ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଶୈବ ପୁରାଣର ମହତ୍ମ୍ୟ ବିଶେଷ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ଯେ କେହି ଦିନକୁ ଦିନ ଏହି ଶିବ ପୁରାଣ ପାଠ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ମଙ୍ଗଳମୟ କାର୍ଯ୍ୟ କୋଟିଗୁଣା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ । ଏଠାରେ ଥିବା ଶ୍ରୀ ରୁଦ୍ର ସଂହିତାକୁ ଯେ କେହି ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ପାଠ କରନ୍ତି, ସେ ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପରି ଘୋର ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କେବଳ ତିନି ଦିନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି । ଯେ କେହି ମୌନ ଅବସ୍ଥାରେ ଏହି ରୁଦ୍ର ସଂହିତାକୁ ଦିନକୁ ତିନିଥର ଭୈରବଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ପାଖରେ ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଛା ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଏହି ସଂହିତାକୁ ବଟବୃକ୍ଷ କିମ୍ବା ବିଲ୍ବ ବୃକ୍ଷକୁ ଉପସ୍ଥିତ ରହି ବଳୟନ କରି ପାଠ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ । ଏଠି ଥିବା କୈଳାସ ସଂହିତାକୁ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ମନାଯାଇଛି, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱର ସ୍ୱରୂପ ଓ ପବିତ୍ର 'ଓଁ' ମହାମନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ । ଏହି କୈଳାସ ସଂହିତାର ମହତ୍ମ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶିବଙ୍କୁ ଜଣା, ଭାଗ୍ୟର କିଛି ଅଂଶ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଜଣା, ଏବଂ ମୋତେ ତାହାର ଅଧ ଅଂଶ ଜଣା । ସମସ୍ତ କଥା କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଅଲ୍ପ ଅଂଶ ଜାଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମନ ପବିତ୍ର ହୁଏ । ଏହି କଠୋର ସଂହିତା ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯେଉଁଥିରେ ଜଗତରେ ଏମିତି କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ, ଯାହାକି ଏହା ନଷ୍ଟ କରିପାରେ ନାହିଁ । ଏହି କୈଳାସ ସଂହିତା ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପନିଷଦ ମହାସାଗରରୁ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ କୁମାରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଏହି ଅମୃତକୁ ଯେ କେହି ପାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଅମୃତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ଘୋର ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବାକୁ ଯେ କେହି ଏହି ସଂହିତାକୁ ମାସମାନେ ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି । ଅନୁଚିତ ଦାନ ଗ୍ରହଣ, ଅପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପ ମଧ୍ୟ, କେବଳ ଏକଥର ପାଠ କରି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ଏହି ସଂହିତାକୁ ଯେ କେହି ଶିବ ମନ୍ଦିର କିମ୍ବା ବିଲ୍ବ ଉଦ୍ୟାନରେ ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏମିତି ଫଳ ମିଳେ ଯାହା କଥାରେ ବ୍ୟକ୍ତ କରିହେବ ନୁହେଁ । ଯେ କେହି ଭକ୍ତିସହିତ ଏହି ସଂହିତା ପାଠ କରି, ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ ଶିବଙ୍କ ପରମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଉପବାସରେ ବିଲ୍ବ ମୂଳରେ ପାଠ କଲେ, ନିଜେ ଶିବ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି । ଏହିପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂହିତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଇଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି । ସବୁ ଉତ୍ତମ ଏବଂ ଜ୍ଞାନର ଖେଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହିପରି ଶୈବ ପୁରାଣ ବେଦ ସମାନ ମହତ୍ତ୍ୱର, ଯାହାକି ପ୍ରଥମେ ନିଜେ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମ ସମ୍ମତିରେ ରଚିତ । ଏଠିରେ ବିଦ୍ୟେଶ, ତାରା-ରୌଦ୍ର, ବିନାୟକ, ଓଁମିକ, ମାତୃ, ଏଗାରୋଟି ରୁଦ୍ର, କୈଳାସ ଏବଂ ଶତରୁଦ୍ର ନାମକ ପୁରାଣ ଅଛି । କୋଟିରୁଦ୍ର ଏବଂ ଏହାର