ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରୁତିର ଅନୁସାରେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ପଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ବାର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ତେବେ ସେଠାରେ ମନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧିର ବିଧି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଛି; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଯଦି ‘ନମଃ’ ସହିତ ଏକ ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ପଢ଼ାଯାଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ପঁଚିଶ ଲକ୍ଷ ବାର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଏପରେ, ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ, ସେ ପୁରୁଷ ହେଉ କି ନାରୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉ କି ଅନ୍ୟ କେହି, ସେ ପରିଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ‘ନମଃ’ ଶବ୍ଦଟି ମନ୍ତ୍ରର ଆଗକୁ କିମ୍ବା ପଛକୁ ଯେଉଁଠି ଲାଗିଥାଏ, ଯେଉଁ ଦୁଃଖିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଛନ୍ତି, ସେ ସବୁବେଳେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ପ୍ରକାର ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଖିବା ଉଚିତ୍। ପଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ମନ୍ତ୍ର ଜପ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପରେ, ଉପାସକ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ମହାଭିଷେକ, ଭୋଗ ଦାନ ଓ ଶିବ ଭକ୍ତଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଠି ଏକ ଦିବ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି—ଶିବ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ଶିବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; କାରଣ, ଶିବ ଓ ଶିବ ଭକ୍ତ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ। ଯେଉଁଜଣ ଶିବ ସ୍ୱରୂପ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଧାରଣ କରିଥାଏ, ସେ ନିଜେ ଶିବ ହୋଇଯାଏ; ଶିବ ଭକ୍ତର ଦେହରେ ଏହି ପରମ ଶିବ ବିରାଜିତ। ଶିବ ଭକ୍ତଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବେଦର କାର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ମନ୍ୟ ହୁଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବ ମନ୍ତ୍ର ନିୟମିତ ଉଚ୍ଚାରଣ ହୁଏ। ଏପରି ଉପାସନା କାଳରେ, ଏହି ଦେହରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶିବଙ୍କର ବାସ ରହିଥାଏ; ଦେବୀ, ଲିଙ୍ଗ ଏହି ଆକୃତି ଅଟୁଟ, ପୁରୁଷ କି ନାରୀ, ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ ଶିବର ଦୂତ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ଶିବଙ୍କର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ରହେ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଶବ୍ଦସ୍ୱରୂପ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ନିଜେ ଶିବ ହୋଇ, ପରମ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ, ଶକ୍ତି, ମୂର୍ତ୍ତି, ଲିଙ୍ଗ—ଯେଉଁଠି ଅଛି କିମ୍ବା କଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି—ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ଶିବ ଲିଙ୍ଗକୁ ଶିବ ଭାବି, ନିଜକୁ ଶକ୍ତି ଭାବିବା; ଶକ୍ତି ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଦେବୀକୁ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖି, ନିଜକୁ ଶିବ ଭାବିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଉପାସନା ହୁଏ। ଶିବ ଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦସ୍ୱରୂପ ଓ ଶକ୍ତି ବିନ୍ଦୁସ୍ୱରୂପ; ଏହି ଦୁଇ ଏକାଠି ହୋଇ ସଂଯୁକ୍ତ ଭାବେ ବିଚାର କରାଯାଏ। ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କ ମୂଳ ଏକତାକୁ ଚିନ୍ତନ କରି, ଶିବ ଭକ୍ତମାନେ ମନ୍ତ୍ରସ୍ୱରୂପ ଓ ଶିବସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଷୋଳ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କଲେ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ମିଳେ; ଶିବ ଲିଙ୍ଗଧାରୀ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସେବା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାରରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅନନ୍ଦ ଦେଇବେ, ଏହିପରି ପୂଜାରେ ଶିବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଶିବ ଭକ୍ତମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦିବ୍ୟ ଦମ୍ପତି