ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତସ୍ମାଦସ୍ଯଵଶୀକର୍ତାନାସ୍ତୀତିସଶିଵଃସ୍ମୃତଃ ଯଥାସର୍ଵମୃଗାଣାଂଚହିଂସକୋମୃଗହିଂସକଃ

ଏହିକାରଣରୁ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଶ କରିଥିବା ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ; ଯେପରି ସମସ୍ତ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହକୁ 'ପଶୁମାନଙ୍କ ବଶକର୍ତ୍ତା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅସ୍ଯହିଂସାମୃଗୋନାସ୍ତିତତସ୍ମାତ୍ସିଂହ ଇତୀରିତଃ ଶଂ ନିତ୍ଯଂସୁଖମାନଂଦମିକାରଃ ପୁରୁଷଃ ସ୍ମୃତଃ

ଯେହେତୁ କୌଣସି ପଶୁ ତାଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେଉନାହିଁ, ତେଣୁ ସିଂହ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; 'ଶ' ମାନେ ସଦା ସୁଖ ଓ ଆନନ୍ଦ, 'ମ' ପୁରୁଷ ଭାବରେ ପରିଚିତ।

ଵକାରଃ ଶକ୍ତିରମୃତଂମେଲନଂଶିଵ ଉଚ୍ଯତେ ତସ୍ମାଦେଵଂସ୍ଵମାତ୍ମାନଂ ଶିଵଂକୃତ୍ଵାର୍ଚଯେଚ୍ଛିଵମ୍

'ବ' ମାନେ ଶକ୍ତି, ଅମୃତ ଓ ଏକତା; ଏହିପରି ନିଜକୁ ଶିବ ଭାବେ ଭାବି, ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ତସ୍ମାଦୁଦ୍ଧୂଲନଂପୂର୍ଵଂ ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରଂଧାରଯେତ୍ପରମ୍ ପୂଜାକାଲେହିସଜଲଂଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂନିର୍ଜଲଂଭଵେତ୍

ତେଣୁ, ଭସ୍ମ ଲଗାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ପୂଜା ସମୟରେ ଜଳ ସହିତ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ କିମ୍ବା ଜଳ ବିନା ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ।

ଦିଵାଵା ଯଦିଵାରାତ୍ରୌନାରୀଵାଥନରୋପିଵା ପୂଜାର୍ଥଂସଜଲଂଭସ୍ମତ୍ରିପୁଂଡ୍ରେଣୈଵଧାରଯେତ୍

ଦିନ କିମ୍ବା ରାତି, ନାରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ, ପୂଜା ପାଇଁ ଜଳ ସହିତ ଭସ୍ମର ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରଂସଜଲଂଭସ୍ମଧୃତ୍ଵାପୂଜାଂକରୋତିଯଃ ଶିଵପୂଜାଂଫଲଂସାଂଗଂତସ୍ଯୈଵହିସୁନିଶ୍ଚିତମ୍

ଯେଉଁଠି ଜଳ ସହିତ ଭସ୍ମର ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରି, ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଠି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶିବପୂଜାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ମିଳେ।

ଭସ୍ମଵୈଶିଵମଂତ୍ରେଣଧୃତ୍ଵାହ୍ଯତ୍ଯାଶ୍ରମୀଭଵେତ୍ ଶିଵାଶ୍ରମୀତିସଂପ୍ରୋକ୍ତଃ ଶିଵୈକପରମୋଯତଃ

ଶିବମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଭସ୍ମ ଧାରଣ କଲେ, ସେଉଁଠି ଏକ ସତ୍ୟ ତ୍ୟାଗୀ ହୁଏ; ଏହିପରି ଶିବାଶ୍ରମୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ସେ ମାତ୍ର ଶିବଙ୍କୁ ନିଜ ଉପାସ୍ୟ ମାନେ।

ଶିଵଵ୍ରତୈକନିଷ୍ଠସ୍ଯନାଶୌଚଂନଚସୂତକମ୍ ଲଲାଟେ ଽଗ୍ରେସିତଂଭସ୍ମତିଲକଂଧାରଯେନ୍ମୃଦା

ଯେଉଁମାନେ ଶିବବ୍ରତକୁ ଏକମାତ୍ର ଧ୍ୟାନରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଶୁଚି କିମ୍ବା ଜନ୍ମର ଅପବିତ୍ରତା ମାନିବାକୁ ପଡ଼େନାହିଁ; ସେମାନେ ମାଟି ସହିତ ଲଳାଟରେ ଭସ୍ମର ତିଳକ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।