ଆରମ୍ଭରେ ଥିବା ସହସ୍ରକୋଟି ରୁଦ୍ର, ଏହିପରି ଧର୍ମ ନାମକ ବାୟବୀୟ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ ଅଛି । ମୋଟେ ବାରଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଂହିତା ମାନାଯାନ୍ତି । ବିଦ୍ୟେଶରେ ଦଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ, ରୁଦ୍ର, ବିନାୟକ, ଓଁମିକ ଏବଂ ମାତୃ ପୁରାଣରେ ପ୍ରତ୍ୟେକର ଅଷ୍ଟ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି । ଏଗାରୋଟି ରୁଦ୍ର ସଂହିତାରେ ତେର ହଜାର, କୈଳାସରେ ଛଅ ହଜାର, ଶତରୁଦ୍ରରେ ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ । କୋଟିରୁଦ୍ରରେ ଏଗାର ହଜାରର ତିନି ଗୁଣା, ସହସ୍ରକୋଟିରୁଦ୍ରରେ ଦଶ କୋଟି ରୁଦ୍ରର ହଜାର ଗୁଣା ଶ୍ଲୋକ । ବାୟବୀୟ ଏକ ଶତ ମହାସାଗର ସମାନ, ଘର୍ମ ଏକ ହଜାର ଶୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ; ଏଭଳି ଶୈବ ଗଣନାରେ ଏହି ସମସ୍ତ ପୁରାଣର ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ଏକ ଲକ୍ଷ ହୁଏ । କିନ୍ତୁ ବ୍ୟାସ ଏହାକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରି ୨୪ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ କଲେ; ଏହି ସବୁ ମଧ୍ୟରେ ଶୈବ ପୁରାଣ ଚତୁର୍ଥ, ସାତଟି ସଂହିତା ନିଆଁ । ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏହି ପୁରାଣ ଶିବଙ୍କ ଚିନ୍ତନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ମୂଳରେ ଏହିର ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ଦଶ କୋଟି ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ବହୁତ ଅଂଶ ହରାଇଗଲା । ଦ୍ୱାପର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯୁଗରେ ଏହାକୁ ଅଠାରଟି ପୁରାଣରେ ବିଭାଜିତ କରାଯାଇ, ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କଲେ । ଶିବ ପୁରାଣ ୨୪ ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ଥିବା ସାତଟି ସଂହିତା ସହିତ ବେଦ ସମାନ ମନାଯାଏ । ଏହି ସାତ ସଂହିତା ହେଉଛି: ପ୍ରଥମ ବିଦ୍ୟେଶ୍ଵର, ଦ୍ୱିତୀୟ ରୌଦ୍ରୀ, ତୃତୀୟ ଶତରୁଦ୍ର, ଚତୁର୍ଥ କୋଟିରୁଦ୍ର, ପଞ୍ଚମ ଉମା, ଷଷ୍ଠ କୈଳାସ, ସପ୍ତମ ବାୟବୀୟ । ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶିବ ପୁରାଣ ସାତ ସଂହିତାରେ ବିଭକ୍ତ, ଏହା ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ବ୍ରହ୍ମ ସମାନ ଏବଂ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଦେଇଥାଏ । ଯେ କେହି ଏହି ସାତ ସଂହିତା ସହିତ ଶିବ ପୁରାଣକୁ ଭକ୍ତିରେ ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଜୀବନେ ମୁକ୍ତ ହେବାକୁ କହାଯାନ୍ତି । ଶ୍ରୁତି, ସ୍ମୃତି, ପୁରାଣ, ଇତିହାସ, ଆଗମ ଶତଶଃ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶିବ ପୁରାଣର ଏକ ଅଂଶ ସମାନ ନୁହେଁ । ଏହି ପବିତ୍ର ଶୈବ ପୁରାଣ, ଯାହାକି ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇନଥିଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଉପକାର କରିଥାଏ, ତିନିପ୍ରକାର ତାପ ନଶ୍ୱ କରି ଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାଏ । ଏଠି ଧର୍ମ ନିର୍ମଳ ଭାବେ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଇଛି, ବେଦାନ୍ତ ଜ୍ଞାନ ମୂଳ, ଏହି କଥା ଇର୍ଷ୍ୟା ଶୂନ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣିବାଯୋଗ୍ୟ, ଏଠି ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ତିନି ଲକ୍ଷ୍ୟ ସହିତ ବିସ୍ତୃତ । ଏହି ଶୈବ ପୁରାଣ ପୁରାଣମାନଙ୍କ ମୁକୁଟ ମଣି, ବେଦାନ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱର ଗାନ କରେ । ଏହିକୁ ଯେ କେହି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପାଠ କିମ୍ବା ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୋଇ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଏପରେ, ଏହି ଶିବ ପୁରାଣର ମହତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣି, ଉତ୍ତମ ଋଷିମାନେ ସୂତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆମ ପାଇଁ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପୁରାଣ, ଯାହା ବେଦାନ୍ତର ସାର ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତତ୍ତ୍ୱ, ଶ୍ରବଣ କରା ।