସେ ଅଜ୍ଞାନକୁ ଦୂର କରନ୍ତି ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧନ କରନ୍ତି; କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭରେ ବାଧା ଦୂର କରିବା ଉଚିତ।

ନିର୍ଵିଘ୍ନେନକୃତଂସାଂଗଂକର୍ମଵୈସଫଲଂ ଭଵେତ୍ ତସ୍ମାତ୍ସକଲକର୍ମାଦୌଵିଘ୍ନେଶଂ ପୂଜଯେଦ୍ ବୁଧଃ

ଯେତେବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ନିର୍ବିଘ୍ନ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଫଳ ମିଳେ; ଏହିକାରଣରୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମାନେ ବିଘ୍ନେଶଙ୍କର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ସର୍ଵବାଧାନିଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂସର୍ଵାନ୍ଦେଵାନ୍ଯଜେଦ୍ବୁଧଃ ଜ୍ଵରାଦିଗ୍ରଂଥିରୋଗାଶ୍ଚବାଧାହ୍ଯାଧ୍ଯାତ୍ମିକାମତା

ସମସ୍ତ ପୀଡ଼ା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଜ୍ୱର, ଗଠି, ରୋଗ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଃଖ ଯାହା ନିଜ ଦେହରୁ ହୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପୂଜା କରାଯିବ।

ପିଶାଚଜଂବୁକାଦୀନାଂଵଲ୍ମୀକାଦ୍ଯୁଦ୍ଭଵେତଥା ଅକସ୍ମାଦେଵଗୋଧାଦିଜଂତୂନାଂପତନେପିଚ

ପିଶାଚ, ଶିଆଳ ଓ ଏହା ପରି ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ, ବା ଭୃଙ୍ଗୀ ଓ ଏହା ପରି କୀଟପତଙ୍ଗ, କିମ୍ବା ଅଚାନକ ଗୋଧିକା ଓ ଅନ୍ୟ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଝରି ପଡ଼ିଲେ ଯେଉଁ ଅସୁବିଧା ହୁଏ, ସେଥିପାଇଁ।

ଗୃହେକଚ୍ଛପସର୍ପସ୍ତ୍ରୀଦୁର୍ଜନାଦର୍ଶନେପିଚ ଵୃକ୍ଷନାରୀଗଵାଦୀନାଂପ୍ରସୂତିଵିଷଯେପିଚ

ଘରେ କଉଁଛ, ସାପ, ଖରାପ ନାରୀ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଦେଖାଯିବା, ବା ଗଛ, ନାରୀ, ଗାଈ ଓ ଏହା ପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖାଯିବା, ବିଶେଷ କରି ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଅସୁବିଧା ହୁଏ।

ଭାଵିଦୁଃଖଂସମାଯାତିତସ୍ମାତ୍ତେଭୌତିକାମତା ଅମେଧ୍ଯା ଶନିପାତଶ୍ଚମହାମାରୀତଥୈଵଚ

ଭବିଷ୍ୟତର ଦୁଃଖ ଆସିଲେ, ଏହାକୁ ଭୌତିକ କାରଣ ଭାବେ ଧରାଯାଏ—ଅପବିତ୍ରତା, ଶନିର ପ୍ରଭାବ ଓ ବଡ଼ ମହାମାରୀ ଓଡ଼ିଆରେ।

ଜ୍ଵରମାରୀଵିଷୂଚିଶ୍ଚଗୋମାରୀଚମସୂରିକା ଜନ୍ମର୍କ୍ଷଗ୍ରହସଂକ୍ରାଂତିଗ୍ରହଯୋଗାସ୍ଵରାଶିକେ

ଜ୍ୱର, ମହାମାରୀ, ଛୁଆଁ ରୋଗ, ଗାଈ ମାତା, ମାତା ରୋଗ, ଜନ୍ମ ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ ଚଳନ ଓ ନିଜ ରାଶିରେ ଗ୍ରହ ଯୋଗ ହେବା।

ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନଦର୍ଶନାଦ୍ଯାଶ୍ଚମତାଵୈହ୍ଯଧିଦୈଵିକାଃ ଶଵଚାଂଡାଲପତିତସ୍ପର୍ଶାଦ୍ଯେଂତର୍ଗୃହେଗତେ

ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଏହା ପରି ଦେବତା ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ପୀଡ଼ା ଭାବିତ। ଘରକୁ ମୃତଦେହ, ଚଣ୍ଡାଳ କିମ୍ବା ପତିତ ଲୋକ ଛୁଇଁ ଯାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ହୁଏ।