ସ୍ଵହସ୍ତାଦ୍ଗୁରୁହସ୍ତାଦ୍ଵାଶିଵଭକ୍ତସ୍ଯଲକ୍ଷଣମ୍ ଗୁଣାନ୍ରୁଂଧ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତୋଗୁରୁଶବ୍ଦସ୍ଯଵିଗ୍ରହଃ

ଏହି ଭସ୍ମତିଳକ ନିଜ ହାତରେ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କର ହାତରେ ଲଗାଯାଇପାରେ; ଏହା ଶିବଭକ୍ତଙ୍କର ଚିହ୍ନ। ଏହା ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଏ, ଏହିଠାରେ 'ଗୁରୁ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଏହିପରି।

ସଵିକାରାନ୍ରାଜସାଦୀନ୍ଗୁଣାନ୍ରୁଂଧେଵ୍ଯପୋହତି ଗୁଣାତୀତଃ ପରଶିଵୋଗୁରୁରୂପଂସମାଶ୍ରିତଃ

ଏହି ଭକ୍ତ ରାଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୋଷମାନେକୁ ଦୂର କରିଦିଏ; ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପରମ ଶିବ ଗୁରୁର ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ଗୁଣତ୍ରଯଂଵ୍ଯପୋହ୍ଯାଗ୍ରେଶିଵଂବୋଧଯତୀତିସଃ ଵିଶ୍ଵସ୍ତାନାଂତୁଶିଷ୍ଯାଣାଂଗୁରୁରିତ୍ଯଭିଧୀଯତେ

ଗୁରୁ ତିନି ପ୍ରକାରର ଗୁଣକୁ ଦୂର କରି, ପ୍ରଥମେ ଶିବଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି; ଏହିକାରଣରୁ, ଯେଉଁ ଶିଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭରସା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ଗୁରୁ' ବୋଲି କହନ୍ତି।

ତସ୍ମାଦ୍ଗୁରୁଶରୀରଂତୁଗୁରୁଲିଂଗଂଭଵେଦ୍ବୁଧଃ ଗୁରୁଲିଂଗସ୍ଯପୂଜାତୁଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ଭଵେତ୍

ଏହିଠାରୁ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଗୁରୁଙ୍କର ଦେହକୁ ଗୁରୁଙ୍କର ଲିଙ୍ଗ ବୋଲି ମାନନ୍ତି; ଗୁରୁଙ୍କର ଶୁଶ୍ରୂଷା କରିବା ଅର୍ଥ ଗୁରୁଙ୍କର ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା।

ଶ୍ରୁତଂକରୋତିଶୁଶ୍ରୂଷାକାଯେନମନସାଗିରା ଉକ୍ତଂ ଯଦ୍ଗୁରୁଣାପୂର୍ଵଂ ଶକ୍ଯଂଵା ଽଶକ୍ଯମେଵଵା

ଶିଷ୍ୟ ଦେହ, ମନ ଓ ମୁଁହରେ ଗୁରୁ କହିଥିବା ସବୁ କଥାକୁ ଶୁଣି ଓ ଶୁଶ୍ରୂଷା କରେ, ସେଠି ହେଉ କି ସେ କରିପାରିବା କିମ୍ବା ନ କରିପାରିବା।

କରୋତ୍ଯେଵହିପୂତାତ୍ମାପ୍ରାଣୈରପିଧନୈରପି ତସ୍ମାଦ୍ଵୈଶାସନେଯୋଗ୍ଯଃ ଶିଷ୍ଯ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ

ଶୁଦ୍ଧମନା ଶିଷ୍ୟ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଓ ଧନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରେ; ଏହିକାରଣରୁ, ସେ ଦୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଶିଷ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଶରୀରାଦ୍ଯର୍ଥକଂସର୍ଵଂଗୁରୋର୍ଦତ୍ତ୍ଵାସୁଶିଷ୍ଯକଃ ଅଗ୍ରପାକଂନିଵେଦ୍ଯାଗ୍ରେଭୁଂଜୀଯାଦ୍ଗୁର୍ଵନୁଜ୍ଞଯା

