ଏଠି, ମୂଳ ମାୟାର ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଏହାର ପରେ ଅଛି ପବିତ୍ର ଗୃହ, ଯେଉଁଠାରେ ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗ ବିଦ୍ୟମାନ। ନନ୍ଦିଙ୍କର ଆସନ ପରେ ଅନ୍ୟେ ଶିବଙ୍କର ମହିମାକୁ ଜାଣି ପାରନାହାନ୍ତି; ନନ୍ଦିଶ୍ୱର ବାହାରେ ଦଁଡାଇ ଥାନ୍ତି, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଗୁରୁପରମ୍ପରା ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ପୁନି ନନ୍ଦିଶ୍ୱରଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ପାଇଛି; ଏହାଠାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ନିଜ ଅନୁଭୂତ ଶିବତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ ନାହିଁ। ଶିବଙ୍କର କୃପା ବଳେ ମାତ୍ର ଶିବଧାମର ମହିମାକୁ ସମସ୍ତେ ଜାଣିପାରନ୍ତି; ଅନ୍ୟଥା ଏହି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏହା ଭକ୍ତମାନେ କହନ୍ତି। ଏହିପରି ଅନୁକ୍ରମରେ, ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅନୁକ୍ରମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି—ସାବଧାନ ହୋଇ ଶୁଣ। ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ‘ନମଃ’ ପଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ବେଳେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ। ନାରୀତ୍ୱ ଦୂର କରିବାକୁ ପୁନି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ପୁରୁଷ ହେଇ, ଜ୍ଞାନୀ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ। ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଜ କ୍ଷତ୍ରିୟତ୍ୱ ଦୂର କରିପାରେ; ପୁନି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବାକୁ ସକ୍ଷମ। ମନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧି ଏବଂ ଜପ ଦ୍ୱାରା, ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ, ମଣିଷ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଏକ ବୈଶ୍ୟ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଜ ବୈଶ୍ୟତ୍ୱ ଦୂର କରିପାରେ। ପୁନି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତ୍ରିୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ପୁନି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ନିଜ କ୍ଷତ୍ରିୟତ୍ୱ ଦୂର କରେ। ପୁନି, ପଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ବେଳେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ, ‘ନମଃ’ ଶବ୍ଦ ସହିତ ଏହାକୁ ପଚିଶ ଲକ୍ଷ ବେଳେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ହେବା ପରେ, ଦ୍ୱିଜ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ସେ ନାରୀ ହେଉନ୍ କି ପୁରୁଷ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କି ଅନ୍ୟ କୌଣସି। ‘ନମଃ’ ପ୍ରଥମ କି ଶେଷରେ ଥାଉ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଃଖ ଅଛି, ସେଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶିଖିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ସାଧକ ପଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ଜପ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥାଏ, ସେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ମହାଭିଷେକ କରିବା, ଭୋଜନ ଦେଇବା ଏବଂ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଶିବଭକ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ଶିବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଶିବ ଏବଂ ଭକ୍ତ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ତଫାତ୍ ନାହିଁ, କାରଣ ଭକ୍ତ ନିଜେ ଶିବ। ଯେଉଁଠାରେ ମନ୍ତ୍ର ଶିବର ରୂପ ଭାବେ ଧାରଣ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠାରେ ମଣିଷ ନିଜେ ଶିବ ହୁଏ; ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ଦେହରେ ଏହି ପରମ ଶିବ ବିଦ୍ୟମାନ। ଶିବଭକ୍ତମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବେଦର କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବମନ୍ତ୍ର ନିୟମିତ ଉଚ୍ଚାରଣ ହୁଏ। ଏହିପରି ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଏହି ଦେହରେ ଶିବର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ରହେ; ହେ ଦେବୀ, ଲିଙ୍ଗ ଏକ ରୂପ, ଏବଂ ଭକ୍ତ ମଧ୍ୟ ଏହି ରୂପ—ସେ ନାରୀ ହେଉନ୍ କି ପୁରୁଷ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବୀ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ରହେ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଶିବଙ୍କୁ, ଯିଏ ଶବ୍ଦର ରୂପ, ସେଠାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶିବ ହୋଇଯିବା ପରେ, ଉଚିତ ହେଉଛି ପରାଶକ୍ତିଙ୍କୁ ପୂଜିବା; ଶକ୍ତି, ମୂର୍ତ୍ତି, ଏବଂ ଲିଙ୍ଗକୁ, ସେ ଚିତ୍ରିତ କି କଳ୍ପିତ ହେଉ, ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ଶିବ ଭାବି, ନିଜକୁ ଶକ୍ତିର ରୂପ ଭାବିବା; ଶକ୍ତିଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଦେବୀକୁ ଶକ୍ତି ଭାବି, ନିଜକୁ ଶିବର ରୂପ ଭାବିବା ଉଚିତ। ଶିବଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦସ୍ୱରୂପ, ଶକ୍ତି ବିନ୍ଦୁସ୍ୱରୂପ; ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଦୁଇ ଲିଙ୍ଗର ଏକତା ହୁଏ। ମୂଳ ଏକତା ଚିନ୍ତା କରି, ଶିବ ଏବଂ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ଏକାସାଥି ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଶିବଭକ୍ତମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମନ୍ତ୍ରର ରୂପ ଏବଂ ଶିବର ରୂପ। ଷୋଳ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କଲେ, ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ମିଳେ; ସେବା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗଧାରୀ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ମଧ୍ୟମରେ, ଶିବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଶିବଭକ୍ତ ଦମ୍ପତିମାନେ, ସେମାନେ ନାରୀ କି ପୁରୁଷ, ଦିବ୍ୟ ଦମ୍ପତି ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପଞ୍ଚ, ଦଶ କି ଏକଶ ଥର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଧନ, ଦେହ, ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନରେ ଚତୁର୍ଥ ହୁଏ, ସେ ଶିବ-ଶକ୍ତିର ସ୍ୱଭାବରେ ପୃଥିବୀରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ। ନାଭି ତଳେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଂଶ, କଣ୍ଠ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ; ମୁଁହ ହେଉଛି ଲିଙ୍ଗ, ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ଦେହ। ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ନ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ବଜ ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଆଦି ମାତାଙ୍କ ପୂଜା ପରେ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବଜ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ପରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କ୍ରମେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ତପସ୍ୱୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଶତ ତପସ୍ୱୀ ମଧ୍ୟରୁ ଜପରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଶହେଜାଣା ଜପରତ ମଧ୍ୟରୁ ଶିବଜ୍ଞାନୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଶହେଜାଣା ଶିବଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟରୁ ଧ୍ୟାନରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଦଶଲକ୍ଷ ଧ୍ୟାନୀ ମଧ୍ୟରୁ ସମାଧିସ୍ଥ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ପୂଜାରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନୁକ୍ରମ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଠାରୁ ଉତ୍ତମ; ଏହି ଫଳର ବିଶେଷ ରୂପ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅବୁଧାରଣୀୟ। ତେଣୁ, ଶିବଭକ୍ତଙ୍କର ମହିମା କିଏ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିପାରିବ? ଶିବ-ଶକ୍ତି ପୂଜା ଏବଂ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ମାନ୍ୟତା—ଯେଉଁମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିବ ସହ ଏକତା ଲାଭ କରନ୍ତି।