ଭାବେ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ୍। ଭୋଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ପାଞ୍ଚ, ଦଶ କିମ୍ବା ଶତ ବାର ପୂଜା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଧନ, ଦେହ, ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନରେ ଚାଳାକି ରହିଥାଏ, ସେଉଁଠି ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ଧାରଣ କରି ଏହି ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ନାଭି ତଳେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଂଶ, କଣ୍ଠ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ; ମୁଁହ ଶିବ ଲିଙ୍ଗ ଭାବେ ଉଚ୍ଚାରିତ, ଏହି ଶିବ ଭକ୍ତଙ୍କ ଦେହ। ଯେଉଁମାନେ ବିଧି ଅନୁସାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉପରେ ଆତ୍ମା ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଆଦି ମାତାଙ୍କ ପୂଜା କରି, ଶିବ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଦରକାର। ପିତୃଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ପରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କ୍ରମେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ; ଯେଉଁମାନେ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତପସ୍ବୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଶତ ତପସ୍ବୀ ମଧ୍ୟରେ ଜପୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହଜାର ଜପୀ ମଧ୍ୟରେ ଶିବଜ୍ଞାନୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ହଜାର ଶିବଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦଶ ଲକ୍ଷ ଧ୍ୟାନୀ ମଧ୍ୟରେ ସମାଧିସ୍ଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପୂଜାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; ଏହି ଫଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରି ଶିବ ଭକ୍ତଙ୍କ ମହିମା କିଏ ଜାଣିପାରିବ? ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୂଜା, ଶିବ ଭକ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମାନ—ଏହା ଭକ୍ତିସହ କରିଥିବା ଲୋକ ଶିବ ସହ ଏକତା ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ବେଦସମ୍ମତ ଉପଦେଶ ଯିଏ ପଢ଼ିବେ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିବଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ ଶିବ ସହ ଆନନ୍ଦ କରିଥାଏ, ଶିବ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ। ଶିବଙ୍କ କୃପା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ। ଏପରେ, ଦେବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି: “ହେ ସର୍ବାର୍ଥ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ବନ୍ଧନ ଓ ମୋକ୍ଷର ନିଜ ତତ୍ତ୍ୱ କ’ଣ?” ତେଣୁ ଶିବ କହନ୍ତି—“ମୁଁ ବନ୍ଧନ, ମୋକ୍ଷ ଓ ସାଧନା ବିଷୟରେ କହିବି, ଆପଣ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ। ପ୍ରକୃତି ଆଦି ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକାର ବନ୍ଧନ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ବନ୍ଧିତ ହୁଏ; ଏହି ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକୃତି ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ଏହାକୁ ମୁକ୍ତ ବୋଲାଯାଏ। ପ୍ରକୃତି ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ଅଧୀନ ହେବାକୁ ବନ୍ଧନ, ଏଠାରୁ ମୁକ୍ତିକୁ ମୋକ୍ଷ କୁହାଯାଏ। ପ୍ରକୃତି, ବୁଦ୍ଧି, ଗୁଣମୟ ଅହଂକାର ଓ ପଞ୍ଚ ତନ୍ମାତ୍ର—ଏହି ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକୃତି ଅଟୁଟ। ଏହି ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକୃତି ଦେହର ଉତ୍ପତ୍ତି କରେ, ଯାହା କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନିଏ; କର୍ମ ଦେହ ପୁନଃ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନେଇଯାଏ। ଦେହ ତିନି ପ୍ରକାର—ସ୍ଥୂଳ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ କାରଣ। ସ୍ଥୂଳ ଦେହ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ। କାରଣ ଦେହ ଆତ୍ମାର ଅନୁଭବ ପାଇଁ, ଆତ୍ମାର କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଛି। ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ କାର୍ମିକ ଫଳ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ ହୁଏ। ଏପରି, ଆତ୍ମା କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ବନ୍ଧିତ ଓ ଏହି ତିନି ଦେହର କାର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ରରେ ଘୂରିଥାଏ। ଏହି ଚକ୍ର ନିବୃତ୍ତି ପାଇଁ, ଏହି ଚକ୍ରର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର। ପ୍ରକୃତି ଆଦି ମହାଚକ୍ର ଶିବ, ଯିଏ ପ୍ରକୃତିରୁ ପରେ।