ଶିଷ୍ୟ ନିଜ ଦେହ ଆଦି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇ, ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ନିବେଦନ କରି, ଗୁରୁଙ୍କର ଅନୁମତିରେ ଖାଇପାରିବ।

ଶିଷ୍ଯଃପୁତ୍ର ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସଦାଶିଷ୍ଯତ୍ଵଯୋଗତଃ ଜିହ୍ଵାଲିଂଗାନ୍ମଂତ୍ରଶୁକ୍ରଂକର୍ଣଯୋନୌନିଷିଚ୍ଯଵୈ

ଶିଷ୍ୟକୁ ସଦା 'ପୁତ୍ର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ସେ ଶିଷ୍ୟତ୍ୱ ଯୋଗରେ ଏହି ସମ୍ପର୍କ ହୋଇଥାଏ; ଜିହ୍ବା, ଲିଙ୍ଗ, ମନ୍ତ୍ର, ବୀର୍ୟ, କାନ ଓ ଗର୍ଭକୁ ପବିତ୍ର କରାଯାଏ।

ଜାତଃପୁତ୍ରୋମଂତ୍ରପୁତ୍ରଃପିତରଂପୂଜଯେଦ୍ଗୁରୁମ୍ ନିମଜ୍ଜଯତିପୁତ୍ରଂଵୈସଂସାରେଜନକଃପିତା

ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପୁତ୍ର ଗୁରୁଙ୍କୁ ପିତା ବୋଲି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପିତା ପୁତ୍ରକୁ ସଂସାରରେ ବନ୍ଧି ରଖନ୍ତି।

ସଂତାରଯତିସଂସାରାଦ୍ଗୁରୁର୍ଵୈବୋଧକଃ ପିତା ଉଭଯୋରଂତରଂଜ୍ଞାତ୍ଵାପିତରଂଗୁରୁମର୍ଚଯେତ୍

ଗୁରୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ସଂସାରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି; ଏହି ଦୁଇଁଠାରେ ତଫାତ୍ ଜାଣି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ପିତା ବୋଲି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଂଗଶୁଶ୍ରୂଷଯାଚାପି ଧନାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ଵାର୍ଜିତୈର୍ଗୁରୁମ୍ ପାଦାଦିକେଶପର୍ଯଂତଂଲିଂଗାନ୍ଯଂଗାନିଯଦ୍ଗୁରୋଃ

ନିଜେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପତି ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁଙ୍କର ପାଦ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଓ ଅଂଶର ଶୁଶ୍ରୂଷା କରିବା ଉଚିତ।

ଧନରୂପୈଃ ପାଦୁକାଦ୍ଯୈଃ ପାଦସଂଗ୍ରଣାଦିଭିଃ ସ୍ନାନାଭିଷେକନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ଭୋଜନୈଶ୍ଚପ୍ରପୂଜଯେତ୍

ଧନ, ପାଦୁକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ, ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରକାର, ସ୍ନାନ, ଅଭିଷେକ, ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଗୁରୁପୂଜୈଵପୂଜାସ୍ଯାଚ୍ଛିଵସ୍ଯପରମାତ୍ମନଃ ଗୁରୁଶେଷଂତୁଯତ୍ସର୍ଵମାତ୍ମଶୁଦ୍ଧିକରଂଭଵେତ୍

ଗୁରୁଙ୍କର ପୂଜା ମାନେ ପରମାତ୍ମା ଶିବଙ୍କର ପୂଜା; ଗୁରୁଙ୍କର ଯେଉଁଠି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ତାହା ନିଜ ପାଇଁ ପବିତ୍ର କରେ।

ଗୁରୋଃଶେଷଃଶିଵୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଂଜଲମନ୍ନାଦିନିର୍ମିତମ୍ ଶିଷ୍ଯାଣାଂଶିଵଭକ୍ତାନାଂଗ୍ରାହ୍ଯଂଭୋଜ୍ଯଂଭଵେଦ୍ଦ୍ଵିଜାଃ

ଗୁରୁଙ୍କର ଅବଶିଷ୍ଟ, ଯାହା ଶିବଙ୍କର ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ — ପାଣି, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ — ଶିଷ୍ୟ ଓ ଶିବଭକ୍ତମାନେ ଗ୍ରହଣ କରି ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ଗୁର୍ଵନୁଜ୍ଞାଵିରହିତଂଚୋରଵତ୍ସକଲଂଭଵେତ୍ ଗୁରୋରପିଵିଶେଷଜ୍ଞଂଯତ୍ନାଦ୍ଗୃହ୍ଣୀତଵୈଗୁରୁମ୍

