ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ ଆର୍ଦ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନରେ, ଯେଉଁଠି ସୋଳଟି ଉପଚାର ସହିତ ଶିବଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରୂପରେ ବିଦିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଠି ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରଣକମଳର ଦର୍ଶନ ମିଳେ। ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ଜଣାଯାଇଛି। ବିଶେଷକରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିନରେ ପୂଜା କରିବା ବହୁତ ପ୍ରଶଂସିତ। କାର୍ତ୍ତିକ ଆସିଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ଦାନ, ତପ, ନୈବେଦ୍ୟ, ଜପ ଓ ନିୟମ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସୋଳ ଧରଣର ସେବା, ପ୍ରତିମା ପୂଜା, ବେଦମନ୍ତ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଲାଷା ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। କାର୍ତ୍ତିକରେ ଦେବପୂଜା ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ, ରୋଗ ଓ ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଦୁଃଖକୁ ନାଶ କରେ। କାର୍ତ୍ତିକ ସୋମବାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ତେଲ ଓ କପାସ ଦାନ କଲେ କୁଷ୍ଠ ଓ ଏହିପରି ରୋଗ ନାଶ ପାଏ। ହରୀତକୀ, କଳିମରିଚ, ବସ୍ତ୍ର, ଦୁଧ ଓ ସମାନ ଦାନ ଦେଇ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କଲେ କ୍ଷୟ ଓ ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ। ଦୀପ ଓ ସରିଷ ଦାନ କଲେ ଅପସ୍ମାର ନାଶ ହୁଏ; କୃତ୍ତିକା ସୋମବାରେ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ମହାଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂର ହୁଏ ଓ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ମିଳେ; ଘର, ଜମି, ଘରସାମଗ୍ରୀ ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା। କୃତ୍ତିକା ମଙ୍ଗଳବାରେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ପୂଜା ଓ ଦୀପ, ଘଣ୍ଟା ଦାନ କଲେ ଶୀଘ୍ର ଵାକ୍ସିଦ୍ଧି ମିଳେ। କୃତ୍ତିକା ବୁଧବାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା ଓ ଦଧିଭାତ ଦାନ କଲେ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ମିଳେ। କୃତ୍ତିକା ବୃହସ୍ପତିବାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୂଜା ଓ ମଧୁ, ସୁନା, ଘୃତ ଦାନ କଲେ ଭୋଗବୃଦ୍ଧି ହୁଏ। ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ଭୋଜ୍ୟ ଦାନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭୋଗବୃଦ୍ଧି ମିଳେ। ଅସନ୍ତାନା ମହିଳା ସୁନ୍ଦର ପୁଅ ପାଇଁ ସୁନା, ଚାଁଦି ଓ ଏହିପରି ଦାନ କରିଥିଲେ ଲାଭ ହୁଏ। କୃତ୍ତିକା ଶନିବାରେ ଦିଗ୍ପାଳମାନଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ। ଦିଗ୍ଗଜ, ନାଗ, ସେତୁ, ତ୍ରୟମ୍ବକ, ରୁଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ପାପହରଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରହ୍ମା (ଞାନଦାତା), ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଓ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ପୂଜା ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ରୋଗ, ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅପମୃତ୍ୟୁ ଶାନ୍ତି ମିଳେ। ଲୁଣ, ଲୋହା, ତେଲ, କଳା ଚଣା, ତିନି ପ୍ରକାର ତୀକ୍ଷ୍ଣଫଳ, ଗନ୍ଧ, ଜଳ ଓ ଏହିପରି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ରବ ଓ ଶୁଷ୍କ ଭୋଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ନିୟମିତ ମାପରେ ଦାନ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗଲାଭ ହୁଏ। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ ପ୍ରଭାତେ ଦେବପୂଜା ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ। ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କ୍ରମାନୁସାରେ କଲେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ; ଚାଉଳ ଓ ହବିଷ୍ୟ ଭୋଗ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନାଯାଇଛି। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭୋଜ୍ୟ ଦାନ ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ପାପନାଶ, କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଧର୍ମ, ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଓ ତାହାର ଶୁଦ୍ଧ ଅନୁଷ୍ଠାନ ମିଳେ। ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ବିଶେଷ ଭୋଗ, ଚିରଏକତା, ବେଦାନ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଚାଉଳ ଦାନରେ ମିଳିଥାଏ। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ପ୍ରଭାତେ ତିନି ଦିନ କିମ୍ବା ଅଧିକ ଦିନ ଦେବପୂଜା କଲେ ଭୋଗ ଲାଭ ହୁଏ; ମାସିକ ଅର୍ଚ୍ଚନାରେ ଅଲସତା ନ ରଖିବା ଉଚିତ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂଯୋଗ ଅବସ୍ଥା ରହିଥାଏ, ଧନୁର୍ମାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଉପଯୁକ୍ତ; ଏହି ମାସରେ ଏକମାସ ଉପବାସ କରିବା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ବେଦମାତା ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ଓ ସପ୍ତାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି ଦେହ ଶେଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ତିନିଥର ସ୍ନାନ ଓ ଜପ ଦ୍ୱାରା ଲାଭୀ। ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ନିତ୍ୟ ଜପ କଲେ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ; ଇଚ୍ଛିତ ମନ୍ତ୍ର ନିତ୍ୟ ଜପ କଲେ ମହାପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଧନୁର୍ମାସରେ ବିଶେଷ ଏକ ମହାନ ବଳି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ଚାଉଳ, କଳିମରିଚ, ମଧୁ, ଘୃତ, ଡାଲି, ଶାକ, ପୟସ, ଦଧି, ନଡିଆ, ପାନ, ଗଛପତ୍ର, କପୂର, ଏଲାଚି, ପଞ୍ଚଗନ୍ଧ ଓ ପାନପତ୍ର ଦିଆଯିବା ନିୟମ। ଏହି ମହାନ ବଳି ଦେବତାଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ କ୍ରମାନୁସାରେ ଦେବା ଉଚିତ। ଏପରି ରନ୍ଧା ଭୋଗ ଦାନ କଲେ ଭୂମିର ଶାସକ ହେବା ଯୋଗ୍ୟତା ମିଳେ; ଏହି ମହାନ ବଳି ଦାନ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗଲାଭ ହୁଏ। ହଜାର ମହାବଳି ଦାନ କଲେ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସତ୍ୟଲୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣଆୟୁ ମିଳନ୍ତି। ତିରିଶି ହଜାର ମହାବଳି ଦାନ କଲେ ଉଚ୍ଚ ଲୋକରେ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ଛଅ ହଜାର ବଳି ଦାନ କଲେ ଜନ୍ମବଳି ମିଳେ; ଏହି ଜନ୍ମବଳି ଦିଆଯାଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହାପୂର୍ଣ୍ଣତା ରହେ। ଏହି ମହାପୂର୍ଣ୍ଣତା ବଳିକୁ ଜନ୍ମବଳି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ଦାନ କଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ଉର୍ଜା ମାସରେ ଶୁଭ ଦିନେ, ବିଶେଷକରି ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ବିଷୁବ, ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ର, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଏହିପରି ଅବସରରେ ଜନ୍ମବଳି କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜନ୍ମତିଥିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମବଳି ଦେବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟ ମାସରେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁ ଦିନ ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ସଂଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେଇ ଦିନ ମଧ୍ୟ ଏହି ବଳି କରିବା ଉଚିତ।