ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଶିବପୁରାଣର ଏକ ଦିବ୍ୟ ଉପାଖ୍ୟାନରେ କହାଯାଏ, କାର୍ମିକ କ୍ରିୟାରେ ନିୟୁକ୍ତ ଲୋକମାନେ ପ୍ରମାଣରେ ଛୋଟ ରୂପ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ବିରକ୍ତି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ରୂପ ନେଇଥାନ୍ତି। ବ୍ୟାହୃତି ଓ ମନ୍ତ୍ରରେ ‘ଉ’ ଧ୍ୱନିକୁ ମିଶାଯାଏ, ଏହାର ଧ୍ୱନି ପ୍ରମାଣ ଅନୁଯାୟୀ। ବେଦରେ, ବିଧିମତ ଉପାସନା ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ‘ଉ’ ଧ୍ୱନି ଯୋଗ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ପ୍ରକାର ନବ୍ବେ କୋଟି ଜପ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ପୁନର୍ବାର, ନଉ କୋଟି ମନ୍ତ୍ର ଜପ ପରେ ଭୂମି ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରାଯାଏ; ପୁନଃ ନଉ କୋଟି ଜପରେ ଜଳ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହିପରି, ଅନ୍ୟ ନଉ କୋଟି ଜପରେ ଅଗ୍ନି ଉପରେ, ପୁନଃ ନଉ କୋଟିରେ ବାୟୁ ଉପରେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ନଉ କୋଟି ଜପରେ ଆକାଶ ଉପରେ ବିଜୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଗନ୍ଧ ଉପରେ ନଉ କୋଟି ଜପ କରି ଅଧିକାର ଲାଭ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଅହଂକାର ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଜପ କରି ଅଧିକାରୀ ହୁଏ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ହଜାରଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମଣିଷ ସଦା ପବିତ୍ର ହୁଏ; ତା’ପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଅଧିକ ଜପ କରି ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ। ଏହିପରି, ଏକ ଶତ ଆଠ କୋଟି ଜପ କରି ପ୍ରଣବ ଦ୍ୱାରା ଜାଗୃତ ହୁଏ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଯୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ। ଶୁଦ୍ଧ ଯୋଗରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏହି ଲୋକରେ ଥିବାବେଳେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ସେ ସଦା ପ୍ରଣବ ରୂପୀ ଶିବଙ୍କୁ ଜପ ଓ ଧ୍ୟାନ କରିଥାଏ। ଯେଉଁ ମହାୟୋଗୀ ସମାଧିରେ ଲୀନ ଅଛନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶିବ ହୁଅନ୍ତି। ଶରୀରରେ ରୂପକ୍ରମେ ଋଷି, ଛନ୍ଦ, ଦେବତା ଆଦି ଅନୁଯାୟୀ ପୁନଃ ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଣବ ଅକ୍ଷର ସହିତ ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଶରୀରରେ ଉଚ୍ଚାରଣ ହୁଏ, ତାହାର ଋଷି ହେଉଛନ୍ତି ଦୃଷ୍ଟା। ଦଶ ମାତୃକା, ଛଅ ମାର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟରେ ନ୍ୟାସ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। କାର୍ମିକ ବା ମିଶ୍ର ପ୍ରୟୋଗରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ଥୂଳ ପ୍ରଣବ ଉପାସନା କରିଥାନ୍ତି। କାର୍ମ, ତପସ୍ୟା ଓ ଜପ ସହିତ ଯୋଗିମାନେ ତିନି ପ୍ରକାରର। ଧନ ଓ ଭୋଗ ଭୋଗ୍ୟ, ହାତ ଓ ଅଂଗ, ନାମ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାଧି ସହିତ ଯେଉଁ ଲୋକ କ୍ରିୟାୟୋଗରେ ଲିନ, ସେ କ୍ରିୟାୟୋଗୀ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ। ଯେଉଁଠି ଉପାସନା କରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଛି, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି ନଦେଉଥିବା, ତାହାକୁ ତପସ୍ୟାୟୋଗୀ କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁଠି ସଦା ଶାନ୍ତ, ସମସ୍ତ କାମନା ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ସଦା ଜପରେ ଲିନ, ସେ ଜପଯୋଗୀ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଷୋଡଶ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ଶିବଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଣିଷ ପ୍ରଥମେ ଶିବ ସାମୀପ୍ୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶୁଦ୍ଧ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ତୁମକୁ ଜପଯୋଗ ବିଷୟରେ କହିବି, ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଏହି ଜପ ତପସ୍ୟାକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ଯଜ୍ଞକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରେ। ‘ନମଃ’ ଯୁକ୍ତ ଶିବନାମ, ପଞ୍ଚ ଅକ୍ଷର ଥିବା ଏହି ମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଶିବଙ୍କ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରର ସ୍ଥୂଳ ରୂପ। ଏହି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ମଣିଷ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେ। ପ୍ରଣବ ସହିତ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସଦା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁଙ୍କ ନିକଟରୁ ଦିକ୍ଷା ନେଇ, ଭଲ ଭୂମିରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସି, ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ମାଘ ଓ ଭାଦ୍ର ମାସ ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧରାଯାଏ; ଦିନକୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟମ ଭୋଜନ, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସମୟରେ ମନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଭାଷା ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିବା ଉଚିତ। ନିଜ ପିତା ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ସେବା କରିବା, ଏବଂ ହଜାର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ମଣିଷ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ନହେଲେ, ସେ ଋଣୀ ରହିଯାଏ। ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷଥର ଜପ କରି, ନୀଳପଦ୍ମାସନ ଉପରେ ବସିଥିବା, ତାଙ୍କ ଜଟାରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିତ ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କ ବାମ ଜଂଘାରେ ଦେବୀ ବସିଛନ୍ତି, ଚାରିପାଖରେ ମହାଗଣ ରହିଛନ୍ତି, ମୃଗ ଓ ପରଶୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଅଭୟ ଓ ଵରଦ ମୁଦ୍ରା ଦେଉଛନ୍ତି—ଏଭଳି ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ସଦାଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଏହି ଦୟାମୟ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ହୃଦୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରେ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିର ସକାଳେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଆନନ୍ଦମୟ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଏକ ହଜାର ବା ଦ୍ୱାଦଶ ଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ବିବାହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚୟନ କରିବା, ଏବଂ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ ନିର୍ବାଚନ କରିବା ଉଚିତ, ଯିଏ ଶମ୍ଭୁ ରୂପେ ବିରାଜିତ। ଏହାସହିତ, ଇଶାନ, ତତ୍ପୁରୁଷ, ଅଘୋର, ବାମଦେବ ଓ ସଦ୍ୟୋଜାତ ରୂପେ ପଞ୍ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚୟନ କରିବା ଉଚିତ। ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ଯୋଗାଡ଼ କରି, ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ; ଠିକ୍ ଭାବରେ ପୂଜା ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ। ନିଜ ଉପବୀତ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଆରମ୍ଭ କରି, ଏଗାର, ଏକ ଶତ ଏକ, କିମ୍ବା ଏକ ହଜାର ହବନ କରିବା ଉଚିତ। କପିଳ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ନିଜେ କିମ୍ବା ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଶତ ଏଠ ହବନ କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ତେ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଏକ ଦମ୍ପତି ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଇଶାନ ଆଦି ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ଛିଟାଇଥିବା ପାଣିରେ ନିଜ ମୁଣ୍ଡ ଧୋଇଲେ, ଏକାକ୍ଷଣରେ ଛଅତିସ କୋଟି ତୀର୍ଥସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେ। ସେମାନେ ଓ ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କୁ, ଇଶାନ ଆଦି ରୂପରେ, ଦଶ ପ୍ରକାର ଭୋଜନ ଦେଇବା ଉଚିତ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଜନ, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ, ବସ୍ତ୍ର, ମିଠା ଓ ପିଠା ସହିତ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଅର୍ପଣ କରିବା ପରେ, ବଡ଼ ଭୋଜ ଆୟୋଜନ କରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ଜପ ସମ୍ପନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ନିୟମିତ କ୍ରିୟା କରି, ମଣିଷ ପ୍ରକୃତ ଉପାସକ ହୁଏ; ପୁନଃ ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ଜପ କରି, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ଅଟଳ ଠାରୁ ସତ୍ୟଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ଜପ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକର ଅଧିପତ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।