ଗୁରୁଙ୍କର ଅନୁମତି ବିନା ଯେଉଁ କିଛି ନିଆଯାଏ, ତାହା ଚୋରଙ୍କ ପରି ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଗୁରୁ ଯାହା ବିଶେଷ ଜାଣନ୍ତି, ତାହା ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ସାବଧାନରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଜ୍ଞାନମୋଚନଂସାଧ୍ଯଂଵିଶେଷଜ୍ଞୋହିମୋଚକଃ ଆଦୌଚଵିଘ୍ନଶମନଂକର୍ତଵ୍ଯଂକର୍ମପୂର୍ତଯେ

ଯିଏ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ ରଖନ୍ତି, ସେ ଅଜ୍ଞାନକୁ ଦୂର କରନ୍ତି ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧନ କରନ୍ତି; କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭରେ ବାଧା ଦୂର କରିବା ଉଚିତ।

ନିର୍ଵିଘ୍ନେନକୃତଂସାଂଗଂକର୍ମଵୈସଫଲଂ ଭଵେତ୍ ତସ୍ମାତ୍ସକଲକର୍ମାଦୌଵିଘ୍ନେଶଂ ପୂଜଯେଦ୍ ବୁଧଃ

ଯେତେବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ନିର୍ବିଘ୍ନ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଫଳ ମିଳେ; ଏହିକାରଣରୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମାନେ ବିଘ୍ନେଶଙ୍କର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ସର୍ଵବାଧାନିଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂସର୍ଵାନ୍ଦେଵାନ୍ଯଜେଦ୍ବୁଧଃ ଜ୍ଵରାଦିଗ୍ରଂଥିରୋଗାଶ୍ଚବାଧାହ୍ଯାଧ୍ଯାତ୍ମିକାମତା

ସମସ୍ତ ପୀଡ଼ା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଜ୍ୱର, ଗଠି, ରୋଗ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଃଖ ଯାହା ନିଜ ଦେହରୁ ହୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପୂଜା କରାଯିବ।

ପିଶାଚଜଂବୁକାଦୀନାଂଵଲ୍ମୀକାଦ୍ଯୁଦ୍ଭଵେତଥା ଅକସ୍ମାଦେଵଗୋଧାଦିଜଂତୂନାଂପତନେପିଚ

ପିଶାଚ, ଶିଆଳ ଓ ଏହା ପରି ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ, ବା ଭୃଙ୍ଗୀ ଓ ଏହା ପରି କୀଟପତଙ୍ଗ, କିମ୍ବା ଅଚାନକ ଗୋଧିକା ଓ ଅନ୍ୟ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଝରି ପଡ଼ିଲେ ଯେଉଁ ଅସୁବିଧା ହୁଏ, ସେଥିପାଇଁ।

ଗୃହେକଚ୍ଛପସର୍ପସ୍ତ୍ରୀଦୁର୍ଜନାଦର୍ଶନେପିଚ ଵୃକ୍ଷନାରୀଗଵାଦୀନାଂପ୍ରସୂତିଵିଷଯେପିଚ

ଘରେ କଉଁଛ, ସାପ, ଖରାପ ନାରୀ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଦେଖାଯିବା, ବା ଗଛ, ନାରୀ, ଗାଈ ଓ ଏହା ପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖାଯିବା, ବିଶେଷ କରି ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଅସୁବିଧା ହୁଏ।

ଭାଵିଦୁଃଖଂସମାଯାତିତସ୍ମାତ୍ତେଭୌତିକାମତା ଅମେଧ୍ଯା ଶନିପାତଶ୍ଚମହାମାରୀତଥୈଵଚ

ଭବିଷ୍ୟତର ଦୁଃଖ ଆସିଲେ, ଏହାକୁ ଭୌତିକ କାରଣ ଭାବେ ଧରାଯାଏ—ଅପବିତ୍ରତା, ଶନିର ପ୍ରଭାବ ଓ ବଡ଼ ମହାମାରୀ ଓଡ଼ିଆରେ।