ଏତାଦୃଶେସମୁତ୍ପନ୍ନେଭାଵିଦୁଃଖସ୍ଯସୂଚକେ ଶାଂତିଯଜ୍ଞଂତୁମତିମାନ୍କୁର୍ଯାତ୍ତଦ୍ଦୋଷଶାଂତଯେ

ଏପରି ଭବିଷ୍ୟତ ଦୁଃଖର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯିଲେ, ତାହା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ଶାନ୍ତି ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦେଵାଲଯେ ଽଥଗୋଷ୍ଠେଵାଚୈତ୍ଯେଵାପିଗୃହାଂଗଣେ ପ୍ରାଦେଶୋନ୍ନତଧିଷ୍ଣ୍ଯେଵୈଦ୍ଵିହସ୍ତେଯସ୍ଵଲଂକୃତେ

ଦେଉଳ, ଗୋଶାଳା, ଚୈତ୍ୟ କିମ୍ବା ଘରର ଆଙ୍ଗଣରେ, ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ସଜାଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନରେ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ଜାଗାରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବ।

ଭାରମାତ୍ରଵ୍ରୀହିଧାନ୍ଯଂପ୍ରସ୍ଥାପ୍ଯପରିସୃତ୍ଯଚ ମଧ୍ଯେଵିଲିଖ୍ଯକମଲଂତଥାଦିକ୍ଷୁଵିଲିଖ୍ଯଵୈ

ଆବଶ୍ୟକ ମାତ୍ରାର ଚାଉଳ କିମ୍ବା ଧାନ ରଖି, ସମତଳ କରି, ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରାଯିବା ଓ ତାହାକୁ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଆକୃତିରେ ଘେରିବା।

ତଂତୁନାଵେଷ୍ଟିତଂକୁଂଭଂ ନଵଗୁଗ୍ଗୁଲଧୂପିତମ୍ ମଧ୍ଯେସ୍ଥାପ୍ଯମହାକୁଂଭଂତଥାଦିକ୍ଷ୍ଵପିଵିନ୍ଯସେତ୍

ଏକ ଘଡ଼ାକୁ ସୂତାରେ ବାନ୍ଧି, ନୂତନ ଗୁଗୁଳ ଧୂପ ଦେଇ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଘଡ଼ା ରଖିବା; ଏଭଳି ଚାରି ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ରଖିବା।

ସନାଲାମ୍ରକକୂର୍ଚାଦୀନ୍କଲଶାଂଶ୍ଚ ତଥାଷ୍ଟସୁ ପୂରଯେନ୍ମଂତ୍ରପୂତେନପଞ୍ଚଦ୍ରଵ୍ଯଯୁତେନହି

ମନ୍ତ୍ର ପଠି ଶୁଧ୍ଧ କରାଯାଇଥିବା ପାଣି ଓ ପାଞ୍ଚ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ଏଠାରେ ଆଠଟି ଘଡ଼ା ପୂରିବା, ଏବଂ ଆମ୍ବ ଶାଖା ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଗଛର ଶାଖା ଲଗାଇବା।

ପ୍ରକ୍ଷିପେନ୍ନଵରତ୍ନାନିନୀଲାଦୀନ୍କ୍ରମଶସ୍ତଥା କର୍ମଜ୍ଞଂଚସପତ୍ନୀକମାଚାର୍ଯଂଵରଯେଦ୍ବୁଧଃ

ନୀଳମଣି ଆଦି ନବରତ୍ନକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ରଖିବା; କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ସହିତ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା।

ସୁଵର୍ଣପ୍ରତିମାଂ ଵିଷ୍ଣୋରିଂଦ୍ରାଦୀନାଂଚ ନିକ୍ଷିପେତ୍ ସଶିରସ୍କେମଧ୍ଯକୁଂଭେଵିଷ୍ଣୁମାବାହ୍ଯପୂଜଯେତ୍

ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ସୁନା ମୂର୍ତ୍ତି ରଖିବା; ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ମଧ୍ୟ ଘଡ଼ାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଓ ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା।

ପ୍ରାଗାଦିଷୁଯଥାମଂତ୍ରମିଂଦ୍ରାଦୀନ୍କ୍ରମଶୋଯଜେତ୍ ତତ୍ତନ୍ନାମ୍ନାଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂଚନମୋନ୍ତେ ନଯଥାକ୍ରମମ୍

ପୂର୍ବ ଆଦି ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଥାକ୍ରମେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା, ଶେଷରେ ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ହବନ କରିବା।